شپږمه برخه

لیکونکی اکادېمیسین ګلداد خان

29.3.2019
شپږمه برخه
د نجیب الله واکمنۍ له نسکوریده (۱۹۹۲ کال) وروسته د کابل په ښار او د هېواد نورو ښارونو او سیمو کې، د تنظیمونو ترمنځ د هر اړخیزو (هر تنظیم له بل تنظیم سره) جنګړو غوبل پیل او هرې خواته چورونه ګډ شول. په هغې هر اړخیز جنګیز غوبل کې ټول وچ او لمده سوزیدل.
پنځلس تنظیمونه او د هغوی په پیڅو او لمنو کې غلو او راهزنو، ټولو داسې غوبل جوړ کړو چې خپل او پردي نه پکښې معلومیدل. تنظیمي جګړو هغه مهال لا ډېر زور واخیست چې د پاکستان صدراعظم نواز شریف له خوا څخه جوړ شوی عبوري دولت فرمولې له مخې (د هر تنظیم مشر باید دوې میاشتې د عبوري دولت مشر شي) له مخې، واک له صبغت الله مجددي څخه برهان لدین رباني ته ورنقل شو. د مجددي واکمنۍ لا دوې میاشتې پوره نه وې چې هغه ته احمد شاه مسعود داسې ګوتڅنډنه وکړه؛ محترم مجددي صاحب! که پرخپل وخت له واک څخه لاس پرسر نشولې، له بدو عواقېبو سره به مخ شې او مسؤلیت به دې پرخپلې غاړې وي.

له مجددي وروسته چې رباني د مؤقت جمهور رئیس څوکۍ ونیوله، ده او یارانو یې د دوې میاشتینۍ مودې پوره کولو وروسته، څو تنه سپین پګړي او تور پګړي د ملایانو په نوم سره راټول او کښېنول او هغوی رباني ته هغه څوکۍ «شرعأ د ده د ژوند تر پایه» وبښله. نو ځکه نوموړي هغه څوکۍ پخپلو کونټو پورې کلکه وتړله او له ځانه سره یې د پنجشېر، تخار او بدخشان په درو او کلیو ګرځوله او ان تر قلاب او نورو ځایونو پورې له ځانه سره ورسوله. د رباني او مسعود له لوریه د واکمنۍ هغې مودې اوږدولو له امله، د کابل ښار او د هېواد نورو ښارونو او سیمو جګړو، خاص زور واخیست او لسګونو زرو خلکو ته مرګ ـ ژوبلې پکښې واوښتلې.

برهان الدین رباني هغه څوکۍ، لا هغه مهال هم پخپلو کونټو پورې تړلي او له ځانه سره ګرځوله چې امریکایانو دی له قلاب څخه کابل ته راوست. خو حامد کرزي د ده هغه څوکۍ په لغته ووهله او ورڅخه لېرې یې کړه.

دلته باید یادونه وکړم چې د تنظیمونو په هغې جګړه ایز غوبل کې هم په لسګونو زره افغانان ووژل، ژوبل او کډوالۍ ته اړ شول. ما له کومې سرچینې څخه د هغې مهال وژل شویو، ژوبلو شویو او کډوال شویو کسانو شمېرې پیدا نکړې. خو دومره ویل کیږې چې د هغې مهال تنظیمي جګړو په طرز کې، یوازې د کابل ښار کې پنځوس زره (ځینې دغه رقم شپېته زره او ځینې نور اویا زره یاده وي) وژل شوي وو. د کابل ښار ژوبلو کسانو رقم هم چېرې زما په سترګو نه دی راغلی.

څرنګه چې هغه مهال امریکیانو د افغانستان «کورنۍ» جګړه، د پاکستان دولت ته سپارلي وه او د پاکستان دولت په هغې جګړې ځان د رقیبو دولتونو پر وړاندې ناکام ولید، نو دوی امریکایانو ته د طالبانو په نوم، د نوي تنظیم جوړولو پروژه وړاندې کړه. د پاکستان پر هغې نوي پروژې باندې امریکایان او عربان (په خاص ډول سعوديان) جوړ راغلل. د طالبانو تنظیم جوړول او د هغوی جنګي روزنه د پاکستان دولت (پوځ او ای اس ای) او لګښتونه یې عربانو پرغاړې واخیستل او امریکایانو د اړتیاو پرمهال د سلاګانو او مشورو ورکولو ذمه ووهله.

د طالبانو په نوم ډلې کسان ای اس ای د نورو تنظیمونو له منځ څخه راټول کړل، هغوی ته یې روزنه ورکړه او بیا یې د سپین بولدک له لارې، په داسې حال کې چې د دوی جنګیالي پکښې ګډ وو، د کندهار پر لور ورمارش کړل.

د طالبانو او یو شمېر نورو تنظیمونو (په خاص ډول شمال ټلوالې او اسلامي ګوند) ترمنځ جګړو دوام وموند او دغه مهال هم لسګونه زره افغانان (شمېرې بیا په لاس کې نشته) ووژل او ژوبل شول.

د تنظیمي جکړو پرمهال د افغانستان امنیتي ارګانونه او دولتي جوړښت له منځه یووړل شو. پر نورو تنظیمونو باندې د طالبانو تنظیم ورزیاتیدلو سره، د افغانستان چور او لوټ شوي دولتي سیستم او په خاصه توګه د زده کړو مؤسسو حالات لا نور خراب شول. د حالاتو له هغو ټولو خړپړتیاوو سره، امریکایان په دې طمعې وو چې دوی به د طالبانو په شتون کې له ترکمنستان څخه د غازو لیکه د افغانستان له لارې پاکستان ته او له هغه ځایه هندوستان ته وغځوي. خو د هغوی هغه هیلې په ناهیلۍ بدلې شولې. دغې بیان ته چې هغوی بیا څه وکړل، له څو کرښو لیکلو وروسته دوام ورکوم.

د دغو پورته خبرو پای کې به ووایم چې د طالبانو تنظیم په ګډون (د طالبانو په نوم تنظیم د وژلو لوبو ته له نورو تنظیمونو وروسته ورګډ کړل شو) تنظیمي جګړو پړاونو کې هم د وژل شویو او ژوبلو شویو افغانانو شمېرې لکونو (بیا هم شمېرې نشته) ته ورسیدلې او د هېواد اقتصادي حالت، د نړی د ټولو هېوادونو له اقتصادي حالتونو څخه بدتر، ټیټ او خراب شو

 

افغان دولت او تنظیمونو ترمنځ جګړې

لیکونکی اکادېمیسین ګلداد خان
18.3.2019Goldad khan
پنځمه برخه
د افغان دولت او تنظیمونو ترمنځ جګړه: – باید ووایم چې هره کورنۍ جګړه، که هچېرې او د نړۍ په کوم کونج کې وي، خامخه د باندېنيو دولتونو استخبارانو لاسونه پکښې شته او بهرني ملاتړي لري. خو د افغانستان دغه کورنۍ جګړه چې اوس خبرې پرې کوو، په بشپړ ډول داسې چې د هېچا له سترګو پټه نه وه، د بهرنیانو نېِغ په نېغه د بهرنیو استخباراتو په لاسونو کې جګړه وه.

د افغانستان جګړه هغه رنګه لکه چې د شوروي اتحاد پوځونو په شتون کې د بهرنیانو په لاسونو کې وه، د هغوی پوځونو له وتلو (له ۱۹۸۹ کال) څخه وروسته هم د بهرنیانو (سیمې او لېرې پرتو دولتونو استخباراتو) په لاسونو کې وه، خو ظاهرې یې د کورنۍ جګړې رنګ او بڼه درلوده. له افغانستان څخه د شوروي اتحاد پوځونو بشپړ وتلو وروسته، د افغان دولت او مخالفینو ترمنځ جګړو شاوخوا دوه کاله دوام وموند.

دلته د دغې خبرې یادول اړین ګڼم چې شوروي پوځونه د افغانستان دولت او پاکستان دولت ترمنځ تړون له مخې، د کوم چې تضمین کوونکي د امریکا متحدو ایالتو دولت او شوروي اتحاد دولت وو، ووتل. دا چې د هغې تړون په ټولې پروسې کې افغاني تنظیمونو ته هېڅ ډول رول نه وه ورکړل شوی، مانا دا چې هغه جګړه د افغاني مجاهدینو په لاسونو باندې، د پاکستان دولت مخته وړله. د افغانستان او پاکستان دولتونو ترمنځ هغې تړون، د افغانستان پر کورنۍ جګړې باندې هېڅ ډول مثب اغېز ونکړو. ځکه د پاکستان استخباراتو (ای اس ای) د تنظیمونو مشرانو غوږونو ته په نېغه دا خبره رسوله چې تاسې د هغې تړون مسؤلیت نلرئ، هغه موږ د افغانستان له دولت سره لاسلیک کړی دی. د پاکستان دولت د شوروي اتحاد پوځونو په شتون کې او د هغو پوځونو له وتلو وروسته، د امریکا متحدو ایالتونو دولت په اشارو او مشورو، له افغان دولت سره د تنظیمونو جنګولو چارو ته په همغې پخواني ډول ادامه ورکړه. د ایران دولت، کوم چې د هغې تړون په لاسلیک کې ګډ نه وه، هم پخپل پخواني روش کې تغیر رانه وست او د افغان دولت ضد جنګیالو، جنګولو او ملاتړ ته یې دوام ورکړو. د پاکستان دولت د امریکایانو په سلا باندې، د تنظیمونو له مشرانو سره داسې جنګي پلان جوړ کړی وه چې د شوروي اتحاد پوځونو له وتلو وروسته به، د پاکستان پوځ له افغاني تنظیمونو سره په ګډه، لومړی د جلال آباد ښار نیسي او بیا به د کابل پر لور مخ پر وړاندې ځي. دوی همداسې وکړل. دوی د شوروي اتحاد پوځونو له وتلو (۱۵ / ۲ / ۱۹۸۹کال) شل ورځې وروسته، د مارچ میاشتې په پنځمې نېټې له تورخم څخه د جلال آباد ښار پر لور جګړه پیل کړه. د شوروي اتحاد پوځونو له وتلو وروسته، په افغانستان کې د جلال آباد ښار جګړه تر ټولو سخته جګړه وه. په هغې جګړې کې د جګړې دواړو لورو او په خاصه توګه ملکي وګړو ته ډېر زیات ځاني تاوانونه واوښتل. د جلال آباد ښار په جګړې کې، د ښار د ننه او څنډو کې له لسو زرو څخه زیات ملکي وګړي د دولت مخالفینو په راکټونو او توپونو باندې ووژل شول او په زرونو ژوبل شول. د جلال آباد جګړې کې د پاکستان پوځ توپچي غونډ، په پاکستان مېشتو د ټولو تنظیمونو جنګیالو، بهرنیو جنګیالو او په تېره عربو او د مجاهدینو په جامو کې د پاکستان پلو پوځیانو په نېغه برخې اخستي وې. د دولت مخالفینو د جلال آباد ښار محاصره کړو. دوی ننګرهار ولایت د شینوارو لویې ولسوالۍ په ګډون، ټولې ولسوالۍ ونیولې او د ټولو ولسوالیو امنیتي ارګانو منسوبین، د افغانستان خلکو دموکراتیک ګوند غړي او هغه ملېشاوې چې له دولت څخه یې ملاتړ کولو، ووژل او کوم څوک یې چې ژوندي ونیول، له هغوی څخه ځینو وړو قوماندانانو په عربي ځناورو باندې خرڅ کړل او عربو ځناورو هغه بندیان د نورو سترګو په وړاندې، د مغزي (مریو شاته) لوري حلال کړل. خو د جلال آباد جګړې کې بلاخره تنظیمونو، د تنظیمونو ملاتړو عربو، له نورو هېوادونو ورغلو جنګیالو او پاکستاني پوځیانو له درنو جګړو او ډېرو مرګ ـ ژوبلو وراوښتو وروسته ماته وخوړله. د جلال آباد له جګړې وروسته، ځینو تنظیمونو په ټوله کې او د ځینو تنظیمونو ځانګړو جنګي ډلو او ځانګړو کسانو، له جګړو څخه لاسونه واخیستل او د شوروي پوځونو له وتلو وروسته جګړې یې حرامي، نا روا او غیر منطقي وبللې.

دغه مهال په اصطلاح د افغانستان کورنیو جګړو لږ غوندې سوړوالی وموند او شورویان په دې خبرې وپوهیدل چې افغاني دولت، د دوی پوځونو له شتون پرته له ځان څخه دفاع کولی شي، نو د شوروي اتحاد سفارت چارواکو او د هغوی هغو سلاکارانو کومو چې جمهور رئیس، د امنیت، دفاع او کورنیو چارو وزارتونو لوړو مقاماتو ته سلاوې ورکولې، په نورو فعالیتونو پیل وکړو. هغوی یو ځلې د مخه د ببرک کارمل پر ګوندي او دولتي لوړو مقامونو باندې د نجیب الله په نصبولو د پرچم ډله سره وېشلي وه. هغوی همغه مهال په نجیب الله باندې د کارمل ډلې کسان له وزارتونو او نورو لوړو څوکیو څخه ایسته کړي وو. هغوی په نجیب الله باندې او د کارمل ورور محمود بریالی او د پرچ ډلې څو نور کادرونه بندیان کړي وو. دوی په نجیب الله باندې سلطانعلي کشتمند د صدارت له مقام څخه لېرې کړی وه او د هغه پرځای یې محمد حسن شرق کښېنولی وه. شوروي سلاکارانو په نجیب الله باندې هغه ډول لوبې ځکه سرته کړې وې چې د نجیب الله پرضد، د کارمل ډلې او کشتمند ډلګۍ قهر لا زیات او هغوی لا تېره کړي. خو دوی په نجیب الله باندې کشتمند ډېر زر، بېرته صدراعظم وټاکلو او د کارمل ډلې بندیان یې پرې خلاص کړل. شوروي سلاکارانو په نجیب الله باندې محمود بریالی د صدارت لومړی مرستیال او د هغه نور انډیوالان له سره، د خپلو خوښو وزارتونو او لوړو ګوندي مقامونو باندې وګمارل. څرنګه چې له شورویانو سره د کارمل او کشتمند ډلو اړيکې بېخي نیږدې وې، نو هغوی دوی ته دغه مهال داسې سلا ورکړه چې ځانونه له نجیب الله سره نیږدې وښئي تر څو هغه (نجیب الله) یو بل برید او ډز ته تیار کړي او یو ګام یې نور هم د کندې لویدو غاړې ته ورنیږدې کړي.

شوروي سلاکارانو له پاس یادو شويو چارو سرته کولو وروسته، د افغانستان خلکو دموکراتیک ګوند د ننه، نورو ځنډنو ناخوالو (خلقیتوب او پرچمیتوب) ته لمنې ووهلې او هغه پخوانۍ ناخوالې یې بېرته تازه کړې. دوی نجیب الله ته داسې ډرامې جوړې کړې چې خلقیان نن او یا سبا، تا له واک څخه غورځوي. دوی په نجیب الله باندې دا د خلقیانو وهلو جشن هم ولمانځلو. نجیب الله او لنډ مهاله انډیوالانو (زخمي شويو مارانو) یې یو شمېر تکړه او په جګړو کې آبدیده شوي خلقي افسران ووژل، نور ډېر خلقي افسران او د ګوند لوړپوړې خلقي مشران او تکړه کادرونه یې بندیان کړل. ځینې هغه خلقیان چې موقع په لاس ورغله، د مرګ او بنديخانې خادېستي سختو شکنجو او رنګینو زورولو له ډاره اړ شول چې هېواد پرېږدي او هغې خواته ولاړ شي چې که په خوب یې لیدلي وای چې هغې خواته روان دي، که زړونه یې ودریدلي نه وای، ټکانونه خو یې خامخه خوړل. نجی بالله د هغې کودتايي عمل له سرته کولو وروسته، د ګوند او دولت د ننه لوبو په ډکر کې، سخت کمزوری شو. مزدکخېلو او کاویانيخېلوغوندې کسانو به هم، کوم چې ده د ګوند سیاسي بیروته پورته او ستر واکونه ورکړل، په ده باندې لوبې وهلې او د «ډاکتر صاحب نجیب الله» لفظونو کارولو پرځای باندې به یې د اختر محمد زوی او نجیب الله ای ګاو لفظونه ورته کاروه.

په ۱۹۹۲ کال د روسانو په دستور، د کارمل او کشتمند ډلې له شمالي ټلوالې سره یو ځای شولې او د نجیب الله لمن یې ورټوله کړه.

د شوروي اتحاد پوځونو له وتلو وروسته، د نجیب الله تر واکمنۍ لاندې دولت او تنظیمونو ترمنځ جګړو پرمهال هم افغانستان کې په لسونو زرونو وګړي (دقیقه شمېره په لاس کې نشته) ووژل او ژوبل شول.

 

افغانانو او شوروي پوځیانو ترمنځ جګړې

 

لیکونکی اکادېمیسین ګلداد خان

13.3.2019
څلورمه برخه
د افغانستان پرخاورې د شوروي اتحاد له نېغ په نېغه پوځي تېري څخه تر نن پورې، د افغانستان جګړو اته دېرش (۳۸) کاله عمر پوره او په نهه دېرشم کال کې پښه کېښوده. خو لا هم د افغانستان اوږدو جګړو پای او ختم څرګند نه دی.
د شوروي اتحاد دولت د ۱۹۷۹ کال ډسمبر میاشتې په ۲۴ نېټې افغانستان خاورې ته دېرش زره (۳۰۰۰۰) پوځ ننه ایست او د هغې پوځ له ډلې څخه دو کنډکونو (یو د ک. ګ. ب. ضربتي کنډک چې دنده یې د جمهور رئیس پر استوګنځي برید او د هغه له منځه وړل وو او بل د دفاع وزارت کنډک چې دنده یې له باندې څخه د جمهوري ریاست شاخوا ساتنه وه چې کومه افغاني قطع د جمهوري ګارد مرستې ته ځان ونه رسوي) د همغې میاشتې په ۲۷ نېټې، د جمهور رئیس حفیظ الله امین پر استوګنځي برید وکړو. جمهور رئیس او د جمهوري ریاست ګارډ یې له منځه یووړل.

شورويانو خپل پوځونه افغان خاورې ته په نسبې پټې او ناڅاپي توګې، داسې چې افغان جنګیالو د هغوی له هغې عمل څخه هېڅ خبر نه درلود، ننه ایستل. له همدې کبله وه چې شوروي پوځونه یوه لنډه موده بې له کوم ټک او ټوکه وخت تېر کړو. خو کله چې افغان جنګیالو ځانونه جګړو ته تیار کړل او په هرځای کې یې پرشوروي پوځیانو بریدونه پیل کړل او شوروي پوځیان د افغانستان په مختلفو سیمو کې د افغاني جنګیالو له سختو مقاومتونو او جګړو سره مخ شول، نو دوی د خپلو پوځیانو شمېرې په تدریج سره زیاتې او ان له سلو زرو تنو څخه واړولې.

شورویانو هڅې کولې چې د جګړو ترڅنګ، په افغانستان کې خپله ایدیالوژي هم پلي کړي، تر څو له دغې لارې خپل شتون ته دایمي بڼه ورکړي. خو د دوی هغه ټولې جګړه ایزې او ایدیالوژیکې هڅې افغان جنګیالو، د خپلو سرونو په شیندلو او د شوروي دولت ضد بهرنیو دولتونو په مالي او تخنیکي (وسلو) مرستو او ملاتړ سره شنډې کړې.

باید ووایم چې د شوروي اتحاد له پوځي تېري د مخه، د افغان امنیتي ځواکونو او هغو لږکیو مخالفینو ترمنځ، کوم چې د پاکستان او ایران دولتونو استخباراتي شبکو له لوریو په پټه روزل شوي وو، روزل کیدل او تمویل کیدل او بیا په پټه افغان خاورې ته د نا آرامیو جوړولو په موخو باندې رالېږل کیدل، هغوی به کله هلته او کله دلته واړه واړه بریدونه کول. د هغوی زیاتره هغه بریدونه به د سیمه ایزو امنیتي ارګانو له خوا څخه شنډیدل، ځپل کیدل او له منځه به وړل کیدل. خو د شوروي پوځونو له تېري وروسته د افغانستان هغو غلچکیو هلته او دلته جګړو ډېر زر نوی شکل وموند او ښکاره زور واخیست. د شوروي اتحاد له پوځي تېري وروسته، د شوروي اتحاد دولت او افغان دولت ضد جنګیالي په ښکاره او ډګري د پاکستان او ایران دولتونو له خوا څخه روزل کیدل او د جګړو ډګرونو ته استول کیدل. د هغو جنګیالو ټول لګښتونه سعودي عربستان او د شوروي دولت ضد نورو دولتونو، په خاصه توګه د امریکا متحدو ایالتونو دولت او د امریکا ملو دولتونو له لورویو څخه تمویل او تجهیز کیدل.

هغه مهال د امریکا ځینو سیاستوالو داسې ادعاوې هم وکړې چې ګنې شورویان په غیر مستقیم ډول امریکایانو داسې وسکونډل چې دوی افغانستان ته پوځونه داخل کړي او په اصطلاح خوټې یې د ونې سټې په چاود کې بندې کړي، تر څو د وېتنام جګړې غچ ترې واخلي. د امریکا سیاستوالو دغه نظر چې شوروي دولت، د افغان جګړې غویمنډ ته دوی ورټېل وهلو، د فدراتیفې روسیې ځینې اوسني سیاستوال هم تائيدوي، خو په دومره تفاوت سره چې دوی افغانستان ته د شوروي دولت پوځونو لېږل، په اروپا کې د امریکا د لنډ واټن ویشتونکو توغندیو له ځای پر ځای کولو سره تړي. هغه لنډ واټن ویشتونکي توغندي د میخائل ګرباچوف واکمنۍ پرمهال، د امریکا او شوروي اتحاد دولتونو ترمنځ، د یو تړون لاسیک کولو له مخې بېرته ټول کړل شول او اوس بیا د هغو توغندیو جوړولو او ځای پرځای کولو تړون لغو کولو بحث، د امریکا او فدراتیفې روسیې دولتونو ترمنځ تود شوی دی. په هر صورت، هغه چې وايي د یو چا پلار کومو چا مړ کړی وه. د هغه زوی د خپل پلار په ویر کولو کې ډوب وه چې یو بې عقله دوست ورته راغلی او ترې پوښتلي یې وو؛ پلار دې سپارو مړ کړو او که پلو؟ هغه په ځواب کې ورته ویلي وو؛ زما پلار یې وواژه! دا چې هغوی پلي او که سپاره وو، پر ما یې څه. دا چې شورویان امریکایانو وسکونډل او یا یې پخپله تودو اوبو او فارس خلیج ته د وتلو زړونه تخنیدل او خوبونه یې لیدل، پر موږ یې څه. خو دوی زموږ خلک ووژل، زموږ هېواد یې وران او ړنګ کړو، زموږ هېواد ته یې د ټولې نړۍ استخباراتو لاسونو اوږدولو لاره پرانیستله او موږ یې له داسې اوږدو جګړو سره مخ کړو چې پای یې نه په سترګو کیږي.

د شوروي اتحاد دولت نور په افغانستان کې د خپلو پوځونو شتون بیه (مالي او تخنیکي لګښتونه او د پوځیانو مرګ ـ ژوبله) نشوله لنډولی او د افغانستان له اشغال څخه ډېر زیانمن شوي وو. نو ځکه د امریکا متحدو ایالتونو له دولت سره جوړ راغلل او د هغې جوړ جاړي پایلې کې، دوی خپل پوځونه، د۱۹۸۹ کال فبروري میاشتې په ۱۵ نېټې له افغان خاورې څخه وایستل. د افغانانو او شورویانو ترمنځ د هغو جګړو پرمهال، افغانانو او د شوروی اتحاد پوځیانو ته ځینې اوښتي زیانونه په تقریبي ډول داسې وو:

د شوروي اتحاد پوځونه څه د پاسه نهه کاله په افغانستان کې پاتې شول او د افغاني پوځونو په ملتیا یې جګړه پرمخ یوړله. دوی ته د دغو څه د پاسه نهه کلنې جګړې په ترځ کې، د نړۍ د بېلو مډیاګانو، د ملګرو ملتونو جګړو اړوندو څانګو چارواکو او د افغانستان د هغې مهال پېښو نورو تعقیبوونکو کسانو له لیکنو څخه داسې څرګندیږي چې د افغانستان په هغې جګړې کې، کومې چې د شوروي اتحاد پوځونو پرمهال دوام وکړو، کم او زیات پنځه ملیونه افغانان بهرنیو هېوادونو، په خاصه توګه پاکستان (شاوخوا درې ملیونه) او ایران (شاوخوا دوه ملیون) ته او لږ شمېر نورو هېوادونو ته کډوال شول. په همدې مودې کې شاوخوا دوه ملیونه افغانان د هېواد د ننه، له خپلو کورونو څخه بې ځایه او زیاتره نیږدې سترو ښارونو او کابل ښار ته وکوچیدل او کډوال شول. ویل کیږې چې په هغې جګړې کې یو ملیون (ځینې سرچینې دوه ملیونه او ځینې یونیم ملیون یاده وي، خو هېڅوک له یو ملیون کسانو څخه ښکته نه راکوزیږي) افغانان مړه او ژوبل شول. د هرات او کندهار ښارونو له نیمه يي څخه زیاتې برخې په کنډوالو واړول شولې. یو شمېر نور واړه ښارونه او ښارګوټي او په زرونو کلي او کورونه هم، په دې موخې چې د دولت مخالفو جنګیالیو د پټیدلو، شپې تېرولو او ډوډۍ خوړولو ځایونه ورک کړل شي، د شوروي پوځونو له خوا د هوائي بمباریو، توپونو په ویشتلو او سکاډ، اوراګان او لونا توغندیو په ویشتلو، له خاورو سره خاورې کړل شول. دلته دا یادونه باید وکړم چې شوروي پوځیانو خپلې ډول ډول نوي وسلې، د افغانستان په مختلفو سیمو (خاصتأ د هېواد سهېلي، سهېل ختیځو او ختیځو سیمو غرونو، درو او دښتو) کې د خلکو پر استوګنځایونو او ټولو هغو ځایونو باندې، چېرې چې د دولت مخالفین غونډیدل او د درو پرهغو برخو چېرې چې د مخالفینو سمڅې او پټنځایونه وو او هورې اوسیدل او ټرېنېنګ کیدل وآزمویلې. د شوروي پوځیانو د هغو وسلو له جملې څخه د شکاډ توغندي، د اوراګان او لونا توغندي، د کومو چې د مخه یادونه وشوله او همدا ډول له الوتکو څخه خوشه يي بمونه او د ماشومانو د لوبو سامانو ډوله بمونو غورځول یادولی شو.

څرنګه چې افغانستان پر کرنې او مالدارۍ ولاړ هېواد وه او دی، نو شوروي پوځیانو د دې لپاره چې بزګران له خپلو کلیو او مېنو څخه وشړي او د مخالفینو د غونډیده ځایونه ورک کړی، د بزګرانو د اوبو لګولو سیستمونه (کارېزونه، ویالې او بندونه) ورړنګ کړل. شوروي اتحاد پوځیانو د مخالفینو امکاناتو کمولو په موخې، د پوونداو د رمو او ګلو په څړځایونو او لارو کې هم ماینونه خښ کړل او شپانه او غوبانه یې هم اړ کړل چې له خپلو رمو او ګلو سره د افغانستان له پولو څخه واوړي.

د خپرو شویو مدرکونو له مخې په شوروي ـ افغان جګړې کې، د شوروي اتحاد امنیتي ارګانو د مړو شمېرې څورالس زره څلور سوه درې پنځوس (۱۴۴۵۳) تنه، چې په هغو کې ۱۳۸۳۳ تنه د پوځ منسوبین او نور د ک. ګ. ب. او لږ شمېر د کورنیو چارو وزارت منسوبین وو، مړه شوي وو. د شوروي اتحاد د ژوبلو شویو کسانو شمېرې درې پنځوس زه اووه سوه درې پځوس (۵۳۷۵۳) تنه ښودل شوي دي. د هغې څه د پاسه نهه کلنې جګړې په مودې کې، د شوروي اتحاد په لسګونو زره پوځیان او د نورو امنیتي ادارو عسکر او افسران په نېشه يي توکو، روحي ناروغیو او نورو ډول ډول ناروغیو اخته شول او د هغو ډول ډول ناروغانو له ډلې څخه هم زیات شمېر کسان، یا د ورپېښو ناروغیو له امله ومړل او یا یې ځانونه ووژل.

د شوروي پوځونو له خوا کرل شویو او خښو شویو ماینونو باندې هم ګڼ شمېر افغانان، هم د دوی سره جګړو پرمهال او هم د کورنیو جګړو پرمهال چې خپلو کلیو او کورونو ته ستانه شول، ژوبل او وواژل شول. د شلمې پېړۍ په اتیایمې لسیزې کې تر ټولو زیات ( له لسو ملیونو پورته) ماینونه په افغانستان کې کرل شوي او خښ کړل شوي وو، کوم چې تر ننه پورې افغانان د غمونو پر ټغرو کښېنوي.

په افغانستان کې پخوا وختونه هم روغتیايي چارې چندانې وړ نه وې او ډېری خلکو روغتیايي کلنیکونو او روغتونونوته لاس رسی نه درلود. خو د هغو اوږدو جګړو له امله، له یوې خوا څخه زموږ په هېواد کې ناروغیتاوې زیاتې شولې او له بلې خوا څخه روغتیايي چارو ته د خلکو لاس رسی نور هم مشکل او روغتیايي چارې نورې هم ډېرې کمیابې او ډېرې ستونزمنې او مشکلې شولې. همغه علاج ته د خلکو لاس نه رسي له امله هم زیات شمېر افغانان بې وخته مړه شول. دغه علاج ته د لاس نه رسي له امله مړو شویو کسانو شمېرې هم څرګندې نه دي.

څرنګه چې افغانان په ټوله کې له پخوا وختونو غریبان وو، کوم ښه او مرفع ژوند یې نه درلود او یوازې شپې او ورځې یې ګوډولې. نو ځکه زه دا نشم ویلی چې د شوروي او افغان جګړو پرمهال، د افغانانو غریبۍ له پخوا وختونو څخه زیاتې شولې. لکه چې پوهېږو، دغه مهال هم دولتي چارواکي او هم د دولت واکمنۍ لاندې سیمو زیاتره خلک، په ډول د ډولونو شورویانو تمویلول او هغوی چې پاکستان او ایران ته ګډوال شوي وو، د هغوی پر جنګیالو برسېره، نور کډوال هم د ملګرو ملتونو نوم لاندې، د شوروي اتحاد مخالفو دولتونو تمویلول. خو له کله څخه چې شوروي پوځونه له افغانستان څخه ووتل او افغانستان کې کورنۍ جګړه ونښته، دغه مهال بهرنیانو له افغانانو سره د پخوا وختونو غوندې مرستو (خوراکي توکو او د عادي ژوند نورو اړتیا وړ توکو) ورکړو څخه تر ډېره بریده لاس ونیولو او خلک د غریبیو په ډېر ټيټ پړاو کې یوازې شپې سبا کولې.

 

موقت حکومت، که د پنجاب پښو ته غورځېدل!

 

که افغانستان کې د سولې د بسیا په اړه، افغان حکومت سره د سیمې او نړۍ د ځینو هېوادو د تربګنۍ او دښمنۍ هڅې او نیتونه یوه شېبه شا ته پریږدو، په لومړي نظر څرګندیږي چې په کور دننه حکومت سره د ځینو ډلو او اشخاصو اختلاف او تربګنې، یوازې د افغانانو د ابدي سیال او بدنیتي، پنجاب په ګټه تمامیږي، چې هیڅ افغان ته د منلو نه ده!

که ځیني افغانان او یا ټاکلې ډلې حکومت سره د نظر اختلاف د بیان ازادي او دیموکراسي بولې چې په ځینو برخو کې د پاموړ ده؛ خو د نظام، اساسي قانون، مرکزي حکومت او یا د افغانستان په حالاتو کې د سولې او امنیت په شان چارو کې، د نظرغټ اختلاف که یوخوا د بیان د ازداۍ، دیموکراسۍ او د ملي سراسري ارزښتونوسره په ټکر کې دی، بلخو په داسې چارو کې د حکومت په دندو او واکونو کې لاسوهنه ده چې حکومت يي پر وړاندې د کلک غبرګون او رد حق لري.

حکومت ته د سولې په برخه کې سلا او مشوره ورکول د افغانانو حق دی، خو پریکړه او د هغې پلیتوب یوازې د حکومت په انحصار کې دي.

د ځینو هېوادو او په تېره بیا د پنجاب هڅه دا ده، یو شمېر افغاني ډلو ته چې د جهاد په مهال يي روزلی او نن هم ورسره اړیکې پالي، دا په خوله کې ورکړي چې طالبان، افغان حکومت سره چې سیکولر اندیښنې لري، سوله کول نه غواړي او دوی افغانستان کې هغه چا سره لکه جهادي مافیايي ډلې روغه جوړه او سوله کوي چې ایدیولوژیک اختلاف ور سره نه لري.

بلخوا دغو مافیايي ډلو ته داهم دیکته کیږي چې د حکومت پرځای یوازې تاسو کولای شۍ د افغانانو وړ استازیتوب وکړۍ.

بېځایه نه ده، نن چې په کور دننه دغه ډلګۍ طالبانو سره د سولې په اړه ښکته پورته ګرځي، تېره میاشت د حکومت له سلا پرته ماسکو ته لاړل او کېدای شي اپریل میاشت کې طالبانو سره د کتنې لپاره قطر ته لاړ شي.

د دغو ګرځېدنو سره هممهال، خپله ډلګۍ او د دوی بهرني ملاتړي، افغانانو منځ کې بېلا بېلا پروپګېنډې خپروي.

تر ټولو شرموونکې پروپګېنډه دا ده چې وايي طالبانو سره خبرو کې دې د دغو ډلو د پلاوي سره افغان حکومت هم څو تنه د پلاوي په ترکیب کې ولیږي.

دلته دوی غواړي حکومت د یوې ډلګۍ کچې ته راټيټ کړي!

کټ مټ لکه د بن کنفرانس، چې هلته د قبرس ډله، د پېښور ډله، د شمالټلوالې ډله او د پخواني پاچا ډله سره ټول شول، د امریکا او ملګرو ملتو تر چتر لاندې يي د حامد کرزي په مشرۍ افغانستان ته یو بېکاره لنډمهالی حکومت جوړ کړ.

دلته بیا هم دا ډلې او پنجاب غواړي چې دوحه کې د بن کنفرانس ته ورته یو بل کنفرانس یا غونډه جوړه کړي چې هلته افغان حکومت د یوه حکومت په کچه نه، بلکې د یوې ډلې په واک او کچه، طالبانو سره په یو انتقالي حکومت جوړه وکړی.

که څه هم دغه مافیايې ډلګۍ، خپله هم د افغان حکومت یوه برخه ده او د دوی په شتون سره حکومت ونه شو کولای چې خپلې سمونپالې تګلارې پلې کړي، خو ښای طالبانو سره د افراطي شریکو اندیښنو او یا پردیو سره د پټو دندو په پار، دغسې ویجاړوونکې چارې ته توظیف شوي وي!

دا چې په مزار کې د عطانور او حنیف اتمر او په اسلام اباد کې د پاکستان د لومړي وزیر عمران خان له خولې هممهال، د موقت حکومت ډڼدوره غږول کیږي، د همداسې سیناریو سره تړاو لري.

د افغانانو باید په یوه خبره سر خلاص وي او هغه دا چې موقت حکومت، یانې د موجوده نظام ، اساسي قانون او د تېرو ۱۸ کلونو لاس ته راوړنې په اوبو لاهو کول. موقت حکومت، یانې افغانستان د پاکستان پنځم ایالت ګرځول.

داسې پروپېګنډه هم ماسکو کې واورېدل شوه، چې طالبان هغه پخواني طالبان نه دي او د پروپاګنډچیانو( فوزیه کوفي) په اند دیموکرات شوی او په تېره بیا ښځو ته ځانګړی درناوی لري! ښاغلي خلیل زاد هم  تېره ورځ د (ملا برادر) ستاینه وکړه او هغه يي یو هېودپال وګڼه، که خدای وکړي چې ریښتیا وخیژي!

دوستم هم پرون لومړی د مزار په غونډه کې مرکزي حکومت ته چې خپله يي لومړی مرستیال ولسمشر دی، سپورې ستغې وویلي خو د طالبانو له برید وروسته په سد راغي، د دوستم په اړه په امریکا غږ کې لولو«په ترکیه کې بېکاره نه وم، په ازبکستان کې بېکاره نه وم. څنګه موږ په مذاکراتو کې برلاسي نه اوسو؟ موږ دولت یو، موږ حکومت یو، نه دا چې اړخ ته کړای شو او له مذاکراتو بهر پاتې شو»، خو دغه خبرې وروسته له هغه کیږي چې د بلخ ولایت د پولیسو په وینا د ښاغلي دوستم د موټرو په کاروان د چهاربولک ولسوالۍ د سرګین تپه په سیمه کې وسلوال برید وشو.

دلته موخه دا نه چې طالبانو سره دې سوله ونه شي، خو سوله کول د افغانانو په استازیتوب د حکومت دنده او واک دی، نه د کومې ډلې او شخص واک چې هغه هم سر يي په حکومت کې وي او لکۍ يي طالبانو سره تړلې وی!

همدارنګه هغه بهرنۍ او کورنۍ کړۍ چې وايي مرکزي حکومت پراخ بنسټ نه لري، نو ځکه باید نورې ډلې افغان حکومت سره په ورته او یا برابر واک، طالبانو سره خبرو کې برخه واخلي. خو دغه کورنۍ ډلې چې داسې ادعا لري لومړۍ خو دوی خپله د همدغه حکومت غوښنه برخه ده او بله دا چې حکومت انتخابي خټه او بنسټ لري، ډلې خو بیا له خپلو څو تنه پلویانو پرته، انتخابي بنسټ نه لري او د ملت استازیتوب نه شي کولای. بهرنۍ کړۍ هم چې داسې ادعاوې لري یا د طالبانو او یا هم د افغان حکومت پرځای د دغو کړیو سره اړیکې لري او د خپلو ګټو په تړاو داسې څرګندونې د نورو په خوله کې څڅوي.

ځیني کسان دا هم وايي چې په هر قیمت کیږي، باید سوله وشي. که په سوله کې نظام، حکومت او لاسته راوړنې له منځه ځي هم، باید سوله وشي؟

خو پوښتنه دا ده، له داسې سولې څوک ګټه پورته کوي؟ افغانانو ته څه په لاس ورځي؟ بیرته بې نظمي، ګډوډي، وران او ویجاړ هېواد!

له تېر تاریخه به زده کړه کله کوو؟

کله ناکله دا هم ویل کیږي چې موږ مڼه(سوله) غواړو، که څه هم هغه د هرې ونې وي! ایا د مڼې له ونې پرته، بله ونه مڼه نیسي؟ سوله به کوو او سوله به راځي، خو سوله ځانته لار او اصول لري، سوله له افغان حکومته، د افغانانو له هر اړخیز ملاتړ پرته، نه شي راتلای او دا خبره باید همداسې ومنو!

ویل کیږي سبا بل سبا ښاغلی خلیل زاد افغانستان ته راځي چې طالبانو سره د سولې د شپږم پړاو په اړه افغان حکومت سره خبرې اترې او سلاوې وکړي.

خلیل زاد ته د افغانانو پیغام څرګند دی. افغانان د مرکزي حکومت په مشرۍ او انحصاري واک طالبانو سره خبرې کول غواړي. طالبانو سره د خبرو په تړاو افغان حکومت هیڅ د مخنی شرط نه دی ایښي او هر څه باید د خبرو په میز کېښودل او وویل شي. افغانان غواړي چې طالبان دې هم په حکومتي واک کې شریک شي. د نظام بدلون، د اساسي قانون تغییر او نور اصلاحات د دې پیر د خبرو اجندا نه شي جوړېدای او هغه په اینده پورې اړه لري. موقت حکومت او دې ته ورته غوښتنې هم د خبرو د دې پیر اجندا نه ده، دلته باید خبره دا وي چې په موجوده واکمنۍ کې څنګه طالبانو ته ځای ورکړل شي.

بلخوا خلیل زاد د امریکا يي حکومت د استازي پتوګه، طالبانو سره د خبرو اترو او سولې په تړاو یوازې افغان حکومت سره جرګه کولای شي او نورو افغاني ډلو سره خبرې د هغه د خبرو په اجندا کې نه شي راتلای!

د افغاني ډلو او حکومت ترمنځ خبرې کورنۍ چاره ده او هغه د خلیل زاد په ماموریت کې نه راځي!

د ۲۰۱۹ کال د مارچ ۳۱ مه

سرلوڅ مرادزی

نامه سرګشاده  به رییس جمهور ایالات متحده امریکا آقای ترامپ !

 

ـ به کانګرس ایالات متحده آمریکا !

ـ به اتحادیه ای اروپا در بروکسل !

از  اعمال سومین اشتباه ، اجتناب ورزید!

سومین اشتباه  بزرګ ایالات متحده  امریکا در افغانستان میتواند خطری  برای تمام جهان  باشد!

 

نخست، در ۱۹۹۲، امریکا با همکاري پاکستان ومتحدین،  دولت مترقي و مبتني برقانون (سکولار و لاییک) داکترنجیب الله را سرنګون ساخته،  بجایش دولت جهادي، رباني ـ مسعود را جابجا نمود. .

سپس اداره  دولتي آمریکاو انګلیس بمدیریت پاکستان،  تحریک طالبان را ایجاد نموده و در رسیدن به قدرت به ایشان مساعدت نمود، در حالیکه  میدانستند که  همانند جهادیان افراطي اند.

در نتیجه، در سالهای نود،  در جنګ داخلي میان احزاب مختلف  اسلامي،  افغانستان  تخریب  ګردید، ملیونها افغان  کشته شده و یا به مهاجرت مجبور شدند.

دومین اشتباه  بزرګ امریکایی ها  در ۲۰۰۱ متعاقب  فاجعه ۱۱ سپتمبر،  مداخله  نظامی در افغانستان، بمنظور انتقام از القاعده  بود.

قوای امریکا و متحدین آن رژیم  طالبان را، که بن لادن را پنهان نموده بودند،  واژګون ساختند، ولی در عوض آنها،  با تاسف، همان  سران دولتې جهادي را جاګزین  نمودند، که اکثرأ مشهور به غارت و غصب  جایداد های افغانها بودند.  این جهادیان، که در نتیجه کنفرانس  بن  بقدرت رسیدند، کمک های مالی  جهانیان را  برای ثروتمند شدن خود بکار بردند.

. قابل یاد آوریست که اهالی شهرها و روشنفکران افغان، به مساعی و کمک مالی امریکا و متحدین جهاني  آنها در ساختمان اردوی ملي افغان،و ایجاد کانونهای (موسسات) دموکراتیک، ارج میګذارند

خاصتأ  درسالهای اخیر، دولت افغاني  با کنارزدن  برخې از جهادیان از مقام های دولتي،  نظام دموکراتیک و سلطه قانون را تحکیم  بخشیده اند.

بهمین دلیل، پیشبرد مذاکرات صلح با طالبان  بدون آګاهي دولت افغاني اشتباهي خواهد بود.

به بالا کشیدن سیاسي طالبان و خیالات ساختمان دولت موقت، مختلط از طالبان جمع جهادیان، یک مخلوط افراطیون، منحیث بدیل  دولت کنونی، یک فاجعه جدید برای مردم افغان و خطر جدی به حهانیان خواهد بود! این سومین اشتباه بزرګ شما خواهد بود!

این حالت،  تکرار تراژیدي سال ۱۹۹۲، آغاز جنګ داخلي و تجارت سیاسی جدید برای پاکستان خواهد بود.

دولت پاکستان،  همیشه  بازي دوګانه  انجام داده، از وجود افراطیون اسلامي در افغانستان بهره  برده، از کشورهای  جهان بنام مبارزه با تروریزم پول دریافت میکند، در عین زمان در قلمرو خود باند های رادیکال و انتحاری  تهیه نموده به افغانستان میفرستد.

آقای ترامپ، لطفأ، برخورد معقول  منصفانه نمایید!

دولت کنونی افغان را نادیده نګیرید،  اسلامیست های رادیکا ل را در افغانستان بقدرت نرسانید!

افغانهای مقیم فرانسه و بلژیک. ۲۵/۰۳/۲۰۱۹

مؤقت حکومت د پنجاب هيله

حکيم روان

شيطان په هره بڼه شيطان دی او له شره پرته بل څه نه پيژنی . شيطان د خدای ، خير او سولې دښمن دی او تل د خپل اصلی ماهيت پر خلاف د مؤمن ، معصوم او خيرخواه په بڼه څرګنديږي . ناپاکستان ځان پاکستان بولی . اسلام برباد ځانته اسلام آباد وايي . پاکستان د اسلام تر پردې لاندې د اسلام او ټولو مقدساتو او انسانی ارزښتونو دښمن دی . دا ناپاکه نطفه يواځې د ګاونډيانو له پاره نه ، بلکې د سيمې او ټولې نړۍ له پاره ګواښ او خطر دی . خو تر ننه دې پړانګ د ملنګ په لباس کې د منافقت ، دروغو او تذوير په شيطانی چمونو د پسونو په منځ کې ځان ساتلی دی .

قومی ، نژادی او دينی ارزښتونه د انسانانو په ټاکلو ډلو پورې تړلی دی ، خو انسانی ارزښتونه د ټولو انسانانو سره اړه لري او د بشريت ګډه پانګه بلل کيږي . تجربو ښودلی ده ، هغه دولتونه ، ګوندونه او سياسی تشکيلات چې د قوم، نژاد او دين پر اساس يې بنسټ ايښودل شوی وی، پايلې يې پرته له ترور، فاشيسم ، قومی او مذهبی جنوسايد بل څه کيدای نه شی .

پاکستان په همدې بنسټ د انګريز د شيطانی امپراطوری په دسيسه د سيمې د بی ثباته کيدو په موخه را منځته شو او د خپل ۷۰ کلن تاريخ په اوږدو کې يې درې لوی او خونړی جنګونه د هند سره تر سره کړی او تل د افغانستان سره په کړکېچ او دښمنۍ  کې ، د افغان ملی شخصيتونو په ترور ، د ښوونځيو په سوځولو ، پلونو او عام ګټو پروژو په تخريب او د ورانکارو بانډونو په جوړولو اخته دی . تر ټولو ښه ثبوت يې افغانستان ته د اوه سرې ښامار صادرول دی کوم چې اوه واړه سرونه يې يواځې او يواځې د افغانستان د بربادۍ فکرونه په سرو کې روزي . په ډاګه او بی شرمۍ سره زمونږ په وينو لړلی ولس د سترګو په وړاندې ، د افغانستان پر ځای د پاکستان او ايران طرفداري کوي .

د اوه سري ښامار مشران د شيکاګو ايطالیا او روسی مافياؤ د مشرانو په څېر په افغانستان او له افغانستانه د باندې د مجللو ماڼيو او په بانکونو کې د مليونونو او ملياردونو ډالرو خاوندان دی . دا په داسې حال کې ده چې د ګران افغانستان د غيرتی او با همته ولس نږدې ۵۰ ٪ خلک ددې ښامارانو د لاسه د فقر تر خط لاندې ژوند تيروي . جهادي لوټماران د خپلو ناروا شتمنيو د ساتلو او د خپل ناروا مافيايي اقتدار د دوام د پاره د قومونو تر منځ د دښمنيو د ايجاد او د اسلام د سپيڅلی دين په نوم تجارتی نمايدګی او دوکانونه خلاص کړی دی او زمونږ مظلوم او بی سواده ولس يې يرغمل کړی دی . دوی د حکومت او قانون په وړاندې په ډاګه مقاومت کوي او د پنجابی واکمنانو او طالبانو د هيلو سره سم د افغان حکومت د بی اعتباره کيدو هلې ځلې کوي .

زمونږ ګاونډيان په ځانګړی توګه پاکستان چې د اوه سري ښامار د ککړو مشرانو سوانح ورسره دي ، غواړي د سولې د مذاکراتو په لړ کې په مختلفو بهانو د طالبانو او مجاهدينو د ګډ مؤقت حکومت طرحه تحميل کړی او افغان حکومت او په دې توګه افغان ولس له استازيتوبه محروم کړي . په داسې حال کې چې د سولی په مذاکراتو کې اصلی او ټاکونکی رول ځکه بايد افغان ولس او د هغه په استازيتوب افغان حکومت په غاړه ولري چې د ناروا او نيابتی جګړې ټوله قربانی افغان ولس او زمونږ سربازانو ورکړي ده . خو نن له خاديست اتمره تر وروستی لنډغره ټول د آی-اس-آی د هيلو سره سم د مؤقت حکومت د جوړولو ډنډورې وهي . ولی ؟

ځکه آی-اس-آی ، طالبان او جهادي مافيا غواړي د افغانستان سياسی نظام له پښو وغورځوي . د افغانستان حکومت زمونږ ملی وثيقه اساسی قانون او د هغه لارښونې او غوښتنې ، انتخابات او نور له پامه وغورځوي او پر دې توګه د خلکو د واکمنۍ او د افغانستان د بدلون مخه ونيسی . دوی په ګډه سره غواړي بيا افغانستان د جهادی او طالبی غوبل ميدان جوړکړي او له منځته راغلی آنارشۍ او ګډوډۍ څخه د پاکستان او ايران له پاره ناروا ګټې تر لاسه کړي . اوبه خړې کړی او خپلو ماهيانو نيولو ته د پخوا په شان ادامه ورکړي . د مؤقت حکومت طرحه د افغانستان د پټو او ښکاره دښمنانو طرحه ده . دښمنان په هغه صورت کې دې موخې ته رسيدلای شی چې افغان حکومت بې اعتباره ، ايګنور او له پښو وغورځوي .

هغه سياسيون چې د پاکستان او ايران د بندګی غاړی يې په غاړه دی ، هغوی د خپلو بادارانو سره خپلې موخې پر مخ بيايي ، خو هغوی چې د افغانستان د پاره فکر کوي ، بايد د خپل استقلاليت په ساتلو سره د افغانستان د حکومت سره يو ځای د حکومت تر چتر لاندې د سولې مذاکراتو د پرمخ بيولو له پاره ګډ کار وکړي .

جګړه د افغانستان داخلی او خارجی دښمنانو پر افغان ولس تپلي ده . دايمی او با عزته سوله او بشپړه امنيت زمونږ د خلکو برحق او انکار نه منونکی حق دی . د پاکستان په وينو لړلی لاسونه او د پاکستان او ايران د ګمارلو مزدورانو ککړ لاسونه بايد د افغان ولس له برخليکه لنډ شی . د سولې د راګرځيدو د سترې چارې له پاره بايد ټول وطن پالونکی د افغان حکومت سره يو ځای  د پردو د شومو پلانونو د عملی کيدو مخه ډب کړي .

دايمی سوله او بشپړه امنيت د افغان ولس حق بايد د آی-اس-آی له خونړيو پنجو را وګرځي !

 

 

د ترخو يادونو انځور

 

۱۳۶۷ ل کال د جلال اباد همېشه بهار ښار

پر ننگرهار د پاکستان او نورو متحدينو اود د جهاد تر نامه لاندې تنظيمونو، د پاکستان د استخباراتو د مشر جنرال حميد گل  په مستقيمه لارښونه او گدون يرغل وشو. د ير غل موخئ او پلان ما او نورو مخورو ليکوالانو نشر کړی.

خپل د ترخو يادونو انځور يوه کوشنۍ بېلگه وړاندی کوم.

کله چی د مخالف لوري د جنگ خط ختيځ لوري تر مارکو پوری را مخته شولو او سهېل کې تر کوز کنړ او لويديز کې تر سرخرود پوری دا وخت په ننگرهار کې  والي  يو غېری  گوندي شخص د وکيل اعظم  شينواري په نوم دنده  درلوده مرکزي واکمنۍ په اجله توگه د ولايت په ټولو چارواکو کې بدلون راوست يانې ټول گونديان اود داکتر نجيب الله نژدی کسان وو پرنوو دندو وگمارل شول،دا نوو کسانو هم جنگ کنټرول نه کړ. د ښار څنډو کې جنگ پېل او تر هوايي ډگر پوری مخامخ جگړه پېل شوه، زيات عام ولسونه ووژل يا تيښته وکړه جنگ دری مياشتی دوام وکړ لامل يې داوو چی پاکستاني پوځ په ښکاره په جنگ کې گډون درلوده اود اي ايس اي د مشر( جنرال حميد گل» لاخوا لارښونه کېدله .

يادونه ولی داجنگ ملي اوردو او هوايي پوځ پر سترو اتل وليو برياته ورسيد،کله چی جنگ پای ته ورسيد نو مرکز کې د خاد يا دافغانستان د ملي امنيت له خوا ۷۰ تنه لوړ پوړي جنرالان ونيول شول چی گويا دوی د حکمتيار پلويان شوي په داسی حال کې چی دوی ټول د گوند پوری مربوط افسران وو،په دی مخالفتو کې د شواهدو له مخې مالوميدل چی روسانو مخکښ رول در لوده.

د گوند مشرتابه کې بی باوري مخ پر زياتيدو شوه د گوند يو اړخ  غوښتنه وکړه چی دستونزو د حل له پاره ناسته وشي او مخامخ د خبرو له لاری ټولی ستونزی حل شي خو پاېله ورنکړه،د کب پر ۱۶ د ۱۳۶۸ل کال ددفاع وزارت او گارد او خادسيتانو تر مينځ شخړه وشوه زه دا وخت بيکاره ولی د گوند په دفتر کې وم چی ناگهان راديو تلويزون چپ شو زه له دفتره بيرون شوم ومې پوښتل خيرت دی؟ هيچا ماته ځواب رانکړمالوميدل چی دلته چارواکي له مرکزه لارښونه اخلي ټول تر راکيټانداز پوری په وسلو سنمبال شوي ماتعجب وکړ خو زه کورته ولاړم د شپې يوه بجه وه دخاد کسان د تنظيمه ريس افضل لودين په امر زما کورته را غلل اود کور دروازی زنگ  وکړنگيدو  زما کوشنې ورور جان ا غا دروازی ته ورغلی اوکله چی دوی يانی خادستان تر ۴۰ تنو زيات ليدلي ويلي خدمت دوی ورته ويلي موږ د افضل لودين د تنظيمه ريس په امر راغلي يو ده ووايه کله چی زما ورور ماته وويل زه پوه شوم چی خبره همدا په مرکز کې د مشرانو جنجالي ستونزی دي زه دروازی ته ور غلم په دی وخت کې زما خورا کوشنی لور رڼا جانه چی دری کلو به وه هغه هم را غلی او زما پاينڅه ټينگه نيولی کله چی دوی راته وويل ته لودين غوښتی يې ما ورته وويل په دي نيمه شپه سبا به ور شم او تليفون به مو کړی وو دوی ويل امرشوی همدا اوس به له موږ سره ځی ، ما ورته وويل سمه ده بوټان او مناسب کالي راواخلم زما لور ويل زه هم ستا سره ځم دا ملاريه وه او سخته تبه يې درلوده د تبی له زوره لړځيده خو په ستونزومې له هغی ځان خلاص کړ.او خپلې مېر منۍ ته می وويل لسگونو امنيتي کسانو زموږ د کور شاوخوا نيولی حالات ترينگلي را مالوميږي که زه  تر سهره کورته ستون نه شوم نو بيا زه نا مالوم برخليک سره مخ کيږم دا کا ذبه اداره اوپه خاصه توگه خاد کې ډېر چټل کسان ننوتي وبه گورو چی کوم سرنويشت را زي؟

زما ناروغه لور ټوله کورنۍ او زما خوارکې ميرمن چی يوځل  ما مخکې د نورو جابرانو ناخوالی ليدلی وی سخته وارخطا وه دوی نه پوهيدل چی زه د نا ځرگنده برخليک سيلۍ به يې پر  کوم جل وهلۍ دښتې وغورځوي.

کلونه به واوړي خو د رڼا جانۍ غږ زما په غوږونو کې همداسې انگازی وهلې.

پرېږده چی اوس درته د خپل بوږ نوړي سرنوشت کيسه تېره کړم ، زه کوښښ کوم چی خپلۍ ناروغه لور رڼا جانۍ ته دروغ ووايم چی زه د کا کا  سره ځم تا ته دوا هم راوړم دی ويل نه زه  لا لا هم درسره ځم زما ميرمنۍ په يوه بهانه دلاسه کړه او له ما جلا شوه زما سپېڅلۍ مور د نارو غۍ په بستره پرته وه ماله هغۍ رخصت واخستو په هر حال کيسه زياته خو زه يو څو ترخی وايم د ننگرهار د خاد رياست د څېړنو بند خونې ته  یو وړلم جالبه دا وه چی ددی خونۍ ټول کارمندان ما پيژني ما په ننگر هار کې ډېر وخت دنده سرته رسولی خولاصه دوه تنه يوددی رياست نظامي مرستېال د پکتېا ولايت  وو او بلی يې سياسي مسول،چی د لغمان وو دا لغمانۍ قسيم نوميده زما زيات وخت مادون هم پاته شوی وو نظامي  مرستېال ملگري ماته بدرد وويل خو قسيم دده سره همغږې نه وو زما د ښه سړېتوب پلوي کوله د څېړنو مدير سامند را ته وويل چی زما سره راځه هلته هغه د کب د ۱۶ داستان تير کړ يوڅه پوښتنې هم وکړی واپس بند خونۍ ته راوستلم هلته دوه اجينټان يا پيشونگيان هم لا مخکې موجود وو ټوله ورځ به يې د چارواکو پرضد بد رد ويل زه چپ ناست ځکه ما مخکې يوځل د سياسي زندان تجربه در لوده.يوه اونۍ وروسته وسلوال کسان خونې ته را غلل اوزه يې هغه ډبه ډوله موټرته له ځان سره يوړم هلته يې زما لاسونه شاته په پلاستکي پړي ټينگ وتړل چی د لاسو نو تړلو تر کابله زما لاسونه وپړسيدل گوتومې کار نه کولو، هلته مو ۳مياشتی کم زيات هغه ناخوالی بی خوبي، تهديد ښکنځلی ، ډبول وهل اوريدلي چی د سر دشمن به هم له چا سره دا ډول برخورد نه وي کړی ساختگي محکمې اختصاصي سارنوالی ويل به دا قاضيان، څېړونکي، او سارنوالان بی پری دی په داسی حال کې چی دا ټول د گوند غړي د خاد پټ مامورين اوددوه گونو معاشونو خاوندان وو چی يو شمېر موږ پېژندل .په سياست کې چلول چلوټي سياسي بازيگري د پرديو غلامي د پردي پاللو فکر ذکر، قام غوښتنه، يکتازي، دديموکراسی وژ ل کيدل د انتقاد کول په انتقام اوښتل، پټ پټکاني کول د جلا لارو درلودلۓۓ ددی لامل شوه چی زه  موږ ملگري دوه کاله وروسته له زندانه را خلا ص شولو حاکميت هم ړنگ شو واک هم له لاسه ووتلو په هېواد کې هغه غوبل جوړ شو چی هيچا کله هم په تير تاريخ کې نه وو مشاهده کړی، د بېلگې په توگه يوازی پلازمېنه کابل کې ۵۷زره ماشومان، بوډاگان. ميرمنې، ځوانان سياست کونکي سربازانو د شهادت جامونه وڅښل هر ه که وسلی وی که شتمنې چور او تا لا شوی.

دا يوه ترخه خاطره وه چی وليکل شوه.

محمد اقا شيرزاد

خلیلزاد په تقدم او تاخر کې تېروتلي دی!

د هېواد د ملي امنیت سلاکار حمدالله محب د مارچ په ۱۴ مه، امریکا ته د سفر په مهال، طالبانو سره په خبرو اترو کې د امریکا د بهرنیو چارو د وزارت ځانګړی استازي، زلمي خلیل زاد په هغه دریځ نیوکه وکړه چې نوموړی يي طالبانو سره په دوحه کې د پټو دروازو ترشا مخې ته وړي. سي بي ایس نیوز وایي، ښاغلي محب ورته ویلي:«موږ فکر کوو چې یا زل (د زلمي خلیلزاد د نوم لنډه بڼه) – سفیر خلیلزاد نه پوهېږي چې څرنګه خبرې وکړي یا ممکن د ده دا کار کوم بل علت ولري. څه چې دی کوي د داسې معاملې سبب کېدای نه شي چې په نتیجه کې یې په افغانستان کې سوله راشي.» نوموړې رسنۍ دا هم لیکلي، محب تور لګوي چې«خلیلزاد د ولسمشر غني د حکومت د منزوي کولو او ځان، واک ته د رسولو هڅه کوي» او زیاتوي محب همداراز ویلي «د حکومت په شمول په افغانستان کې داسې تصور دی چې ښای دا خبرې (د قطر) د دې لپاره دي چې یو موقت حکومت جوړ کړي او بیا به یې دی (خلیلزاد) وایسرای شي»

د ښاغلي محب د نوموړو څرګندونو وراخوا او د افغان دولت د اندیښنې سربېره، طالبانو سره په دوحه کې د خلیلزاد د پټو خبرو اترو په اړه، ټول افغانان په اتفاق او یوه خوله اندیښنه لري!

بېځایه نه ده چې د امریکا په استازیتوب د خلیلزاد او طالبانو ترمنځ خبرو ته افغانان یوخوا د بسوګۍ واده وایي(یانې چې دا واده نه ترسره کیږي) خو بلخوا دا اندیښنه هم پرځای ده، کېدای شي د واده پرځای افغانان پر یوه بل لوی ناورین واوړي!

افغان دولت او افغانان د داسې ناورین نښې نښانې هم ویني!

خلیلزاد وايي قطر کې طالبانو سره، په څلورو موضوعګانو خبرې کوي. افغانستان څخه د امریکايي پوځیانو ایستل، طالبانو لخوا دا ژمنه چې پرامریکا به برید نه کوي، اوربند او بین الافغاني خبرې اترې.

خلیلزاد دا هم وایي، چې په لومړیو دوه مسلو توافق شوی او یوازې پر پریکړې لاسلیک پاتې دی، په داسې حال کې چې په دوه نورو یانې اوربند او په بین الافغاني مسلو به وروسته خبرې کیږي.

د افغانانو له لوري اندیښنه دا ده، کله چې د افغان دولت او طالبانو ترمنځ د سولې خبرې چې بین الافغاني خبرې يي بولي ونه شي، نو اوربند شونی نه دی او کله چې خبرې اترې او اوربند دواړه نه وي؛ بیا جګړه ده، طالبان دي او تروریزم!

دلته یوه ټوکه رایاده شوه:

یو ملا خپل شاګرد ته د تیمم کولو عملي درس ورکاوه. ملا چې کله د تیمم لپاره پر دوه پښو کیناست او دواړه لاسونه يي خاورو ته یووړل، تیز(باد) ترې لاړ. ملا ځان ناګاره ونیو، تیمم ته يي ادامه ورکړه او کله چې له تیمم څخه خلاص شو، له شاګرده يي پوښتنه وکړه چې د تیمم طریقه دې سمه زده کړه؟ شاګرد وویل هو بیخي پرې پوه شوم، خو په یوه څه پوه نه شوم او هغه دا چې لومړی خاوره لمس کړم او بیا تیز واچوم او که نه، لومړی تیز واچوم او بیا وروسته خاوره لمس کړم! له فیسبوک څخه

اصولآ لومړی باید خبرې اترې او اوربند د مخه وشي او وروسته د هغو پر بنسټ او پایله کې امریکايي پوځیان له هېواده ووځي او یوازې طالبان نه، بلکې په هغه دولت کې چې طالبان هم پکې مدغم وي، د امریکا په ګډون ټولو هېوادو او په تېره بیا ګاونډیو ته ډاډ ورکړل شي چې له افغان هېواده به هیچا ته ګواښ متوجه نه وي، لکه نن چې افغان دولت، داسې ډاډ ټولو هېوادو ته په ډاګه اعلان کړی.

د افغانستان ستونزه یوازې د خلیلزاد په پڅ  او ناڅرګند رول کې هم نه ده، بلکې ستونزه د افغانستان د جګړې او سولې په اړه د امریکا په ناسمه تګلار او د سیمې لپاره د امریکا په اوږدمهاله او پټو پلانونو کې نغښتې ده.

ایا نړۍ ته لومړی درجه پاکستان چې د ترهګرو بېلا بېلې ډلې روزي او نړۍ ته يي صادروي، ګواښ او تهدید دی، که برعکس د پاکستان تولید، طالبان!

نړۍ په یوه خوله د تروریزم مرکز پاکستان بولي، امریکا هم کله ناکله چې فشار پرې راشي وايي چې پاکستان ترهګر پالي. د القاعده مشر بن لادن هم اسلام اباد ته نږدې په ایبټ اباد کې پیدا او په اصطلاح ووژل شو، ملا منصور هم پاکستان کې په درن الوتکو بمبار او لمنځه یووړل شو. په تېره اونۍ کې د جیش محمد د ډلې په ګډون، پاکستان کې په ۷۰ نورو تروریسټي ډلو عمران خان اعتراف وکړ، د طالبانو مشران چې قطر کې امریکایانو سره په اصطلاح د سولې خبرې مخته وړي، په الوتکو کې له پاکستانه قطر ته ځي راځي، خو امریکا په خپله خاوره د ګواښ او برید تمه او ډار د تروریزم د مرکزــ پاکستان څخه نه لري، برعکس د پاکستان د یو چړي او غلام ــ طالب سره د تړون مسوده تیاروي چې ښای بله اوونۍ يي په قطر کې لاسلیک هم کړي!

د افغانستان په دننه هم، یا د بهرنیو چارو د پخواني وزیر جان کیري، یا په کابل کې د خپلو سفیرانو او یا د خلیلزاد په لاس، په تېرو ۱۸ کلونو کې امریکا د یوه پیاوړي مرکزي حکومت ماڼۍ جوړېدو او درېدو ته پرېنښوده!

د جان کیري په لاس حکومت په دوه برخو ویشل، چې افغان حکومت ونه شي کولای افغانانو ته وړ خدمات وړاندي کړي، د جګړې په میدان کې غوڅ بري تر لاسه کړي، سوله او امنیت چې د افغانانو لومړۍ غوښتنه ده تامین کړي او په نړیوال سنګر د ښه او وړ نوم څښتن شي.

یوازې تېره اوونۍ، کله چې مرکزي حکومت غوښتل، په مزار کې د امنیتي چارو یوعادي قومندان تبدیل کړي او محلي جنګسالار عطا نور چې د داسې تبدیلۍ مخه يي نېوله، په خپل ځای کینوي، کابل کې د امریکا سفیر جان بس خوله پرانیسته چې د امریکا وسلې څوک په هېواد کې د امنیت لپاره نه شي کارولی او حکومت ته يي لارښوونه دیکته کړه چې د خبرو اترو له لارې ستونزه حل کړي. کله چې مرکزي حکومت د واک بېلا بېلو ټاپوګانو ته چې د هر ډول فساد زیرمې ګڼل کیږي، ګوتې نه شي وروړلای، له دې څخه افغانان د امریکا په وړاندې کومه انتبا اخلي!

په قطر کې د تړلو دروازو تر شا خبرې چې ویل کیږي، هلته له افغان دولت پرته، امریکایانو سره د قطر او پاکستان چارواکو هم حضور درلود او په دې اړه د ناټو غړو هېوادو هم شکایت وکړ، چې امریکا نه یوازې افغان دولت بلکې خپل نور ملګرې هم له دې خبرو ګوښه کړي، په کومه مانا تعبیرېدای شي؟

که په تېرو ۱۸ کلونو کې چې خورا اوږد مهال دی، یوخوا په هېواد دننه د مرکزي حکومت د پیاوړتیا په مخنیوي او د واک د ټاپوګاونو په ساتلو کې د امریکا د چلند شالید وشاربو او بلخوا د طالبانو او د هغوي د اصلي ساتونکي او روزنکي پاکستان په اړه د امریکا دوه مخیز دریځ وڅېړو، په اسانه مالومیږي چې امریکا کې د ځوان افغان ښاغلي حمدالله محب څرګندونې، ریښتینې دي او د افغانانو د څلویښت کلونو رنځونو ترجماني کوي.

د امریکا په خبرو او عمل کې لوی تضاد ښکاري، خدای مه کړه چې د طالبانو په نوم افغانستان بیا پاکستان ته ورحواله کړي.

افغانانو ویښ او بیدار اوسۍ، یوازې خپلمنځي یووالي مو له ټولو ښکاره او پټو توطیو ژغورلی شي!

د ۲۰۱۹ کال د مارچ ۱۸ مه

سرلوڅ مرادزی

ایا عطانور د یوه قومندان د ګمارنې او سلب حقوقي واک لري؟

کله چې عطا محمد نور د بلخ ولایت له مقام څخه ګوښه شو، اوس په حکومت کې نوموړی کوم حقوقي شخصیت نه ګڼل کیږي. همدارنګه که څوک د ولایت په مقام یا بل مقام کې دنده هم ولري؛ د حکومتي چارواکو بدلون رابدلون خپل پروسیجر لري او داسې مقام چا ته حقوقي واک نه ورکوي چې د چارواکو په ګمارنه او سلب کې دې د تنظیمي، سمتي او یا بلې خپلوۍ پر بنسټ لاس ووهي او واک دې ولري!

ګمان نه کیږي چې عطانور دې له داسې پروسیجره بې خبره وي، اوس پوښتنه دا ده چې نوموړی ولې د ځینو کسانو په ادلون بدلون سره چې حکومت کې قانوني چلند دی، په تېره بیا بلخ ولایت کې غبرګون ښۍ؟ ایا عطانور بلخ ولایت د افغانستان خاوره نه بولي او په خپل اند، ځان د د ې ټوټي ابدي واکمن بولي؟ ایا کوم بل هېواد ورته د مزارشریف د «وایسرای» دنده سپارلي؟

عطا نور ولي د مرکزي حکومت د پیاوړتیا او د قانون د پلیتوب په وړاندې، د دولت او نظام د نورو مخالفینو څخه مخکې، دریږي؟

ایا بلخ کې په داسې لاسوهنې سره، عطا یوازې خپلې تنظیمي او سیاسي ګټې په پام کې لري، که تر داسې ګټو خبره پورته ده؟

او په ټوله کې د بلخ په اړه عطانورڅه پلانونه په پام کې لري؟

څه مهال وړاندې د جرمني شپېګل مجلې د عطانور د ځینو پلانونو څخه پرده پورته کړې وه، هلته لولو«مجله شپیگل آلمان به اسنادی دست یافته است که نشان می دهد عطا محمد نور والی پیشین بلخ به‎خاطر دست داشتن در قاچاق مواد مخدر مورد پیگرد ناتو قرار دارد.این نشریه آلمانی گزارش داده است که ناتو از سال 2010 به بعد عملکردهای آقای نور را تحت نظارت دارد و در مورد دست داشتن او در قاچاق مواد مخدر اسناد و شواهد کافی جمع آوری نموده است. شپیگل فاش نموده است که نام عطا محمد نور در لیست قاچاقبران مواد مخدر ناتو، در جایگاه 1722 قرار دارد. نظر به گزارش این نشریه‎ آلمانی، عطا محمد نور تاکنون میلیونها دالر را از طریق قاچاق مواد مخدر در افغانستان به دست آورده است. منبع می افزاید، والی پیشین بلخ، علاوه بر سوء استفاده از مقام رسمی دولتی در قاچاق مواد مخدر، به قتل رقیبان سیاسی خود نیز متهم شناخته شده است.»

د حیرتانو بندر ګمرکي عواید او په بلخ کې د بیزنس نورې لارې چارې چې اسلامي جمعیت اوعطانور ته د پیسو پخه زیرمه جوړوي، حقیقت کې د مرکزي حکومت په وړاندې د عطانور د اختلاف اصلي لامل شمېرل کیږي. عطانور چې اوس په را روانو ټاکنو کې ډېرو پيسو ته اړتیا لري، نه غواړي بلخ کې هغه کسان له دندو ګوښه شي چې د دغو پيسو په ورکړه کې عطانور او اسلامي جمعیت ته ژمن دي.

بلخوا جرمني شپېګل مجله د عطانور د پلانونو بل اړخ هم راپه ګوته کوي او لیکي چې عطانور بلخ  کې د خپلو سیاسي سیالانو په لمنځه وړلو هم صرفه نه کوي. د ۱۳۹۶ کال د زمري میاشت کې عطا نور د بلخ د ولایتي شوراغړی اصف مومند د بلخ له هوايي میدان څخه ونیو او بیا يی خپل کور ته د جزا لپاره یووړ، امریکا غږ په دې اړه لیکي« محمد آصف مهمند، عضو شورای ولایتی بلخ ادعا می کند که طارق نور، پسر عطا محمد نور، والی بلخ، نصف گوش او رابا دندان گزیده و بُریده است.

آقای مهمند در یک مصاحبۀ اختصاصی با تلویزیون آشنا صدای امریکا همچنین ادعا کرد که سکرتر والی بلخ با تفنگچه بر فرق او کوبید و او را مجروح ساخت.

در این مصاحبه آقای مهمند که علایم ضربه خوردگی در چشم چپ اش دیده می شد، و سرش نیز با بنداژ سفید بسته بود، به گوش چپ اش اشاره کرد که نشانۀ دندان گزیدگی به صورت واضح در آن دیده می شد.»

احمد ضیا مسعود د اسلامي جمعیت مرستیال د مشرانو جرګې د لومړي مرستیال محمدعالم ایزدیار د زوی سالم ایزدیار د وژنې د لومړي تلین په مراسمو کې ویلي ول« دا اوس چې په شمال کې زیاتره ډلې جګړه کوي، په جمعیت پورې تړلې دي. هغه ډلې چې په فاریاب یا جوزجان کې جګړه کوي یا په جمعیت او یا هم په جنبش پورې تړلي دي، BBC»

په همدې تړاو امریکا غږ سره، ضیا مسعود دا هم زیاته کړې وه« تنها طالبان عامل بر هم زدن امنیت و ثبات در افغانستان نبوده، بلکه به گفتۀ وی، بیشتر گروه های مسلح مخالف دولت در فاریاب و جوزجان، اعضای وابسته به حزب جمعیت اسلامی یا جنبش اسلامی اند»

په ټوله کې اسلامي جمعیت او عطا محمد نور، بلخ د کابل او مرکزي حکومت په وړاندې د یوې خوږې ګوتې او ضربې پتوګه کاروي. دا ډله مزارشریف ښار ته  په خپل اند، د راتلونکي خراسان د پلازمېنې په سترګه ګوري. خوشې نه ده چې د افغان تذکرو د ویش په مخنیوي کې غږ له مزاره پورته کیږي. د افغان هویت، تاریخ او نورو ملي ارزښتونو سره مخالفت ته لومړی په مزار کې لمن وهل کیږي.

هغه کسان چې فکر کوي، د یوه چارواکي بدلون د کابل او مزار تر منځ په دومره کړکېچ نه ارزي، حقیقت کې د مرکزي حکومت په وړاندې د توطيې له ریښې نه دي خبر!

عطا نور د امنيې د یوه عادي قومندان بدلون د حکومت توطیه بولي، خو نوموړی په دې خبرو سره هغه لویه توطیه پټوي چې اسلامي جمعیت يي د مزار شریف څخه د کابل او ټول افغانستان په وړاندې په پام کې لري.

په ۱۹۹۲ کال هم په افغانستان کې د تنظیمي او کورنیو جګړو توطیه لومړی له مزاره پیل شوه او وروسته کابل او ټول افغانستان ته خپره شوه.

نن هم بیخي ورته سیناریو په پام کې ده، هڅه دا کیږي چې مزارشریف دې یو ځل بیا د مرکزي حکومت په وړاندې د بغاوت او اړودوړ په مرکز بدل شي.

خو د عطانور په وړاندې امرالله صالح بیا وايی«د بلخ امنیې قومندان ګوښه کېدل هیڅ ډول توطیه نه ده، بلکې ولسمشر دغه کار د امنیتي وضعیت د ښه کېدو په پار کړی دی»

په دې منځ کې یوه بله خبره چې بیخي خواشینوونکې او د حیرانتیا وړ ده، هغه د مزار د یوه قومندان د بدلون په اړه، کابل کې د امریکا د سفیر ښاغلي جان بس څرګندونې دي!

نوموړي په چهارشنبه د مارچ په ۱۳ مه، په ټوټير لیکلي چې د شخصې ګټو لپاره د هغه پيسو، تجهیزاتو او نورو مرستو چې د امریکا خلکو افغانستان ته ورکړې، لګول او کارول «زموږ د وژل شویو اتلانو»سپکاوی دی.

لومړی خو د امریکا سفیر د افغانستان په کورنیو چارو کې د لاسوهنې هیڅ حق نه لري، ځکه نوموړی یوازې د امریکا سفیر دی، نه د افغانستان«وایسرای»!

بله دا، دغه وسایل چې افغان حکومت يي د امریکا په ګډون له بل هېواده رانیسي، هغه د افغانستان ملکیت دی او افغان دولت يي د خپلو ملي ګټو په پار چې څنګه وغواړي، لګولي او کارولی شي.

دغه وسایل یو هېواد هم افغانستان ته وړیا او خدای په جات نه ورکوي، بلکې د هغو تر شا د هېوادو ګټې پرتې دي او په دې لامل وړیا نه ګڼل کیږي.

د امریکا د سفیر دا ډول څرګندونې، په ښکاره د افغان مرکزي حکومت پرځای، د یوه جنګسالار او ټاکلي تنظیمې ډلې څخه چې په کور دننه، ټولو ګډوډیو او توطیو کې لاس لري، ننګه او ملاتړ دی چې په هیڅ توګه افغانو ته د منلو وړ نه دي او هغه غندي!

بلخوا که د امریکا سفیر د خپلو نااهله څرګندونو په اړه، له افغان دولت او افغانانو بخښنه ونه غواړي، پر افغان دولت غږ کوو چې نوموړی سفیر دې په ۴۸ ساعتونو کې له افغانستان وشړي!

افغانستان د امریکا په ګډون ډېرو هېوادو سره دوستانه اړیکې او متقابلې ګټې لري او هغه پالي، خو دا په دې مانا نه ده چې د یوه سفیر او یا بل چارواکې بې سره بوله څرګندونو ته دې چوپ او بې غبرګونه پاتې شي!

د ۲۰۱۹ کال د مارچ ۱۵ مه

سرلوڅ مرادزی

ګلبدین او پاکستان!

 

کله چې څوک هېواد کې د پاکستان تېرو ویجاړیو او تباهیو ته ګوري، سملاسي يي ګلبدین سترګو ته دریږي او بیا کله چې څوک د ګلبدین د بیان ژبې، څرګندونو او اعمالو ته ځیر شي، سم صفا په افغانستان کې د پنجاب د شوونیستي او ملیتاریستي ګټو ویاند او ساتندوی ښکاري!.

ګلبدین او پاکستان سره دوه نه جلاکېدونکي نومونه او د یوې سکې دوه مخونه دي. ګلبدین هغه هینداره ده چې پاکستان پکې د خپلو ټولو چټلیو سره په بشپړه توګه ځلیږي او پاکستان هغه ځای دی چې د ګلبدین پشان مجاهدینو، طالبانو، القاعده او داعشیانو د روزنې، پالنې او صدور ټاټوبی او ام البلاد دی!

پاکستان په ګلبدین او ګلبدینیانو ښه ښکاري او ګلبدین په اسلام اباد او پنجاب کې په اوسېدو ښه ښکاري، نه په کابل او افغانستان کې!

د هند او پاکستان د وروستۍ جګړې په اړه چې د کشمیر پر سر د دوه هېوادو خپلمنځي تاریخي شخړه ده، ګلبدین د پنجاب د ګټو د ویاند پتوګه چې نورو ته د بې پریتوب توصیه هم کوی، خو خپله نه یوازې د هند په وړاندې ښکاره دریږي، بلکې د دې پېښې او په عام ډول د پاکستان مخالف افغانان ټول بې شعوره ګڼي!

د ګلبدین په بیان شعوری او پوه افغانان، هغه کسان دی لکه ګلبدینیان چې د پنجاب ګټو ته ژمن وي. ګلبدین چې اوسیږي کابل کې خو اروا او اندیښنه يي ټوله د پنجاب ګټو سره ده، هېروي چې د همدې شخړې په پلمه، پاکستان پر افغانستان هوايي لار بنده کړه او افغان سوداګر اړ شول چې په ایران د اوږدې هوايي لارې او په زیات لګښت خپل مالونه هند ته ورسوۍ. دا چې پاکستان د سوداګرۍ د نړیوالو قوانینو په خلاف پر افغانستان د کراچۍ او واګې بندرونه تړلي او په خپله خاوره، افغان سوداګرو ته لار نه ورکوي، کله هم ګلبدین بیان ورکړ؟

دا چې د ګلبدین اعلامیه وايی، پاکستان په کشمیر کې د ازادي غوښتونکو خلکو ملاتړ کوی او اشغال شوی، کله هم ګلبدین د کوزو پښتنو په ملاتړ چې پنجاب اشغال کړی، ورته اعلامیه خپره کړه؟ همدا اوس پنجاب پر ډیورنډ تپلې کرښه ۱۶۰ زره پوځ اچولې، پر کرښه يی اغزن سیم لګولی او ځای ځای يی د کنترول دروازې لګولې، ګلبدینیانو کله کوم غبرګون وښود؟

همدا نن چې د کوزې پښتونخوا په زرګونو پښتانه د پنجابي پوځ په مټ لادرک او یا په زندانونو کې اچول شوي او پښتنې بي بیانې د پنجابي وحشي پوځ د جنسي هیلو لپاره له کورو تښتول کیږي، ایا ګلبدین بې خبره دی؟

تر ټولو بده دا، د پښتنو د ژغورنې غورځنګ« PTM » چې د پنجابي وحشي پوځ په وړاندې يي د کوزو پښتنو د همداسې غوښتنو په پار سر راپوته کړی، د ګلبدین اعلامیه يي د هند تحریک بولي!

ګلبدین په بلوڅو وروڼو هم چې د خپلو روا ملي حقوقو لپاره د پنجابي بربریت په وړاندې مبارزه کوي، د هند د ملاتړ تور لګوي. ګلبدین یوازې د پنجاب د خوښۍ لپاره د کشمیر ترهګر، ازادي غوښتونکی غورځنګ بولي، خو د پنجاب په وړاندې د پښتنو او بلوڅو غورځنګونه بیا د هند توطیه بولي!

هند په افغانستان کې د دوه میلیاردو ډالرو په ارزښت بنسټیزې پروژې په پښو درولې، ګلبدین دې یوه کوچنۍ پروژه چې په تېرو ۱۸ کلونو کې پاکستان په افغانستان کې جوړه کړې وی، د بېلګې پتوګه افغانانو ته په ګوته کړي؟

پاکستان بیا د هند په مټ همدغه جوړې شوې پروژې په بمونو الوځولې، انجیران او مسلکي پرسونل يي وژلی او له بده مرغه دا لړي تر ننه ادامه لري!

د افغان ملي پوځ هغه وسلې چې په ۱۹۹۲ کال، ګلبدینیانو او نورو مجاهدینو پاکستان ته وچلولې او د عادي اوسپنې په بیه يي په پنجابي اردو خرڅې او یا وړیا ورکړي، ګلبدین څه ځواب وايي؟ د ملت خزانه او ملي شتمنۍ څه ته وايی؟ ګلبدین ولې په دې اړه په یوه اعلامیه کې افغانانو ته وضاحت نه ورکوي؟

څونه چې پر پاکستان نړیوال فشار زیاتیږی، څونه چې د ترهګرو په ملاتړ پراسلام اباد کړۍ تنګیږي او څونه چې په سیمه یزه او نړیواله کچه پنجاب افشا او رسواکیږي، پنجابي ګوډاګیان په همغه اندازه په سپینسترګۍ او بېشرمۍ د خپل غلام بادار په چوپړ کې نڅیږي!

د اسلام اباد د ګټو په ملاتړ کې د ګلبدین وروستۍ اعلامیه د افغان د ملي ګټو او د افغان دولت د رسمي سیاست سره په ښکاره ټکر او ضدیت کې ده. ګلبدین او ګوند يي په دې اعلامیه کې د افغانستان پر لوړو ګټو کلک ګوزار کړی، ځکه ګلبدین باید لومړی د افغان ملت څخه بځښنه وغواړي او که دا نه کوي او په لجالت بیا هم تر خپلې پنجابي اعلاميي ملاتړ کوي، ګوند يي باید منحل او خپله د لاڅېړنو لپاره څارنوالۍ ته ورښکل شي.

د ۲۰۱۹ کال د مارچ ۳ مه

سرلوڅ مردازی