خپل ټټو د بل آس برابروي

حکيم روان

ګرانو هيوادوالو ته پته ده چې د امريکايي يرغل وروسته طالبان په منډو ستړي شول او په وار وار يې حامد کرزی ته سړي او پيغامونه راليږلی وو چې دوی غواړي د حکومت سره د سولې ، روغې او جوړې خبرې وکړي .

هغه وخت کرزی په دوو خرو سپور وو ، د شمالی ټلوالی د جهاد او مقاومت په خره او د امريکا په خره . کرزی هغه وخت د چا خبرې او عذرونه نه اوريدل .

د جهاد او مقاومت ټيکه دارانو په شمال کې  په ځانګړی توګه د بی وسلی شوو طالبانو پر ضد او په عامه توګه د پښتنو پر ضد بګنوونکی جنايتونه کول . پښتانه يې د خپلو کورونو ، ځمکو او جايدادونو په کتلوي توګه شړل ، په لکونو داخلی مهاجر پیدا شول . خو هغه وخت کرزی د واک په نيشه بی ځانه وو او د چا د چيغو ، ژړاګانو او فريادونو په کېسه کې نه وو . هغه وخت  کرزی د خپلو جهادي «وطن پالونکو!» سره د نړيوالو مرستو او ملياردونو په چور اخته وو . نور جهاديان يې چې ملياردونو ته يې مستقيم لاسرسۍ نه درلود ، د عامه شتمنيو او خلکو د کورونو او ځمکو په غصب او د ترياکو په کر او قاچاق اخته شول . طالب يې د دوهم ځل له پاره په لوی لاس پنجاب ته په ګير ورکړاو د کرزی د وحشی جهادی حاکمانو د ظلمونو له امله هيڅ طالب په لوی لښکر واوښت .

د کرزی په «طلايي» دوران کې ډیر ژر د چور له برکته په هيواد کې د چورګرو له خوا د عينو مينو په شان ښارګوټی را منځته شول ، په دوبۍ ، ترکيه ، لندن او نورو خارجی هيوادونو کې د ناڅاپی افغان ملياردرانو شرکتونو ، بانکونو او بلډينګونو سرونه را پورته کړل . خو افغان ملت ورو ، ورو د اور جهنم ته ښوئيده . نن کرزی خان ، معلم عطا چور ، بی حياء محقق ، ګوډ اتمر د چور او جنايت شريکان غواړي خپل ټټو د اشرف غنی د آس سره برابر کړي .

–  اشرف غنی د افغانستان په تاريخ کې لومړنۍ انسان دی چې د حکومتی چارواکو د شتمنيو د درج کولو وړانديز يې کړی دی .  هغه وخت کرزی خپل چورګر ولی په دې کار ملزم نه کړل ؟ آ ها ، ځکه چې بيا خو ټول د کرزی ياران په کې راتلل ؟

–  «سوله غوښتونکی» کرزی ولی د خپل واک په «طلايي» دوران کې طالبان سولی او اوربند ته نه رابلل ؟ چا د لومړي ځل له پاره او د دوهم او دريم ځل له پاره يو طرفه اوربند اعلان کړ؟ کرزي دا د سولی نوي پتنګ او که اشرف غنی ؟ آيا د کرزی ، محقق او عطا چور ټټو د اشرف غنی د آس سره د برابريدو دی ؟

–  چا د کابل د بی قيده او شرطه سولې کنفرانس داير کړ ؟ کرزی او که اشرف غني ؟ چيرې ټټو او چيرې آس ؟

–  چا پر غلو او نامسؤله وسله والو بريد وکړ او څوک د غلو او نامسؤله والو تر شا ولاړ دي ؟ جهادی غله او چورګر او له هغه جملی د دوی سردمدار کرزی او که اشرف غني ؟

–  چا د افغان سولې له پاره په اندونيزيا او جده کې د اسلامی علماؤ کنفرانسونه داير کړل ؟ چورګرو چې نن د طالبانو پښو ته په لويدو کې مسابقې لري او که اشرف غني ؟ په کومو سترګو او منطق جهادی چورګر او طالبي نوکران افغان سرلوړي ولسمشر اشرف غنی په بی حيايي سره په دې تورنوي چې ګوندې د سولې ضد دی ؟

–  چا د جنګ اصلی علت ( پاکستان ) د تروريسم د روزونکی او ملاتړي په توګه نړيوالی انزوا ته کش کړ؟ کرزی او که اشرف غنی ؟ جهادی غلو او چورګرو ؟ او که متفکر وطن پالونکی افغان ولسمشر اشرف غني ؟

چا افغانستان د پاکستانی تورمخو او تروريست روزونکو غلو له ترانزيتی استبداده خلاص کړ او د افغانستان پر مخ يې چابهار ، د لاجوردو لار او هوايي دهليزونه خلاص کړل ؟ مجاهد کرزی او که اشرف غنی ؟ حيا په کار ده ، له دې مظلوم ملته چې پاکستان او طالبانو په وينو لړلی دی او تاسو مفسدينو چور کړی دی ، وشرميږئ !

څوک د اشرف غنی برابر دی ؟ هغه سړی دی جرأت وکړی او خپل نوم دې واخلي ؟ غلو وشرميږئ؟

هغوی چې افغانستان او اشرف غنی د پاکستان په داخلی چارو کې په مداخله تورنوي ، د اشرف غنی سره ځان برابروي ؟

څنګه ټول غله او تورمخي د اشرف غنی په وړاندې په بی شرمی او بی حيايي سره يو شوی دي ؟

اې افغان ملته ! راويښ شه ! ستا په پاکه لمن را لوی شوی ناخلفه زامن ، ستا ريښې کاږي او ستا وياړلی هيواد خرڅوي او ستا انتخابی ولسمشر چې هيله لري ، تاسو له دې ظالمانو خلاص کړي غواړي نسکور کړي !

دا غله تش په نامه مجاهدين چې له باډيګارډانو او مرمی ضد موترو پرته دوه ګامه وړاندې د تګ جرأت او شهامت نه لري ، غواړي تاسو باتور افغان ملت د نورو او ځان اسير وساتي ! سوله ستاسو بنيادی حق دی چې داخلی غلو او د خارجی شبکو زنځيري سپيو له تاسو اخيستی دی .

افغان ولسمشر اشرف غنی د خپل ملت د اساسی او حياتی حق سولې په لاره کې تر هر چا رښتينی او غښتلي ګامونه آخلی . رښتينی سوله راتلونکی ده ، د خپل ولسمشر ملا وتړئ !

بريالی دې وی پوره ، ژر رارسيدونکی دايمی او عادلانه سوله !

تل پاته سوله اوافغانستان سياست

 

40کلن جنگ جگړو دافغان ولس ټوله هستي، شتمني لوټ او بشري ځواک  بی حد او بی سرحده زيانمن کړ.دا جنگونه ولی دی حد اوسرحد ته ورسيدل افغانو ولی دومره زيانونه وگالل لاملونه څه وو؟

دغه فکټور افغانان وروسته پاتې او بې وزله ساتلې او په تاریخې حساسو شیبو کې یې د هېواد او خلکو د ملي لوړو ګټو د خوندیتوب دایري ته په پوره ځیرتیا ، له پاملرنې محروم کړي دي . موږ پوهېږو چیرې چې سوله او‌ډموکراتیک نظام موجود وی نو هرومرو   سوله او دموکراسې خوا په خوا یو پر بل د ودي او پیاوړتیا لامل ګرزی .
په تیرو ۴۰ کلونو کې جګړو افغانستان او د هغې خلک زپلې ، د سولي او دموکراسۍ د ټینګښت او خوندیتوب موسسې یې له منځه وړي . که څه هم چې نړیوالي ټولني د افغانستان په اقتصادي ، فرهنګي ، ټولنیزو او پوځي سکټورونو کې مرستې جاري ساتلې ، خو د ښې حکومتولۍ د نه شتون ، فساد ، زورواکۍ ، مافیا او د سیمې او نړۍ د ځینو هېوادونو په تیره بیا د پاکستان او ایران د لاسوهنو د لاملونو له وجې ، ولس په بې وزلۍ کې ژوند کوي ، د خلکو په منځ کې د جګړه مارو او ترهګرو ټولنیز تکیه ځاي کمزوري او یا له منځه تللې نه دي . په کلیو او ښارونو کې د پردیو په اشاره غلچکې بریدونه کیږي ، ټولګټو موسسو ، د ښوونې روزنې او روغتیا مرکزونو او نورو فرهنګي جوړښتونو ته ستر تاوانونه اړول شوي . اوږدې جګړي وښودله چې که سوله او ارامې هېواد ته رانه شي ، د هېوادوالو بدمرغي به نوره هم زیاته شي ، د یو واحد ملت په توګه زموږ شتون به له لوي ګواښ سره مخامخ شي.

په دی ورستيو مياشتو کي دامريکا متحدو ايالاتو د بهرنيو چارو وزارت ، د طالبانو استازو څوځله مخامخ خبرشوي په مسکو، چين، پاکستان ، قطر عماراتو، دوحه ، ازبکستان،خپله پلازمينه کابل کې د سولی په هکله ناستی وشوی ، خولاتر اوسه ددی هڅو او ناستو تر مينځ ستونزی او پوښتنې شته.

افغان ولس هيلمند دی چی ددی وخت رارسيدلی چی د ټولو خواو تر مينځ سوله کيدونکی ده خو

زما په اند تر څو چی دافغانانو خپل مينځي ناستی مخامخ خبری د ملگرو ملتونو د امنيت شوراپه نوښت  د گاونډيو هيواد مشرانو د ناستی اوتل پاته سولی پر ميکانيزم اوراتلونکي مرکزي قوي دولت پر جوړښت اود ټولو نامسوله وسلوالو ډلو ټپلو د خلع سلاکول اوټول افغان سياسون په يوگډ نظرد تل پاته سولی له پاره عملي گامونه وانخلي او هر څواکمن د خپلو گټو له پاره د سولی په بهانه چی خپل امتياز تر لاسه کړي داستونزی او تل پاته سوله به رانه شي .دسولی په اړوند داوروستی ناسته چی د ۱۳۹۷ ل کال ددلوی په ۱۷ مه په مسکو کې د طالب استازو او يو شمېر افغان کورناستو سياستوالو په گډون تر سره شوه يو پرېکړه ليک هم بيدون له لاسليک د لاسونو  په پورته کولو نشرکړ ولی دا ناسته او پرېکړه افغان حکومت تاييد نه کړه ځکه دی ناسته کې داوسني حکومت مخاليفين د اوسني حکومتي چارواکو گډون نه درلوده  ددی ناستی پرېکړی ددوی له پاره د منلو نه وی زه ما له انده ملگري ملتونه، دامريکا مشرتوب او طالب چارواکو ته اړينه ده چی داوسني حکومت سره دسولی په هکله د مخامخ خبرو زمينه برابره  شي تر څو اودواړه غاړې خپلی غوښتنی وړاندی او يوی بين الفغاني روغې جوړې ته ورسيږي د ولس غوښتنه د قوي مرکزي دولت ، د قوي ځواکمنې اوردولرل،  په تل پاته سوله کې د ټولو خواوو رښتنې ونډه اخستل، دولس رښتني استاز ولي کولای شي چی هيواد نور د ناورين ،وروژنۍ پر ځای بيا رغونه، ورورولي، ملت جوړونه  کار وکړي.

همدارنگه افغان ولس د ډيورنډ د نامنل شوی کرښې دواړه خواته پراته ولسونه چی د تيرو ۷۳ کلونو راديخوا د پاکستان د نظامي زورواکو لخوا وژل کيږي رټل کيږي، داوسني نوي پښتون

ژغورنۍ غورځنگ (P,T,M »ملاتړ وکړي ايجازه ورنکړي چی دا نظاميگر  ځواک پر دی مظولوم او بی دفاع ولسونو ظلمونو ته دوام ور کړي  د نړې ټول محوم خلک بايد خپل روا حقونو اوددوی سرنوشت په خپله وټاکي.

محمداقا شيرزاد سويډن 20190209

 

 

 

وزیرستان؛ له پیر روښان تر منظور پښتین

منظورد انځور حقوقGETTY IMAGES

د وزیرستان تاریخ ته یو ځغلنده نظر ښیي چې د پښتنو د متمدن ژوند او خپلواکۍ اخیستلو لومړۍ چیغه له دې سیمې پورته شوې ده.

پیر روښان چې متمدن ژوند ته د پښتنو د هڅولو لومړنی لارښود بلل کېږي د سوېلي وزیرستان کاڼي ګورم اوسېدونکی او پر ۱۵۲۵ زېږېدلی دی.

پیر روښان د کتاب او قلم له لارې پښتانه پرمختللي ژوند ته هڅول. همدا لامل و چې هڅې یې چټکې پراخېدې او پر وزیرستان سربېره د پښتنو مختلفو سیمو ته ورسېدې او پښتنو کې یې ملتپالنه او د ملت جوړونې فکر پیدا کړ.

مغول چې پوه شول پښتانه بیدارېږي، پر وړاندې یې پورته شول او له امله یې پير روښان هم سیاست او جګړې ته مخه کړه.

د پښتنو پېغلو پر سر د پښتین خولۍ

د منظور پښتین خولۍ د حق غوښتنې پر سمبول بدلېږي؟

افغان لیکوال او تاریخپوه حبیب الله رفیع وايي پیر روښان له مغولو سره جګړه کې ووژل شو، خو پلویانو او اولاد یې تر سلو ډېر کلونه د ده مبارزه روانه وساتله.

د استاد رفیع په خبره، پیر روښان د پښتنو د پاڅېدلو لومړی محرک دی او د مبارزې ګټه یې دا وه چې راتلونکو خوځښتونو ته سرلاری شو:

”له ده وروسته د ایمل خان مومند قیام و، د دریا خان اپریدي قیام و، بیا د خوشال بابا قیام و، دا ناکام شول خو میرویس نیکه قیام وکړ او هغه کامیاب شو او لوی احمد شاه بابا قیام وکړ چې د لوی افغانستان ډبره یې کېښوده او تر هند ځمکې یې خپله امپراتورۍ کې را ګډې کړې”.

رڼاد انځور حقوقاستاد حبیب الله رفیعU
Image captionد فقیر اېپي پر مهال له وزیرستان چاپېدونکې پښتون رڼا چې د هغه تر مرګ وروسته هم چاپېدله.

له پیر روښان وروسته د شلمې پېړۍ په لومړۍ یوه نیمه لسیزه کې ملا پاونده مسید د ټول وزیرستان د مبارزو سرلاری و او د انګرېزانو خلاف یې مبارزه کوله.

امیر عبدالرحمان خان چې له انګرېزیانو سره د ډیورنډ تړون لاسلیکاوه، ملا پاونده ترې وغوښتل چې خلک جګړې ته وهڅوي او دا تړون لغوه کړي.

استاد حبیب الله رفیع وايي، ملا پاوند له یوه ډله وزیرو او مسیدو سره عبدالرحمان ته راغی او ورته یې وویل: ”ته څه حق لرې چې زموږ ځمکه په انګرېز پلورې؟” عبدالرحمان ورته ویل چې هر څومره وزیر راځي دی به افغانستان کې ځمکې ور کوي. همداسې وشول او یو شمېر کسان افغانستان ته راغلل. خو ملا پاوند او ملګرو یې مبارزه وکړه او تر مرګ وجنګېدل”.

که څه هم د نوموړي دا مبارزه د وزیرستان پولو کې پاتې شوه، خو سړه نه شوه او له مرګ یې ۲۲ کاله وروسته وزیرستان په دې بریالی شو چې په وزیرو کې د ایپي فقیر په نوم یو بل سرلاری او مخکښ ومومي.

د پښتنو منظور پښتین له کومه راغی؟

منظور پښتین: د پښتنو وطن د ترهګرۍ په پلمه لوټل شوی

په ایپي فقیر مشهور غازي میرزا علي خان د انګرېزیانو خلاف وسلواله مبارزه پر وزیرستان سربېره تر بنو او کواټ هم ورسوله.

استاد رفیع وايي، نوموړي باچاخان هم، چې عدم تشدد یې غوره باله، وسلوالې مبارزې ته هڅاوه.

”فقیر اېپي پر عدم تششد ایمان نه درلود او باوري و چې د تورې تېغ سره پښتانه ازادېدلی شي”.

د استاد په خبره، فقیر اېپي هم د وسلو جوړولو فابریکه جوړه کړه او هم یې فرهنګي مرکز درلود چې د پښتون رڼا او ازاد پښتونستان په نوم یې رسنۍ هم چلولې.

استاد رفیع وايي، کله چې پاکستان جوړ شو بیا هم فقیر اېپي مبارزه روانه وساتله او سوېلي او شمالي وزیرستان مرکزونو کې یې د ازاد پښتونستان بیرغونه ودرول:

”د پاکستان سره یې زړوره مبارزه وکړه، خو جرمني چې د مرستې ژمنه کړې وه پر فقیر اېپي لارې بندې شوې او ونه توانېد چې مبارزه یې کامیابه شي”.

د پاکستاني طالبانو غورځنګ

ښځېد انځور حقوقGETTY IMAGES
Image captionد پښتون ژغورنې غورځنګ ناستو کې ښځې هم ګډون کوي.

تر نوموړي دوه لسیزې وروسته شوروي پر افغانستان یرغل وکړ. څنګه چې د وزیرستان خلکو د پاچا امان الله په ملاتړ د انګرېزانو خلاف یا له هغه وروسته د نادرشاه په ملاتړ د سقاو(حبیب الله کلکاني) ضد جګړې کړې وې، د شوروي یرغل پیلېدو سره هم ځینې وزیرستانیان له افغان مجاهدینو سره ملګري شول.

ان د پاکستان د طالبانو غورځنګ د یوې ښاخې وژل شوی مشر ملا نذیر احمدزی هم پخوا د حزب اسلامي ګلبدین حکمتیار غړی و.

د طالبانو واکمنۍ کې هم ځینې مسید او وزیر له طالبانو سره وو، کله چې د طالبانو واکمني وپرځېده، وزیرستان د طالبانو او القاعده په مرکز بدل شو.

ځايي طالبانو پر افغانستان سربېره ان پاکستان کې هم خپلې هڅې پیل کړې.

د هند وېش: ترهګرۍ ځپلي پښتانه

”پاکستان کې اوږدمهال ځورېدلي پښتانه خپل غږ اوچتوي”

د پاکستاني طالبانو غورځنګ وژل شوي مشر حکیم الله مسید د پاکستان پرضد د جګړې اعلانونه کول.

دغه سیمه کې د پاکستان د پوځ عملیاتو له کبله خلک بېلابېلو سیمو ته وکوچېدل، خو د شک په سترګه ورته کتل کېدل.

کراچۍ کې د ترهګرۍ په پلمه د نقیب مسید تر وژل کېدو وروسته د منظور مسید په نوم یو ځوان د تېر کال همدې ورځو شپو کې له وزیرستانه تر اسلام اباده لاریون وکړ.

د نوموړي لاریون په پرلت بدل شو او پر وزیرستان سربېره د سوات، خیبر او نورو سیمو پښتانه هم ور سره یو ځای شول.

دوی د پاکستان پوځ په دې تورن کړ چې ډېر بې ګناه خلک یې هم د طالبانو په نوم وژلي یا ورک کړي دي، د دوی کورونه یې وران کړي او ځمکې یې په ماینون ډکې کړې دي.

د ګډ هدف لپاره پاکستان کې پښتانه پورته شوي

نقیبد انځور حقوقحقوقTWITTER
Image captionکراچۍ کې د نقیب مسید تر وژل کېدو وروسته پښتو ژغورنې غورځنګ پیل شو.

منظور مسید په منظور پښتین بدل شو او له هغه راهیسې نه یوازې د پاکستان مختلفو سیمو کې لاریونونه کوي بلکې دې هڅو یې پر افغانستان سربېره نوره نړۍ کې هم ملاتړي پیدا کړل.

که څه هم د پاکستان رسنیو کې یې تر ډېره د دې غورځنګ هڅو ته خبري پوښښ نه ورکول کېږي خو د نړیوالو رسنیو پام ور اوښتی دی.

د تېر اپرېل پر شلمه واشنګټن پوسټ ولیکل چې له ډېر وخت وروسته پاکستان کې پښتانه د یوه ګډ هدف لپاره سره یو شوي دي.

د دې ورځپاڼې په خبره، د منظور پښتین په مشرۍ د پښتون ژغورنې غورځنګ پرمختګ په پاکستان کې دودیز پښتانه سیاستوال او سیاسي ډلې هم اندیښمنې کړې دي، ځکه هغوی اوس په سیاسي ډګر کې یو بل پیاوړی سیال پيدا کړي دي.

د منظور او پیر روښان ورته والی

رد انځور حقوق@GABEENO
Image captionتېر اکتوبر کې پښتون ژغورنې غورځنګ بنو کې غونډه درلوده. دې غونډه کې د سویلي وزیرستان د ملک مرزا عالم وزیر مېرمنې هم ګډون کړی و، چې د مېړه، دوو زامنو او د دوو لېورونو په شمول يې له کوره د دیارلسو غړیو جنازې وتلې دي.

افغان لیکوال او خبریال نذیر احمد سهار چې اصلاً د وزیرستان دی او وزیرستان د مقاومت وروستی تمځی په نوم کتاب یې هم لیکلی وايي، وزیرستان د پښتنو د وسله والو غورځنګونو، یا مقاومتونو مرکز پاتې شوی، اکثره غورځنګونه له هغه ځایه را پورته شوي او نورو سیمو ته غځېدلي، یا هملته پاتې شوي.

نوموړی د منظور پښتین هڅې له پیر روښانه سره ورته بولي:

”له نورو سره د ده او پیر روښان توپير دا دی چې دواړه د وزیرستان له محدودې راووتل او خپل غورځنګونه یې ټولو پښتنو سیمو ته وغځول، خو د ملا پیونده، ایپي فقیر او ټي ټي پي والو اکثریت تمرکز په خپلو قبیلو و”.

د منظور پښتین مظاهرو کې پر نارینه و سربېره ښځې، بوډاګان او کوچنیان هم برخه لري، خو ډېره برخه پلویان یې لوستي او ځوانان دي.

د پښتون ژغورنې پرضد د پاکستان هڅې

د پاکستان حکومت تېر کال هڅه وکړه چې د دې غورځنګ ضد یو بل غورځنګ جوړ کړي، خو تر اوسه یې دې هڅې کوم ځای نه دی نیولی.

په دې وروستیو کې داسې رپوټونه را مخې ته شوي چې د پاکستان ځینې پوځي مرکزونو ته ځوانان ور بلل کېږي.

که څه هم د پښتون ژغورنې غورځنګ نوم نه اخیستل کېږي خو دې ځوانانو ته ویل کېږي چې ځینې خلک د پاکستان ضد هڅې کوي او تاسو ور سره مه ملګري کېږئ.

پېښور کې ځینې پوهنتونونو ته هم ویل شوي چې خپل استادان او محصلین دې د یاد غورځنګ غونډو ته نه ور پرېږدي.

اړونده م

دوير خبر

دوير خبر

د افغانستان د ملي پر مختگ گوند د لاری يو بل مبارز رخصت واخست . سپېڅلو ملگرو دا غمونه او يوبل پسی له دی فاني نړې څخه تگونه زه پوره نا ارامه او په زړه غمگين کړم تر اوسه مو د استاد فدا محمد فدا د پکايتا د پوهنتون د عملي مرستيال اود پکاتيا ولايت د گوندي کميټی د مسول فاتحه نه وه سرته رسولی چی زمو ږ د گوند يو بل منلی او د خلکو رښتنې دوست او خدمتگار شير محمد د گوند د مرکزي شورا غړئ له دی فاني ناځوانه نړې رخصت واخستلو ملگری شير محمد زموږ د سنگر پوخ او قوي مبارز د ښو اخلاقو خاوند وو تل يي د خلکو له پاره سوليز ژوند او پرمختگ غوښتلو الله دی جنت ور په بر خه کړي اود ده قدرمندی کورنۍ ته اجل بر غواړم

د عطاچور او اتمر بی حيايي او د سولې پس منظر

حکيم روان

ښاغلی حکمتيار ، پير سيد اسحاق ګيلانی او د طالبانو مشرانو او پنجابي واکمنو په وار وار د جنګ مسؤليت په کابل ور آچولی دی . هم کابل ورانوي ، هم کابل سوځی او هم يې وژني او هم يې ملامتوي . پارادوکس !

عطا چور او حنيف اتمر هم د کابل ضد جريان سره ملګري شول او د جنګ ملامتي پر کابل او اشرف غنی ور آچوي

کابل تل ملامت دی ، حتی هغه وخت هم کابل ملامت وو چې په کابل د جمعيت، دوستم ، حزب وحدت د پټکسالارانو واکمنی وه او طالبانو د کرنيل امام په مشرۍ « ملی قهرمان » «تاکتيکی منډې» ته مجبور کړ او د غلو غدۍ يې تر کولابه تېرې کړې او عطا چور تر ټولو د مخه منډې وهلې .

تاريخ تکراريږي ، مجاهدينو د دوکتور نجيب الله د سولې او مصالحې وړانديزونه بابيزه وبلل او د ټول نظام له منځه وړل يې موخه وه ، په دې کار بريالی شول ، د حکومت سالارۍ پر ځای يې پټک سالاري قايمه کړه او د پنجاب د هيلو سره سم يې ملی اردو او د هيواد وسله وال پوځ توک په توک کړ او وسلې يې څه پاکستان ته د خپلې وفادارۍ د اثبات د پاره ورکړې او څه يې کباړ کړې .

اوس طالبان د نظام  او افغان وسله وال پوځ د له منځه وړلو او پر ځای يې د اسلامی علماؤ د شورا د ايجاد د پنجابی نسخو وړانديز کوي او ټول راز راز مرتجعين ورته خوشاله دي .

اوس عطا چور وايي چې :« نبايد پريږدو چې يو شمېر کسان د خپلو شخصی او سياسی ګټو له پاره د افغانستان د خلکو د برخليک سره لوبی وکړي »

د جهادی چورګرو وجدانونه مړه دی او په سترګو کې يې د حياء په نوم هيڅ نه شته . د عطا چور په اړه د بی بی سی د نامدارې خبرلوڅې ليز دوسيت وروستی راپور ددې چورګر او وحشی قاتل ماهيت پوره افشاء کړی دی . عطا چورګر او  قاتل فکر کوي چې طالبان به ورته د دشت ليلی جنايات وبښي . که مزدور طالبان هغه وبښي ، خو افغان ملت به هغه بشری ضد جنايت هيڅکله دې قاتلينو ته ونه بښي . د افغانستان د خلکو د برخليک سره چې جهادی او طالبی جنايتکارانو څه کړی دی د هيرولو نه دي .

فرض به يې کړو چې طالبان د پنجابی نسخو مطابق نه ، بلکې زمونږ د ارزو سره سم د افغانستان د سياسی پروسې جز شی آيا سوله به تأمين شی ؟ او پاکستان د افغانستان د پاره يواځې طالبي پروژه درلوده ؟ نه هيڅکه نه !

د پاکستان د امت ورځپاڼې په 2016 کال کې وليکل چې : « د پاکستان داعش له پاکستانی طالبانو ، لشکر جنګهوي ، جماعت الاحرار او احرارالهند له ډلو څخه تشکيل شوی دی . د داعش لوی قوماندان عامر منصور دی . ده د پاکستان په مهمو ښارونو کې داعش ته ځوانان جذب کړی دی او د داعش د پنجاب د څانګې مسؤليت هم د منصور په غاړه دی . داعش په شمال لويديز او د پاکستان په نورو برخو لکه کراچی او لاهور کې 12000 پلويان لري . په کراچی او لاهور کې ښځې او سړي د داعش سره يو ځای شوی دی . دا کسان افغانستان او سوريې ته ليږل کيږی . د داعش د استقرار مرکز د کراچی ښار پيژندل شوی دی .

امت زياتوي چې د کامران ګجر او ښځې نه يې د 120 ښځو لست تر لاسه شوی دی ، کومې چې ټولې د کراچې ښار اوسيدونکی دي او د داعش غړيتوب لري . ګجر اعتراف کړی دی چې ده او ښځې يې د داعش سره د پيوستون له پاره د ځوانانو او پيغلو د ماغزو د مينځلو مسؤليت درلود .

پاکستان د فغان ضد سياستونو د شطرنج څخه د يوه پياده په بايللو ( د طالب په تسليمولو ) د شطرنج له بازي نه وځي او خپلې بازۍ ته به ادامه ورکړي . سوله څه وخت راځي ؟

سوله هغه وخت ممکنه ده چې د دوامدارو نړيوالو بنديزونو په پايله کې پاکستان شل او فلج شی او د بنيادګرو تروريستانو له روزلو ، ګاونډيو هيوادو او نړۍ ته له صادرولو جبرا لاس په سر شي .

 

طالب : نه غواړو د سولې کريډټ اشرف غنی واخلی

حکيم روان

يوه پاکستانی تجار چې نوم او شهرت يې را سره نه شته ، ليکلی وو چې : « پاکستان بايد د اشرف غنی سره ډير احتياط وکړي ، افغانستان هيڅکله دومره هوښيار او دورانديشه رهبر نه درلود . که پاکستان له موجود فرصت څخه د اشرف غنی سره د مناسباتو د عادی کولود پاره ګټه پورته نه کړي داسی وخت به راشی چې پاکستان به په ګونډو له اشرف غنی بښنه غواړي او هغه به وخت نه لری چې د بښنې په اړه د پاکستان زارۍ واوري.»

اشرف غنی نهايي هڅه وکړه ، څو پاکستان له افغانی ضد سياستونو راوګرځوي . خو کله چې پوه شو پنجابی واکمن د افغانستان پر ضد له شرارته لاس نه آخلی ، نو د تروريست پاکستان نړيوالې انزوا ته يې بډي ووهلې . همدارنګه يې هڅه وکړه څو د افغانستان تجارت او اقتصاد د پنجابی واکمنو له پرلپسې ګواښونو خلاص کړي . د افغانستان د اقتصادی او تجارتی اړيکو له پاره يې د کراچی بندر متبادل ، د چابهار بندر خلاص کړ ، چې د لومړی ځل د پاره هندی کشتيو افغانی توکی هند ته وليږدول او په هره يوه يا دوو اونيو کی به دا کشتی د هندی او افغانی مالونو د وړو راوړو کار ته ادامه ورکړي . پاکستان زمونږ صادرات نه يواځې د ځمکې له لارې نه پريږدی ، بلکې د هوا له لارې يې هم ګواښونه کړی دی. اشرف غنی د افغانی توکو د پاره د هوايي دهليزونو بر سېره د لاجوردو تاريخی لاره هم خلاصه کړه ، چې له دې لارې زمونږ توکی آذربايجان ، ګرجستان ، ترکيې او د ترکيې له لارې اروپا ته لاره مومي .

افغانستان نور په اقتصادی ډګر کې د پاکستانی جنايت پيشه واکمنو له ګواښونو خلاص او آزاد شو .

همدارنګه افغان ولسمشر وکولای شوه چې په مستنده توګه پاکستان په نړيواله ټولنه کې د تروريسم د ملاتړی په توګه معرفي کړی . د همدې هڅو او هاند په پايله کې د امريکا ولسمشر ښاغلی ترمپ اعتراف وکړ چې پاکستان امريکايي رهبران د احمقانو په څېر تېر ايستلی دی او زمونږ د ملياردنو ډالرو په بدل کې يې مونږ ته دوه مختوب او دروغ وړاندې کړي دي . له دې امله د امريکا متحده ايالاتو پر پاکستان خپلې مرستې تر هغه بندې کړې ، څو پاکستان په عمل کې د طالبانو او حقانی د تروريستی شبکې پر ضد د افغان حکومت او امريکا ملاتړ نه وي کړی .

افغان ولسمشر اشرف غنی وو چې پاکستان يې د تروريسم د ملاتړ له امله په نړيواله کچه منزوي کړ. ځکه پاکستان خپلو طالبي تالی څټو ته دنده سپارلي ده چې د اشرف غنی او دده د حکومت سره به سوله نه کوي . د آی-اس-آی او د هغو د نوکرانو ( طالبانو ) له پاره د سياست له ډګره د پاکستان د نه پخلا کيدونکی دښمن افغان ولسمشر اشرف غنی ايستل د لومړۍ درجې لومړيتوبونو څخه دي .

د دوحې په وروستيو خبرو کې د پاکستان غوښتنې طالبانو د ميز سر ته راوړي دی او امريکايان يې هڅولی دی چې د پاکستان غوښتنې د مذاکراتو د چوکاټ برخه وبولي . طالبان په مذاکراتو کې داسې رول بازی کوی چې د پاکستان رسمی مامورينو په دومره سپين سترګی سره نه شو بازی کولای .

طالبان له جنرال مشرفه ښه پاکستانيان دی ، يواځې د پاکستان د بيرغ لاندې نه ، بلکې د مولانا سميع الحق او کرنيل امام تر بيرغ لاندې د افغانستان پر ضد او له پاکستانه د دفاع دنده تر سره کوي .

جهاد طالبان –  دفاع پاکستان !

« جهاد افغانستان ، دفاع پاکستان »

 

حکيم روان

(جنرال ضياءالحق )

د پاکستان مشهور ژورناليست علی احمد مهر د الجزيرې له عربی تلويزيون سره په مرکه کې وويل چې د هغو ملياردونو ډالرو له جملې څخه يو مليارد دالر نن پاکستان ته راورسيدل ، کوم چې د طالبانو په سر د عربی اماراتو او سعودي له خوا پاکستان ته منل شوی وو . اوس به طالب دې انجام ته څه وايي ؟ د افغانستان د آزادۍ د پاره جګړه د پاکستان له پاره په ملياردونو ډالرو واوښته ؟ طالب د چا د پاره جنګيږي ؟

له بله پلوه افغان ولسمشر دوکتور اشرف غنی د سويس په داووس ښار کې وويل چې يواځې د ده د ولسمشرۍ په دوره کې طالبانو ۴۵ زره افغان پوځيان وژلی دی او تر دې زيات معلول شوي دی . په دې موده کې د خارجی وسله والو تلفات ۷۴ کسان دی . او دا يې هم زياته کړه چې طالبان د جنايتکارو مافيايي ډلو سره اړيکی لري .

اوس مالومه شوه او کنه چې : « جهاد طالبان ، دفاع پاکستان ! »  ده ؟ نوم يې دی د افغانستان د آزادۍ له پاره مبارزه !!!  راشه که يې ګورې !

پاکستان په ډاګه پر تروريسم تجارت کوي . دادی طالبی تروريستانو ورته بيا ملياردونه وګټل .

سعودی او عربی اماراتو هر يوه د امريکا د راضی ساتلو له پاره پاکستان ته درې درې مليارده ډالر ومنل، څو طالبان د خبرو ميز ته کينوي . له دې شپږ ملياردو ډالرو څخه نن د ۲۰۱۹کال د جنوری په ۲۶ نيټه يو مليارد ډالر پاکستان ته ورسيدل . ددې ملياردونو ډالرو بيه د افغان وسله وال پوځ د ۴۵ زرو افغانو مسلمانو ځوانانو وينې او سرونه دی او د پنځو څلويښتو زرو کورنيو په کور ، کلی او کوڅه کې وير او ماتم دی . دا د هغو ملکی تلفاتو د پاسه دي کوم چې د پاکستانی مدرسو د ځان مرګو په بريدونو کې په وينو کې لمبول شوي دي . د خدای او شريعت د پاره د طالبانو جګړې پاکستان ته ملياردونه راوړل او په افغانستان کې يې د وينو حمام جوړ کړ ؟ دا څنګه چل دی ، طالب ځان افغان بولی ، خو ګټه يې د پاکستان او زيان يې د افغانستان دی ؟ جنرال ضياءالحق رښتيا ويلی وو چې : « جهاد افغانستان ، دفاع پاکستان ! »

طالبان لا هم چانې وهی تر څو علاوه پر نورو پنځو مليارد دالرو، خپل مولا او ملاتړي  ( پاکستان ) ته نور هم ګټه وکړي . لا هم خونړی بريدونه کوي ، څو ترهه واچوي ، ويره خوره کړي او نړۍ قانع کړي چې د ترهګرۍ زور ته سر ټيټ کړي . طالب د پاکستانی جلادانو سره کيني ، خو د افغان حکومت سره نه کيني . طالب چې د پنجاب ځنځيری سپی نه دی نو څوک دی ؟ طالب هر وخت د روس سره د ايران او چين سره کيناستو ته تيار دی ، خو افغان حکومت نه مني ! دا ځکه چې پاکستان هم غير له پاکستانی لاسپوڅي حکومت ( لکه د طالبانو حکومت ) بل افغان حکومت نه مني .

طالبان وايي چې افغان حکومت لاسپوڅی دی ، خو افغان حکومت تر ننه هيچا ته ملياردونه نه دی ګټلی . همدارنګه افغان حکومت د طالبانو په شان پاکستان د مذاکراتو ميز ته نه دی راکش کړی . که طالب لاسپوڅی نه وي ، بيا څنګه پاکستان علنی وايي چې هغه دی د امريکا په خاطر مو طالبان د خبرو ميز ته راکش کړل ، اوس نو امريکا بايد د پاکستان سره اړيکی د پخوا په شان عادي کړي . اوږد غوږي طالبان لا خبر هم نه دی چې د پاکستان – امريکا د اړيکو جوړولو د پاره د وسيلې په توګه استعمال شول . تر ډيره حده دا خبره طبيعی هم ده ، ځکه پاکستان د طالبانو خاوند دی او طالبان د پاکستان مخلوق او ملکيت .

که طالب لاسپوڅی نه وی ، بيا څنګه د طالب د مذاکراتو په سر پاکستان ملياردونه آخلی ؟ که طالب لاسپوڅی نه وی ، ولی دا ۱۷ کاله د سولی مذاکراتو ته نه حاضريده او تر ننه يې يواځې د افغانانو وينی تويولې . « دا ځکه چې د طالبانو پيغامبر کرنيل امام ويلی وو چې بايد د افغانانو چټلی وينی تويې شي » .

که طالب لاسپوڅی نه وي نو ولی نړۍ ته نه اعلانوی چې دوی په خپل سر او خپله اراده مذاکرات پيل کړي دي ، بايد څوک د طالبانو په سر چا ته ملياردونه ور نه کړي ؟ او که څوک د طالبانو پر سر ملياردونه ورکوي ، بايد افغانانو ته يې ورکړي .

که طالب لاسپوڅی نه وي ، څنګه د نړی سلګونه هيوادونه افغان دولت په رسميت پيژنی ، خو طالب تالی څټی يې نه پيژنی ؟

افغان دولت د بين المللی مناسباتو په چوکاټ کې د خپلو وسله والو ځواکونو د پاره تر وسه هر څه تياروي ، بيا هم زمونږ وسله وال پوځ اکمالاتی اړتياوې لري او د جنګ بار د افغان دولت ملا کږه کړی ده ، طالب که د چا مزدور نه وي، د يوې تروريستی ډلې په توګه اکمالات له کومه کوي ؟ او د کومو مناسباتو په چوکات کې خپلې جنګی ليکې اکمالوي ؟

وايي قرون وسطايي طالبانو تغير کړی دی . روسان وايي چې : « کوپ ګور اصلاح کوي » . پښتانه وايي چې : « مکې ته په تګ خر نه حاجی کيږي » . طالبان تر اوسه صحرايي محاکمی کوي ، په درو خلک وهي ، ښځې سنګساروی ، لاسونه پرې کوی او تر نفوذ لاندې سيمو کې مکتبونه نه پريږدي . دا د طالبانو کار نه بلکې د آی-اس-آی ستراتيژی ده چې افغانی ټولنه بايد د انسانی ژوند له محوره وباسی .

طالبان افغانان وژني ، خو د سولې خبرې د امريکا سره کوي . دا څنګه چپه دنيا ده ؟ طالبانو د ملکی افغانانو د وژنو برسېره يواځې د افغان وسله وال پوځ ۴۵ زره کسان د کم او زياتو څلورو کالو په موده کې وژلي دي ، خو سورې نارې د امريکا سره د جنګ کوي ، په همدې موده کې د امريکائيانو په شمول ټول ټال۷۴ کسه خارجيان وژل کيږي . مونږ د افغانستان د مدافعينو په مرګ په ځانګړی توګه او د خارجيانو او طالبانو په مرګ ژوبله هم خواشيني کيږو ، خو پوښتنه داده چې آیا طالبان ځانونه د خدای (ج) او د هغه د مسلمان مخلوق په وړاندې د ځواب په ويلو ملزم بولي او کنه ؟ داسې ښکاري چې نه .

پاکستان په ډاګه اسلامی سخت دريځي او تروريستان روزي ، او د تروريسم په سر ملياردونه ډالر سودا کوي ، خو نړۍ رډ رډ ورته ګوري . نه تر اوسه پاکستان چا د شرارت مرکز وباله او نه چا د تروريسم د ملاتړ او حمايت په تور ليست کې شامل کړ. پاکستان په ډاګه د تروريسم د روزونکی او ملاتړي په توګه سرې سترګې ګرځي ، په ګاونډي افغانستان او هند کې درګرد خونړي تروريستی بريدونه کوي او د بريدونو تنظيموونکی د آی-اس-آی په دهليزونو کې د آی-اس-آی د اتلانو په توګه کښته او پورته کيږي ، تر ننه چا له پاکستانه د لسګونو او سلګونو زرو بی ګناه افغانانو د وينو او سرونو پوښتنه ونه کړه . دا ولې ؟ دا ځکه چې پاکستان او ايران په افغانستان کې طالبان ، حزب اسلامی حکمتيار، حزب وحدت اسلامی ، جمعيت اسلامی او د ګوډاګيانو سلګونه غدۍ لري . وايي : « ونې ژړل چې د تبر لاستی زما له تنې دی » .

 

 

 

د خواخوږې پېغام

 

د خواخوږې پېغام

درنو ملگرو او قدرمندو دوستانو په پوره خواشنې سره مې خبر تر لاسه کړ چی د پکتېا د پوهنتون علمي مرستېال اود افغانستان د ملي پر مختگ گوند درهبري شورا غړی د پکتيا د گوندي سازمان منشي ملگری فدا محمد فدا د ورپېښي ناروغئ له امله خپل روح پاک الله ته وسپارلو، درنوملگرو فدامحمد فدا دافغامستان دخلکواوپه عملي برخه کې لوی ضايعه ده همدارنگه ده دافغان ولس بچيانو ته د لوړوزده کړو تر څنگ په سلگونو دولتي کادرونه اود گوند له پاره وړ شايسته ځوانان جزب کړي وه . زه دده د يوه ملگري په توگه دده مرگ لويه تشه بولم اودده دخدمتونو د پوره کولو ځای خالي بولم ، فدامحمد فدا د يو پاک سپېڅلي وطنپسرت په توگه د خلکو او گران هيواد له ټولو ملي ارځښثتونو سره مينه عشق او علاقه در لوده .د پاکو اخلاقو خاوند اودروند شخصيت درلودونکی شخص وو .

خاطره زه اودی په يو وخت د پخواني شوروي اتحاد ته د زده کړو له پاره تللي وو دده خاطری زه اوس نشم ليکلای خو يوه ورځ موږ د فلسطين د يوه سياسي گوند سره دافغانستان د سياست په اړوند غونډه در لوده په غونډه کې د فلسطين د گوند مشری چی يوه نجلي وه پوښتنه

وکړه چی تاسو د شوروي لښکروپه هکله چی ستاسو هيواد ته درغلي څنگه ارزوی موږ په تاسف هلته په ناسته ددوو خوا پلويانو گډون در لوده  زموږ د ناستی مشری د بدخشان اوسيدونکې راسي نوميده هغه کوله ځکه هغه ددی زده کړه يلانو مشر او گوندي مشرتوب لاره  راسي د شوروي لښکر وستايلو او وي ويل چی دوی زموږ د انقلاب نه دفاع کوي او نور ولې فدا محمد فدا په زغرده دده خوله ور چپ کړه  په ځواب کې وويل افغان ولس تل د بهرنيو ځواکونو په شتون کې دانقلاب دفاع د بل چا پر اوږو نه کوله افغان پوځ خپله دانقلاب دفاع په ميړانه کولای شوه خو شورويانو زموږ ستونزی نوری هم زياتی کړی، ددوی په راتگ د مخالفينو لښکر سره پانگوالو او په راس کې د امريکا متحدو ايالاتو مرستی زياتی شوی د خلکو مهاجرتونه زيات شول جنگ زور واخستو بهرنۍ لاس وهنی زياتی او بر بنډې شوی که شوروي اتحاد غوښتلی چی دانقلاب ارځښثتونه وساتل شي د پوځ او واکمنی سره به اقتصادي مرستی زياتی کړی وای نه د خپل فزيکي حضور موجوديت په هر صورت ده د شورويانو موجوديت رد کړ.

مرحوم فدا محمد فدا يو زړور او پاک مبارز شخصيت وو الله دی جنت ور کړي اودرنۍ کورنۍ ملگرو ته د زړه صبر .

محمد اقا شير زاد

20190126

تیوریهای تصنیف طبقاتی جامعه

نور محمد غفوری

 

  • مقدمه:

 

موضوع طبقات و مبارزۀ طبقاتی در جامعه یکی از بحث های پُرجدل علمی و سیاسی نه تنها در افغانستان، بلکه در هر کشور و به مقیاس جهان است که از طرف فلاسفه و دانشمندان علوم اجتماعی در این مورد نظریات و تیوری های متفاوتی داده شده است. در شرایط کنونیِ کشورِ ما جدال بر سر تصنیف طبقاتی و پذیرش روش مبارزۀ طبقاتی یا عدم آن گرم است که به یکی از موانع عمدۀ وحدت و اتحاد نیروهای ترقی خواه، دموکرات، خلقی و عدالت پسند مبدل گشته است.

همانگونه که جامعۀ بشری با گذشت زمان در حال دگرگونی است، تیوری های اقتصادی و اجتماعی نیز انکشاف و تغییر می نمایند. بر مبنای تغیرات اجتماعی و در جریان دگرگونی موازنۀ نیروهای مختلف اجتماعی، تدوین و تعمیل روشهای مدرنِ مبارزات سیاسی، منجمله مبارزه به خاطر دستیابی و حفظ منافع گروهی و طبقاتی ضروری می باشد. در این مقاله در گام نخست با تیوریهای گوناگون در مورد تصنیف طبقاتی اجتماع  پرداخته شده و در اینده بحث های دیگری در این راستا به نشر خواهد رسید.

 

  • سیر تاریخی اصطلاح طبقۀ اجتماعی:

 

هر اصطلاح سیاسی و علمی در مقطع معین زمانی نظر به ضرورت به وجود می آید که با گذشت زمان طی مراحل نموده و جایگاه خویش را در علوم و محافل سیاسی احراز می نماید. اصطلاح طبقۀ سیاسی نیز از این امر مثتثنی نیست که در اینجا بر سیر تاریخی و جایگاه آن در علوم و سیاست عملی مختصراً مرور می نماییم.

در اوایل قرن چهارم قبل از میلاد (افلاطون) و (ارسطو)- فیلسوفان شهیر یونان از (طبقۀ اجتماعی) تذکر به عمل آورده اند. در امپراتوری روم از واژه (طبقات) classis برای تقسیم جمعیت به گروه های مالیاتی استفاده می کردند و در اواسط قرن 16 میلادی دانشمند و دیپلمات انگلیسی (توماس سمیت Sir Thomas Smith ) جامعۀ انگلیسی را به چهار طبقه تقسیم کرد.  در 1787-  1788 م. در ایالات متحده، در «مقالات فدرالیست»  (Federalist Papers)موضوع طبقات مورد بحث قرار گرفت. در اواخر قرن هجدهم، مؤرخان اسکاتلندی (آدم فرگوسن Adam Ferguson)  و جان میلر  John Millar  از اصطلاح (طبقه) برای تصنیف اجتماعی استفاده می کردند. (آدم سمیت Adam Smith ) اقتصاد دان مشهور انگلیس از طبقۀ فقیر و طبقه کارگر یاد آوری می نماید و دیوید ریکاردوDavid Ricardo، سن سیمون Saint-Simonund، چارلز فوریه  Charles Fourierو غیره در کنار طبقۀ کارگر، طبقۀ سرمایه دار را ذکر کرده و از طبقات  فقیر و غنی نام می برند. در آغاز قرن نزدهم دانشمندان فرانسوی- آگوستین تیری Augustin Thierry و فرانک گیزو François Guizot از طبقۀ پرولتاریا و بورژوازی و مبارزۀ طبقاتی بحث می  کنند.

کارل مارکس  Karl Marx- فیلسوف و اقتصاد دان آلمان در سال 1842 درباره طبقات و مبارزۀ طبقاتی نظریۀ مشهور خویش را طراحی کرد. بعداً دانشمندان دیگرآلمانی مانند لورنتس فان شتاین Lorenz von Stein، ماکس ویبر Max Weber، فردیناند تونیس Ferdinand Tönnies و غیره در این مورد تحقیقات کرده و نظریات خویش را ارائه نمودند. به همین منوال دانشمندعلوم اقتصادی امریکایی تورستین وبلن Thorstein Veblens و ولادیمیر الئیچ اولیانوف- سیاستمدار روسی در بارۀ طبقات و مبارزۀ طبقاتی تحلیل های خویش را ارائه نموده اند. به این طریق مقولۀ طبقۀ اجتماعی در کلتور و فعالیت تیوریکی وعملی سیاسی و علوم اجتماعی جاگزین شد.

فلاسفه، سیاسیون و دانشمندان بزرگ جهان در طول اعصار تاریخ نظریات گوناگون و تیوری های مختلف را در مورد طبقات و تضادهای طبقاتی پیشکش نموده که ما مختصرا آن را در ذیل مرور می نماییم.

 

 

  • تعاریف، نظریات و تیورهای طبقاتی در مسیر زمان:

 

  1. در عصر عتیقه (1200 ق م. – 600 م.):

قسمیکه در بالا تذکار به عمل آمد، فلاسفۀ یونانی در قرن چهارم قبل از میلاد برای اولین بار از طبقات ذکر بعمل آورده اند. در همین زمان فورماسیون اجتماعی اقتصادی برده داری در بطن کمون اولیه نطفه گذاری شد و در بین جامعۀ بدوی یک طبقۀ مالکین اراضی یا اشراف عرض وجود نمود. اداره جامعۀ کمون اولیه و حکومت به مرور زمان و تدریجا از کلانهای خانواده و قبیله بدست اشرافیت برده دار انتقال یافت. در مقابل آن طبقۀ غلامان و یا برده ها نیز به حیث طبقۀ اصلی و انتاگونیستی (آشتی ناپذیر) نظام ظهور کرد.

درنتیجۀ توسعه بحر پیمایی و حمل و نقل دریایی در پهلوی طبقات اساسی (طبقۀ اشراف و برده گان)، طبقۀ ثروتمند جدید از تجار تشکیل گردید که با مالکین به رقابت پرداخت. به نظر افلاطون که یکی از بزرگترین فیلسوفان عصر عتیقۀ یونان و طراح سوسیالیسم اوتوپی (خیالی) در همان زمان است، افراد طبقۀ حاکمه که دارای حقوق سیاسی اند، نباید به هیچ وجه بیشتر از آنچه برای تأمین زندگی آنان لازم است، ثروت داشته باشد. ملکیت اشتراکی و دارایی ها و ثروت باید قاعدۀ عمومی کشور باشد. وی پول و فضیلت را دو پلۀ ترازو می دانست که محال است که یک طرف بالا برود و دیگری نزول نکند.

در حالیکه ارسطو که یکی دیگر از فیلسوفان مشهور یونان ادوار عتیقه است، از فرماسیون اقتصادی اجتماعی غلامی دفاع نموده و تزسِ را بمیان آورد مبنی بر این که غلامان از طبیعت برای غلامی خلق شده، از آوان خلقت عقل کمتر دارند و سیستم غلامی و زنده گی یکجایی با باداران خوبی های زیادی را برای شان به بار می آورد. به نظر ارسطو شهروندان (اتباع) کشور صرف آنانی هستند که در پروسه ها و حوادث سیاسی سهم فعال می گیرند. مطابق حالات همان وقت زنها، اطفال، غلامان و مهاجرین را به حیث اتباع آتن نمی شناختند و آنها اجازۀ دخالت در سیاست را نداشتند.

در مدنیت روم قدیم هم برای جمع آوری مالیات، جامعه نظر به اندازۀ عاید افراد به چند دسته یا طبقه تقسیم شده بود و حین جمع آوری و کنترول مالیه دهندگان از طبقات سخن به عمل می آمد.

 

  • در قرون وسطی (600- 1500 م):

 

به مرور زمان در بطن جامعۀ برده داری نطفه های فورماسیون اقتصادی اجتماعی فیودالی به آهستگی انکشاف نمود که این نظام پس از قرن هشتم میلادی به تدریج بر نظام برده داری در بعضی از کشور های اروپایی غالب می شد. تسلط نظام اقتصادی فیودالی، استبداد خشن سیاسی و تسلط خرافات بر جامعۀ اروپایی مانع رشد خلاق تحقیقات علوم و فنون گردیده بود.  

در قرون وسطی استبداد سیاسی و دگمهای مذهبی عیسویت بر اروپا حاکمیت داشت. رشد تحقیقات علمی، هنری و فنون تخنیکی، منجمله تیوری های اقتصادی بسیار به کندی پیش می رفت. تا قرن دهم میلادی به اقتصاد از دید اخلاقی می نگرستند و کلیسای عیسوی مادی گری را نفی می کرد.

از قرن 12 به بعد در اثر پیدایش کارگاههای صنعتی و از قرن 13 به علت توسعۀ روابط خارجی اروپا با خاورمیانه از طریق مدیترانه یک دورۀ ترقی اقتصادی به وجود آمد و پول بعنوان وسیلۀ پرداخت رواج یافت.

در این دوران می توان توماس فان اکوین Thomas von Aquin (1225-1274) فیلسوف ایتالوی و دانشمند مشهور الهیات و علوم دینی را که از جملۀ 33 مربی مشهور کلیسای کاتولیکی به شمار میرود، به حیث نمایندۀ دانشمندان اقتصادی آن دوران یاد کرد. توماس فان اکوین تحت تاثیر نظریات ارسطو قرار گرفت که در این زمان سر از نو رواج یافته بود. وی در مورد تبادله و تقسیم اجتماعی کار عقیده مند بود و از طبقات مختلفیکه در نتیجه تقسیم اجتماعی کار بوجود آمده بود، سخن میراند. از شکل دولتداری مونارشی – (شاهی) حمایت میکرد. وی شاهی را بحیث بهترین و اما استبداد Tyranni   را خرابترین شکل حکومتی می شمرد. برای جلوگیری از استبداد بر محدودیت قدرت شاه تاکید می ورزید. پادشاه را به حیث نمایندۀ خدا در زمین یعنی مملکت میدانست و بمثابه روح و عقل برای وجودی می پنداشت که اعضای آن نفوس کشو است. ولی با آنهم پاپ را نسبت به شاه بلندتر می دانست. توماس فان اکوین طرفدار خود کفایی Autarkie اقتصادی می باشد. وی از طبقه ارستوکرات و نظام ارستوکراسی (اشرافیت) یاد آوری نموده و برخلاف حکومت کلکتیفی نخبه گانِ ارستوکرات نظر میدهد.

باید تذکر داد که در عصر قرون وسطی نمونۀ از تحلیل های اقتصادی نغز و پر اهمیتی در مورد صنف بندی طبقاتی اجتماع و شرح مبارزۀ طبقاتی بمیان نیامده است.

 

  • در عصر مدنیت ابتدایی (قرون 16-18 م):

 

در قرون 15 و 16م. با تسلط اروپا بر بحیرۀ مدیترانه و اختراع و کاربرد ماشین بخار در کشتی رانی، اختراع ماشین چاپ و همچنین دسترسی به هند و سایر سرزمینهایکه دارای معادن گران بها بودند، در نتیجۀ ایجاد دولتهای متمرکز ملی، سیستم فیودالی به کنار رفتن آغازید و در اثر ریفورم مذهبی در این قاره، اروپائیان به گردآوری ثروت علاقۀ بیشتری پیدا نمودند.

در عصر مدرنیتۀ اول  فورماسیون اقتصادی اجتماعی سرمایداری از بطن جامعۀ فیودالی سر برآورد و طبقۀ سرمایدار ظهور و قوت یافت. مرکانتیلیسم (Merkantilism) (مکتب سوداگری) به تیوری مسلط اقتصادی مبدل گشت که تمام آن طرحهای را در خود می گنجاند که با سیاست پولی، تیوری های پرداخت و بیلانس و همچنان اقتصاد پولی ارتباط می گیرد و مدعی آن بود که ثروت از تجارت به وجود آمده و ازدیاد می یابد. بعد از آن پیروان فزیوکراتیسم (Physiokratism) (مکتب طبیعیون) نیز به تحلیل طبقاتی جامعه پرداخت که عقیده داشت که تنها زراعت می تواند محصول مازاد را تولید و اشیای کارآمد را بدست دهد، فلهذا زراعت را یگانه منبع ارزش اضافی و مازاد محصولات می دانستند.  در این وقت علمای اقتصاد، جامعه را نظر به عواید و دارایی افراد و خانوار به چهار طبقۀ مختلف تقسیم کردند:

  • دهقانان و کارمندان زراعتی که زمین را اجاره می گیرند و بالای آن کار می کنند. این ها یگانه طبقۀ مؤلد (تولید کننده) را تشکیل میدهند.
  • طبقۀ دوم شامل کسانی اند که فاقد مالکیت اند و بنام طبقۀ غیر فعال (پاسیف) یاد می شوند.
  • طبقۀ سومی صاحبان صنایع دستی و تجاران است
  • و طبقۀ چهارم عبارت از صاحبان زمین می باشد.
  1. در عصر مدنیت جدید (قرون 19- 21 م):

در این زمان تیوریها و نظریات علمی با سرعت زیاد موازی با رشد نیروهای مؤلده و مناسابات تولیدی بورژوازی انکشاف نمود و در ساحۀ علوم اقتصادی نیز علمای کلاسیک ظهور نمودند. در این زمان آدم سمیت، اقتصاد دان مشهور انگلیس از (طبقۀ غریب) سخن بعمل آورد، داوید ریکاردو، سین سیمون، فوریه و سایرین در پهلوی طبقۀ نادار از طبقۀ دارا،  در جوار طبقۀ کارگر از طبقۀ سرمایدار (کپیتالیست) و همچنان از طبقات (پرولتاریا) و (بورژوازی) یاد آوری نمودند. ریکاردو جامعه را به سه طبقه تقسیم کرد که عبارت اند از مالکین زمین، سرمایداران (کپیتالیستان) و کارگران. دیده می شود که ریکاردو برای اولین بار مستقیما از طبقۀ کپیتالیست سخن گفته است. این تقسیمات طبقاتی جامعه بر اساس منابع عایداتی افراد و گروه های اجتماعی صورت گرفت که عاید اصلی زمینداران عبارت از اجاره زمین، از سرمایداران مفاد (ربح) سرمایه و از کارگران معاش در مقابل کار می باشد. در آستانۀ قرن 19م. اوگوستین تیری Augustin Thierry و فرانک گویز François Guizot در فرانسه تیوری مبارزۀ طبقاتی را طرح کرده و به فعالیت گسترده دست یازیدند.

در اواسط قرن 19 فیلسوف و دانشمند جرمنی (کارل مارکس Karl  Marx) به تیوری تحلیل طبقاتی اجتماع و مبارزه طبقاتی پرداخت. وی مبارزۀ طبقاتی را به حیث موتور و محرک اصلی تکامل جامعه در همه فرماسیون های اقتصادی-اجتماعیِ که دارای طبقات انتاگونیستی اند، قلمداد نمود. طبقات اجتماعی را مولود مالکیت خصوصی بروسایل تولید و کسب ارزش اضافی کار مؤلدین توسط طبقات حاکم و استثمارگر دانست. کارل مارکس هر گروه بزرگی از انسانها را که در جامعه موجود است، طبقه نمی نامد. گروه قومی، زبانی، مذهبی و همانند آن هر قدر که بزرگ هم باشد، از نظر تیوری طبقاتی مارکسیستی در جملۀ طبقات محسوب نمی شود. مارکسیست ها به این نظر اند که ظهور طبقات و علایم فارقۀ آن متعلق به رشد و تکامل تولید مادی است. ظهور طبقات مربوط به سطح رشد تقسیم اجتماعی کار و تولیدات مادی اند که بالنوبه منجر به پیدایش مالکیت خصوصی و تقسیم انسانها به گروه های مختلف اقتصادی می گردد.

از نظر تیوری مارکسیستی «طبقات گروه های بزرگی از مردم اند که از نظر مقام خود در سیستم تولید اجتماعی دوران تاریخیِ معین، از نگاه رابطۀ خود با وسایل تولید (که اکثراً در قوانین درج و تدوین می شود)، از جهت نقش خود در ساختمان اجتماعی کار و در نهایت از جهت شیوه های دریافت و اندازۀ آن سهمیکه از ثروتهای اجتماعی در اختیار دارند، از یکدیگر متمایز می شوند.» (ولادیمیر اولیانوف)  

در این تعریف چهار مشخصۀ عمده طبقات مطرح گردیده است. اول اینکه هر طبقه مربوط به نظام تولیدی و مناسبات تولیدی معین است. باید در نظر داشت که در هر فرماسیون اقتصادی- اجتماعی معین صرف دو طبقۀ عمدۀ انتاگونیستی وجود میداشته باشد. چنانچه در دوران برده گی طبقات برده و برده دار، در نظام فیودالی طبقات دهقان و فیودال و در نظام سرمایداری طبقات کارگر و سرمایدار طبقات اصلی و انتاگونیستی (آشتی ناپذیر) ادوار مذکور به حساب می آید. دوم اینکه طبقات بر اساس رابطۀ مالکیت افراد با وسایل تولید از یکدیگر تفکیک میگردد. سوم اینکه طبقات در رابطه با سازماندهی و تقیسم اجتماعی کار یکی از دیگر مختلف و بالآخره مشخصۀ چهارم اینکه طبقات بر اساس شیوه و اندازۀ سهمیکه از ثروت اجتماعی و عاید ملی بدست می آورند، از همدیگر فرق می شوند.

مارکس می نویسد که طبقات و مبارزۀ طبقاتی کشف وی نمی باشد، بلکه تاریخ نویسان بورژوازی قبل از وی تکامل تاریخی طبقات و مبارزۀ طبقاتی را در اقتصاد سیاسی و اناتومی اقتصادی بورژوازی شرح کرده اند. آن چه وی تازه در این مورد طرح نموده است عبارت از این است که پیدایش طبقات با تولید اجتماعی رابطه مستقیم دارد…

مارکس می نویسد که دینامیسم تحولات تاریخی- اجتماعی از تضاد بین نیروهای تولیدی و مناسبات تولیدی نشئت کرده و از شدت همین تضاد سرعت می گیرد. مالکیت و یا عدم مالکیت بر وسایل تولید مشخصۀ عمدۀ عضویت افراد دریک و یا طبقۀ دیگر می باشد.  

باید خاطر نشان نمود که در هر فرماسیون مسلط اقتصادی – اجتماعی بر علاوۀ دو طبقۀ اساسی انتاگونیستی، بقایای طبقات فرماسیون ماقبل نیز می تواند وجود داشته باشد و در بطن رژیم مسلط اقتصادی- اجتماعی طبقات فورماسیون اقتصادی اجتماعی  مابعد هم رشد می نماید. چنین طبقات غیر انتاگونیستی و «درجه دوم» بنام طبقات فرعی در همان فرماسیون معیینه یاد می گردد.

طرفداران تیوری مارکس به این نظر اند که در هر جامعه علاوه بر طبقات، اقشار مختلف اجتماعی نیز وجود دارد. قشر اجتماعی مجموعۀ ازافراد است که در تقسیم اجتماعی کار علایق مشابه دارند و برمبنای ضرورتِ طرز تولید تشکیل می شود. اعضای یک قشر اجتماعی میتواند از یک طبقه و یا از طبقات مختلف تشکیل گردند، اما در هر صورت یک قشر نمیتواند حامل طرز تولید معین اجتماعی باشد. (مثلا قشر روشنفکران)

تیوری طبقات و مبارزۀ طبقاتی مارکس از تحلیل نظام سرمایداری رقابتی منشأ گرفته است. پیروان   پرنسیپهای اساسی تیوری مارکس تألیفات وی را دگم نمی پذیرند که گویا یکبار بمیان آمده و برای ابد به حال خودش باقی بماند، بلکه طرحهای خلاقانۀ می پندارند که می توانند با پیشرفت جوامع تکمیل و در شرایط مشخص در آن تعدیلات رخ دهد. از همین خاطر است که مارکسیستهای جدید در سالهای 80 و 90 قرن بیستم عیسوی در شرایط سرمایداری انحصاری به تحلیل وضعیت طبقاتی جامعۀ کپیتالیستی بر اصول و معیارهای مارکسیستی پرداختند. منجمله یواخیم بیشوف  Joachim Bischoff در سالهای 70 قرن بیستم به پروژۀ تحلیل طبقاتی جامعۀ آلمان بر اساس مشخصات مارکسیستی مشغول شد و در جامعۀ سرمایداری آلمان در سال 1985م. از موجودیت طبقات ذیل نام برد:

  1. طبقه سرمایدار که در حدود یک و نیم فیصد (1،5%) افراد مستعد به کارِ جامعه را در بر دارد.
  2. بورژوازی کوچک 8،3%
  3. طبقۀ معاش بگیر متوسط 24،8%
  4. طبقۀ کارگر 65،4%

به این ترتیب دیده می شود که تحلیل طبقاتی مارکس در دوران کپیتالیسم رقابتی با تحلیل های شرایط کپیتالیسم انحصاری تفاوت معینی دارد.

همچنان ماکس ویبر (Max Weber) یکی دیگر از دانشمندان شهیر آلمان است که در مورد تقسیم طبقاتی جامعه نظر پردازی کرده و تیوری خودش را پیشکش نموده است. بر اساس تیوری ماکس ویبر توزیع نابرابر قدرت اقتصادی موجب توزیع نابرابر چانسهای زندگی می شود و بنابراین، فکتور اساسی تقسیم جامعه بر طبقات می باشد. به نظر ماکس ویبر طبقۀ مالک آنهای را تشکیل می دهد که تمام معیشت زندگی و یا بخش عمدۀ عاید خویش را از کرایۀ منازل، اجارۀ زمین و یا ربح اسهام بدست می آورد.

به عقیدۀ وی در شروع قرن بیستم در جامعۀ آلمان سه طبقۀ ذیل وجود داشت:

  1. طبقۀ مالکین ثروتمند و تحصیل یافته گان ممتاز
  2. بورژوازِی کوچک، روشنفکران بی ملکیت، تخنیکران، مامورین و غیره
  3. و کارگران

ماکس ویبر در مورد گروه های اجتماعی صنف بندی های دیگر را هم بکار برده است که ما برای جلوگیری از تطویل این مقاله از توضیح  آن در این جا صرف نظر می کنیم.

سوسیولوگ مشهور قرن بیستم فرانسه پیری بوردیو Pierre Bourdieus (1930-2002 م) در مرحلۀ متکامل نظام بورژوازی بر خلاف نظر مارکس و عدۀ دیگر، تیوری طبقات اجتماعی خویش را بر اساس نوع سرمایه بنیان گذاری نموده است. وی سرمایه را به سرمایۀ اقتصادی، سرمایۀ کلتوری، سرمایۀ اجتماعی و سرمایۀ نمادین تقسیم می نماید. وی دارایی مادی را سرمایۀ اقتصادی نامیده، تعلیم و تحصیل، کتابها و تابلوهای نقاشی و رتب تحصیلی و القاب علمی را در جملۀ سرمایۀ کلتوری شمرده و ارتباطات خوب اجتماعی و شبکۀ روابط را بنام سرمایۀ اجتماعی یاد نموده است. تاثیر و انعکاس یکجایی هر سه نوع سرمایه های متذکره را در جامعه  سرمایۀ نمادین (شکلی) خوانده است که شهرت خوب، نام نیکو، پرستیژ، احترام  و محبوبیت اجتماعی و غیره را در بر می گیرد.

قابل یاد آوری است که بسیاری از دانشمندان سوسیولوگ غربی به این نظر هستند که در شرایط نظامهای سرمایداری پیشرفتۀ کنونی اروپای غربی، سرحدات طبقاتی، فلهذا تضاد های انتاگونیستی قبلی از بین رفته است. آنها جوامع پیشرفتۀ غربی را به عوض طبقات انتاگونیستی، به اقشار و محیط های اجتماعی (Milieus) مختلف و دارای علایق متفاوت از همدیگر، تقسیم می نمایند. به نظر آنها، دیگر وقت آن گذشته، که دانشمندان علوم جامعه شناسی جوامع پیشرفتۀ اروپای غربی را از دید کلاسیک طبقاتی تحلیل نمایند. در این جوامع طبقات مختلف چنان باهم مزج و منحل گردیده است که در مجموع و در سطح کشور یک قشر میانه (یا طبقۀ متوسط) را تشکیل نموده است که اعضای آن دارای مشابهت های زیاد بوده و به مودل هیرارشی معینه انتظام یافته است. همه اعضای این قشر صاحب آزادی فردی و اجتماعی و پیرو قوانین دولتی و نورم های عمدۀ اجتماعی اند. در امور سیاسی آزادانه سهم می گیرند، بیمه های اجتماعی و صحی و تضمین های اقتصادی برای معیشت زندگی را دارا می باشند. در چنین جوامع تضاد ها و کشمکش های داخلی به تفاوتهای شقوق داخلی یک طبقۀ متوسط و یا قشر واحد همانند است.

(پایان)

25.01.19

په افغانستان کې د جمهوري رياست له پاره د کانديدانو گرم بازار

 

د بن له کنفرانس څخه را په دېخوا د شمال ټلوالې او په ځانګړي ډول د جمعیت ګوند غړو، جنبش، او هزاره گانو څو ډلو ته د واک مهمې برخې ورکړل شوې چې له هغه وخته یې د حکومتونو د سهمیې لپاره په لوی لاس د مهم ښودنې نغاره وډنګېده. دا وخت ۲۰۰۱ کال و، هغه وخت چې د طالبانو د نظام له ړنګېدو وروسته د حامد کرزي په مشرۍ موقته اداره رامنځته کېده. په دې وخت کې کرزي واک تر لاسه کاوه، د انګلستان د بهرنیو چارو د پخواني وزیر جک سټرا له خوا دغه کنفرانس ته داسې خطاب وشو څوک تضمین کولی شي چې موږ سیاسي پروسې ته ژمن پاتې کېږو؟ له همدې امله څومره کسانو چې پخوا واک درلود، له ځان سره ملګري کړو او څومره د تاوتریخوالي  لړی چې خلک ترې ګټه پورته کوي، وتړو؛ افغانستان به ښه راتلونکی ولري. د السي مورګان اډوارډز له کتاب څخه د سپټمبر په ۱۱ مه د امریکا تور سازمان نورې وړې ډلې د افغان هغو ډلو په مرسته چې د طالب ضد وې لکه د شورای نظار په رهبرۍ چې مشران یې د پنجشېر قوماندانان ول  را منځته شوی اېتالف شمالي ټلواله، جمعیت ګوند او نورې ډلې د امریکا متحده ایاالتونو د اسلامي امارت په نامه د طالبانو واکمن نظام را نسکور کړ. دې کورنیو ډلو وکولای شول چې د خپلو پخوانیو شریکانو او ګوندي ډلو له خوا په ولایتونو کې شوراګانې رامنځته کړي او د امریکا خړ پوځ ته د ښه ارام او ژر ځای پر ځای کېدو زمینه برابره کړي.

له درنودوستانو زه غواړم د يوه کمکي افغان سېاستوال په حيث د افغان واکمنې له پاره چی د ټاکنو له مخې رامينځ ته کيږي  خپل ليد لوری تاسو درنو لوستونکو ته وليکم . پوره شل کلونه کيږي له خپل گران هېواد نه د سياسي ستونزو له امله د کډوالی ژوند پر داسی يو هيواد کې سرته رسوم چی په نړې کې د دموکراسی ښه بیلگه شميرل کيږي. که زه د دی کوچني هيواد کاري تجربی ,د دموکراسی ، د خلکو د ازادي ، د وطن سره د مينې او عشق په هکله ليکنی ته دوام ور کړم دا په دی ما نا چی زه تا سو ته د نورو کړنی وړاندی کوم خو لنډه بېلگه ليکم چی د موضوع سره تړاو لري .

د دې هېواد نوم سویډن دی چې پاچایي رژیم لري ، ۹ ميلونه کم  يا زيات وگړې لري تر ميلون زيات بهرني کډوال دي ،خو دلته هيڅ نوعه فساد، رشوت، درواغ ، تقلب، چلوټي، نا لوست توب ،د قانون سره اشنايي نه درلودل، واسطه کول او نور ځای نه لري دلته هر څوک د قانون په رڼا کې خپل حق تر لاسه کوي د قانون مطابق د ټولو اوسيدونکو حقونه برابر دي هيڅوک پر چا ناروا او تيری نشي کولای .

ټاکنې دلته په کوم سيستم کيږي ؟

دلته اته يا اوه سياسي گوندونه سياست کوي د قانون له مخې هغه گوندونه چی په پارلمان کې تر ۴ فيصدو زياتی څوکې ولري  د ټاکنو له مخی خپل نماينده دولتي څوکيو ته نوماند کوي ددوی ټاکنيزکمپاين يوازی په تلويزون کې مناظری، نشراتو کې د خپل سياست اوراتلونکې منشور ليکل اود خپل منشور نه دفاع ده هر گوند يا هر سياسي مشرتابه چی د راتلونکي له پاره د ستونزو د حل ښه بیلگه وړاندی کړه د خلکو رايه خپلوي .

ولی را به شو زموږ د هيواد سياسيونو ،ټاکنو ،د قانون حاکميت، د ټاکنيزو منډو ترړو کمپاينونو اود راتلونکو ژمنو له پاره د خپلو ليد لورو وړاندی کول او نور که داسره پر تله کړو کاملا د دموکراسی دنوم سره جفا اود خلکو په سترگو کې د خاورو پاشل دي او بس.

درنو دوستانو اول په قانوني لحاظ زموږ د ټاکنو قانون زیاته خلا لري هغه دا چی  سياسي گوندونو ته د گوند تر نامه لاندی اجازت نه شته . يو شمير گوندونه يا ډلی  شته چی د سياسي گوندونو د قانون خلاف عمل کوي . په قانون کې شته چی که هر سياسي گوند وسلوالې غيری قانونی ډلی ولري او په تير يا اوس په جرمونو کې تورن وي د سياسي گوند جواز نشي اخستلای ولی بر عکس زموږ په هېواد کې همدا ډول سياسي گوندونه، ډلی ټپلی شته ولی بيا هم د عدليي وزارت ورته د سياسي گوند په توگه جواز ور کړی . همدا اوس داتلسو نوو کانديانو په قطار کې دا ډول گوندونه او اشخاص شته چې تل يې ځانونه تر قانو لوړ گڼلي دي . ايا که پوښتنه وشي چی په اوسنيو کانديدانو کې د راتلونکي جمهوري رياست  څوکې ته نوماند شوي جرمي سابقی نه لري؟ غيرمسول وسلوال نه لري؟ د هيواد په ورانې کې ونډه نه لري؟ د مفسدينو، لاره نیونکو له ډلو سره نه دي؟ پردي پالل نه کوي، تعصب او جلاوالي ته ليوال نه دی؟ د زرو او زور څخه کار نه اخلي؟ ايا اوسنيو قضا يا قوی ددی توان لري چی دا زورواکو ته د قانو ن له مخی سزا ور کړي؟ يوه بیلگه ليکم هغه دا چی زه د ولسی جرگۍ (۱۳۹۷» کال په ټاکنو کې په پلازمينه کابل کي وم ما هر څه له نژدی څارلي  دا ټوله پروسه يوازی د کاعذ پر مخ وه هغه چاچی پاکې رڼې رايي در لودی هغه د ټاکنو کميسون وپلورلی اوتر يو ميلون ډالرو د خريد فروش ماملی سرته ورسيدلی دا ده دموکراسي اودا دی فساد او ټاکنې که راتلونکې اتلسو نوماندانو ته د دوی ايتلافونو ته ځير شو گورو چی بيا د ملت سره جفا کوي درواغ وايي قانون تر پښو لاندی کوي.

زما په اند د افغانستان د ولس د پوهاوي کچه کمه ده ، په نالوست توب کېژوند کوي د د زور ،اوزرو نه کار اخستل کيږي اود خلکو سره  دوکه اوچلوټي کويتش شعارونه ور کوي ولی عملي کار نشته . سياسي گوندونه چی ملي او هيوادني تگلار ی لري  په کار ده چی د خپلو گوندونو په سلا او مشوره د داسی چا ملاتړ ياد نه ملاتړ بېلگې  وړاندی کړي چی د ملامت اوسلامت توپير یي وشي .

محمد اقا شيرزاد