پښتونستان ، خوب او که واقعیت؟

19.6.2019Loy Afghanistan 1
دوهمه او وروستۍ برخه
د خپلواکې د مبارزو معاصر مشران چې د انګریز او پنجاپي استعمار په وړاندې په کلکه ودریدل حاجي میرزاعلي خان ( مشهور په ایپي فقیر) ، خان عبدالغفار خان ، خان عبدالصمد خان اڅکزي، مشهور لیکوال او شاعر اجمل خټک او نور چې د خپلو سل ګونو زرو پلویانو سره یو ځای د انګریزي او پنجاپي استعمار په وړاندې د خپلواکۍ له پاره په میړانه سره ودریدل.
په دی مبارزو کې پښتانه یوازې نه و او نه دي بلکې بلوڅان هم د دوی سره اوږه په اوږه د پنجاپی استعمار په وړاندې په کلکه ودریدل چې د هغې ښه مثال یې د نواب اکبرخان بګټي دی چې د پنجابی استعمار په مقابل کې په میړانه ودرید او د استعماري ځواکونو له خوا په ډير مظلومانه توګه په شهادت ورسید . د کابل مزدورې ادارې د خپلواکی په لاره کې ددې اتل هیڅ نوم وانخیست.
په افغانستان کې د خلک دموکراتیک ګوند او بیا د وطن ګوند د واکمنۍ د پای ته رسیدلو سره ددې دورځې نمانځل هم د نویو واکمنو ټولګیو له خوا پر یښودل شول. دا ورځ نه یوازی د خلک دموکراتیک ګوند په واکمنی کې نمانځل کیده بلکه د افغانستان شاهي او جمهوري حکومتونو هم نمانځله.
که څه هم پورتنیو دولتونو د پنجاپي استعمار څخه د پښتنو او بلوڅو د ازادی او خپلواکۍ له پاره په رښتیني مانا سره کوم عملي ګام نه دی اوچت کړي بلکې دوی یوازې دا مسله د اسلام اباد په واکمنانو باندې د فشار د یوې الې په توګه استعمالوله. او په واقعي توګه یې د پښتنو او بلوڅو د خپلواکۍ له پاره کوم د لیدنې وړ ګام نه دی پورته کړی.
په دې کې هیڅ شک نه شته چې د خلک دموکراتیک ګوند د واکمنۍ د پای ته رسیدو څخه وروسته په افغانستان کې هغه ډلې واک ته ورسیدې چې په پاکستان کې جوړې شوي او د هغه دولت د پټو منابعو له خوا یې ملاتړ کیده .
واک ته د رسیدو نه وروسته تر ټولو لومړی ددې ډلو عملي اقدام دا و ، چې په پښتونستان واټ کې یې د پښتونستان بیرغ راښکته کړ. او د پښتونستان واټ نوم یی تبدیل کړ د په کابل رادیو کې یې د پښتنو او بلوڅو د یووالي له پاره خپرونه بنده کړه .
خو د یوه بیرغ په کښته کولو او یا د دی ځای د نوم په اړولو سره د پښتنو او بلوڅو ازادی بښونکی مبارزو ته کوم زیان نه رسیږی . دا ځکه چی دا خلک د پنجاپی استعمار لا ندی ژوند کوي او د خپلو روا حقوقو د تر لاسه کولو د پاره مبارزه کوی او دا مبارزه به تر هغی روانه وي تر څو چی د پنجاپی استعمار څخه یی خپله ازادی تر لاسه کړي نه وي.
مګر د پښتونستان واټ څخه د پښتونستان د بیرغ د کښته کولو او ددی ځای د نوم اړولو څخه موخه پنجاپی استعمار ته د کابل حکومت له خوا ددی اشاری ورکول و او دي ، چی دا حکومت اوس د پښتنو او بلوڅو د داعیی څخه ملاتړ نه کوي . او په ماهیت کی د ډیورینډ منحوسه کرښه په رسمیت پیژني.
باید ووایو چی واک ته د حامد کرزی په رسیدلو سره تر ننه پوری د پښتنو او بلوڅو د حقوقو څخه د دفاع او ډیورینډ د منحوسی کرښی د نه منلو له پاره تر اوسه کومه رسمی غونډه او یا فیصله د کابل دولت له خوا نه ده تر سره شوي.
د پښتنو او بلوڅو سره د پیوستون غونډه یوازی د مدنی ټولنو ، ادیبانو او سیاسی غیر دولتی شخصیتونو له خوا تر سره کیږی چی دا یوازی د اولسونو پیستون په ډاګه کوي.
اوس دا پوښتنه را منځته کیږی چی د کابل حکومت ولی د پښتنو او بلوڅو د مبارزاتو په هکله یو روښان دریز نه نیسي؟
ایا کیدای چې وویل شي چې د پښتنو او بلوڅو مبارزه پای ته رسیدلی وګڼو او یا دا کیدای شي چې ددې ټکي څخه سترګې پټې شي چې ټول پښتانه دا حق نه لري چې په یوه واحد هیواد کې سره راټول د کراچې څخه نیولي تر بادغیس او تر کشیمره پورې یو اباد او ځواکمن دولت تشکیل کړي؟
خلک په دې ښه پوهیږی چې د پښتنو تر منځ د یووالی تامین او د بلوڅو د حقوقو تر لاسه کولو له پاره مبارزې ته په اوس مهال کې ډیر ضرورت دی . خو تر هغه د وړاندې بایدد پښتو په مغزونو کې دا احساس را پیدا شي چې دوی پښتانه دي او په په نړی کې یو ځانګړی قوم او اولس حیثیت لري . او دوی یو وجود دی چې د استعماري ځواکونو له خوا په وحشیانه توګه ټوټې شوي دی. پښتانه په دې باید پوه شي چې تر هغې چې ټولې ټوټې یې په یوه هیواد کې سره یو ځای شوی نه وي تر هغه به دوی دغسې د خوارۍ او ذلت ژوند تر سره کوي.
د سیمې نور زبرځواکونه لکه ایران هم د دواړو اولسونو سره د دښمنی سیاست مخې ته بیایی د ایران د هیواد له خوا د پښتنو او بلوڅو په وړاندې ډیرې ناوړی توطیې طرح او عملی کیږي په ایران کې د ننه هرکال په زرګونو بلوڅان په مختلفو نومونو سره وژل کیږي په ایران کې بلوڅ د هر ډول سیاسي او ټولنیزو حقوقو څخه بې برخې دی.
په افغانستان کې هم پښتانه په واقعي مانا سره د سیاسي واک څخه بې برخې دي او په اوسنی دولت کې د بې صلاحیته پښتو ژبو سمبولیک موجودیت دا مانا نه لری چې دوی په واک کې ګډون لري. په افغانستان کې ټول واک د یوه شمیر کړیو په لاس کې دی چې ځانونه د لږکیو او په ځانګړی توګه د تاجکو ، هزاره ګانو او ازبکو نماینده ګان بولي.
دا په دې مانا چې د افغانستان ، پښتونخوا، بلوچستان پښتانه او بلوڅ د محکومواولسونو په توګه ژوند کوي او دوی د استعماري ځواکونو له خوا په ډیره بې رحمی سره ځپل کیږي.
لکه چې په تیرو پیړیو کې پښتنو او بلوڅو په ګډه یو له بله دفاع کړي ده په همغه ډول اوس هم همغه شرایط دي چې دواړه اولسونه یو له بله د وروری ټینګ لاسونه سره ورکړي تر څو د دښمنانو دسیسې شنډې کړي. دا هغه مهال کیدای شی چې د دواړو اولسونو ترمنځ اړیکې ټینګې شي.
اوس راځو په خپله د پښتنو د یووالی موضوع ته ، له بده مرغه پښتانه لیکوالان او سیاستوال دې ټکې ته هیڅ پاملرنه نه کوی چې پښتون اولس ولې ټوټې شوي دی دوی ګومان کوي که چیرې دوی د پښتنو د یووالی په هکله کوم نظر ورکړي ښایی یو ه لویه تیروتنه وکړي او بیا به واکمنې کړۍ ترې خفه شي.

دا ځکه چې په افغانستان کې زیاتره پښتو ژبو سیاستوالانوتر اوسه ملي ایدیولوژی نه ده خپله کړي.دوی دا فکر نه دی کړی چې د پښتون اولس وجود څلور ټوټې ا و د بلوڅو وجود درې ټوټې شوي دی. او په سیمه کې د امن او ثبات د ټینګښت له پاره ددې ټوټو یووالی اړین دی.
یا په بله مانا تر هغه چې دا بیل شوی اولسونه بیرته سره یو شوي نه وي تر هغه په سیمه کې د سولې راتلل ناممکن دي
زیات شمیر سیاسي کتونکي په دې باور دي چې پښتون اولس هر چیرې چې اوسیږي یو اولس دی . ددې اولس موخه بیا یووالی او په یوه جغرافیا کې د قوي دولت جوړول دی او ددې موخې د تر لاسه کولو د پاره یوازینی لاره د شرایطو سره سم د مبارزې مخې ته بیول دي.
ددې اولسونو دښمنان هم دا هڅې کوي چې د پښتنو او بلوڅو هره ټوټه په جدا جدا ډول سره وځپې تر څو په مغزونو کې یې د یووالی خیال پیدا نه شي.
زیاتره پښتانه سیاستوال وایي چې په افغانستان کې په روانه جګړه کې افغانان وژل کیږی . مګر د دې څخه سترګې پټوي چې دا جګړه د ټولو افغانانو په ضد روانه نه ده. دلته هم نړیواله ټولنه، د کابل اداره او طالبان د تاجکانو، هزاره ګانو او د نوروسیمو څخه لرې ګرځي او یوازی دوی پښتنی سیمې د جګړو میدان ګرځوي او د دولت مخالفین هم د پښتنو په سیمو کې جنګیږي چې لدې امله هره ورځ په سلګونو پښتانه وژل کیږي.
زیات شمیر کتونکی په دې باور دي چې د کابل په اداره کې واکمنې ډلې ، د پنجاب استعمار او د تهران لوړتیا غوښتونکي ټول په ګډه د پښتنو د ځپلو ګډ پروګرام لري دې پښتنو ضد تور مثلث که د یوې خوا د پښتنو سیمه د جګړو په ډګر ګرځولي ده نو له بلې خوا دوی په ډيره منظمه توګه د پښتنو د مشرانو د وژلو پروګرام مخې ته بیایي .
د یادولو وړ ده چې په سیمه کې د پنجاب واکمنانو ، ایراني لوړتیا غوښتونکو او د هغوی مزدورو کړیو ډیره خطرناکه لوبه پیل کړی ده دا لوبه کیدای شي یا په لویه نړیوالې جګړې واوړي او یا به د سیمې په سیاسي جغرافیا کې د بدلون سبب شي.
باید یادونه وشي چې په سیمه کې پښتانه یو وجود دی او د دوی برخلیک تل یو و او وي به . اوس مهال په دې سیمه کې پښتانه او بلوڅ ټوټې ټوټې او د دوی غلیمان یو دی نو لدې امله دا د شرایطو غوښتنه ده چې دوی یو له بله د وروری ټینګ لاسونه سره ورکړي.
دا یو واقعیت دې چې ورځ په ورځ د پښتنو سیاسي پوهه لوړیږي او دا ټکی درک کوی چې تر څو چې ټول پښتانه په یوه سیاسي جغرافیا کې سره راټول شوي نه وي تر هغه به دوی د سولی او ارامی مخ ونه ویني. او که سره یو شول بیا دښمنان دا وس نه لري چې د پښتنو په ضد توطیه او دسیسه وکړي.
ددې له پاره چې پښتانه د اوسنی تراژیدی څخه ځان په سلامت سره وباسي اړینه ده چې یو سیاسي مشرتوب رامنځته کړي . داسې مشرتوب چې د پښتون اولس د یووالي د تامین له پاره کار وکړي . دا مرکزیت پښتون اولس د ټولو هغه توطیو او تیریو د شنډولو د پاره رهبري کړي چې د دوی په وړاندې د پنجاب ، تهران او په افغانستان کې د متعصبو کړیو له خوا طرح او عملي کیږي
پښتانه ملي مشرتوب ته اړتیا لري .
ملي مشرتوبونه په طبعي ډول په ټولنه کې را پیدا کیږي د خلکو باور او ملاتړ تر لاسه کوي اوملي مشرتوب روان حالات ، ستونزې په ژوره توګه تحلیل او د کړاونو څخه د راوتلو سمې لازې په ګوته کړی . دا مشرتوبونه یوازې او یوازې اولس او خلکو ته چوپړ وهل خپل ویاړ ګڼي او په دې لازه کې هر راز ستونزې او سرښندنې مني.دا ډول مشرتوبونه د خلکو په زړونو کې ځای نیسي او ملي اتلان ترې جوړیږي.
پښتون اولس یو واحد ملت دی چې د استعماری توطیو له امله په څو برخو ویشل شوی دی او دا ملت د نړی د نورو ملتونو په شان لکه ویتنام ، جرمني ، چین او هانګ کانګ ، یمن او نور ، دا حق لري چې بیرته سره یوځای شي.
پښتو مشهور متل دی چې ( اوبه په ډانګ نه بیلیږي ) . په همدې ډول د پښتنو په منځ کې د یوه قوم او اولس په توګه د یووالی روحیه ډیره پیاوړي ده دا ټولی مصنوعي کرښې چې د پښتنو په خاوره کې ایستل شوي دی کومه مانا نه لري.
باید وویل شي چې پښتانه حق لري چې ځانونه دجګړې د اور څخه وژغوري په سوله او امنیت کې ژوند وکړي.
پښتانه دا حق لري چې په خپلو سیمو کې د لوږې او دربدری د لیرې کولو او د پرمختګ له پاره کار وکړي. او زیار وباسي.
پښتانه دا حق لري چې په خپله ژبه خبرې وکړي ، ولیکي او زده کړه وکړي.
پښتانه حق لري چې یو په دموکراسي ولاړ نظام ولري .
بلاخره پښتانه حق لري چې د نړی د نورو اولسونو په شان سره یو او د یوه واحد او خپلواک ملت په توګه یو واحد خپلواک هیواد ولري او په سیمه کې د نورو اولسونو په اړخ کې په سوله ایزه توګه ژوند وکړي.
په دې کې هیڅ شک نه شته چې پښتانه د خپلو سترتیژیکو موخو د تر لاسه کولو د پاره ځینو متحدینو ته اړتیا لري . دا متحدین کیدای شي د پښتنو سره د ګډو ګټو په نظر کې نیولو سره مشخص شي .
په دې کې هیڅ شک نه شته چې تهران ، پنجاپ او په کابل کې واکمنې کړۍ هیڅکله نه غواړي چې پښتانه د اوسنې ناوړه حالت څخه وژغورل شي او په دې لاره کې لازم خنډونه پيدا کوي .
نو لدې امله پښتانه باید د خپل ځان د تقویې له پاره په سیمه او نړی کې خپل متحدین پيدا کړي
ددې له پاره چې د پښتنو داوسني ناورین څخه د ژغورلو له پاره یو پياوړی غورځنګ رامنځته شي اړینه ده چې د پښتنو په منځ کې ټول هغه اختلافونه چې د پردیو په واسطه د رامنځته شویو ډلو له خوا ورته لمن وهل کیږي له منځه ولاړ شي او یا د دوی تر منځ د قومي توپیرونو او لوړتیا غوښتنو د له منځه وړلو له پاره د خلکو دې ته پام راواړول شي چې ټول د اوسني ناورین د له منځه وړلو د پاره کار وکړي .
له دې امله اړینه چې په پښتني ټولنه کې ټول سیاسي ګوندونه ، سیاسي ډلې او کړۍ او همدارنګه سیاسي ملي شخصیتونه ، قومي مشران ، دیني علما او روحانیون ، روڼ اندي او د لیک او لوست خاوندان ټول د اوسني لویې غمیزې څخه د پښتون اولس د ژغورلو د پاره یو پراخ سیاسی غورځنګ پيل کړي تر څو وکولای شي چې ټول پښتون اولس د یوه واحد هیواد په درلودلو سره په نړی کې د یوه پرمختللي اولس په توګه را ډګر ته شي.
دیو پراخ ملي پښتني غورځنګ ( دبادغیس څخه تر کراچۍ او کشمیر پورې) په پيل کیدو سره په ډيره لږه موده کې دا شووني ده چې پښتون اولس په یوه هیواد کې( چې د پښتنو ټولی سیمې پکې شاملې وي ) سره راټول او د نړی په جغرافیا کې د یوه ځواکمن اولس په توګه راډګر ته شي.
پښتانه د چا حقوق نه تر پښو لاندې کوي خو دا حق لري چې خپل حقوق تر لاسه کړي .
پښتون یو ژوندی اولس دی د دولت د تشکیل کولو وړتیا لری او په سیمه کی د یو ځواکمن په توګه را برسیره کیدو توان په کی شته نو ځکه د پورتنی کرغیړن مثلث ( پنجاپ ، ایران او په کابل حاکمه ډلی ) په سیمه کی د لرغونی هیواد راژوندی کیدو مخه نیولو اجندا لری . ددی له پاره یی په سیمه کی د پښتنو په ضد پراخه جګړه روانه کړی ده د بلخ د چمتال څخه نیولی، تر کندز ، بغلان ، تخار ، وزیرستان ، مومندو ، اورکزیو ، فاریاب ، سوات ، دیر او نورو سیمو کی یی د پښتنو د ځپلو عملیات روان دی او تر اوسه یی په میلیونونو پښتانه وژلی ، په زرګونو کلی او ښارونه یی تباه کړی او دا بهیر روان دی.
خو د #پښتونستان داعیه ورځ په ورځ ځواکمن کیدونکی ده او د هغی ملاتړ زیاتیږي.
اوس د پښتونستان بیرغ د اروپایی ښارونو په واټونو کی راښکاره کیږی د اروپا پارلمان ورته ځانګړي پاملرنه کوی د ملګرو ملتونو د ودانیو مخته د خلکو له خوا رپول کیږی او د ملګرو ملتونو څخه غوښتل کیږی چی د پښتونستان د جوړیدو له پاره غورځنګ په رسمیت وپیژنی.
د پښتونستان په جوړیدو سره د نړی په سیاسی ، اقتصادی او امنیتی معادلاتو کی بدلون را منځته کیږی هغه پښتونستان چی په وچه کی به راګیر نه وي او د ډیرو طبعی منابعو څخه به برخمن وي هغه پښتونستان چی د سیمی په سیاست کی به لومړی خبره همدا هیواد کوي.
باید ووایو چی ازاد پښتونستان هیواد اود اوسنی افغانستان ( د عبدالرحمن میراث) سره نږدی او په یوه کنفدراسیون کی سره یو ځای شی او د فیدریشن د جوړیدو له پاره لاره اواره کړي. چی هغه مهال به ډیورینډ کرغیړنه کرښه په بشپړه توګه له منځه ولاړه شي.
پښتونستان ، خوب نه دی . پښتونستان زرګونو کاله تاریخ لري ، اولس لري ، ځمکه لري، دا یو واقعیت دي !

د ډيورنډ کرښه

استاد شهسوارسنګروال
لا د بریتانوي هند د بهرنيو چارو سکرتر «مارټمر ډيورنډ» افغانستان ته نه وه راغلی چې بریتانوي ښکېلاک له ۱۸۸۰ نه تر ۱۸۹۰ کال پورې د شمالي، مينځنۍ او سويلي پښتونخوا سيمې تر ګومله پورې تر ګواښ لاندې نيولې وې.
انګرېزانو په سيمه کې د يولکو څلوېښت زرو په شاوخوا کې پوځ ځای پر ځای کړی وه. خو کله چې ډيورنډ افغانستان ته راغی نو بيا يې له ځان سره سيمې ته دېرش (۳۰) زره سرتيري د امير د ګواښلو لپاره راوستي ول.
هغسې خو برتانوي يرغلګرود امير شېرعلي خان واکمنۍ ړنګه کړې وه، د ګندمک شرمناک تړون يې په امير محمد يعقوب خان لاسليک کړی و. مېچنۍ، خيبر، کورمه، پښين او له سېوۍ برسېره يې غوښتل، وزيرستان، تيرا، د مومندو سيمه، باجوړ، دير، سوات، چترال، او د لوی افغانستان نورې سيمې هم پخپله ولکه کې راولي.
د برېتانوي هند وايسرای «لارډ ډفرن» د برېتانوي هند د بهرنيو چارو سکرټرې ډيورنډ د خپل استازي په توګه وټاکه چې سيمې ته لاړ شي.
امير عبدالرحمن خان نه يوازې د ډيورنډ د نه راتلو وړانديز وکړ بلکې له «شيلا باغ نه تر کوږک غره» پورې د انګرېزانو د تونل وهلو په وړاندې هم کلک غبرګون وښود (۱۸۸۹ – ۱۸۹۰ ز کال) او دې ته يې د «کولمو د سيخ» نوم ورکړ.
امير د ژوب او ګومل په نيولو د برېتانوي هند نوی وايسرای «لينډون» ته هم وړانديز وکړ (۱۸۹۰ کال د سپتمبر ۳ نېټه) چې يو پلاوی د خبرو لپاره کابل ته ولېږي. ۱۸۹۱ ز کال (د فبروري ۸ نېټه) يې بيا خپل وړانديز ور غبرګ کړ.
همدا ډول په ۱۸۹۲ ز کال کې پخپله وايسرای  ته بلنه ورکړه چې په کابل او يا جلال اباد کې له ده سره د سيمې په اړه خبرې وکړي.
وايسرای په همدې پلمه چې د خبرو وخت لا نه دی را رسېدلی خو موخه يې دا وه چې امير وګواښي او بيا يې دېته اړ کړي چې څه وايي هغه پرې ومني.
وروسته پېښو وښوده چې د ډيورنډ په راتلو هغه څه چې انګرېزانو غوښتل هغه يې د همدې ګواښونو له مخې په امير ومنل.
د دغو ګواښونو څو بېلګې داسې وې:
۱ – د مېچنۍ او پتالۍ  په سيمو کې د قومونو تر مينځ اخ و ډب ته لمنه وهل.
۲ – د سردار محمد ايوب خان په پلمه د امير وېرول. ګني که تاسو له برېتانويانو سره تړون لاسليک نکړی نو محمد ايوب خان لاسليک ته تيار دی.
۳ – ډيورنډ په ځغرده امير ته وويل که تاسو تړون لاسليک نکړئ نو بيا جګړې ته چمتو اوسئ.
۴ – په سيمه کې د برېتانوي هند د لاسپوڅو پاڅون چې امير بايد له ډيورنډ سره موافقه ليک امضا کړي.
۵ – د امو سيند په پاسنۍ برخه کې د شغنان او روشان په اړه د روسانو غبرګون ته د امير پام را اړول.
۶ – د افغانستان او ايران تر مينځ د پولې په سر چې کومې لانجې د امير شېرعلي خان د واک له مهال نه را پورته شوې وې امير ته په دې تړاو غوږ وهنه.
دغه ګواښونه او د دې په څېر نور ډېر لاملونه ول چې د ډيورنډ موافقه ليک پداسې حال کې چې امير په ښکاره خوشاله برېښېده ولې له ډېر ګواښ سره د نوامبر په ۱۲ نېټه (په ۱۸۹۳ ز کال) له ډيورنډ سره يوې موافقې ته ورسېد. د دې يو ستر لامل دا وه چې برېتانيه او روسيه په ۱۸۸۵ کال په يوه ناندريزې پولې باندې د يوې لويې دښتې په سر په شخړه کې تر بل هر وخت زيات جګړې ته نږدې شوي ول. دا د سترې لوبې په اوږدو کې لومړی ځل وه چې دغه ستر ځواکونه د جنګ تر بريده ورسېدل. نو ځکه يې د افغانستان ځمکني بريدونه او کرښې معلومې کړې. په لوېديځه کې پراخه دښته د پولې په توګه او جنوب ختيځې څنډې د ډيورنډ کرښه.
د ډيورنډ د موافقه ليک په وړاندې غبرګونونه
 کله چې ډيورنډ د سپتمبر په پآی کې له پېښور نه مخ په کابل وخوځېد. د تورخم په سيمه کې د سپه سالار څرخي په ملتيا د اکتوبر په دولسمه  (۱۲) نېټه کابل ته ورسېد.
سايکس پخپل نامتو کتاب کې کښلي دي چې ډيورنډ په سر کې «لومړی د امو د رود، د پولې خبره را پورته کړه . امير ورته وويل: له دې نه دا بله پوله مهمه ده…
زما خلک د دې پروا نکوي چې زه په روشان يا «شينګان» کې پر مخ ځم او که پر شا، خو دوی ډېر پدې فکر کې دي چې ستاسو له لوري دوی پر کوم ځای ولاړ دي؟»
سنيګال هم پخپل کتاب «هندوستان او افغانستان» کې پدې تړاو ليکلي دي چې ډيورنډ د امير د چلن په اړه چې د ده پرمختګ او لا سبري ته يې زمينه برابره کړه د برېتانوي هند د مرستو منندوی وو…»
رابرتس کاږلي دي چې امير عبدالرحمن خان د روس په پرتله برېتانويان خپل دوستان ګڼل ولې نوموړي وليدل «چې له روسانونه د ده دوستانو (انګرېزانو) د افغانستان ډېره ځکمه لاندې کړه.»
کله چې انګرېزانو د ډيورنډ د کرښې په تړاو د افغانستان له تنې نه کومه خاوره بېلوله نو د سيمې خلکو خپل غبرګون د دوی د پلاوي په وړاندې داسې وښود:
۱ – له موافقه ليک نه يو کال وروسته (۱۸۹۴ ز کال) کله چې د نخشې له مخې کرښه معلوموېده په چترال کې عمراخان جندول په برېتانوي پلاوي وسله وال بريد وکړ.
که څه هم له دې پخوا چې کله د وزير او مسيد و وګړي له موافقه ليک نه خبر شول د انګرېزانو په وړاندې پاڅون وکړ او د واڼې چونۍ يې وسوځوله.
۲ – د چترال په څېر په وزيرستان کې هم د ملا پونده په مشرۍ د انګرېزانو په وړاندې د سيمې خلکو او ولس په ۱۸۹۵ ز کال پاڅون وکړ او د برېتانوي هند پلاوی يې دې ته پرې نه ښود چې کرښه معلومه کړي.
۳ – کله چې انګرېزان په دې پوه شول چې په پوله کړکېچ زياتېږي نو بيا يې د ولس د ځپلو لپاره رابرتسن Robertson چترال ته واستوو. کله چې د ګلګت پليټکل ايجنټ هلته ورسېد، د خلکو لخوا کلابند شو، چې وروسته دده د خلاصون لپاره کرنيل کېلي KELLY له ګلګت نه او سررابرت لوR. Low له پېښوره ور ورسېدل او دی يې وژغوره.
۴ – هغه مهال چې انګرېزانو په پکتيا او د مومندو په سيمه کې کرښې ته بدلون ورکړ نه يوازې امير د برېتانوي هند چارواکوته شکايت وکړ بلکې ملانجم الدين اخوند، ملاقديم او ملا پونده ولس عمومي پاڅون ته وهڅول او ان تر دې چې انګرېزانو ملا نجم الدين اخون ته وړانديز وکړ چې د دې سيمې ماليه به ورکوي.
۵ – دغو پاڅونونو د برېتانوي هند چارواکي دومره وډار کړل چې پخپله وايسرای له کلکتې نه پښور ته راغی. او خلکو د ملا قديم خان په مشرۍ د انګرېزانو د لاسپوڅو کورونه وسوځول.
۶ – مومندو د برېتانوي هند په هغه پلاوي بريد وکړ چې غوښتل يې د افغانانو يوه تنه په دوه برخو ووېشي.
د ملا نجم الدين اخون لخوا د فتوا له مخې د ډيورنډ کرښې (که څه هم کرښه لا کښل شوې نه وه) دواړو غاړو ته پرتو ولسونو د جهاد ناره پورته کړه.
آيا د ډيورنډ کرښه نړيوال ارزښت لري؟
د دې موافقه ليک نړيوال حقوقي ارزښت ځکه د تامل وړ دی چې پخپله امير عبدالرحمن خان پخپل کتاب کې پخپل قلم دېته داسې ګوته نيولې ده:
«تاسو لما څخه د بريد پولو د دې قبيلو په بېلولو سره چې زما همدينه او هم ملته دي، زما د ولس پر وړاندې زما سپکاوی کوئ او ما ناتوانه کوئ. زما ناتواني ستاسو د دولت لپاره زيان دی. خو زما نصيحت يې ونه مانه. د هندوستان دولت دومره لېوال وه چې د بريد پولو دا قبيلې له ما څخه بېلې کړي. چې زما چارواکي يې په زوره سره له بلندخېلو، واڼه او ژوب څخه ووېستل يانې هغوی ته يې وويل که تر پلانۍ نېټې پورې ونه وتلی نو تاسو به په زور وباسو.»
له دغو څرګندونو څخه ښکاري که امير دغه موافقه ليک لاسليک کړی هم وی اويا نه وی نو انګرېزانو چې څه غوښتل هغه يې کول.
د ملګرو ملتو په کنوانسيون کې (۱۹۶۹ ز کال) راغلي دي کوم تړونونه چې د زور (د زورور – کمزوري تر مينځ) له مخې لاسليک شوي دي بايد ډېر ژر لغوه شي.
د کنوانسيون په (۵۱) ماده کې هم داسې لولو: کوم موافقه ليکونه چې د ګواښ له مخې امضا شوي دي نړيوال حقوقي ارزښت نه لري.
امير د ګواښ په توګه دې ټکي ته هم ګوته نيولې ده چې جنرال رابرتس ته دنده سپارل شوې وه چې له خپلو ځواکونو سره جلال اباد ته ځان ورسوي. ډيورنډ هم ګواښ کړی وه که چېرې امير موافقه ليک لاسليک نه کړي نو جګړې ته دې ځان چمتو کړي.
د موافقه ليک په تړاو د بهرنيو،
 حقوق پوهانو او تاريخ پوهانو اندونه:
دا چې امير عبدالرحمن خان په خپل کتاب کې په ګوته کړې ده چې دغه موافقه ليک نړيوال ارزښت نه لري يو ستر لامل يې دا دی چې د يوه ګواښ له مخې لاس ليک شوی دی.
جي – بي – تيت د برېتانوي هند نامتو چارواکی هم انګېري: د ډيورنډ موافقه ليک له دې بابته نه دی لاسليک شوی چې د افغانستان او برېتانوي هند پولې وټاکي. بلکې د امير د واک قلمرو يې ګڼلی دی.»
د جي بي تيت د ليکنې موخه دا ده برېتانويانو غوښتل چې له دغو سيمونه د هندوستان نيمه وچه د خپل سيال هېواد د روسيې له بريد نه وژغوري سرپرس سايکس هم په دې اند دی چې:
د برېتانوي هند استازي ډيورنډ او د امير تر مينځ د دغه موافقه ليک بنسټيزه موخه د دې سيمې کنترول وه. موخه يې دا نه وه چې د هند پوله را وړاندې کړي.
دډيورنډ په «بيوګرافي نومي کتاب کې هم دېته ګوته نيول شوې ده چې دغه تړون پدې نوم لاسليک شوی نه دی چې برېتانوي هند د افغانستان خاوره لاندې کړي (۲۱۷ مخ) بلکې د دغې سيمې د کنترول هيله يې لرله.»
ويليم بارتن او توماس هولدک هم د يادو څرګندونو پخلی کوي خو د ټولو له خبرو نه داسې انګېرل کېږي چې دغه سيمه د «نفوذي ساحې» پنوم يادې شوې دي.
ولې يوه خبره د پام وړ ده چې په بېلابېلو انګليسي متونو کې دغه موافقه ليک ته فرنټيرلين Frontier، با ونډاي لين Boundary، بورډر Bordar نوم ورکړشوی دی او په سريزه کې بيا د «نفوذ ساحې» ټکی هم کارول شوی دی.
موږ پدې بنسټ ويلی شو، کله چې تړون دواړو غاړو ته مبهم وي نو خپل نړيوال باور له لاسه ورکوي.
د ډيورنډ موافقه ليک او د پاکستان جوړېدل:
تر هغې چې پاکستان جوړېده افغان ولس له چترال نه تر بولانه پورې په بېلابېلو سيمو کې د برېتانوي ښکېلاک په وړاندې وسلوال بريدونه وکړل چې موږ د وزيرستان د توچي د ناوې (۱۸۹۷ کال د جون ۱۰) بريد چې په انګرېز پليټيکل چي – جي (GEE) وشو د ساري په توګه يادولی شو.
په ۱۸۹۷ ز کال (د جولای پر ۲۶) په ټول سوات کې د لېوني فقير په مشرۍ وسلوال پاڅون چې تر ملکنډه پورې پرمختګ وکړ. د همدې ملا نجم الدين اخون په لارښودنه د مومندو ايجنسي وګړو په ۱۸۹۷ ز کال د اګست په «۹» نېټې د پېښور«شبقدر» ونيو.
همدا ډول له خيبر نه تر تيرا پورې د لس زرو تنو په شاو خوا کې د دې سيمې خلک د «سيد اکبر» په مشرۍ د انګرېزي ښکېلاک په وړاندې پاڅېدل چې ډېرې سيمې يې ازادې کړې او د جنرال «لوکاټ» له ۴۴ زرو پوځيانو سره په مېړانه وجنګېدل.
په سامانه کې ورکزيو هماغسې تربنو بيا تر پښين پورې دډيورنډ دواړو غاړو ته پرتو افغانانو ان د پاکستان تر جوړېدو يو د بل پسې د انګرېزانو په وړاندې خونړي پاڅونونه وکړل.
«حقيقت دا دی چې د برېتانو يانو په وړاندې پښتون ولس د خپلې خاورې د ازادۍ لپاره ډېر جنګونه وکړل.»
کله چې د هند نيمه وچه په ۱۹۴۷ ز کال د هند او پاکستان په نوم ووېشل شوه. پاکستان په ۱۹۴۷ ز کال د سپتامبر په دېرشمې (۳۰) نېټې ملګرو ملتو ته د غړيتوب لپاره وړانديز وکړ.
افغانستان چې د يوه کال د مخه (سپتمبر ۱۹۴۶ ز کال) د ملګرو ملتو غړيتوب تر لاسه کړی وه. نو د افغانستان استازی عبدالحسين خان عزيز د يوې وينا په ترڅ کې و ويل.
افغانستان د پاکستان د خلکو په ازادۍ کې ځان شريک ګڼي. ولې د ملګرو له غړي توب سره يې زما رايه مخالفه ده. دا ځکه چې شمال لوېديځه کرښه د پاکستان برخه نشم ګڼلی.
دا چې د اکتوبر په شلمه (۲۰) نېټه يې د مخالفت رايه بېرته واخسته لامل يې دا وه چې په نوامبر کې يوه دېپلوماتيکه ناسته په پام کې وه چې په کراچۍ کې جوړه شي.
افغانان په دې اند وه چې د کورنيو او بهرنيو ستونزو له امله ښايې پاکستان دېته غاړه کېږدي چې د پښتونستان داعيه ومني.
ولې دا يوه تېروتنه وه دا ځکه چې پاکستاني چارواکو له يوې خوا باچا خان (عبدالغفار خان) زندان ته ټېل واهه او له بلې خوا يې دېته هم لمن وهله خدايي خدمتګار هندوستان غواړي او له خپل مسلمان ورور نه کرکه لري.
دې خبرې هغه وخت لا زور واخست چې د پاکستان پوځونو هغه سيمې کلابندې کړې چې د پښتنو خپلواکي يې غوښته. دوی يې هم وځپل او هم يې دغه ډنډوره ګډه کړه چې باچا خان کانګرس ښه ګڼي او مسلم ليګ بد ګڼي.
ډاکتر خان چې کله د صوبه سرحد اعلی وزير وه د کانګرس ګوند په ګټه يې هندوستان ته رايه ورکړې وه هم د تامل وړ وګرځېد.
«په ۱۹۴۸ کال د جون په مياشت کې عبدالغفار خان او يو شمېر مشران بندي شول. ډاکتر خان چې هغه وخت د صوبه سرحد «اعلی وزير» وه به نفع شموليت کانګرس ايالتي سرحد در اتحاد يه هندوستان رای داده بو.»
له دويمې نړيوالې جګړې وروسته د افغانستان حکومت د خپلو تاريخي او ملي اړيکو له مخې د افغانستان له جغرافيې نه د بېلو شوو (پښتونستان) او له لاسه وتلو سيمو غوښتنه په ټينګه راپورته کړې وه.
که څه هم د هغه مهال د پوهنې وزير نجيب الله خان په يوې راديو يې وينا کې وويل:
د ۱۹۳۱ کال نه راواخله تر ۱۹۳۴ ز کال پورې افغان حکومت په وار وار له انګرېزانو نه وغوښتل چې له افغانستان نه بېلې شوې سيمې بايد د هند خاوره ونه ګڼل شي.
«خان، عبدالغفار خان هم په ۱۹۴۶ کال د برېتانوي هند د وزيرانو د دې پرېکړې مخالفت وکړ چې صوبه سرحد دې د پنجاب (وروسته پاکستان) برخه شي.»
د افغانستان حکومت هم له دويمې نړيوالې جګړې وروسته د وزيرانو شورا په يوه غونډه کې د نوامبر په څلورمه (۱۹۴۴ ز کال) نېټه پرېکړه وکړه «کوم څه چې په راتلونکي کې د هند په نيمه وچه کې پېښېږي د سرحد د پښتنو د مدغم کېدلو مخه بايد ونيول شي.»
کله چې د پاکستان په نوم کومې ډنډورې را پورته شوې د ډيورنډ دواړو غاړو ته غبرګونونه پيل شول.
ډاکتر خان «لارډ بيټن» ته چې پښتونخوا ته راغلی وه وويل: «کله چې هند وېشل کېږي صوبه سرحد به د پاکستان برخه نه وي.»
لا هند وېشل شوی نه وه چې د جون په مياشت (۱۹۴۷) کې افغان حکومت وويل: که چېرې د هند او پاکستان په نوم هېوادونه د نړۍ په سياسي جغرافيه کې مينځته راځي او انګرېزان د هند د نيمې وچې اوځي ورسره جوخت د ډيورنډ موافقه ليک له مينځه ځي.
همدا لاملونه ول کله چې پاکستان جوړ شو په رسمي او نا رسمي غونډو کې دغه پرېکړه وغندل شوه.
هغه مهال چې د پښتنو او بلوڅو مشران د پاکستان لخوا زندان ته ټېل وهل شول افغان حکومت په ډاګه د پاکستان د حکومت غندنه وکړه.
د افغانستان او پاکستان د حکومتونو اختلاف دې کچې ته ورسېد چې د پاکستان هوايي ځواکونو د جولای (۱۹۴۹ ز کال)په مياشت کې په مغلګۍ بريد وکړ او افغان چارواکو په خپل غبرګون سره لومړی يوه لويه جرګه را وغوښته او پرېکړه يې وکړه چې د پښتونستان له داعيې به ملاتړ کوي.
له دې سربېره لويې جرګې د ډيورنډ د تړون په ګډون ټول هغه تړونونه چې له انګرېزانو سره لاسليک شوي لغوه اعلان کړل.
همدا راز د ډيورنډ پورې غاړې ته پرتو ولسونو د «تيرا» په سيمه کې د اګست په دولسمې (۱۲) نېټې (۱۹۴۹ ز کال) هم يوه لويه جرګه را وبلله او د پښتونستان بنسټ يې اعلان کړ او هم يې يو ملي بيرغ تصويب کړ.
د پښتونستان په نوم خوځښت د ډيورنډ د کرښې دواړو غاړو ته روان وه. ان ايپي فقير چې ځان يې د پښتونستان پاچا ګاڼه هم دغه سياسي بهير ته ژمن وه.
ولې له بده مرغه دغه کړکېچ لا تر اوسه روان دی او تر اوسه يې لا د حل کومه لاره نه ده موندل شوې.

ای د نړې خلکو

د هنر غېرت شعر

2019زکال ناروی

د منظور پښتين اوازه

د ژوند حق غاړي ممتازه

د علي د مور فرياده

کشمکش موکړه اغازه

دايپي د غرو شهبازه

اوای دنوي دور اغازه

افغان ولس درباندی نازه

د پښتون وطن سربازه

د بولان پر پروازه

دچترال شپېلي اوسازه

ستاوطن ستا ملاتړ کې

اوسويډن ستا ملاتړ کې

افغانان ستا ملاتړ کښې

زه هم ستا په ملاتړ کښې

مال مې ستادی  سر مې ستادی

دا ياران دبدو ورځو دي تر شا لکه پولاد دي

دامو دی دا کنږ دی دا شمشادی

د شهيد وطن بچيه

د علي د مور اوازه

د خيبر د ښار سانده

په لښکر ددرځو بينازه

د منظور پښتين اوازه

مال موستادی سر موستادی

ای د نړې خلکو

په غوږونو کڼواو په فکرونو او سترگو ړندو ملتونوتاسو په وينو د لړلي افغان پښتون ولس غږ اوريدلی شی کنه !ای زمکې اواسمانه تاسو په خپل غېږ کې د يوه مظلوم ولس افغان ملت چېغې ولی نه اوری!

څلوښت کاله !نه له دی هم زيات داژدهارعمر برابر افغان ملت د خپلو وينو په ډڼډ کې تر ستوني ډوب ولاړ دي ايا څلوېښت کاله ،ياد د ترور داژدها ر دعمر کمه موده ده چی تاسو نړېوال زموږ غږونه،چېغی ،فريادونه، کوکاری، ژړاگانۍ اوساندی نه اوری؟د ترور اژدهار د يو سرلوړي او تاريخي ملت نامداره او بی مرگه زامن هره ورځ تر خپل خونړې کومي تيروي»تاسو ړانده نړېوال دا نه ويني؟تاسو دلربر افغان داور د لمبو په څېر سوزيدلی چيغې نه اوری؟او تاسو ړانده لا د ترور اژدهاپه لباس غوليږې!

دا د منلنگ په لباس کې د ترور پلنگ دی نو ځکه يې د بياد پاره پښتون ولس ، د منظور پښتون ولس د علي وزيرمحسن داوړ ولس دارمان لوڼې اود خړکمره د شهيدانو د سرو وينو تر څڅېدو وروسته دا لړزيدلي او را پاڅېدلي پښتون غورځنگ تر لا سختو مرگونو گذارونولاندې راغلي دي.

هو نړېوالو ستاسو په مرسته او ملاتړ د ترور اژدها خبيث او ايبليس پاکستان زموږ وروڼه او خويندی  ،سپين ږيري بوډاگان او  ځوانان له ژونده محروموي او تري تم کوي!

او ای د نړی خلکو موږ تاسو ته د عدالت پوښتنه کوو چی تاسود عدالت او انسانيت په نوم څه پېژنی او کنه؟تاسو وانه اوريدل چی څو ورځی د مخه دافسانوي ملالۍ د خور وړانگۍ لونې مېړنې او غېرتي ورور د هندوکش د غره په څېر دنگ د سولی او جنگ د ډگر اتل ارمان لوڼې په رڼا ور ځ د مېړنو د ليکو ويست او ژوند يې پاکستاني دهشتگر پوځ خپل دوزخي نس ته ورواچاوه !

ايا تاسو د نجيبه تر نقيبه چيغئ وانه اوريدلی ؟يو ځل  تاسو ورشی د پښتون وطن کاڼي بوټي وپوښتی ؟يو ځل ورشی کنه زموږ له غرونو څپانده سيدونو د کنړ، هلمند ،آمو ،اباسين دافغان پښتون په وينو له سرو موجونو وپوښتی چی هلته څه تيريږي ؟هو د ترور اژدها غواړی يو ژوندی او تاريخي ملت ژوندی وخوری!بيانو ستاسو وار رازي.

ولی تاسو زموږ د با با فخر افغان باچاخان چيغی وانه اوريدلی؟تاسو د پښتنون د کربلا د بابړی د خونړۍ تراژدۍ خبر ياست؟که دا وار مو زموږ د ځوان مسيحا زموږ د ځوان مشر د خوشحال خان د پښتون قوم د نوي مير ويس خان منظور پښتين غږ وانه اوريدلو !نو بيا را ټيټ  کړی خپل ددموکراسی او ټولنيز عدالت په نوم پورته شوي بيرغونه را وغورزوی دا درواغو د شرم او ننگ بيرغونه!

او همدا ډول لدغه معتبر تريبيون پر افغان پښتون ټبر غږ کوم حی ولی القاعده، داعيشي او طاليبي بنسټپالنۍ تر تور بيرغ لاندی د پاکستاني پوځ داستخباراتو د(اي ايس اي» د جهنمي سازمان چجه گيرو ته په خپله سيمه او وطن کې د پښې دايښودلو ځای ور کوی؟څه شول او چيرته دي د شيرشا زمري دميړنو لوديانو لمسيان، څه شول د ميرويس خان تدبير او مېړانه اود لوی احمد شاه د پانی پت حماسی؟

څه شوی د خپلواکۍ د باني او اتل شاه امانالله خان تر مشری لاندی په ټل واڼه او ارناوه کې پر انگريزي اشغالگرو باندی د زمري ميرزمان خان بريدونه او تاړاکونه !

هو پښتنو زلمو ځوانانو د منظور پښتين تر قيادت لاندی د راپاڅېدلي غورځنگ ليکي ټينگی کړي يو موټی او متحد د علي وزير زخمي وزيرد مور ساندی بيځوابه مه پيرږدی د بلوڅو د خپلواکې غوښتونکو وطنپرستانو سره له گډ سنگره د پاکستاني پوځي نظام د ملا تير ور مات کړی ،

ژوندی او بريالی دی وي د پښتون ژغورنۍ غور ځنگ

پاکستاني پوځيان د پښتون ژغورنۍ غورځنگ مشران او پلويان هر څومره ژر له زندانه ازد کړي

هنرغېرت  مالمو سويډن

2019زکال

د پښتنو د حق اخستلو غورځنگ څه وخت کله اود کومو مخو له پاره ؟

 

درنو دوستانو د ننې غونډی درنو برخوالو

پښتانه د نړېوالی شميرنې له مخی تر ۷۰ ميلونو زيات دي په خټه اريايي نژاده باغيرته ميله پال وطندوست په خپل هيواد مين او ننگيالي دي د تاريخ په اوږدو کې د هيچا غلامي بربريت ،زورواکي نده منلی همدا لامل دی چی د نړې زبر ځواکونو لکه انگريزان ، مغولو، روسانو، ايرانيانو اونورو  سره په تش لاس جنگيدلي اوخپله خپلواکي ساتلی دلته لازم بولم د يو څو بېلگو يادونه وکړم

پير روښان په ۱۵۲۵ کال د سولي وزيرستان د کاڼې گورم اوسيدونکي وود مغولو پر وړاندې د مبارزی چيغه اوچته کړی وه اود مغولو له خوا په شهادت ورسيدلو.

ددرياخان افريدي قيام،د خوشحال خان با با قيام، له پيروښان وروسته د ۲۰ لمې پېړی نيمايي کې ملا پاونده مسيد د ټول وزيرستان د مبارزی سرلاری وو د انگريزانو خلاف د ازادی جنډه پورته کړه د امير عبدالرحمن سره ملا پونده د ډيورنډ د کرښې چی په ۱۸۹۳زکال لاسليک وله مخالفت وکړ اوله عبدالرحمن نه وغوښتل دا کار ونه کړي اود انگريزانو سره مغاهده لغوه کړي.ولسونه دا ډول توری کرښې نه مني. ۲۲ کاله وروسته د وزيرستان خلکو د ايپي فقير په نوم يو بل مبارز سرلاری وموند هغه د عدم تشدد د مبارزی سره مخالف وو ويلې د ظالم جابر نه په سوال حق نه تر لاسه کي کيږي بلکې د توری په تيغ به حق اخلو. دايپي فقير لښکرو تر بنو، کوهاټ او ټول وزيرستان کې خپل واک چلاوه  کله چی پاکستان جوړ شو بيا هم ايپي فقير په وزيرستان کې دازدی جنډې رپانده ساتلی د ميرويس نيکه قيام چی کامياب هم شولو،د لوی احمد شاه با با چی د لوی افغانستان ډبره کېښودله او ستره امپراتوري جوړه کړه،نن چی د ټول پښتنو پېغلو، بوډاگانو، ځوانانو پر سر د ،منظور پښتين خولی د حق اود عدالت سنبول گرځي اود عدالت او حق غوښتلو چيغه پورته کړی د اچېغه دولس اواز نه د نقيب مسيد اونه د ارمان لوڼې او نه د خړ کمره په دويمه بابړه اود لسگونو ازادی غوښتونکو په شهادت اونه ددی مبارزی دسرلارو په زنداني کولو چپ کيدای شي، د اچيغه نن لربر افغان ولسونو ټولې نړې ټولو ازاد غوښتونکو غور ځنگونوتاييد اود ملاتړ جنډې په ټوله نړې کې رپولي او هر ډول قربانی ته  ولا ړ دي ټول ته مالومه شوی چی دا غورځنگ په کم وخت کې د کويټی نه نيولی تر کراچی، باجوړ صوات، ټول وزيرستان، پښاور لاهور، اسلام ابات او ټول افغان ميشتو د نړی هر گوټ کې چی ژوند کوي ملاتړ او په ميلونونه انسانانو ددی روا حق پلوي کړی نن هم د سويډن هيواد د مالمو په تاريخي ښار کې د سويډن ميشتو افغانانو ، سويډنيانو لخوا دا لاريون رابلل شوی زه ددی غونډي له جوړونکو او گډونوالو مننه کوم چی نن د يو جابر ظالم رياست پر وړاندی د پشتنو قوم سره د خواخوږی پلوی کوي .

محمد اقا شيرزاد

2019زکال مالمو سويډن

امير خان متقي ته

3.6.2019Motaqi
د امارت اسلامي د مشر ښاغلي ملا هيبت الله د دفتر رئيس او قطر کې د طالبانو د مذاکره چي ټیم غړي محترم ملاء  امیر خان متقی د یوتیوب د روستي تصویري پېغام په تړاو!
جناب امیر خان متقی ته سلام!
ستاسې روستۍ تصویري جذباتي وینا مې واورېده. ستاسې د خبرو تون ، وړاندې شوای منطق او څېرې  مو داسې  ښکاري چې پر خپلو خبرو اقلاً خپله باور لرې او درته سمې ښکاري خو په تأسف سره داسې نه ده!

ښکاره خبرې نه کوې. ستاسې وړاندې شوي منطق کې سپين او لاجوابه نکات شته چې د اکثرو جواب او موقف تاسې سره شته خو عمداً ملت او اورېدونکي ته د هغه جواب ښکاره نه وایاست او د اورېدونکي نه ‌‌‌‌‌‌ډار لرئ چې هغه به در سره ونه مني

منطق مو هماغه دی او هغه منطق كاروې چې که: کور مو وسوځيده، خېر خو دیوالونه یې پاخه شول

تاسې  افغانستان کې د حاکمیت د مېنځ ته راتلو خبر ګو‌‌‌‌‌‌ډه او ماته کوئ. ټول شواهد ښکاره کوي چې تاسې د ملت ارادې نه پورته د علماء شوراء چې ستاسې په خوښه انتصای او هغوی بیا امیر او امارت اسلامي اعلان او ستاسې امیر به امیر وي

دا به ستاسې حق، آرزو او غوښتنه وي خو د افغانستان د خلکو په اسلام باور لرل او د هغوی انتخاب اصل ګڼل د نن ورځې قبول شوای او اسلامي اصل دی چې ښکاري تاسې ددې لارې مخالف یاست

تاسې د امریکایانو او نورو رسمي بهرنیو ځواکونو د وتلو تأکید او د وتلو سکیجول غواړئ خو عین حال کې پوهیږئ چې امریکایان دلته پوځي ا‌‌‌‌‌‌ډې غواړي او تاسې د دوه درېو سره ښکاري توافق وکړئ او کوئ. دا چې د بهرنیو پوځونو د وتلو خیل او هو‌‌‌‌‌‌ډ لرئ  الله دې خیر درکړي، خو دا مو ونه ویلې چې د پاکستان، ایران، د طالب د نورو ‌‌‌‌‌‌ډلو  او داعش د پوځي عدم مداخلې او وژنې نه د ممانعت تضمین به څوک ورکړي؟ 

هو مونږ پوهېږو او زه باور لرم چې ستاسې یو څه هلې ځلې ددې موجب شوي چې د اسلام دښمنان په افغانستان کې خپلې برنامې په خلاصه او ارته توگه عملي نه کړي، افغان  کابل حاکمیت او شاوخوا راټولو افغانانو ته  څه نا څه اعتناء وکړي او دا حالت څه نا څه ستاسې له برکته دی. خو ستاسې دا هسې  عامې ګ‌‌‌‌‌‌ډې و‌‌‌‌‌‌ډې نسخې، خبرې او منطق ستاسې قوت، ستاسې د کارو منطق او د نسخو صحت نه ثابتوي، ملت یې ستاسو د ټوپک پرته درسره نه مني او تاسې هسې ځان ته دوکه ورکوئ او هسې ځان خوشالوئ

مشره گمان کوئ چې چېرې هلته کوم کلي کې د  ړوند  او کوڼ، اما ساده او صادق طالب سرباز او په وطن اواسلام مېن مجاهد چې له دنیا، دهغه له مَکر، حیلې او دوکه خبر نه دی، ناست یې او د هغه سره بحث او خبرې کوې

الله تعالی دې تاسې او مونږ ټولو ته هدایت وکړي.
په یاد ولره چې شکر د الله (ج)دی چې الله تعالی مونږ ته بصیرت راکړای او ستاسې  د خبرو شپږ اړخه او که میالغه ونکړم، ستاسې ما فې الضمیر دې (ان شاء الله تعالی) چې سنجولای او لکه پرانیسته کتاب ذې لوستلای شو

نو هسې خوشې ځان ته برائت مه ورکوئ او باور ولره چې اوس تاسې د افغان تراژیدۍ د ادامې یو لا مل یاست

دا ځکه درته لیکم چې مې په روستیو اتلسو کلو کې په دې تأکید او پراخ تبلیغات کړي چې تاسې د افغانستان د سیاسي ستیج یو جز یاست او تاسې سره باید مذاکره او معقوله مصالحه وشي

هو تاسې د افغانستان د سیاسي ستیج جز یاست، نه کُل

په یاد ولرئ او له الله  پاکه ووېریږئ چې 

خودکشه، او انتحاري اعمال مو اسلامي بنسټ او اساس نه لري

له مسلمانه د توبې فرصت اخلئ، 

بې گناه انسانانو ته د انتحاري عمل په وجه چې تاسې استشهادي بولئ، ضرر رسوئ او دا د اسلام د احکامو خلاف عمل دی.

 صحیح حدیث دی چې څوک چې حتی  د مسلمانانو سره متعهد کس  ووژني نو د جنت بوی به  تر لاسه نه کړي

 د بې ګناه انسان قاتل ته د ابدي دوزخ وعده الله (ج) ورکړې او د اسلام دین کې د هر تخلف جزا او حتې د صریح کفر جزا حتما قتل او وژل نه دي. د اسلامي عالم کار دی چې حتی د علني مرتد سره تنویري کار وکړي. هغه چې مسلم دی او م‌ؤمن نه دی د هغه کار او محاسبه الله ( ج) سره ده! ‌

د اسلامي حدود تطبیق په اندکترینه شُبه ساقطيږي او تاسې دلته د الله له حده تېری کوئ

غدر او عهد شکني مو هم شته

د اسلام ستر پيغمبر  محمد الرسول الله خپل ځای ناستی غوره نه کړ او دا کار یې اسلامی امت ته پریښود

د انسان او بیا مسلمان او بیا ملا او عالم وژل او هغه هم د مسجد او روژې وخت او دا چې د پاکستان مرتد پوځ پسې خبرې کوي او د افغانستان او افغان مسلمان ملت آواز پورته کوي او داچې ستاسې له کبله دادې  د افغانستان خاوره د پاکستاني اغزن سیم او دروازو له لارې پنجاب قبضه کوي، ستاسې نه بښل کیدونکو تخلفاتو او ګناهونو لست چې نور هم اوږد دی، په ښکار وجود لري او تاسې ځان ته برائت نه شې ورکولای

که دا جنایات نه کوئ او تاسې پسې تهمت دی، چې ممکنه خو ده، نو په کلکه اړتیا شته چې تاسې باید دا بلافاصله په ‌‌‌‌‌‌ډاګه ووایاست. ستاسې انکار ستاسې مسوولیت کموي اما برائت نه درکوي

وامتازوا الیوم ایها المجرمین

ایمان لرم چې الله( ج) به مو مواخذه کړي او دا مواخذه. شدیده او سخته ده!

 ایمان لرو چې دا ورځ حتماً راتلونکې ده

  نړۍ، افغان ملت او تاسې خپله پوهیږۍ چې ستاسې څنګ کې او یا تاسې د داعش، د طالب نورو ‌‌‌‌‌‌ډلو، پاکستاني ملېشو، ایراني فاطمیون او زینبیون، د مخدره موادو مافیا، د ب ۵۲ په
زور،  زور او زر ته رسېدلې مافیا او …په افغانستان او سیمه کې وجود لري او د ددې جغرافیې یوې برخې باندې تسلط لري. نو ستاسې ادعاوې چې د افغانستان ۷۰ فیصده زمکه مو تر تسلط لاندی،  ستاسې ناتواني او نادرسته ادعاوې او درواغ ثابتوي. سفارښتنه کوم  چې داسې شاخداره درواغ مه وایاست.

له بلې خوا که تاسې د افغانستان په ۲۰ فیصده خاوره  هم تسلط لرئ او په ۵۰ سلنه د عملیاتو امکانات لرئ او یا سل تنه سرباز لرئ نو په کار ده چې تاسې سره مذاکره او مفاهمه وشي او د وطن او خاورې، د مسلمان  او انسان وژنې مخنیوی وشي!

په ‌‌‌‌‌‌ډاګه وایم چې زه د کابل د ادارې او حکومت سره کوم تړاو نه لرم او نه د هغوی کس یم، سیاسي مستقل څېړونکی، اسلام، افغانستان او خپل ملت او ایمان ته متعهد يم.  که غواړې چې ځان پوه کړې ماته زنگ شه چه  زه درته نور تفاصيل هم دركړم او په جزئياتو  دې پوه کړم . په هغو خبرې دې پوه کړم چې ستاسې د وړاندې شوي منطق په تناسب هم وي

هغه مسايل درته تشريح كړم چې ستاسې سر پرې لا خلاص نه دی او سر به مو خلاص شي!

تاسې لمړی او  اول دا  خبره  روښانه کړئ چې تاسې په افغانستان کې د حاکمیت د ایجاد میکانیزم  څوک او څنګه تحقق مومي!

اولويتتونه كوم دي او د ملت نقش هغه کې؟ 

تر څو دغې پوښتنې درسته ځواب نه شې دا نورې خبرې دې هسې د وقت ضایع کول دي.  

ستاسې موجوده مواضع په هر قیمت د سېاسي قدرت د رسېدو هڅې دي، ستاسې دا اعلانات چې تاسې هغه پخواني خلک نه یاست او اوس نورو ته هم برخه حق ورکوئ. خو دا مو ونه ویلې چې تاسې ته ددې حق ورکولو مسوولیت او صلاحیت چا درکړای چې تاسې یې بیا نورو سره تقسیموی

ستاسې دا مواضع افغانستان او دغه کړېدلي ملت  ته با عزته سوله نه شي راوړلای

نور تفاصیل به هم درکړم  که زنګ شې

مننه 

تیلفون مې دادی:

۰۰۴۴ ۷۸۸۶۴۷۴۶۳۸

داکتر سعیدی

په پاکستان کې پښتانه فعالين سړکونواو ميدانو ته د وتلو تياري نيسي له پاکستاني پوځ سره د پښتنو سوله اييزحضور نورله امکانه وځي

2.6.2019Ali wazir 1
د مسکو چاپ «نېزاويسيمايا ګزيته»« независимая газета» د مې د 30 نېټې ګڼه کې لاندې مطلب خپور کړیSherhasanدی. ژباړه يې دلته او اصل يې په لينک کې ولولئ.

اندرې سېرېنکه « د نېزاويسيمۍ ګزيتې(ن.ګ.) ځانګړی خبريال »

د پاکستان په خيبر پښتونخوا ايالت کې د «پښتون ژغورنې» احتجاجيه غورځنګ چې قوت يې هره ورځ مخ پر زياتېدو دی ، مشرانو يې له اسلام آباد څخه غوښتي دي چې له شمالي او جنوبي وزيرستان څخه دې د پاکستانې پوځ ټول قطعات وباسي.
په دغو اداري واحدونو کې چې اوسېدونکې يې په اساسي ډول پښتانه دي ، ټولنيز سياسي حالات په دې وروستيو کې د پاکستاني پوځيانو د ناوړه کړنو له کبله ډير ترينګلي شوي دي . «د پښتون ژغورنې غورځنګ » ( (PTM پلويانو همدارنګه خبر ورکړی دی چې د روژې دمبارکې مياشتې په پای کې به په خېبر پښتونخوا کې پراخو احتجاجيه مظاهرو ته راووځي. د نېزاويسيمۍ ګزيتې (ن.ګ.) سرچينې خبر ورکوي چې د اپوزيسيون ټولو ګوندونو ددغه احتجاج ملاتړ کړی دی او د پاکستان په ټولو غټوښارونوکې دمدني عدم اطاعت مظاهراتو ته تياری نيول کيږي.
په پاکستان کې دوه ګونی سياسي بحران په سرعت شدت مومي. لومړی، «د پښتنو بحران» د روان کال د مې په ۲۶ هغه وخت راوپاريد چې پاکستاني پوځيانو په شمالي وزيرستان کې د«پشتون ژغورنې غورځنګ» ( (PTM په بې وسلې مظاهره کوونکو ډزې وکړې. لکه څنګه چې زموږ ورځپانې «ن. ګ.» خبر ورکړی و ، د«پشتون ژغورنې غورځنګ» څو سوه فعالين چې د پاکستان دځانګړو امنيتي ځواکونو له خوا د بشر له حقوقو د سرغړونې او د ملکي وګړو د ځورولو په وړاندې يې احتجاج کړی و د «خړ کمر» کنترول پوست ته نږدي پاکستاني پوځيانوپه ډزو وويشتل. د مختلفو سرچينو د خبر له مخې له ۱۸ تر ۲۳ کسان وژل شوي او ترشلو زيا ت زخميان دي، خو د تلفاتو او زخميانو دقيقه شمېرنه تر اوسه ځکه ناممکنه ده چې تر پېښې وروسته پاکستاني حاکميت ژر ترژره په شمالي وزيرستان کې نظامي حالت اعلان کړی او د انترنټ او تلفون اړيکې يې پرې کړې دي. ځايي خبريالان چې هڅه کوي د مې د ۲۶ نېټې د تراژيدۍ او تر هغې راوروسته پېښو رښتينی حالت روښانه کړي تر تعقيب او تهديد لاندې دي.
د «ن. ګ.» د سرچينو د خبر له مخې د «خړ کمر» پوستې ته نږدې پر احتجاجي مظاهرې تر ډزو وروسته پاکستاني قواوو د ملي اسامبلۍ دوه وکيلان او د «پشتون ژغورنې غورځنګ» مشران «علي وزير» او «محسن داوړ» نيولي دي. دا خبره معلومه ده چې دواړه وکيلان تر اوسه بنديان دي. ويل کيږي چې «محسن داوړ» شديد زخمي دي.
د « پشتون ژغورنې غورځنګ» يوې فعالې « ثنا اعجاز» زموږ خبریال ته په انترويو کې وويل : «سره له دې چې علي وزير او محسن داوړ ساده خلک نه دي، موږ په هر صورت د هغوی د ژوند او روغتيا په هکله انديښمن يو. د هغوی کورنۍ هم اندېښمنې دي، په ځانګړي ډول د علي وزير مېرمنه ډيره انديښنه کوي، ځکه چې علي وزير د شکرې ناروغي لري، سږي يې هم ناروغ دي ، هغه دوامداره علاج او ځانګړې دوا ته ضروروت لري».
د ثنا اعجاز په خبره « وکيل علي وزير او هغه کورنۍ د خپلو قربانيو له وجې په ټول وزيرستان کې پراخ شهرت لري»: « دا اول کال او اول ځل نه دی چې علي وزير او د هغه کورنۍ په وزيرستان کې د جګړه مارو او دهشتګرو د موجوديت په وړاندې د دوی د غوځ مخالف دريځ له وجې له سختو کړاونو سره مخ کيږي. له دهشتګرو سره د مخالفت له وجې علي وزير دخپل پلار، ورور، کاکا او تره زامنو په شمول د خپلې کورنۍ ۱۷ کسان له لاسه ورکړي دي. د هغه کورني بزنس او روزګار د دهشتګرو او پوځيانو له دواړو خواوو له منځه يوړل شو».
د «ن. ګ.» د سرچينو په قول د مې تر ۲۶ وروسته د پښتنو فعالينو احتجاجونه په پېښور، سوات، ميرانشاه، مداخېلو، بنو او ډير نورو ښارونو کې ادامه لري. پاکستاني پوځيان هر ځاي د مظاهرو په وړاندي د وسلو د استعمال تر کچې سخت چلند کوي اوله دې کبله د «پښتني احتجاج» د برخه والو قرباني مخ په زياتېدو ده. داسې معلومات هم شته چې د مظاهرو تر سرکوبولو وروسته پاکستاني پوځيانو د مظاهرو زخمي فعالين له ځانه سره خپلو قرارګاوو ته وړي دي . د «ن. ګ.» سرچينې زياتوي چې : « ددغو خلکو برخليک غمجنونکی دی. د«PTM» د يوه مشر عبدالله ننګيال په وينا په مداخېلو کې همداسي وشول . پوځيانو زخمي مظاهره چيان له ځانو سره خپلوقشلو ته يوړل چې وروسته هره ورځ يو زخمي ژوند له لاسه ورکاوه. ځکه دغه پوځيان روغتون نه لري او هلته له زخميانو سره طبي مرسته نه شته. د مثال په ډول همدا نن د مې 30 پوځيانو په مداخېلو کې د دوو زخمې شوو مظاره چيانو مړي خپلو خپلوانو ته ورکړل. په عين وخت کې پوځيان دغو قربانيانو هرې کورنۍ ته د مړو د تکفين او تدفين لپاره دوه سوه زره روپۍ ورکوي او له هغوی څخه غواړي چې خپل مړي حتا د جنازې له لمانځه پرته خپ و چوپ خاورو ته وسپاري» .
د «ن. ګ.» سرچينې وايي چې د پاکستاني پوځيانو بې رحمانه چلند په پښتنو کې د نفرت څپه وزيږوله :« له همدې کبله پښتنو پتيلې ده چې د روژې په پای کې د جون له ۶ وروسته د ښارونو سړکونو او ميدانونو ته ووځي او دا هم ممکنه ده چې د مې د ۲۶ نيټې پر خلاف دا ځل سوله اييز احتجاج په غیرسوله اييزه نښته بدل شي».
د «پشتون ژغورنې غورځنګ» مشران نن ورځ هڅه کوي چې په خيبر پښتونخوا کې د پېښو د احتمالي منفي پرمختګ مخه ونيسي. له همدې کبله د اسلام آباد په وړاندې د هغوی غوښتنه راپورته شوې ده چې د پښتنود عذاب او پارولو د اصلي عامل په توګه دې ژر تر ژره له وزيرستان څخه د پاکستان پوځي قطعات وباسي او د هغوی ځای دې د ځايي پوليسو ټولګيو ته ورکړل شي. داسې ښکاري چې په پښتنو کې د پاکستاني پوځ سوله اييزحضور نور ممکن نه دی.
په پاکستان کې «پښتني بحران» نن د دوهم « پراخ ملي بحران» پر بستر انکشاف کوی، چې د عمران خان د کابينې د ټولنيزې اقتصادي پاليسۍ د ناکامۍ له وجې رامنځته شوی دی. «د نړيوال بانک د شپږ ميليارده ډالرو قرض د حتمي شرط په توګه» ددغه بانک تر کنترول لاندې د عمران خان پيل شوي اصلاحاتو پاکستانۍ پيسه په بيساري ډول بې ارزښته کړې ده. که څه وخت دمخه يو امريکايي ډالر په۱۰۰ روپۍ و، نن دادی په ۱۵۰ روپۍ دی. دغه خبره په خپل نوبت د خوراکې او مصرفي موادو د قيمتونو د لوړېدو باعث شوه، د معاشونو او ټولنيزو اعانو ارزښت او په عمومي ډول د اکثريت خلکودژوند سطحه ډيره راټيټه شوه. په پاکستاني ټولنه کې د مرکزي حکومت په وړاندې د خلکو نارضايت په سرعت سره زياتېدونکی دی، د هغه سياست د هيواد داوسيدونکولپاره ډير قيمتي تماميږي.
دپراخ ملي ټولنيز بحران په دغه زمينه کې د مې په ۲۶ تود شوی «پښتني بحران » کولی شي د غټې سياسي چاودنې د چالانوونکي ميکانيزم رول ولوبوي. او له امکانه لرې نه ده چې دغه چاودنه به نه يوازې په پاکستاني پښتونستان کې پراخ ولسي پاڅون رامنځته کړي، بلکې په ټول پاکستان کې به عمومي احتجاج راپورته کړي او لا به د عمران خان د حکومت د سقوط باعث شي. په پاکستان کې د اپوزسيون قواوې همدا اوس د «پښتني بحران» په زمينه کې د اسلام آباد د حکومت او هغه تر شا د مهم سياسي قوت په توګه د پاکستاني پوځ د سياسي تګلارې په وړاندې خپل نارضايت ښکاره کوي. اوس ددغه اپوسيون مرکز د پاکستان ملي پارالمان دی. هلته همدا اوس د اپوزسيون دهغو ګوندونو تر منځ د نږدې کېدو مشورې روانې دي چې د ملې اسامبلې د وکيلانو په وړاندې د پوځيانو له اختناق څخه ناراضي دي.
د «ن. ګ.» د سرچينو د خبر له مخې په ملي اسامبلۍ کې د پاکستان د پيپل پارټۍ وکيل قمر نويد د مې په ۲۸ د ملي اسامبلۍ په عمومي غونډه کې د وزيرستان د وکيل علي وزير د بندي کولو پر ضد وينا وکړه: « هغه وکيلانو ته « د ملي اسامبلې د داخلي چارو د اصولو او کړنلارې» ۱۰۳ او ۱۰۵ ماده ولوستله. هلته ويل کيږي چې د پارالمان رئيس بايد د پارالمان د کوم وکيل د نيول کېدو په صورت کې خبر وي او هغه په خپل نوبت د پارالمان وکيلان د مسئلې له جريان او پرمختګ څخه خبر کړي».
ثنا اعجاز « ن. ګ.» ته وويل چې تر نن ورځې د اسلامپالو ګوندونو په شمول د پاکستان ټولو سياسي ګوندونو د پاکستاني پوځيانو له خوا پر علي وزير او د «PTM» پر نورو فعالينو بريد او د هغوی بندي کول غندلي دي. عوامي نشنل پارتۍ له خپلو پلويانو هيله کړې ده چې د زخميانو پوښتنه او د بنديانو ملاتړ وکړي. د پاکستان مسلم ليګ د نوازشریف څانګې استازي د ملي اسامبلۍ په غونډه کې غوښتنه وکړه چې د خړ کمر په پېښه کې د پوځيانو د زور زياتي د څېړلو او د حقايقو د راسپړلو لپاره دې پارالماني هيئت وټاکل شي. د پاکستان دنشنل پارټي سناتور رضا رباني ددغې ستونزې د سياسي هوارۍ په باب څرګندونې وکړې، چې دولت دې د «PTM» له فعالينو سره د سياسي ډيالوګ له لارې د «خپل پاکستاني ملت د خپکانونو» مسئله هواره کړي. د لاهور چپې جبهې هم د علي وزير بنديتوب وغانده او د هغه د ژر خوشې کيدو غوښتنه يې وکړه. لنډه داچې دپاکستان حاکم ګوند «تحريک انصاف» پرته، دپاکستان نورو ټولو ګوندونو د پښتنو د سوله اييز سياسي تحريک ملاتړ وکړ. د «ثنا اعجاز» په قول « د پاکستان د بشر د حقوقو کميسيون هم هيله څرګنده کړې ده چې د مې د ۲۶ نېټې دپېښو د څېړلړ او د حقيقت د پيدا کولو لپاره دې ژر تر ژره پارالماني کميسيون جوړ شي» .
د «ن. ګ.» د منابعو په قول « د روژې په پای کې په پاکستان کې د سياسي ترينګلتيا نوې څپه ضرورې راتلونکې ده: « لاتر اوسه ددغه سوال مخه خلاصه ده چې په کومو حدودو کې به دغه تريګلتيا شکل ونيسي- ايا دابه په پارالمان کې د سياسي ګوندونو د همغږۍ په چوکاټ کې محدوده شي او که به نه يوازې د پښتني سيمو، بلکې د نورو لويو ښارونو لارو او ډګرونو ته ووځي او د احتجاج لوی اقدامات به له وسله والو قوتونو سره نښتو ته ورسيږي».
د «ن. ګ.» د معلوماتو له مخې په پاکستاني بلوچستان کې ګڼ شمير مدني فعالان د پښتون ژغورنې غورځنګ ملاتړ ته تيار دي. د سر چينو له قوله « په حقيقت کې د بشر له حقوقو تيرې او د پوځيانو د زور زياتي له نظره د بلوچستان حالات تر وزيرستان لا نور هم بد تر دي. نن په پښتونخوا او بلوچستان کې د پښتنو او بلوڅو د صبر کاسه ډکه ده. د هغوی په سينو کې د هغه ظلم ،ستم، شکنجو او سپکاوي د بدل اخيستلو قهر او غوسه په شدت مخ په زياتېدو ده، چې پاکستاني پوځيانو د ملکي سوله اييزو وګړو په وړاندې تر سره کړي دي. ددې احتمال شته چې يوازې په سوله اييزو حدودو کې دغه احتجاج ايسارول او کنترول به غير ممکن وي».

په جنګي جنایاتومحکوم ، دمسعود اوشوروي دلوړې بولندې ترمنځ دهمکارۍ له مخې څادر لیرې کوي

26.5.2019Masoud i 1980
لیکوال : باريس ګ. رېچاردسن
پښتو ژباړه : رحمت اریا
دیارلس واته اتیا لمريز کال دوه زره لس ع
پنجشېر: دنولسوو اتیا زکال دجون په میاشت کې دشوروي \ افغانستان ډیموکراتیک جمهوریت ګ‌ډ پوځي ځواکونه دپنجشیر د درې دراتاو شوو غرونو په تَل کې پلی شول. ددغه برید موخه داوه چې دسالنګ ترلوې لارې راتاوپه نږدې ورڅیرمه پرامترۍ کې دهغې سیمي امنیت خوندي کړي چې دشوروي داکمالاتوبنسټیزه نښلونکې کرښه ګڼل کېدله.
ددې لپاره چې دشوروي دځاني تلفاتو شمیره راټیټه شي نوددښمن داور دراتللو په حالت کې دافغانستان ددیموراکتیک جمهورېیت ځواکونو ته امر وه شو چې دعملیاتو مشري دې په غاړه واخلي. ددې لپاره چې لښکر خپل ] آې پي سی[. موټر په دره پلي کړي نو دافغانستان دیموکراتیک جمهورېیت یوه جګړن ته دنده وه سپارل شوه چې په ډیرپام اوځير دې خپل سرتيري دیوڅپانده اوبهانده رود پر سر دحاکمې لوړې څوکې سرته چې له لیرې ښکارېدله وروه خېږوي. جګړن دموضع ګانو دنېولو لپاره ، دپیوړو دوربېنونوپه مرسته ضروري کښتنۍ اوپورتنۍ سیمې سروې اومحاسبه کړې. درود ترغاړې د دود یوې لوخړې دهغه پام ځانته راواړاوه.دیومانور په ترڅ کې دراپورته کېدونکې دودسیمې ته په ورنږدې کېدلو جګړن په چټکۍ پوهيږي چې دود داحمدشاه مسعود اودهغه دمرستیلانو له دېره شوو کمپونو څخه راپورته کېږي اوداسې ښکارېدله چې ډو‌ډۍ پخوي . جګړن دسترګو په رپ کې درا‌ډیو له لیارې دعملیاتو د‌ډګر قومندې ته خبر ورکوې چې هغې داحمدشاه مسعود ځای ځايګی موندلاې دی. ًهغه مونږ محاصره کړې دي ً دافغانستان ددیموکراتیک جمهورېیت جګړن وه ویل: ً ويې نېسو که یې وه وژنو؟ً دعملیاتو د‌ډګرقوماندې جګړن ته ځواب ورکړ ً دبلې قومندې پورې هیڅ ډول اقدام ته لاس پورې نه کړئً

له څه وخت تېرېدا وروسته جګړن ته لارښوونه وه شوه چې ً اور دې نه کوي ، له هراقدامه دې لاس واخلي اودمسعود ورڅیرمه ګاون‌ډیو سیمو څخه دې خپل سرتيري راوه باسي ، اوتربلې قومندې پورې دې خپلو اکتشافي څارنوته دوام ورکړي.ً په هماغه ورځ دورځې په اوږدوکې جګړن ته وه ویل شول چې دخپلو سرتېرو ډلګۍ دې له سیمې څخه راوه باسي اوخپلو موټرونو ته دې راشي. عملیات فسخ شول اوټول لښکرته وه ویل شول چې خپلو بارکونو ته بیرته راوه ګرځي . دهماغې ورځې په ماښام دورځنۍ پیښې دڅېړلو په ترڅ کې دقومندې افسر خپل دلاس لاندې جګړن سره ټوکه وه کړه . هغه ورته وویل: ً مخکې له دې چې ته له پنجشېره بیرته راستون شئ ، مسعود دمارشال سوکولوف سره دچهلستون په ماڼۍ کې ناست وواودماښام ډو‌ډۍ یې ورسره خوړله .ًپه هغه وخت کې مارشال سرګې سوکولوف په افغانستان کې دشوروي دځواکونو اعلی سر قوندان وو. وروسته جګړن دې پایلو ته وه رسېده چې دهغې مودې په اوږدو کې اوله خپلو سرتېرو سره خپلو بارکونو ته ستانه شي مسعود هرو مرو دچهلستون ماڼۍ ته دشوروي په چورلکې کې بېول شوی دی.

یادونه :
دافغان دداسې غميزي په هکله هرڅومره چې وه لېکل شي کمه ده ، خوپه دې جریان کې دجګړې دهرې پیښې دنامالوم حال همداسې پټې پاتې شي، نودجګړې ټپونه اوبیسارې قربانۍ اومرګ ژوبله له یوې خوا اودجګړې میدان کې ددښمن ناڅرګنده حالت دبلې خوانه ، دا ددې سبب کېږې چې جګړه دکوم دښمن پرضد روانه ده ،؟؟؟؟ دښمن دجګړې دمرکزي قوندانۍ سره غاړه غړۍ ناست اوملګرتوب کوي، اوځانونه هیڅ ډول خطر ته نه ورکول کې ږي!!!!!
دافغان ددولت دسرتېرو قربانۍ، دجنګي مصارفاتولوړې کچې ته رسول،. دخپلو قطعاتو قصدآ ناکامي، په څرګنده توګه دخپل ناتعریف شوي دشمن] چې ستا دجنګي قومندانیومرکز ورسره غاړه غاړۍ وي[ بریالېتوب یوه بابېزه خبره ده ، اوپه حقېقت کې ځان غولول دي.

اوبیا داسې رشخند ته وه ګورۍ چې په ظاهره کې دشمن اوپه باطن کې ستا داشغالګرو دوست سره په جګړه کې مخامخ یې!!!!!

اوبیا خو دې تاريخي ظلم ته چې هماغه دشمن نه] دوست[ دقهرمان جوړولوپروګرام په جوړېدو وي، اولوې قوندان دې هم دستا دژوند ټولې خواوې محاصره اوپه خپلو کرغېړنو منګلو کې کلک کړې وي، دارقم جګړې ته دبشر په تاریخ کې ځای نه لري!!!!

سره له ټولو ناخوالوسره سره دافغان میلیوني ولوسونه په اشغال باندې بریالی کيږي اوخپل تاریخ ګټي!!!!
آفرین شه اوپه دوۍ شه!!!!
نوربیا

د پاکستان بقا د پښتون قوم په دریځ پورې تړلې ده!

PTM د پښتون قوم، مدنې او قومي غوښتنې د پاکستاني قوانینو په چوکاټ کې وړاندې کړي او لا هم هڅه کوي چې د خپل لوی قاید پاچا خان تر لارښوونو لاندې، تشدد ته لاس وانه چوي او په مدني او سوله یزو لارو خپلو روا غوښتنو ته ورسي. دا پښتون قوم او PTM نه دی چې د پاکستان د بقا پسې يي وسله رااخیستي، پښتون قوم تر اوسه پورې په دې اړه خپل دریځ نه دی بدل کړی او خپلې روا قومي غوښتنې په سوله یزو او مدني لارو پالي.

د پښتون ژغورنې غورځنګ ( PTM ) غټه غوښتنه دا ده چې پښتونخوا کې پنجابی پوځ ولي پروت دي؟ یو لکو شپېته زره پوځ د پښتونخوا په کلیو او بانډو کې څه کوي؟ د پښتون قوم لخوا پاکستان ته هیڅ ډول ګواښ او تهدید متوجه نه دي. ګواښ او تهدید خو د کشمیر پر سر د پاکستان د غلطو او شوونیستي سیاستونو په لامل، کېدای شي د هند له لوري متوجه وي. دا پوځ ولې بل چیري نه دېره کیږي. که خبره د ترهګرو وي، د ترهګرو د پالنې مرکزونه او مشرتوب يي ISI او پوځ ته مالوم دی؛ د دوی په مرسته پالل کیږي او د پاکستان په نورو خوندي ځایونو کې ساتل کیږي. بلخوا د افغانستان په لورهم دوی اغزن سیمونه او کټارې لګولې چې عادي وګړي پرې نه شي تېرېدای، نو د اغزن تارونو او کټارو سره سره، بیا دا دومره غټ پوځ دلته د څه لپاره؟ بله دا، دا کټارې او اغزن سیمونه ولې د کشمېر او هند سره په پوله نه لګي چې د پرې د یوې کورنۍ دوه غړي جلا کوي.

د همدې پوځ د پوستو په مرسته په پښتونخوا کې د پښتنو د قومي مشرانو، استادانو او پوهانو هدفي وژنې دوام لري. همدا پوځ د پښتنو په کورونو شپه او ورځ وراوړي، د شتمنیو د لوټ او تالان تر څنګ د کورنیو بې عزتي او بې پتي کوي. د همدې پوځ په وسیله او د همدې پوځ په شتون کې د پښتنو په زرګونه زلمیان، تورسرې او سپينږیري ترې تم او لادرک دي او پوښتنه يي هم ګنا ګڼل کیږي. د همدې پوځ په لاس د بېلګې پتوګه نقیب الله مسېد، پروفیسر لوڼي او نور په رڼا ورځ ووژل شول او قاتلان يي چې خپله پوځیان او ISI ده، سرې سترګې بې پوښتنې ګرځي.

د اسلام اباد واکمنو پښتون قوم سره هغه چلند پیل کړې چې په ۱۹۷۱ کال يي د بنګال سره تر سره کړی وو. د پاکستان په قامي اسمبله کې د حکومت مخالفه ګوند، مسلم لیګ نون غړی خواجه اصف خبرداری ورکړی «که په وزیرستان کې اوسني حالات د خبرو اترو له لارې سم نه شول، د بنګال پشان حالات جوړېدای شي»

بنګالیانو چې په ۱۹۷۱ کال ټولټاکنې ګټلې وي، پوځیانو د بنګال مشر، شیخ مجیب الرحمان پرېنښود څو د ټول پاکستان چې هغه مهال ختیځ او لوېدیځ پاکستان په یو یونیټ کې د یو هېودا په نوم ګڼل کېده، مشر شي. د ملیتاریستي او شوونیستي چلند په لامل، همدغه پوځیان ول، بنګالیان يي اړ کړل چې له اسلام اباد څخه جلا شي، یو یونیټ او پاکستان مات کړي او ځانته خپلواک هېواد، بنګله دیش جوړ کړي.

دا چې د پاکستان پوځي واکمنان له خپل تریخ تاریخه ګټه نه اخلي او پاکستان يي پښتون قوم ته په زندان بدل کړی، البته غواړي یو ځل بیا پخپل لاس پاکستان مات کړي.

که دا ځل هم د پاکستان برخلیک په بل بنګله دیش اوړي، مسوولیت او پړه يي یوازې د هغه هېواد په پوځیانو ده.

د پښتون قوم په استازیتوب په تېر یو نیم کال کې د PTM یوه مدنې غوښتنه هم اسلام اباد نه ده منلې او تل يي د دغه غورځنګ د روا غوښتنو په وړاندې د ګواښ او تهدید ژبه کارولې ده. اسلام اباد په تېر کې یوازې د جنرالانو په ژبه د PTM مشرانو سره خبرې کړي!

خو پښتون قوم او PTM نن هم خپلې غوښتنې د قانون په چوکاټ او مدنې لارو وړاندې کوي. تشدد د پښتون قوم او PTM غوراوی نه دی.

د اسلام اباد پوځي واکمنان دې پښتانه، نه مجبوروي چې خپل دریځ بدل کړي. د پښتنو په سوله یز او مدني دریځ کې د پاکستان بقا پرته ده.

اسلام اباد دې د خپلې بقا په اړه له سره فکر وکړي!

د ۲۰۱۹ کال د مۍ ۲۸ مه

سرلوڅ مرادزی

د انتخابي حکومت پر ځای، ولې سرپرست حکومت؟

د حنیف اتمر او نور الحق علومي په مشرۍ د پخوانو کارملي پرچمیانو، ستمیانو او جهادي مافیا ټاکنیز اېتلاف چې دې ورځو کې د انتخابي حکومت پرځای د سرپرست حکومت ډنډوره غږوي، غواړي یو ځل بیا هېواد د نويېمې لسیزې خونړي برخلیک ته ورټېل وهي!

په نويېمې لسیزه کې د همدغه څېرو اسلافو لومړی د هغه مهال موجوده نظام او د ډاکټر نجیب په مشرۍ مرکزي حکومت کمزوری او چپه کړ او وروسته يي له دې لارې تنظیمې جګړې او کورنیو اختلافاتو ته لار پرانیسته چې دا غمیزه له بده مرغه تر نن پورې ادامه لري.

که د همدغه کسانو مخینې ته پام وشي چې ځانته د سیاسي ګوندونو مشران، مطرحې سیاسي څېرې او ټولنه کې پخپلسر واکمن کسان وايي، ډیری يي د تېرو لسیزو په خونړیو پېښو کې محوري لاس لري او تر ټولو بده دا چې همدغه څېرې نن هم د سولې پرځای جګړې، د امنیت پرځای ګډوډۍ او د نظام او حکومت پرځای انارشیزم ته خدمت کوي.

دغه څېرې له نورو مخکې د قوانینو د پلیتوپ لاپې وهي او د قوانینو د تفسیر حق هم یوازې د خپل ځان ګڼي.

په دې ډله کې د ولسمشرۍ د نوماندانو شورا وايي د جوزا له لومړۍ نېټې وروسته د ملي یووالي حکومت د کار دوام د قانون خلاف دی او خپلې چارې باید سرپرست حکومت ته وسپاري.

پوښتنه دا ده، دوی کوم قانون یادوي؟ که اساسي قانون او یا د ټاکنو قانون یادوي، د مخکینيو ټاکنو د قانون (د ۱۳۸۸ کال د کب میاشتې د ۱۲ مې د رسمې جریدي د ۶۵ مادې په لومړۍ او ۵ مه فقره) او هم د اوسنیو ټاکنو د قانون د ۱۰۴ مادې په ۶ مه فقره کې راغلي« کله چې ټاکنې ځنډیږي، دې قانون کې د ټاکنو درج شوي غړي، خپلو دندو ته د ټاکنو د ترسراوي او د هغو د پایلو تر اعلان پورې ادامه ورکوي.»

همدارنګه د اساسي قانون د ۶۱ مادې د دې پراګراف حکم چې وايی«د ولسمشر دنده تر ټولټاکنو وروسته د پنځم کال د غبرګولي په لومړۍ نېټه پایته رسیږي» د ورپسې پراګراف د دې حکم سره تړلی چې وايي«د ولسمشرد کار تر پای رسېدو دمخه د نوي ولسمشر د ټاکلو لپاره ټولټاکنې، له دېرشو تر شپېتو ورځو پورې، موده کې کیږي»

د غبرګولي په لومړۍ نېټه د ولسمشر د دندې پای، دلته په دې مانا ده چې د غبرګولي تر لومړۍ نېټې دمخه د ۳۰ څخه تر ۶۰ ورځو، مهال کې د نوي ولسمشرۍ لپاره ټولټاکنې ترسره شوې وي، که داسې نه وي د غبرګولي تر لومړۍ پورې د ولسمشر دنده پایته نه رسیږي، بلکي د ټولټاکنو تر وخته ادامه لري. دا دواړه فقرې یو بل سره تړلي او که سره جلا شي خپله مانا له لاسه ورکوي.

سترې محکمې هم چې د اساسي قانون د تفسیر یوازینۍ مرجع ده، په همدې بنسټ د قانون دغه ماده تفسیر کړې ده.

د نوماندانو شورا له منځه لطیف پدرام  چې هېوادوال يي د یوه سیکټاریست او ایرانپال پتوګه پېژني، وايي«د سرپرست حکومت بحث مو مطرح کړ. د افغانستان په څېر وضعیت کې او زموږ د هېواد په څېر ټولنه کې دا نسبتآ مناسبه حل لار ده، طلوع نیوز»

خو د نوماندانو شورا دا ډلګۍ هېروي چې د سرپرست حکومت وړاندیز، کوم قانوني جواز لري؟ او هغه څنګه په دې حالاتو کې چې هېواد تپل شوې جګړې سره لاس و ګریوان دی، د ژغورنې کاري نسخه ګڼل کیږي؟!

افغانستان کې د منتخب حکومت په وړاندې د سرپرست حکومت طراح حقیقت کې د پاکستان لومړی وزیر عمران خان دی چې تېرکال يي د ISI د توطیو له پېټاره خپل دا ډول نووښت راوویست او هغه يي د پدرام خېلو په خوله کې لکه واکسین وروڅڅاوه، څو دوی پرې د منتخب حکومت په وړاندې راژوندي او ګړندي کړي!

د سیاسي او حقوقي چارو کارپوه کبیر رنجبر د ټولټاکنو د کاندیدانو د څرګندونو په اړه وايي« دوی حقوقي دریځ نه لري او سرپرست حکومت مشروع نه شي ګڼل کېدای، ځکه دغه حکومت د خلکو لخوا نه دی انتخاب شوی او په هېواد کې به د بحران د رامنځته کېدو لامل شي.»

دا شورا له قانون څخه د اورني ملاتړ خبرې داسې مهال راپورته کوي چې ټول پوهیږي، هغه د ټولټاکنو لپاره د تبلیغاتي وسیلې پتوګه کاریږي. په تېرو پنځو کلونو کې د نوماندانو د شورا ډیری غړي یا د حکومت او دولت جیګپوړي چارواکي ول لکه حنیف اتمر، نورالحق علومي، پدرام او نور چې یا په تمبلۍ او د قانون تر پښو لاندې کولو په ګنا له دندو ګوښه شول او یا د حکومت په وړاندې د توطيو او دسیسو په لامل دندو پریښودو ته اړ شول.

د هیڅ افغان په یاد نه ده چې دغه کسانو دې په تېر کې د قانون د پلیتوب خبره کړې وي، بلکې د دغو کسانو ډیرکی خپله د قانون د پلیتوب په وړاندې لوی خنډ دی.

دوی بل ناقانونه وړاندیز هم لري. دوی وایي چې ولسمشر دې، د منتخب ولسمشر پتوګه نه، بلکې د سرپرست پتوګه خپلې دندې ته ادامه ورکړي. په داسې پرلپسې اپلتو، داریانتیا وړ ده، دوی څنګه کولای شي افغانان قانع کړي چې راتلونکو ټاکنو کې دې دوی ته رایه ورکړي.

دغه شورا د ټاکنیز کمپاین په موخه دا هم وايی چې حکومت د سولې لار کې خنډ دی او باید له مخې لیرې شي!

خو د ولسمشر غني په مشرۍ حکومت د سولې په لار کې ډېر مثبت ګامونه اخیستي. حکومت طالبانو ته د مخکیني قیدو شرط پرته، پر یوه میز د خبرو وړاندیز کړی. حکومت طالبانو ته د افغانستان په هر ګوټ کې د دفتر د پرانیستي ژمنه کړې. حکومت د پروسکال پشان د روژې میاشت لپاره د اوربند غوښتنه کړې، خو دا ټولې غوښتنې د طالبانو د ځیل او جهل په لامل نه دې ترسره شوې او پړه يي باید طالبان پرغاړه واخلي.

په طالبانو سربېره که هېواد کې دننه، د سولې کورني مخالفین د حکومت د سولې د هڅو بدخوا دي، ځیني بهرنیان بیا د حکومت د سولې هڅې تاییدوي او هغه ستايی. د روان عیسوي کال  د مۍ میاشتې په ۲۰ مه، د چین د بهرنیو چارو وزیر (وانګ يي) تاجکستان کې د هغه هېواد د ولسمشر امام علي رحمان سره په کتنه کې وویل«افغانستان هیڅکله د اوس غوندې سولې ته نه وو نږدې شوی، تاند»

که د نظم، حکومت او سولې مخالفین هر څونه د سرپرست حکومت، سولې او له قانونه د درواغجن ملاتړ تر ماسک لاندې ځانونه پټ کړي، د افغاني ټولنې د ویښو او بیدارو سترګو څخه نه شي پټېدای. د ولسمشر غني په مشرۍ به منتخب حکومت د ۱۳۹۸ کال د تلې میاشت د ۶ مې پورې په واک کې پاتې وي او تر ټولټاکنو وروسته به که خپله اشرف غني وګټله په واک کې پاتې شي او که بل چا ټاکنې وګټلې واک به په قانوني توګه همغه شخص ته ولیږدول شي.

یوازې د ټولټاکنو له لارې به واک بدلیږي، نورې لارې تورکستان ته ځي!

اخځونه:

ــ د هېواد اساسي قانون

ــ «تبصره کوتاه در مورد طرح حکومت سرپرست» د ولسمشر د دوهم مرستیال ښاغلي سرور دانش لیکنه

د ۲۰۱۹ کال د مۍ ۲۱ مه

سرلوڅ مرادزی

 

 

دافغان ولس يو لوی سالار محمديوسف خدمتگار مزدور ځوی

دافغان ولس يو لوی سالار محمديوسف خدمتگار مزدور ځوی له خلکو ملگرو رخصت شو. په خواشنې سره موخبر تر لاسه کړو چی دافغان ولس يو بل ځليدونکی ستوری، ليکوال، شاعر، اديب اوداففانستان د ملي پرپرمختگ گوند د دروند مخکښ غړی خدمتگار له دې فاني نړې رخصت شو.
درنو ملگرو محمد يوسف خدمتگار مزدور ځوی د لوړو زده کړوخاونددافغانستان په وسلوال پوځ يو وتلی اتل، سياسي مبارزو، پر وطن خلکو مين په سپېڅلتوب کې ساری نه درلول، داسی يو وتلی انسان مو له لالاسه ورکړ ملگری خدمتگار دژوند په ټول وخت کې د ولس خلکو رښتنې خدمتگار وو اود ژوند تير ټول وخت يې د گران هېواد افغانستان کې د سولی، عدالت، ښېرازی ، پرمختگ له پاره نه ستړېکيدونکې بي امانه مبارزه کړی اود مرگ تر ورځی د خلکو د سوکالی له پاره دده ژبه، قلم معز کار کاوه.
درنو يارانو محمد يوسف خدمتگار د هېواد په وسلوال پوځ کې لوی دندی سرته رسولي په هره سيمه او ځای کې چی دنده درلوده دپاکوالي او خدمتگزاری اود ولسونو په زړنو کې په رښتيني توگه ځای درلوده .
درنو ملگرو زه اودی دواړه د ننگرهار هميشه بهار په ولايت کې ددندو اوږده سابقه لرو خدمتگار دافسرانو، سربازانو ولسونو اود ټول هيواد او په خاصه توگه ننگرهاريانو ته د يوه نژدی دوست ورور، ملگري او رښتني خدمتگار مقام لري اودرلوده،که د هر ننگرهاري يا د ختيځې سيمې اوسيدونکي څخه دده درښتين ولی سپېڅلتېا اتولی، دوطن سره مينه درلودل وپوښتی ټول به دده ښه سړيتوب ملگرتوب، سپېڅلتوب وطنپالنې شاهدي ور کړي . مو ږ نن واقعا يو پر وطن او خلکو مين شخصيت له لاسه ور کړو زه د خپلو ملگرو، کورنۍ په استاز ولی د مرحوم محمد يوسف خدمتگار کورنۍ بچيانو اودوستانو ته د زړه له کومي د خواخوږې او تسليت مراتب وړاندې کوم ده ته د لوی رب په دربار کې جنت فردوس او کورنۍ ته يې د زړه صبر او حوصله غواړم او ټينگ تغهد سپارم چی د خدمتگار لار او مبارزی او سپېڅلو ارمانونو د پوره کولو له پاره به دده لار تعقيبوم قالو اينا لله وايناليه راجعون .

Bilden kan innehålla: Mohammad Yousuf Khedmatgar Mozdoorzoy, hatt