دفاع آریانا سعید از جنایات ناتو در افغانستان  در قالب توجیه

 

 

ناتو یا پیمان آتلانتیک شمالی در سال ۱۹۴۹ با همکاری و هم فکری دوازده کشور غربی که نگران گسترش کمونیسم به خاکشان بودند پایه گذاری شد. اکنون در هفتاد سالگی و در کهولت به پایان خود می‌نگرد به گفته ی مکرون رئیس جمهور فرانسه، ناتو دچار مرگ مغزی شده است.

جدا از تعامل های سیاسی در بین اعضای ناتو که دچار سرخوردگی اعضای ناتو از هم دیگر شده است مانند نابودی داعش با کمک کردهای هم پیمان ناتو و بعد همین کردها در یک بازی داد و ستدی دیگر تروریست خوانده شدند  و با چراغ سبز آمریکا مورد هجوم ترکیه قرار گرفتند. هر چند خود اعضای ناتو بارها از ترکیه برای حمایت از داعش و جهادی ها انتقاد کرده اند اما این بازی مانند صلح با طالبان در افغانستان هم نوع است. برای مدت زیادی گفتگوهای صلح با طالبان به راه می افتد و به ناگاه دستور لغو گفتگوها از طرف ریاست جمهوری آمریکا صادر می شود. و این بازی گفتگوی صلح همچنان ادامه دارد…

نتایج بررسی انیستیتوی مطالعات بین المللی استراتژی بریتانیا نشان می دهد که سوریه ،افغانستان ،عراق ، یمن ،سومالیا ،مکزیک و سودان بیشترین تلفات را در جهان در نتیجه ی جنگ های داخلی در این دهه کنونی داشته اند.

بر طبق گزارش یافته های انیستیتوت مذکور جنگ سوریه برای پنجمین سال در ۲۰۱۶ میلادی مرگبارترین جنگ در جهان بوده است و افغانستان پس از سوریه بیشترین تلفات جانی را تا سال ۲۰۱۶ میلادی در نتیجه جنگ های داخلی متحمل شده است که ناتو و در راس آن آمریکا در این کشور تسلط کامل دارند .

بر اساس گزارش سازمان دیده بان حقوق بشر  گروه های شبه نظامی تحت حمایت آمریکا که با بهره بردن از مصونیت کامل در افغانستان فعالیت می کنند مرتکب موارد متعددی از جنایت جنگی شده اند. در این گزارش آمده است که این گروه ها در جریان حملات شبانه به صورت خودسرانه اقدام به محاکمه صحرایی غیر نظامیان می کنند و اشاره شده است که بسیاری از ساکنان غیر نظامی در مناطق مختلف افغانستان تاکنون در پی عملیات این گروه ها سر به نیست شده اند.

در نسخه ای از گزارش دیده بان حقوق بشر که روز پنج شنبه ۲۴/۱۰/۲۰۱۹ م  منتشر شد همچنین تصریح شده است که گروه‌های شبه نظامی تحت حمایت سازمان اطلاعات مرکزی آمریکا، سیا از پایان سال ۲۰۱۷ تا اواسط سال جاری میلادی دست کم به چهارده عملیات مختلف انجام داده شده اشاره می‌کند که در جریان آنها موارد متعدد نقض حقوق بشر و نیز جرائم جنگی به ثبت رسیده است.

دفتر شورای امنیت ملی افغانستان با انتشار اطلاعیه ای در واکنش به گزارش دیده بان حقوق بشر به گونه ای مشخص آنرا مورد تایید قرار داده است .

همچنین تحقیقات دیگری که دال بر آن حکایت دارد که بارها مردم بی دفاع و غیر نظامی یا اردو و ارتش ملی و نظامیان افغانستانی توسط حملات هوایی شبانه ناتو و غالبأ آمریکا به خاک و خون غلتیدند. ضمن ارجاع این گزارش های موثق به دادگاه لاهه واکنش‌های زیادی به همراه خود داشت ، در برابر تحقیق دادگاه لاهه در این باره و درباره ی جنایت جنگی آمریکا در افغانستان سیاستمداران آمریکا موضع سختگیرانه ای در پیش گرفتند . در آخر ترامپ لاهه را تهدید کرد که در صورتی که دیوان بین المللی کیفری تحقیقات در باره ی جنایات جنگی آمریکا در افغانستان را آغاز کند کشورش مانع از ورود قضات این دادگاه به خاک ایالات متحده خواهد شد و اموال و دارایی های آنها را در سیستم مالی آمریکا تحریم و توقیف خواهد کرد.

در حاشیه نشست سران ناتو در سال ۲۰۱۹ در لندن آریانا سعید خواننده ی زن افغانستان که خود را نماینده افغانستان معرفی می کند بجای انتقاد از ناتو و دفاع از خون مردم مظلوم افغانستان، با ارائه چند عکس از ویرانی ها و جمعی دیگر از آبادانی ها نمایش دروغی از وضعیت ویرانی افغانستان توسط افغان ها و آبادانی آن توسط ناتو را عنوان کرد.

هر چند گردانندگان این خیمه شب‌بازی با آریانا سعید جز به بازار و تجارت خویش هیچ غم و دردی را  در افغانستان احساس  نکردند و به تقدیر از عملکرد ناتو پرداختند .  با وجود اینکه در همین نشست رئیس جمهور فرانسه به مرگ ناتو اشاره می کند و می گوید ناتوی امروز حامی ترور و تروریسم شده است و حرکات و اهداف اصلی آن خالی از مفاهیم راهبردی آن است.

آریانا سعید این زن نماینده خود خوانده ی دردمندان در افغانستان و خود بدون احساس هیچ دردی، این گونه خیانت در حق مردم ستمدیده ی خویش را روا می دارد. انگار از مردمش دردی را احساس نمی کند. آری هیچ صحبتی به آریانا برای گفتن نمی ماند و بقول مولانا درد بی دردی علاجش آتش است.

متأسفانه در هاله ای از سیاست های کور سیاست مداران قرار گرفته ایم که هیچ گونه تدبیری برای بهتر بودن و بهبود یافتن وجود ندارد. از طرف دیگر شرق و غرب در ظلم و ستمی که خود عامل آن هستند دچار دست پاچگی و گم گشتگی در نجات خویش شده اند و خاورمیانه هم آبستن حوادث غیر منتظره ایست که مهار آن ناممکن گشته است با این اوصاف نمایندگی کردن از ملتی که خواسته ی آن را نبینی و ندانی عامل مظلومیت آن را نشناسی به راستی خیانتی عظیم است که در چنین جایگاهی همه چیز را وارونه جلوه دهی و خود را حامی و یا فعال در حقوق آنها معرفی کنی.

افغانستان کشوری چند ملیتی با مذاهب مختلف است که به هر لحاظ از کشوری چون یمن به مراتب از هر جهت بزرگ‌تر است که سیاست نادرست در عین حال تک روی های سیاستمداران و فعالان اجتماعی و سیاسی سرزمین کوچک یمن را به سویی هدایت می کند که به تأکید به زودی خبر تقسیم را خواهید شنید و یمن شمالی با توجه به موقعیت خاص جغرافیایی مرکز مالی هم خواهد بود و یمن جنوبی هم کشوری در کنار آن با ویرانی هایی که چندین سال طول خواهد کشید مرمت گردد.آن نتیجه دخالت ائتلاف کشورهای هم زبان و هم کیش کشور یمن خواهد بود.

آری افغانستان امروز هم به سوی چنین آشفته بازاری در حرکت است که ثمره ی نبودن تدبیر صحیح همراه با شناخت از مردم و خواسته های آنان است.

در زمان حاکمیت مصدق در ایران، حکومت مصدق شکایتی بر علیه انگلستان در ایران تنظیم کرد و آن را به دادگاه لاهه داد. با اینکه قاضی پرونده یک انگلیسی بود باز دولت انگلیس را محکوم کرد.

حال روزی هم در دادگاه لاهه و یا هر دادگاه صالح دیگر بر استناد به سند های کنونی هم جماعت ناتو را در افغانستان به عنوان جنایت کاران جنگی معرفی خواهد کرد و هم افراد دیگری همچون رهبران جهادی در کنار طالب ها و همچنین سیاست مداران ارگ نشین که در برابر این گزارش ها و سند ها سکوت کرده اند و هیچ شکایتی از جنایات آمریکا و ناتو ندارند زیرا آنها هم جزو جنایتکاران جنگی هستند و در دادگاه محکوم خواهند شد.

گر حکم شود که مست گیرند              در شهر هر آنکه هست گیرند

 

طاهره خدانظر

 

 

 

 

سوله هرومرو راتلونکې ده

 

چه  بهرنۍ لښکرې  د افغانستان څخه ووځي، د کلیو بمبارد قطع شي، او د طالبانو انتحارۍ هم بندې شي، مګر ترهغه چه بشپړه او عادلانه سوله  رامینځته نشي،             د خلکو ژوند، فردي امنیت، مال اوناموس به لا هم د ناامنۍ سره مخامخ وي.

ـ د بشپړې سولې  مانا دا ده چه : هیوادوال به په کلیو او کوڅو کې  د مسلح طالبانو او یا داعشیانو،  وسله والو نامسؤله ملیشو اود زورواکوشخصي باډیګاردانو، د نشه اي توکو مافیا او مسلح  نا فرمانه  لنډغرانو  دګواښ او ناتار په فضا کې ژوند نه کوي؛  دولت به دا وسه  ولري  چه د قانون حاکمیت  په زورواکو او ټوپک والو وچلوي او د وسلو زخیرې به وسله والو قوتونو ته ستنې کړي؛  د مذهبي او قومي ډلو او سمتي ټولګیو د مشرانو او د ملیارډرانو باچایي به د اساسي قانون تابع وي، د هیچا  د جرم  په مقابل کې به معافیت نه وي؛ او د یو غښتلی دولتي نظام جوړونه، چه وتوانیږي  هیواد ته د وسلو او رادیکال افراطي ایدیالوژيګانو د ننوتو مخه ونیسي د کاملې سولې اساسی ټکي دي.

ـ دعادلانه سولې په تعریف کې د ولس غصب شوې مځکې او جایدادونو بیرته ورکول، کډوالو او بې خای شویو وطنوالو د راستنیدو او ځای پرځای کولو کې د دولت  اغیزناک مدیریت ، د بیت المال د لوټ شویو پیسو او نیول شوومځکو پوښتنه  ده،  چه د یو قوي  پاک نفس  ملي دولت  په شتون کې  عملي بڼه غوره کولای شي.

له بده مرغه، هرکله چه د یوغښتلي ملي دولت جوړښت پیل شي، پاکستان ورته مذهبي، افراطي، ورانکارې ډلې د الحاد د فتواوو سره  زمونږ هیواد ته واستوي:

د افغانستان د لمړي جمهور رییس  مرحوم سردار محد داوود په دوران کې ، اول ځل د پاکستان لخوا  سنبال شوي تروریستي ګروپونه د اسلام تر نامه زمونږ وطن ته واستول شول  او دادی د ۴۵ کلو په اوږدوکې د  پاکستان او ایران د خاورې څخه، د دوۍ د استخباراتي سازمانونو په مرسته د نړۍ تر شلو زیات راز راز تروریستي اسلامي ډلې افغانستان ته صادریږي تر څو د جنګ او  ترور ماشین فعال وساتي.  د همدې اسلامي تروریزم سره د مقابلې په پلمه د روس او امریکې لښکرې  افغانستان کې وجنګید لې، ډیرې وسلې يې وآزمایلې او زیاتې مرګ ژوبلې يې وکړې.

پاکستان په ډیر مهارت  د روسانو پر خلاف د مجاهدینو ۹ کلن جنګ کې  او امریکایانو خلاف د طالبانو په اتلس کلنه جګړه کې ، د جنګ مدیریت وکړ.  د کوچنیو اسلامي  افغاني ګروپونو څخه يې لوی ګوندونه او پراخې جنګي جبهې  جوړې کړې. د تارومار شوي طالباني امارت ټوټې يې ، د امریکایانو د ږیرې لاندې ، سره بیا ونښلولې، او آزادي بښونکی (!)، دامریکې  ضد قوت يې ‎ځینې جوړ کړ. د اسلامي منابعو څخه راټولې شوو پریمانه مالي مرستو څخه يې د پنجابي حاکمیت د ټینګښت د پاره ښې استفادې وکړې.

د سرو لښکرو د وتلو او د امریکایانو او ناټو  راتګ  په  مینځ کې  ۹ کلنه ( د ۱۹۹۲ تر ۲۰۰۱ )، واټن کې پاکستان د ګڼ شمیر جهادي  ګوندونو او ملیشو په لاس کورنۍ جګړه  په افغانستان کې  هدایت کړه  او خپل قاطع  نفوذ او ګټې يې د جهادیانو او بیا طالبانو په حکومتونو کې  خوندي وساتلې.

آی اس آی د افغاني دولت په ضعیف کولو او ړنګولو کې  د روسانو د یرغل د زمانې پخه تجربه لري، هغه وخت هم د ډاکتر نجیب الله دولت  ملحد، ګوډاګی او د دولت کارمندان  ناولي مزدوران!  تبلیغ  کیدل.

دا ځل بیا د خارجي لښکرو د وتلو سره جوخت  د افغاني دولت د ړنګولو حکم، چه  د طالبانو، او تبلیغیانو لخوا، د داعشیانو، د پاکستان جماعت العلما، او القاعده له طرفه صادر شویدی، د آی اس آی غوڅه ستراتیژي ده، چه په هیواد کې دننه  بډې خواره  او لوټماره اپوزیسیون او د آی اس آی سره په تړاو کې  د حکومت او پارلمان ځيڼې غړو او همدا ډول ، د ځینې افغان روڼ اندو سیاستوالو له طرفه يې پټ او څرګند حمایت کیږي.

ځینې افغان مبارزینوسره د آزاديبښونکو خوځښتونو عنعنوي نستلجې، خاطرې پاته دي،  چه دولت ګوډاګی او د خارجي لښکرو د وتلو سره سم نسکور یدونکی بولي.  خو ددوۍ دا لید لوری ځکه سم ندی چه  هر ځلي داسې جنبش د غرضي ګاونډي پاکستان لخوا داسلامي رادیکال ډلو په وجود کې سنبال شوی دی. پاکستان سره زمونږ د خپلواکۍ او یا خو د اسلام د دین غم نشته، بلکه دوۍ  افغانستان د خپل تاثیر او صلاحیت  ساحه ګڼي، چه نه روس ، نه هند، نه امریکې  او یا کوم افغاني لیډر ته دا اجازه نه ورکوي  چه زمونږ خاوره کې  د دوۍ  نفوذ کم کړي.

ځینې  لیکوالان په اشتباه کې داسې انګیري، چه هر هغه ګوند چه په افغانستان کې فعالیت کوي او په ډاګه امریکا نه غندي، نظام نه تخریبوي  اويا د دولت د  اقتصادي او مدني پروژو څخه ملاتړ  کوي، نو ګوډاګی او د اشغال په خدمت کې دی.  په داسې حال کې چه  د پنځو لکو  دولتي کارکونکو څخه ، که یو لک يې جاسوس او ګوډاګی، غل اورشوت خور ونیسو، د نورو شاوخوا څلورسوه زره د دولت ملکي او نظامي کارکونکو په  حق کې، چه دا نظام په سرښند نو ساتي، د خطرونو او خوارۍ سره پکښې کار او ژوند کوي،  ظلم او جفا ده چه د ګوډاګي او مزدورخطاب ورته وشي.

دا سې تحلیلونه د  خلکو خواست نه دی، د افغانستان د دښمنانو د توطؤ د شنډولو فکر نه دی، بلکه یو تنګنظره ایډیولوژیکي برخورد دی او د انقلابي سیالیو په محدوده فضا کې ژوند کول دي، چه د  پاکستان د نظامي استخباراتو د پلانونو سره مطابقت لري.

د آی اس آی  د نفوذ کچه:

د پاکستان دنظامي استخباراتو سازمان،  د افغانستان د  ټولنې په مینځ کې  د جماعت العلما په مټه ژورې ریښې ځغلولې دي، د چا باورنشي یا  څوک په نه پوهیږي، چه په ټولو قشرونو کې  خپل کسان او تړاوونه لري، آن د پارلمان په مینځ کې.

ـ د افغانستان د تبلیغیانو نامرئي څوسوه زریزه منظم سازمان، چه جهاد یوه اسلامی فریضه ګڼي، او  هر یويې مکلف دی په  کال کې څلویښت ورځې، یا درې میاشتې  د پاکستان په مدرسو کې تیرې کړي، په هیواد کې دننه د دوۍ د لویو کلنیو ِغوڼډو اجازه د پاکستان څخه ورکول کیږي!  د واقعیت څخه لرې نده، چه آی اس آی  په دوۍ کې  اوږد لاس لري.

ـ داعش همدا اوس په کابل کې، د لویو تجارانو څخه باج اخلي. که افغاني سوداګر د آی اس آی سره د همکارۍ دعوت رد کړي، د مالونو د انتقال په لاره کې ورته  خنډونه  پیښیږي او د راز راز ګروپونو د باج ګیریو سره به مخامخ وي، خو همدا چه آی اس آی سره لار ونیسي، نور نه په افغانستان او نه په پاکستان کې  ورته هیڅ کومه اداره، کومه مافیايي او یا مذهبي ډله څه نشي ویلی، کټ مټ مافیايي، سیاسي چتر!

ـ په طالبانو او پخوانیو جهادي  قوماندانانو د پاکستان د دولت اغیزې کوم ثبوت ته ضرورت نه لري. په دې حساب أی اس آی په افغانستان کې نامرئي پلویان  لري، چه د دوۍ  سیاست پلی کوي. د خپل ظالمانه سیاست په پیل کې، د بنګلادیش او کوزه پښتونخوا په شان، دلته به هم د سر سړي په مرموز ډول وژني، که ډاکتر وي، که انجینر، که تجار یا سیاستوال. اوس کې  ولسمشر اشرف غني او امرالله صالح په  نښه دي، ترڅوهغه دولتي پروژې شنډې کړي چه د پاکستان او ایران د منافعو خلاف دي.

د خواشنۍ ځای دی چه ایران او زمونږ شمالي ګاونډيان چه د مرکزي دولت نه يې سترګې نه سوزي،  د هزاره او اوزبک جنګسالارانو ننګه کوي او د هغوۍ د مسلحو غیر قانوني ملیشو سره مرسته کوي.

نتیجه:

د بشپړې او عادلانه سولې د راوستلو په موخه  دافغانستان  د ټولو قشرونو  وطنپال،  ترقي غوښتونکو، روښانو خلکو، ایمانې او وجداني دنده ده چه د یو قوی، مرکزي، ملي دولت په جوړښت کې ، د پوه او پاک نفس مشرتابه سره مل شي، تر څو؛ د دولتي فساد او مسلحو  مافیايې  کړیو مهار کول، پر ټولو وګړو د قانون بی پرې حاکمیت،  د څلویښت کلنې جګړې د زخمونو رغول، د ملي اقتصاد چټکه وده، د بهرنیانو د ناوړو پلانونو غوڅ مخنیوی ممکن شي؛ که د ا پلانونه امریکې له پلوه وي که د روس، که د ایران لخوا وي  او که د پاکستان له طرفه. مننه.  م. صافی.  ۲۶/۸/۱۳۹۸ (۱۷/۱۲/۲۰۱۹)

 

فغان سوله د جنگ جگړوکول

 

تر 9مياشتو وروسته دامريکا او طالب مشرانو په ټپه دريدلې خبری بيا پېل شوی ۴ورځې وشوی خو پاېله نشته جنگونو بمي چاودنو ځان وژنوځور اخستی د بگرام پر هوايي ډگر کې د طالبانو بريد د ۹۰ تنو زيات عام خلک ټپيان يا ووژل شوي په کندز، ننگرهار، او جوزجان کې زړه بگنونکې پېښې وشوی.

د ټاکنو پاېلی هم د نا څرگند برخليک خواته درومي يو شمېر هغه کسان چی تير ۲۲ کلونو په اوږدو کې د ملت پر اوږو سپاره او خورا ستر پانگوال شول د خپلو پانگو د خوندي کولو د حساب نه ورکولو اود ملت پر وړاندې د ستر خنډ دسولی پر وړاندې ستر خنډونه جوړ کړي دا کسان د خپل راتلونکي له ويری دا ډول جنجالونه زيږوي، دا ټولی ستونزی بهرني او کورني اړخونه په گډه سره يودبل په مرسته پنځوي.

سناتور لیندسي ګراهم په دې باور دی چې دافغانستان جګړه هغه وخت ختمیږي چې امریکا له پاکستان سره خبرې وکړي نه له طالبانو سره. ګراهم وویل: ”دا چې له طالبانو سره مذاکرات روان دي، فکر کوم موږ غلطې کړې، باید له پاکستان سره مذاکرات پیل کړو، که پاکستان په خپله خاوره کې طالبانو ته ځای ور نه کړي په افغانستان کې به جګړه په څو اونیو کې پای ته ورسیږي.”

دواشنگټن پوست ورځپاڼې ددوشنبې په ورځ دسمبر ٩ هغه دولتي اسناد خپاره کړل چې ددې ورځپاڼې دریپوت پر بنسټ، لوړپوړو امریکایي مقاماتو دافغانستان د ١٨ کلنې جگړې په اړه په بې حده خوشبینانه ویناو خلک تیرایستلي دي. پنټګان هم دا ادعا رد کړې چې دافغانستان دجګړې په هکله خلک تیر ایستل شوی دي. دافغانستان په جګړه کې لږ تر لږه ۲۴۰۰ امریکايي سرتیري وژل شوي او پر دې جګړې شاوخوا یو ټریلیون ډالر لګیدلی دي.

زما په اند که ټوله نړې دافغان جگړې سره پرتله شي دومره اوږده ويرانونکی وژونکې جگړه د نړې په هيڅ گوټ کې نه ده شوی نړېوالو جگړ نه نيولی د ويتنام، امريکا، عربو، هند پاکستان ،پاکستان بنگلديش اونور دومره وژونکې جگړه کې ښکېل شوي نه وه او نه به وي، زه فکر کوم دافغانستان  نيابتي جگړه دنړې دسترو هېوادونو يانی امريکا روسيه، پاکستان ايران او نورو سيميزو هېوادو د خپلو مخو او گټو له پاره دا درنه وژونکې جگړه زموږ پر خوار ملت تپلی اود جنگ جگړو دوام ته نوری لاری چاری هم لټوي.

د پوره تعجب او پوره دقت خبره خوداده چی ويل کېږې دامريکا او طالب مشران به ژر خپلو کې د سولی تړؤن لاسليک کاندي اوددوی تر مينځ به اوربند وشي ولی مري افغان سوزي افغان بیکوره درپدرگرځې افغان طالب هم ځان بولي افغان بيا نو دخپل افغان سره سوله نه کوي اوربند نه کوي دا سوله به دايمي وي ؟ پايداره به وي؟ زما په انه نه خير داسی هوکړې مخکې هم شوي ولی پاېله جنگ دربدري وژنه چور شوی .

که سوله کيږې بايد په ډانگ پيلی توگه افغان حکومت، امريکا، طالبان او نړېوال ملگري ملتونه او گاونډيان د يوی رښتنی اجماع په جوړولو سره په سوله لاسليک اود جنگ ختم اعلان کړي کنه داهسی غلول تيروتل دي اوبس.

ماقا شيرزاد20191212

 

 

د امریکا په دریځ کې د بدلون اړتیا

 

امریکا په افغانستان کې د جنګېدونکو طالبانو او نورو ترهګرو په وړاندې چې پاکستان کې د روزنې او پالنې خوندي مرکزونه لري، زیات فرصتونه له لاسه ورکړی. که نه شو ویلای چې دا ټول فرصتونه دې له یوې مخې او په لویلاس ضایع شوي وي، خو دې کې هم شک نشته چې ځینې یې ساده تېروتنه نه شو شمېرلی، بلکې ډېر يې په خبرتیا او پلان له لاسه تللي او وضعه يې تر دې بریده پیچلې او کړکېچن کړې ده. په دې برخه کې د پاکستان د پوځ او استخباراتو په تړاو د امریکا چوپتیا او اغماز د پوښتنې او کرکې وړ دی. همدارنګه افغانستان کې دننه، هغه ډلو او جګړه مارو سره د امریکا سخاوتمندانه چلند د اندیښنې وړ دی چې یوخوا طالبانو او ترهګرو سره د پردې تر شا اړیکې پالي؛ د اوربند، سولې او پرمختګ په وړاندې خنډ دي او بلخوا د مرکزي حکومت سره موازي چلیږي.

دواړو تګلارو حالات ورځ تر بلې ترخه کړي او غمیزه یې غځولې ده!

که د امریکا او لوېدیځ د ۱۸ کلن اوږد حضور او فرصتونو د لاسه تلو په اړه ډېرې خبرې زموږ د اوسني بحث موخه نه وي او طالبانو سره یوازې د تېر یو کال د ۹ پړاوونو د خبرو موضوع راواخلو، دغه پیر کې د خلیل زاد په مشرۍ د سولې په اړه د امریکا څپڅپاند او ناڅرګند دریځ او د افغان حکومت په وړاندې ناسم چلند حالات څومره کړکېچن او د جګړې دوام څونه افغانان د مرګ پر ټغر کښينول!

په دې ۹ پړاو خبرو کې طالبان وپړسول شول او په لویدیځه رسنیو کې په سلو کې د ۶۰ او ۷۰ برخې افغان خاورې د ولکې ډرامه د هغوی په غوږونو کې وروڅڅول شوه. هڅه وشوه چې افغان حکومت د طالب کچې ته چې په خورا ښه حالت کې هم له تنظیم او ډلې پورته حیثیت نه لري، راټيت کړي شي. طالب د ډلې او تنظیم له کچې، د اسلامي امارت مدارجو ته لوړ شو. په کور دننه هم د مرکزي حکومت بدخوا او دښمنې کړۍ، د حکومت پرځای طالبانو سره د خبرو لپاره وهڅول شوې او یا يي خپله د حکومت په وړاندې د امریکا له پیکه دریځه ګټه پورته کړه. د خبرو لپاره د پلازمېنې کابل پرځای، د حریفو او بدنیته هېوادونو پلازمېنې او ښارونه لکه دوحه، اسلام اباد، ماسکو او نور په نښه شول. په دوحه کې د خلیل زاد او طالبانو د خبرو اجندا اوربند او سولې ته د لومړیتوب پرځای، له افغانستانه د امریکا د وتلو او امریکا ته د طالب لخوا په تضمینونو ترتیب او سینګار شوه. دې اجندا کې د افغانستان اسلامي جمهوریت نوم پیکه او د طالب اسلامي امارت افغانانو او نړیوالو ته ښاغلی وځلول شو.

یوازې په یوه کال کې د پېښو کرونولوژي ښۍ چې د اوربند، سولې، مرکزي حکومت او د افغانانو د اوږد ناورین د ختمېدو مخې ته څونه بندۍ واچول شوې او حالات تر کومه کچې د ویجاړۍ په لور وخوځېدل.

که چیری د ولسمشري ماڼۍ په لارښوونه، د امنیتي سلاکار حمدالله محب غوڅ دریځ نه وای، خلیل زاد د افغانانو منځ کې د خپل تور مخ د سپيناوۍ او نورو موخو لپاره، په ۱۹۹۲ کال د ملګرو ملتو د استازي بینن سوان د سولې کړنلار پشان، هر څه بیا په اوبو لاهو کول. توپیر به یوازې دا وای چې د پخوانو سړیخورو مجاهدینو پرځای به نوي سړیخواره طالبان او زاړه سړیخواره یوځای او په ګډه ، ارګ کې کښينول شوی وای او ناورین به لا نوي ابعاد پیداکړی وای!

طالبانو سره د خلیل زاد د خبرو ۹ پړاوونه، سړی ته د ۱۳۶۴ کال د ببرک کارمل لس تیزسونه رایادوي. هلته هم د سولې خبرو کې اجندا سرچپه وه، مخالف لوري ته پکې ځای او تګلار نه وه، ځکه یې نتیجه هم نه درلوده. د خلیلزاد د سولې اجندا هم د پښو پرځای، په سر ولاړه وه. که چیري په پښو ولاړه او څرګنده وای د امریکا د ولسمشر ټرمپ په یوه ټویټر نه مړه کېده او په اوبو نه لاهو کېده.

د لړم په ۲۳ مه، په کابل د امریکا سفیر جان بس وایې، درې مهم طالب زندانیان ځکه خوشې نه شول چې طالبانو د دغه زندانیانو له خوشې کېدو یوه ورځ وروسته خونړي بریدونه وکړل. د نوموړي اشاره د لړم په ۲۲ مه، په لوګر کې د طالبانو هغه برید وو چې د بهرنیو ځواکونو په کاروان یې وکړ او هم یې په کابل کې د یو بهرني امنیتي شرکت په موټر چاودنې ته وه چې هلته لږ تر لږه ۱۲ کسان ووژل شول او ۲۰ نور ژوبل شول.

د جان بس یادې څرګندونې کټ کټ د ولسمشر ټرمپ هغه تویټر ته ورته دي چې هلته هم د کابل شش درک کې د طالبانو په ځانمرګي برید کې د یوه امریکایې په ګډون ۱۲ تنه نورافغانان ووژل شول او په تړاو یې ډونالډ ټرمپ طالبانو سره خبرې بیخي مړې اعلان کړي.

نوموړي سفیرهمداراز زیاتوي«امریکا د افغانستان د ستراتیژیک ملګري به توګه په راتلونکو او بعدي اقداماتو کې له افغان حکومت سره په ګډه او له نږدې کار کوي»

ریښتیا هم یوازې د بندیانوپه اړه نه، بلکې که د ټولو بنستیزو چارو په اړه امریکا او لوېدیځ، پخوا افغان حکومت سره ګډ کار کړی وای، د افغانانو غمیزه دومره نه اوږدېده.

د افغان حکومت سره په ګډه کار چې اوس یې امریکا، کابل کې د خپل سفیر په خوله بیانوي، د امریکا په زوړ دریځ کې یو څه بدلون څرګندوي.

طالبانو سره د خلیل زاد پټې او شرمونکۍ خبرې چې د افغان حکومت په غوڅ او هېوادپال دریځ ناکامې او ټرمپ مړې اعلان کړي، هم د دریځونو په بدلون کې د مثبتې نښې پتوګه یادولی شو.

که چیری په ریښتیا سره د افغان مرکزي حکومت په ننګه، په کور دننه د حکومت مخالفین او جهادي مافیا او بلخوا اسلام اباد؛ د امریکا او لوېدیځ غوڅ دریځ ووینی، افغان غمیزه به له دغه کړکېچن برخلیکه راووځي. همدارنګه په پاکستان کې د طالبانو او نورو ترهګرو لکه داعش د پټنځایونو په اړه که امریکا غوڅ دریځ ونه نیسي او د تېرو دوه لسیزو په څیر هلته د پيشو او موږک لوبه جاري وساتي، حالاتو کې به ګټور بدلون پېښ نه شي او د امریکا په اړه به د افغانانو شک نور هم زیات شي.

د لړم په ۲۴ مه، د هېواد لومړۍ میرمن رولا غني د امریکا د سولې انستیتوت په یوه غونډه کې وویل«افغانستان پرمختګ کوي. باید لا ډېر څه وشي، اوس دا هېواد په سم لوري روان دی. په پای کې دا هېواد د ټولو لپاره په یوه مناسب ځای بدلیږي. زه ویلای شم د هیچا زیار او قربانی به خوشې لاړه نه شي»

ډېری افغانان خپلې هیلې د ټولټاکنو د ښو پایلو سره تړي. که چیري ټاکنې د ولسمشرغني په مشرۍ دولت ساز ټیم وګټي چې ښای ویې ګټي، هېواد به د پرمختګ سم لوری ونیسي. طالبان به بلاخره اړ شي چې اوربند ته غاړه کیږدي او نوي منتخب حکومت سره مخامخ خبرې پیل کړي. افغانان له امریکا هم غواړي چې د افغانستان په اړه زړه او افغان شکمنه تګلار بدله کړي. د اوربند، د افغان حکومت پر محور د سولې له مخامخ خبرو غوڅ ملاتړ وکړي. افغان حکومت سره د موازي حکومتونو او بېلتونپالو هڅو له ننګې ډډه وکړي!

د ۲۰۱۹ کال د نومبر ۱۷ مه

سرلوڅ مرادزی

تلاش زنان بر یافتن هویت درمسیری بن‌بست

 

اخیرأ برنامه ای از تلوزیون بی بی سی بخش دری پخش شد که گوینده با اشتیاق بحث هویت زدایی داشت. شروعش جالب و پر محتوا با موضوعی رسا بود.  چهار زن مهمان برنامه بودند که با اندیشه و توان خود کلمات و جملات کلیشه واری را ادا می کردند.اما چیزی که من را متحیر کرده بود این بود که آنها تنها هویت زن را از نگاه و دیدگاه مردان می دیدند و تعریف می کردند. انگار زن خود دیدگاه ندارد ! یا وجود خارجی ندارد. زیرا آنها در دیدگاه های خود، زن را شناسه نمی کردند و هیچ تعریفی از خود نداشتند. یاد اصلاحیه‌ی قانون حقوق زنان در اروپا افتادم که بعد از پیروزی انقلاب ها در اروپا، مردان انقلابی و آزادی خواه تعریف خاصی از وضعیت و حقوق زنان را ارائه دادند و قانون رعایت حقوق زنان به تحریر کشیدند که تمام کشورهای اسکاندیناوی را در بر گرفت که طبق آن قانون رعایت حقوق زنان و حمایت از آنها جزو وظایف حکومت شد . چند سال بعد زنان اندیشمندی این قانون و تعاریف حقوقی از زنان را به چالش کشیدند که چون تعاریف و شناخت حقوق از تفکر و دید مردان بود دارای نقصان و ضعف بسیاری بود. لذا زنان خود با شناخت کامل تر از خود و حقوق خویش ، شناسه و تعریف جامع تری دادند که دیدگاه های مردان را هم عوض کرد و به زن ماهیت و هویت خاص بخشید که امروزه در اروپا شاهدیم.

آری جای تأسف است که همه ی زنان در این برنامه ی تلویزیونی ، نگرش و تعریفشان به زن در چارچوب جنسیتی بود و حتی در نوشته ها و رفتارها این دید جنسیتی به زنان [ ناشی از تفکر مردان ] را به اثبات رسانیده‌اند. بعنوان مثال خانم آوازخوانی که فعال حقوق زنان است در رقابتی با زن آواز خوان هم وطن خویش ادعا کرد که رقیبش سرمایه‌اش را از راه نا مشروع بدست آورده است. سؤال این است چرا به جای دیدگاه انتقاد هنری از همنوع خود به دید جنسیتی به او نگاه کرد؟ همین زن حامی حقوق بشر در جای دیگر برای دفاع از شخصیت خویش بر زن محجبه‌ای به قول او اسیر در بند باورهای تجر می‌تازد و او را بد بو خطاب می‌کند اما بر بد بویی باورهای تحجر و مذهبی نمی‌تازد که موجودیت او را در جامعه مخرب عنوان می‌کند.

در کل مجموعه‌ی صحبت‌ها و تلاش‌های این بانوان گرامی در موضوع ماهیت زن به این خلاصه شده بود که نام نبردن زن با اسم خودش ماهیت زن را از بین برده است که اگر کنجکاوانه به موضوع نگاه کنیم نام فرد در حقیقت مشخصه‌ی اسمی است که در فرهنگ افغانستان رنگ خویش را باخته است و می توان تعابیر خاصی را از آن نمود.در صورتی که این بزرگواران به شناساندن هویت و مشکل اساسی زنان جامعه ی افغانستان نپرداختند و عامل تاثیر گذار فرهنگی بر راستای بی هویتی زنان را تجزیه و تحلیل نکردند.

از نظر آسیب شناسی اجتماعی این گونه بیانات به نیروی انباشته ی پتانسیلی جامعه در جهت مبارزه با افکار و بینش ضد زن ضربه می زند و چه بسا چون سوپاپ بخار کمک به تخلیه آن می کند و جلو ترکیدن را می گیرد. باید بر ریشه ی این بینش زد نه آنکه هَرَس شاخه ها کنیم که بیشتر رشد کنند. در این راه سخت و دشوار نباید به هر چشم گرگی که در تاریکی می‌درخشد به انتظار روشنایی اطمینان کرد و باور کرد که شاید زهرمار با طعم شیرین مفید باشد و هر بلندی را جای ندا و صدا کرد بلکه جای گمانی بگذارید که شاید آن بلندی ، پرتگاهی باشد. بینش مذهبی طالب و مجاهد و حتی حاکمان ارگ نشین همه مذهبی و در یک جهت اند و ضد ارزش‌ها و ضد زن هستند ، تفاوت قائل کردن بین آنها نوعی فریب برای خویش است. خانه از بیخ ویران است و خواجه در بند ایوان . اگر ازدرد جامعه هیچ رنجی و دردی احساس نکنید خود مصیبت است که به قول مولانا درد بی دردی علاجش آتش است.

هویت اجتماعی انسان از مؤلفه های خاصی تبعیت می کند که تأ ثیر مؤلفه ها شکل دهی به هویت انسان است. مکان زندگی، نظام حاکم، طبقه ی اجتماعی از لحاظ اقتصادی، و بلاخره تفکر برآمده از فرهنگ و تربیت در کنار هم مکمل هویت دادن اجتماعی در دوران زندگی انسان است. هویت به معنای کیستی برای تمایز دادن هویت زن جدا از مرد با مجموعه نگرش‌های متفاوت از همدیگر هویدا می شود  در مقابل ویژگی ها و روحیات فرد در کنار فرهنگ و فلسفه‌ی زیستی و تاریخی هم نقش اساسی دارد به عبارت دیگر اندیشه های نگرشی به زن یک سوی مجزا و اثربخش در نقش دادن خود زن دارد . ماهیت روحی و روانی و ذاتی فردی او در سوی دیگر قرار گرفته است و عامل سنگین در هویت او خواهد بود. آری باید زنان خود را باور کنند، خدای خود را بشناسند آنجا نه تنها آزاد خواهند بود و خود اسماعیل ها را و ناجی ها را تحویل جامعه خواهند داد بلکه سمبل حرکت امتی هم خواهند بود و این مسیر از بردگی به آزادگی است و آن سنت الهی است که اساس مهر و محبت که ذات خداوندی است در درون زن نهفته است و اوست که کان و سرچشمه ی محبت الهی است ، همانا شایسته‌ی داشتن آزادی بخشیده شده از خداوند خواهد بود.

نقطه ی کور آنجاست که ما نمی توانیم درک درستی از خدایی داشته باشیم که خود او ارزش را از پایین ترین رده‌ی  اجتماعی شروع و به اوج می رساند.

ابراهیم و سارا به هاجر- کنیز بخشیده شده به سارا-  گفتند تو کنیز نیستی بلکه انسانی آزاد مانند ما هستی، هاجر در ابتدا باور نکرد اما وقتی خداوند را شناخت باور کرد و هفت بار دویدنش بین صفا و مروه سمبل مسلمانان در ارکان حج شد.  خدیجه ۴۰ ساله چون سرمایه دار بود هنگام ازدواج با محمد(ص) ۲۵ ساله هم سرمایه‌اش را به او بخشید و هم غلامی بنام زید را به او داد، زید حدود ۱۵ سال غلام و برده‌ی پیامبر بود. اما زمانیکه پیامبر خداوند را شناخت سریع زید را آزاد کرد و به زید فرمود شما همچون فرزندم هستی -چنانچه در قرآن خطاب به پیامبر ص آمده «وَوَجَدَكَ ضَالًّا فَهَدَىٰ » و وقتی تو را پیدا کردیم گمراه بودی، پس تو را هدایت دادیم – چنانچه بعد از آن هدایت بلال ها و سمیه‌های برده ، آزاد شدند و با آزادگی زندگی را شروع کردند زیرا برده کردن و بی‌هویت ساختن انسان گمراهی است، در کلام امام علی ع اشاره شده که خداوند تو را آزاد خلق کرد پس آزاد باش وبرده‌ی افکار کسی نباش، خود اندیشه کن . آنگونه که گرفتاران افکار علمای حاکم به ظاهر دین‌دار حکم بر بستن راه حسین ع دادند و او فرمود اگر دین ندارید لااقل آزاد اندیش و آزاده مرد باشید. رسالت و امر خداوند بر آزاد کردن انسان منوط به هویت یافتن انسان است، چرا که گم گشتگی و بردگی مذهبی ثمره‌ی گمراهی و بهره‌اش بی‌هویتی انسان وبخصوص زنان است. بینش مذهبی امروز در افغانستان در قالب اسلامی نه تنها سلب آزادی و هویت از زنان نموده بلکه زنان را اسیر و برده‌ی مردان بی‌هویت هم کرده است، همه برده‌وار بر محور خرافی بیمارگونه مذهب بدون هدف می‌چرخند. عالمان گمراه به اسلام ربطی ندارند جز اینکه بر نام حزب‌شان پسوند اسلامی نهاده‌اند و کتاب خداوند را حمل می‌کنند و از آن بی‌اطلاعند. آری بینش اسلامی امروزی جز ایجاد پرتگاهی برای سقوط انسان، هیچ محصول دیگری ببار نیاورده است زیرا تمام خشونت‌ها، تک‌روی‌ها ، تعصب‌ها و گمراهی ها از این بینش مذهبی شیطان صفت است.

قرآن مثال جالبی در مورد مسلمانان می‌آورد که یادآور رفتار و عملکرد یهودیان در قدیم است که فقط حمل کننده تورات بودند و از کتاب خدا هیچ فهمی نداشتند که اکنون مسلمانان هم بر پشت خود قرآن را حمل می‌کنند بدون اندک فهمی از آیات و بطن قرآن ، بسان خری تشبیه می‌کند که بارش قرآن است اما قدمهایش بر میل و آرزوی خود حیوان است.

قرآن کتابی است با زیبایی ظاهری و عمق معنایی تکرار نشده که بنا بر حدیث نبوی برای آن ظاهر و باطنی است که در باطن آن هفت بطن موجود است : ” ان للقرآن ظهر و بطن ، لبطنه سبعه ابطن”.

وصف احوال مسلمانان از دید قرآن، سوره جمعه آیه‌ی پنجم : ” مانند کسانی‌اند که تورات بر آنان بار شده بود اینان [ مسلمانان ] هم حامل کتاب خداوند[ قرآن ] اند [ تابع افکار و آرزوی خویش ] بسان خری هستند که فقط کتاب‌هایی بر پشت خود دارند و از آن هیچ فهمی ندارند و چه زشت و قبیح است و نمونه‌شان دقیقا مانند آن کسانی هستند که پیام خداوند [ اسلام ] را از اول قبول نکردند و [ کلام خدا ] را دروغ شمردند و تکذیب [ رسالت ] کردند ، زیرا اینان آیات خداوند را زیر پا گرفته و لگد مال کردند – [ آزادی و آزادگی بخشیده شده به انسان را نادیده گرفته و بردگی و اسارت را جایگزین کردند ] – براستی آنان ستم‌کارانی هستند بدون هدایت [ امکان هدایت و اصلاح آنان وجود ندارد].

طاهره خدانظر

T.khodanazar@yahoo.com

    

ملي سرود خو هم یو داستان لري

10.11.2019Jahani gammel
د کال ٢٠٠٢ د اپرېل د میاشتی په شاوخوا کی می د افغانستان د جمهوریس جلالتمآب حامد کرزي په غوښتنه د ملی سرود متن ترتیب کړ، او له ده څخه می د ملاقات غوښتنه وکړه. جمهوریس کرزي د خپلی همېشگي مهربانۍ سره سم په هغه ورځ د ملاقات وخت راکړ ، او کله چی د هغوی دفتر ته ورغلم نو تصادفا درې تنه نور پښتانه عالی رتبه مامورین هم ناست وه.
د ملی سرود متن مي ، چی ډېر اضافی بندونه می د هغوی د نور انتخاب دپاره پکښي ځای کړي وه، ورته ولوست. البته جلالتمآب جمهوریس هغه سمدستي رد کړ او ما ته یې وویل چی په دې سرود کی باید تغیرات راوستل. په دفتر کی ناستو پښتنو مامورینو هم د تایید په علامه سرونه وښورول او سرود گواکي رد سو. د سرود ډېره لویه نیمگړتیا دا بلل کېدله چی د پښتنو نوم په سر کی راغلی او دا خبره دنورو قومونو حساسیت را پاروي.
دا وطن افغانستان دی
دا د ټولو خلکو ځان دی
دلته هر وگړی خپل دی
دلته هر سړی افغان دی
دا وطن د پښتنو دی
دا وطن دی د تاجکو
دلته کور دهزاره دی
دلته اور دی د اوزبکو
د ورورۍ د سولي مېنه
دا ټاټوبی د جرگو دی
دا کیږدۍ د وروڼو خویندو
دا وطن د مرکو دی
څوچی نوم د دې نړۍ وي
دا به کور وي د افغان
تور او سور زرغون بیرغ به
وي د هرمنبر نښان
پر غلیم چی مو لاس بر دی
زور د الله اکبر دی زور دالله اکبر دی

څه باندی یو کال وروسته زلمی هیواد مل، د جلالتمآب جمهوریس صاحب سره امریکې ته راغلی وو او ماته یې په ټلفون کی وویل چی د ملی سرود په اړه ماته څه ویل غواړي. کله چی زه په واشنگټن کی دافغانستان سفارت ته ورغلم نو هلته هیوادمل راته وویل چی د ملی سرود یوه لویه نیمگړتیا دا ده چی پښتون قوم لومړی ذکر سوی دی او بله نیمگړتیا یې دا ده چی د نورو قومونو یادونه نه ده سوې. نو لومړی خو باید د نورو قومونو یادونه وسي او بله دا چی پښتون په منځ کی یا په پای کی چېرته واچول سي. ما بیا هم د ملی سرود هغه پخوانی متن ورته فاکس کړ او ځینی بندونه مي ورسره زیات کړل، چی د زلمي هیوادمل قناعت یې طبعا نه سوای حاصلولای. نو طبیعی خبره ده چی هغه سرود ونه منل سو او څه موده وروسته خبر سوم چی د پښتو ژبي د یوه خوږ ژبي شاعر ډاکټر محمد اکبر اکبر شعر د ملی سرود دپاره غوره سوی دی. خدای سته چی په دې خبری بېحده خوښ سوم او فکرمی وکړ چی یو لوی بار می له اوږو لیری سو. دا خبره لا توده وه چی څه وخت وروسته می واورېدل چی د ډاکټر اکبر شعر بیرته رد سوی او پر ځای باندی یې د حبیب الله رفیع نظم، چی لومړۍ برخه یې د پښتو د مشهور شاعر او لیکوال عبدالروف بېنوا او د قومونو او د الله اکبر برخه یې د حبیب الله رفیع ده، د ملی سرود دپاره غوره سوی دی. زه نه پوهېږم چی حبیب الله رفیع به د یوه مشهور شاعر او لیکوال په حيث دې کار ته څرنگه تن ورکړی وي. ځکه چی دا کار خو د ټولو ادبی موازینو په خلاف عمل دی، اوهیڅ ادبی او مطبوعاتی قانون اجازه نه ورکوي چی د یوه شاعر له شعر سره، چی هغه هم تقریبا دوه ویشت کاله مخکی وفات سوی وي، د بل شاعر شعر وتړل سي،اوداسی مواد پکښي اضافه سي چی ښایی هغه مرحوم به هیڅ موافقه نه ورسره درلوده.
زما دپاره د خوشالۍ خبره بیا هم دا وه چی دملی سرود د جوړولو څخه بېغمه سوی وم. ځکه چی جلالتمآب جمهوریس هم هغه منلی او ډېرو مجلو اوورځپاڼو یې متن خپور کړی وو. خو دروان کال د اپرېل په میاشت کی یوه ورځ محترم جمهوریس حامد کرزي کورته ټلفون راته وکړ او راڅخه یې وغوښتل چی د ملی سرود متن ورته ترتیب کړم. ما د ملی سرود یومتن د د وی د ټلفون په ورځ ترتیب کړ، په هغه ماښام می د هغوی د فتر ته ورفاکس کړ، او دوی هم څلور پنځه ورځي وروسته افغانستان ته وبللم. زه هم افغانستان ته ورغلم او د ملی سرود په باب د خبرو دپاره څلور ځله ارگ ته د ماښامنۍ دپاره وبللم. دا هم هغه متن چی ما د دوی دغوښتني سره سم تریب کړ.

دا وطن افغانستان دی
دا عزت د هر افغان دی
کورد سولي کور د توري
هر بچی یې قهرمان دی
دا وطن د ټولو کور دی
د بلوڅو داوزبکو
د پښتون د هزاره وو
د ترکمنو د تاجکو
د ورورۍ پرمېنه گرځي
پشه یان نورستانیان
چی سمسور کړي خپله مېنه
مله یې وروڼه پامیریان
دا هیواد به تل ځلېږي
لکه لمر پر شنه اسمان
په سینه کی د اسیا به
لکه زړه وي جاودان
را ژوندی به کړو له سره
تاریخی افغانستان
راغی کور په کور اختر
ږغ د الله اکبر ږغ د الله اکبر

دا شعر د ملی سرود د ارزیابۍ هغه کمېسیون ته ، چی ریس یې اعظم رهنور زریاب دی، وسپارل سو. د محترم زریاب د پښتو سواد ټولو وطنوالو ته معلوم دی، او دا د تعجب وړ خبره ده چی څرنگه د پښتو ژبی د یوه نظم د ارزیابۍ د کمېسیون مشری داسی یوه چاته سپارله کېږی چی هغه په پښتو ژبه نه پوهېږی. دا خبره باید په یاد ولرو چی د کمېسیون د ريس او غړو انتخاب ټوله په زلمي هیواد مل اړه درلوده. دې کمېسیون ته څه باندی سل نظمونه وړاندی سول او ټول په یوه او بل نامه رد سول. څو بالاخره د کمېسیون ريس ښاغلي زریاب دونه جرأت پیدا کړ چی په یوه مجلس کی یې پېشنهاد وکړ چی که تاسی د سرود متن نه سی ترتیبولای نو موږ به یې په فارسی درته ولیکو او تاسي به یې په پښتو ترجمه کړی.
په هرصورت د جلالتمآب جمهوریس کرزي په کور کی په لومړي ماښام مي هغوی ته وویل چی که چېری په ملی سرود کی د قومونو د نومونو یادول ضروری وي نو په نهو قومونو نه خلاصېږو. لږ تر لږه شیعه گان، عربان، قیرغیزیان، سیکهان او هندوان باید په سرود کی شامل سي. او که چېری دا ټول قومونه په ملی سرودکی شامل سي نو حمید ماشوخېل، چی زموږ پښتنو شاعرانو سالار دی ، هم نه سي کولای چی ښایسته سرود درته جوړ کړي. بهتره به داوی چی د قومونو د نومونو د یادولو پر ځای د هغو منطقو نومونه واخیستل سی چی دا ټول قومونه ژوند پکښي کوی. او په د ې توگه به د ټولو قومونو شکایتونه لیری سوي وي. د دې خبری سره سم می خپل هغه سرود ورته ولوست چی تازه می لیکلی او زما په نظر له هره پلوه جامع او غني وو.
له امو تر ننگرهاره
له هلمنده ترمزاره
له پامیر تر هریروده
له بامیان ترکندهاره
یو بیرغ دی یو هیواد
یو ملت پکښی آباد
تل دي وی افغانستان
هم دي ښاد وي هم آزاد
ټینگوو ملي وحدت
ځو پر لار د عدالت
نوم دحق مو دی رهبر
وایو الله اکبر وایو الله اکبر
محترم کرزي صاحب ویل واه واه دا بهترین سرود دی. خو هیواد مل، چی په دغه راز وختونو کی همېشه ویښ وي، سمدستی مداخله وکړه ویل یې دا سرود به کمېسیون ځکه ونه مني چی د اساسی قانون د تصویب په خلاف د قومونو ذکر پکښی نسته. په هر صورت دا سرود په هغه شپه رد سو او پخوانی سرود، چی د قومونو لیست یې په ځان کی درلود، مطرح سو.
د ملی سرود د متن د ارزیابی کمېسیون زما پر لیکلی شعر باندی عجیب او غریب انتقادونه درلودل. مثلا ویل یې چی سرود په دا وطن افغانستان دی پیل کېږي. خو که چېری دا سرود په کوم بل هیواد کی ویل کېږی نو هلته خو بیا معنی نه ورکوی. مثلا موږ به په اسلام اباد یا واشنگټن کی څرنگه وایو چی دا وطن افغانستان دی. اوس نو د کمېسیون محترم غړي په دې نه پوهېږي چی په خارج کی معمولا یوازي د سرود موسیقي ږغول کېږی، او که چېری شعر هم ورسره وږغول سي نو پرته له زریاب څخه به هیڅ ساده سړی دا فکر ونه کړي چی افغانانو په اسلام اباد یا واشنگټن دعوه کړې ده . یو انتقاد یې دا وو چی د وطن پر ځای باندی که چېری د فارسي د سرزمین معادله کلمه راسی بهتره به وي. خدای سته په دې پېشنهاد یا انتقاد نو زما هم چندانی سر خلاص نه سو. یو بل انتقاد یې دا دوو چی په دې شعر کی راغلي دي چی دا هیواد به تل ځلېږی لکه لمر پر شنه اسمان. او کله چی سړی دا شعر اوري نو فکر کوي چی افغانستان په اسمان کی دی. زه هیڅ فکر نه کوم چی د زلمي هیوادمل د غوره کړي کمېسیون له غړو څخه پرته دي بل هیڅوک دا شعر دغه راز تعبیر کړای سي.
کله چی زلمي هیوادمل د دوهم ځل لپاره د کمېسیون بې معنی انتقادونه را وسپارل نو مي په جواب کی ورته ولیکل چی د ملی سرود د متن د ارزیابۍ د کمېسیون محترمو پوهانو، عالمانو، لیکوالانو او شاعرانو. ماته داسی څرگنده سوه چی که زه د سرود په متن کی هر څونه تغیرات راولم ستاسی له انتقادونو څخه نه خلاصږم. زه دادی متن تاسي ته درسپارم او تاسي ته اختیار درکوم چی د خپلی خوښي سره سم بشپړه لاس وهنه پکښي وکړی. زه له دې افتخار څخه چی د ملی سرود پاره به زما شعر غوره کېږی تېر یم او دا افتخار تاسي محترمو پوهانو، فاضلانو او لیکوالانو ته درسپارم.
ستاسي وطندار جهاني.
په دې لیک ، د زلمي هیواد مل ډېر چرت خراب سو،خو زه صرف دوې درې ورځي وروسته له افغانستان څخه امریکې ته ولاړم او سرود می زلمي ته پرېښود. څه کم یوه میاشت وروسته د جولای پر دوهمه نېټه محترم جمهوریس صاحب ماته زما دمېرمني د فاتحې راکولو په ترڅ کی په ټلفون کی وویل چی د ملی سرود پاره یې زما شعر غوره کړی دی، او اوس به نو د موسیقۍ اوکمپوز غم خوړل کېږی. خو له دې څخه زیات وکم پنځه لس ورځی وروسته د جمهوری ریاست نوي نطاق کریم رحیمی په ټلفون کی راته وویل چی باید په شعر کی پنځه نور قومونه زیات کړم او د پای هغه بیت چی وایی را ژوندی به کړو له سره تاریخی افغانستان ورڅخه وغورځوم. او په نتیجه کی له سرودڅخه داسی شی جوړ سو چی پرته د قومونو له لیست څخه د بل شي نوم باندی ایښودل کېدلای نه سی
دا وطن افغانستان دی
دا عزت د هر افغان دی
کور دسولي کور دتوري
هر بچی یې قهرمان دی
دا وطن د ټولو کور دی
د بلوڅو د اوزبکو
د پښتون دهزاره وو
د ترکمنو د تاجکو
ورسره عرب، گوجر دي
پامیریان ، نورستانیان
براهویی دي، قرلباش دي
هم ایماق هم پشه یان
دا هیواد به تل ځلېږې
لکه لمر پر شنه اسمان
په سینه کی د اسیا به
لکه زړه وی جاودان
نوم د حق مو دی رهبر
وایو الله اکبر وایو الله اکبر
البته زلمی هیواد مل په دې هم بسیا نه سو او د خپلی ورسپارل سوي وظیفې ، چی تر نامعلومی مودې او یا تل لپاره د پښتو ملی سرود ځنډول، بې خاصیته کول اوحتی مسخره کول وه، سرته رسولو دپاره یې دا ملی سرود عامي نظر غوښتني ته واچاوه . څو لږ ترلږه د دې سرود لیکونکي ته د یو څو بې مسولیتو لیکوالانو په خوله پوچ او فحش ووایی. ځکه خلک نه دي خبرچی دا سرود اصلا په څه شکل وو او بیا د زلمي هیوادمل د کمېسیون په فرمایش څه تغیرات پکښي راغلي دي.
زه باید دا خبره وکړم چی ما دملی سرود متن یوازي او یوازي د جمهوریس حامد کرزي په غوښتنه کړی دی. او دا کار می له هغوی سره د اوږدو دوستانه اړېکو په اساس کړی دی. هغوی زما بې اندازې زیات قدر کړی او زه دهغوی د قدردانۍ پوروړی. البته زه په دې توگه له مسولیته نه خلاصږم او په کار خو دا وه چی کله زما لیکلی متن ونه منل سونو باید چی ما هم فرمایش نه وای منلی. او اوس مي له حکومت څخه دا صمیمانه غوښتنه ده چی دا سرود کمپوز نه کړي او له بل چا څخه د سرود جوړولو غوښتنه وکړي. د ملی سرود د متن په برخه کی باید ټول وطنوال په یوه اواز د اساسی قانون د تسوید پر کمېسیون باندی اعتراض وکړي چی ولی یې په سرود کی د قومونو ذکرول حتمی کړي دي، ځکه چی دا کار ملی یوالی نه بلکه ملی انشعاب او بې اتفاقي تشویقوی. د بلی خوا د الله اکبرد مقدسی کلمې څخه باید سیاسی استفاده ونه سي ځکه چی الله اکبر د آذان پر منبر ویل کېږی او له ساز اوموسیقۍ سره یې ویل ناروا دي.
له محترم جمهوریس حامد کرزي څخه د یوه وطندار، دوست او ورور په حيث غوښتنه کوم چی نور دي نو د دغه راز مشاورینو څخه، چی ده ته پرته له بدنامۍ او تنفر څخه نور هیڅ نه ور په برخه کوي ، ځان خلاص کړي اوکنه نو
اگر این مسجد است و این ملا حال طفلان خراب مې بینم.

لوی احمدشاه بابا (رح) په اړه مکمل معلومات 

5.11.2019Ahmad Shah Baba 2
د احمدشاه بابا تاریخ دومره څرګند دی چې د نړۍ هیڅ یو متعصب یې هم بد او غلط نشي تعبیرولای.

د هغه دښمن د هغه پر نیک خویونو او ښه اوصافو شاهدي ورکوي.

دهغه له غیرت، دهغه له ځیرکتیا او د جګړیې تکتیکونو څخه انکار نسي کولای.

په پنځوس زره (۵۰۰۰۰) پوځ درې لکه (۳۰۰۰۰۰) فوځ چې د وخت په عصري او پر مخ تللیو وسلو سمبال وي ته شکست او ماته ورکول د یو عادي سالار کار نه دی.

لنډه پیژندنه:

د نني افغانستان مؤسس، د وخت ستر امپراطور، د میړانی، غیرت، ذهانت، او شجاعت سمبول، د زړونو رهبر ستر احمدشاه بابا د دولت خان لمسی دی چې په کال ۱۷۲۲م کښې یې د زمان خان په کور کښې نړۍ ته سترګې وغړولې.

احمدشاه بابا په قوم سدوزی دی چې پوپلزیو ته منسوبیږي.

له اوه ۷ پښته خانزاده دی د مشری او رهبری خویونه ورته په میراث کې له نیکونو څخه ورپاتې دي.

واکمنۍ ته رسیدل:

په کال ۱۷۴۱م کې د نادر افشار د ګارډ مشر وټاکل شو
په کال ۱۷۴۷م کښې چې کله نادر افشار قتل شو نو ځینو افسرانو هڅه وکړه، چې د هغه کورنۍ ته زیان ورسوي خو احمدشاه یې په وړاندې ودرید او کلکه دفاع یې وکړه چې وروسته په ډالۍ کښې د نادر افشار ښځې ورته د کوه نور غمی ورکړ.

تر هغه وروسته کندهار ته ولاړ او هلته په همدغه کال ۱۷۴۷م د شیرسرخ بابا په زیارت کښې د یوې لوې جرګې په ترڅ کښې د پښتنو باچا وټاکل شو.

په دی جرګه کښی نورمحمد خان عليزي مشهور په میر افغان د نادر افشار نظامي قومندان او د شیرسرخ د جرګې ګډون کونکی او پاچاهۍ ته نوماند، محبت خان د پوپلزو د قبیلې مشر هغه خلک وه چی غټ شمیر نفوس یې درلود.

دلته یو بل څوک حاجي جمال خان بارکزی هم ؤ چې د باچاهۍ ادعا یې درلوده خو جرګه ځکه له ادعا څخه منصرف کړ چې فیصله یې کړې وه چی باچا باید د پوپلزو د قبیلې د سدوزو د پښې څخه وي.

د جرګی د فیصلی پر اساس احمدشاه بابا د افغانستان باچا او حاجي جمال خان یې وزیر وټاکل شو.

د شاهرخ واکمنۍ ته رسول:

څنګه چې په کال ۱۷۴۷ م کښې نادر افشار ووژل شو او احمدشاه بابا یې کورنۍ له لوټمارانو څخه وساتله.
په ایران کې یې ځینو افسرانو ځینې مخکې په خپله ولکه کی راوستي او په کابل کښې يې د هغه یو ورور علي قلي خان باچا کړ، او دغه بل ورور محمد ابراهیم خان یې ړوند کړ خو وروسته دوی دواړه د ځینو نورو زور واکو له لوری ووژل شول.

خو کله چی احمدشاه بابا امپراطور شو نو په ایران کښې یې د نادر افشار وراره شاهرخ باچا وټاکه.

احمدشاهي دولت:

کله چې احمدشاه بابا قدرت په لاس کښې واخیست هڅه یې وکړه چې د وخت څخه په استفاده خپله واکمني نوره هم پراخه کړي.

ده په لویدیځ کې خراسان، په ختیځ کی ګورګاني هند او په شمال کې د ازبکو جنیدي دولت په هغه قبیلو کې ځای کړل چی ده ورته ټاکل وه او دنده یې د افغانۍ امپراطوری د ټینګښت او پايښت لپاره خدمت ؤ.

دده د سفرونو لښکر کې چې د فتحو تر دیاره پر وړاندی ولاړل به لږ داسې خلاصه کړو.

اول:

کله چې په ۱۷۴۷ م کښې ده ته قدرت وسپارل شو، نو تر مقدماتي کارو وروسته یې په ۱۷۴۸م کښې له کندهاره حرکت وکړ او په مخه یې غزني، کابل او پیښور د اباسین سیند تر غاړې په خپلو حدودو کې شامل کړل.
د ګورګاني هند امپراطور محمد شاه رنګیلا د یو لک لښکر سره ورته راووت او خبره تر درنې جګړې ونه رسېدو احمدشاه بابا تر ټاکلو فتوحاتو وروسته بیرته کندهار ته ولاړ.

دوهم:

په کال ۱۷۴۹م کښې هرات ته ولاړ او هلته یې یو لک لښکر د اشرف الوزراء په قومندانۍ شمال ته ولیږه چی هغه بیغیر له جنګه ټول قومونه دولت ته تابع کړل او خپله احمدشاه بابا د یو بل لښکر په مشرۍ مشهد ته ولاړ، هلته یې ټول باغیان و ټکول او شاهرخ یې هلته باچا او نورمحمد خان میر افغان یې ورته سپه سالار مقرر کړ.

دریم:

په ۱۷۵۹م کښې په خراسان کښې بغاوتونه پیل شول.
احمدشاه نيشاپور ته ورغی او هلته یې باغي میر عام خان خزیمه مات کړ او شاهرخ یې بیا باچا کړ.
په دی وخت کښی د امپرطورۍ پراختیا د آمو څخه تر بحیرة العرب او د سند څخه د ایران تر دښتو ورسیده.

څلورم:

په کال ۵۱- ۱۷۵۲ م کښې کله چې د پنجاب صوبه دار میرمنو مالیه نه رالیږله احمدشاه بابا ورپسې ورغی او هغه یې مات کړ او کشمیر یې هم ونیوی او په لاهور کښې یې د دوه میلیونو روپو مالیه تحصیل کړه، او پنجاب او ملتان یې هم د افغانستان جزء کړل.

په دغه توګه کشمیر، ملتان، پنجاب او سیند هم د احمدشاهي امپراطوري په چوکاټ کښې داخل شول.

پنځم:

په کال ۱۷۵۳م کښې میر منو مړ شو او په ځای یې د هغه نابالغ زوی محمد امین صوبه دار کړ خو مور یې مغلانی بیګم د هغه په نیابت کار کاوه.

احمدشاه بابا دغه مقرري تائید کړی وه خو په دی لړ کښې یو څه نوي تحولات را منځته شوه.

د ډهلي امپراتور احمدشاه د محمد شاه رنګیلا د زوی صدراعظم عمادالملک غازی الدین احمدشاه کورګاني خلع او پر ځای یې دوهم عالمګیر باچا کړ او.وروسته یې هغه هم مړ کړ.

او همدارنګه په کشمیر کې مستوفي سکجون د کشمیر والي مړ او هغه یې ډهلي ته تسلیم کړ. په همدې توګه ادینه بیګ پنجاب ونیوی په هند پورې یې ملحق کړ.

دغې اوضاع احمدشاه سخت ودرداوه او د یوه قوي لښکر سره پنجاب ته ولاړ.

لومړی یې سکجون هنو ونیوی او کشمیر یې بیرته راوګرځاوه. په دې سره دوهم عالمګیر د افغان نجیب الدولة په قوماندې یو لښکر د احمدشاه سره جنګ ته راواستوه خو هغه بې له جنګه تسلیم شو او احمدشاه بابا فاتح ډهلی ته ورغی.

هلته یې افغاني مشران پر چارو وګومارل او مالیې یې راټولې کړې. عالمګیر خپله وریره د احمدشاه بابا زوی تیمور ته ورکړه او احمدشاه بیرته فاتح کندهار ته راستون شو.

شپږم:

په کال ۱۷۵۸م د افغاني حکمرانانو په فشار سکهان راټول او غازی عماد الدین جسان راجپوتان پر دهلي راوستل، سردار جان خان او د احمدشاه بابا زوی تیمور شاه چې هلته په دنده ګمارل شوی وه، تر خطر لاندې راغلل.
او خپله په داخل کی احمدشاه ته یو لړ مشکلات ورپیښ شول چی یو له هغو څخه د نصیر خان بلوڅ بغاوت ؤ.

احمدشاه وزیر شاولي خان بلوڅو ته ورولیږه او بیا خپله ورغی او هغه یې په نظامي او سیاسي سطع قانع او تابع کړ او د هندوستان ستونزې یې آینده ته پریښودې.

اووم:

په کال ۶۰-۱۷۶۱م کښې احمدشاه بابا د هندوستان پر لور روان شو، په لاره کې یې ډېر یاغی قوتونه وټکول، چی باراخره د مرهټیانو د دری لکه (۳۰۰۰۰۰) پوځ سره مخامخ شو.

د احمدشاه بابا ټوټال شپیته زره(۶۰۰۰۰) عسکر وه.
په ډېر نظم او مهارت سره یې جګړه وکړه او سوبه یې خپله کړه.

د هند پاچاهي یې علي ګوهر ته وسپارله او خپله بیرته فاتح کندهار ته راستون شو.

اتم:

په کال ۶۲-۱۷۶۳م کښې په پنجاب کښې سیکهان باغیان شول خو احمدشاه بابا هغوی وټکول او له پټیالی تر هنده یې حکومت یو سکهـ امیر سنګهـ ته وسپاره.

نهم:

په کال ۱۷۶۹ کښي یو ځل بیا د خراسان اوضاع خرابه شوه خو احمدشاه بابا سره له دې چې ناروغ ؤ، حالات کنټرول او یوځل بیا یې ړوند شاهرخ هلته مقرر کړ.

داشوه د احمدشه بابا د سفرونو خلاصه

د هندوستان فتحه:

په کال ۱۷۵۱م کښې یې پنجاب، سنده، او کشمیر په خپله ولکه کښې راوستل او په کال ۱۷۵۶ یې د هندوستان دهلی ښار هم ونیوی.

مشهوره د پاني پت جګړه:

په کال ۱۷۶۰م کښې د پاني پت ستره غزا وکړه چي د افغانانو د تاریخ په وینا د احمدشاه بابا د پوځ شمیر پنځوس زره (۵۰۰۰۰) او د مرهټیانو د پوځ شمیر لس (۱۰۰۰۰۰۰)لکه ؤ او د ځینو نورو تاریخونو په وینا د افغانانو شمیر شپیته زره(۶۰۰۰۰) او د مرهټیانو شمیر دری لکه(۳۰۰۰۰۰) ؤ خو په هر صورت جګړه وشوه چي په نتیجه کښی یې سوبه د احمدشاه بابا په برخه شوه.
په دی جګړه کښې دوه لکه(۲۰۰۰۰۰) مرهټیان مړه او دوویشت زره (۲۲۰۰۰)یې بندیان شول.

په کال ۱۷۶۳م کښی یې د عثمانی خلافت خلیفة المسلمين سلطان مصطفی ته د هند د فتح لیک ولیږی.

وفات:

په ۱۷۷۲ م کښی احمدشاه بابا د شپږویشت (۲۶) کاله باچاهي ورسته د یو پنځوس (۵۱) کلنۍ په عمر د کندهار په ارغستان کښی له فاني نړی څخه سترګی پټې کړې.

انالله وانا الیه راجعون
روح یې ښاد

خدای ج دې موږ ته یو بل احمدشاه بابا راکړي

پاکستان په پکتيکا کې د جلغوزو غر او د کرومايټو کان قبضه کړی

پاکستان په پکتيکا کې د جلغوزو غر او د کرومايټو کان قبضه کړی
منبع : خبریال دات کام   تاریخ: 11/6/2019
 

د افغانستان او پاکستان ترمنځ په ډیورنډ کرښې د پاکستاني ځواکونو له لوري د اغزن تار تر لګولو وروسته بد خبر دادی چې اوس تازه د پاکستاني ځواکونو له لوري د پکتیکا په ګومل ولسوالۍ کې د افغانستان د کرومایټو مهم ارزښتناک کانونه او د جلغوزیو ستر غر د خپلې ولکې لاندې راوستی دی.

په پکتیکا ولایت کې د دې ولایت پخواني چارواکي او د سیمي مخور قومي مشران وایي، چې پاکستاني پوځیان د پکتیکا ګومل ولسوالۍ اړوند ترخې اوبه او د وچ غر په هغو سیمو کې اغزن تار غځوي، چېرته چې د کرومایټو کان او د جلغوریو غر موجود دی چې د دوی په خبره دا کانونه هر کال مبلیونونه حاصلات له ځان سره لري.

په همدې حال کې د پکتیکا پخواني والي محب صمیم او قومي مشرانو هم رسنیو ته تایید کړې ده چې پاکستان له پخواني ټاکل شوي حد څخه په بشپړه توګه مخکې راغلی دی. او د افغانستان هغه سیمې یې تازه تر خپل واک لاندې کړي دي چې پکې د جلغوزیو غر او د کرومایټو مهم کانونه موجود دي.

د سیمه ییزو خلکو پر وینا په دې سیمه کې پاکستاني پوځیانو د تېرو لسو ورځو راهیسې د اغزن تار د غځولو چارې بېرته پیل کړي دي. چې په همدې سره د جلغوزیو غر او کرومایټو کان مهمه برخه هم هغې لور ته پاتې ده دوی وایي، حکومت لاهم چوپه خوله ناست دی اوس نو په کار ده چې افغان حکومت دا ستونزه ژر تر ژره حل کړي او له خپلې خاورې او کانونو دفاع وکړي.

خلک په سیمه کې سخت اندېښمن دي، دوی وایي که دا حال روان وي، نو نږدې ده چې پاکستاني ځواکونه د افغانستان نورې اقتصاد لرونکې سیمې هم تر خپلې ولکې لاندې راولي چې دا به د افغانستان اقتصاد ته لویه ضربه ورسوي او هم به په افغان حکومت د دفاع په برخه کې باور له منځه ولاړ شي.

قومي مخور وایی، که حکومت پر وخت اقدامات ونکړي نو د دې کلي ځوانان او سپین ږیري به ټوپک په لاس د خاورې ساتنې په موخه پاکستاني ځواکونو سره په سنګرونو کې وجنګیږي.

قومي مشرانو افغان حکومت په دې مسعله کې پړ وباله چې د خاورې په حقوقي مسله کې بالکل چوپ پاتې دي دوی زیاتوي، پاکستاني ځواکونه تل په افغان خاوره عامه تاسیسات، پوستې او مورچلې جوړوي، خو افغان حکومت یې هیڅ په کیسه کې نه دی.

په همدې حال کې په ولسي جرګه کې د پکتیکاد خلکو استازو هم له افغان حکومت څخه په کلکه غوښتي دي چې د جلغوزیو غر او د کرومایټو کانونو په تړاو دې جدي اقدامات وکړي، څو افغانان له خپلو حقوقو برخمن شي.

ولسي جرګې وکیلان زیاتوي، چې دوی د افغانستان په بهرنیو چارو وزارت باندې هم غږ کوي چې د پاکستان له لورې د دې ډول کړنو مخه دې ژر تر ژره ونیسي.

د یادولو ده دا لومړی ځل نه دی چې پاکستاني ځواکونه په افغان خاوره کې عامه تاسیسات جوړوي بلکې له دې وړاندې هم پاکستان په کونړ او ځینو نورو ولایتونو کې مورچلې او پوستې جوړې کړې وې چې د افغانانو له لوري له سخت غبرګون سره مخ شوي دي

پورتنې خبر دافغان چارواکو ولسونو او سياسيونو ته څه پېغام ورکوي؟

زما په اند ۴۱ کاله وشول چی زموږ خلک، خاوره او واکمنان د پاکستاني استخباراتي بريدونو لاندی نيولي دافغان خاوری تر نيمايي زياته خاوره د خپل پخواني بادار يانی انگريز په زور دهندوستان دويش پر وخت په جبري توگه اشغال لاندی نيولی په تيرو تر اويا زياتو کلونو کې ددی توری نامقدسی نامنل شوی پولي دواړو خواوته پراته ولسونه د خپلو شومو موخو له پاره ووژل تريتم يې کړل د بابړی عاموژنه سرته ورسوله د وزيرستان ولسونه يې له خپلو کورونو ايستلو ته اړباسل بی شميره پښتانه مشران يي وژل  د زندان تورو تنبو ته ټيل وهل اوددوی هر ډول ازادي تری واخستله.

پوره ۴۱ کلاله کيږي ددی قلابي رژيم د تورو مخو د خپلو شومو پلانونو  عملي کولو دوام لري.

د گران هېواد افغانستان  ولسونو ښونځي، کارخانی ځنگلونه ويجا ړکړل د لوړو زده کړيالان يي ووژل وسلوال پوځ يې د خپلو گوډاگيانو په واسطه ختم کړ. اوس په دی پلمه چی موږ د ترهگرو او قاچاق کونکو مخه نيسو نو يې داعزن تار غزول پيل کړي زما له نظره دوی ترهگر او يا قاچاقبرانو مخه نه نيسي بلکې دوی هم دا نه منل شوی کرښه خپلوي او بل د اوسني د پولي دواړه خوا زياتی نوری ځمکې اشغالوي معدنونه او ځنگلونه تر خپلی ولکې لاندی راولي. پورتنۍ عکس ددی پوره ثبوت دی .

داوسني افغان حکومت له پاره سره له دی زياتی ستونزی ورته همدغه ساختگي پاکستان له مخه جوړی کړي نور هم کو ښښ کوي چی خاوره لاندی کړي سرحد په زور جوړ کړې  موږ چارواکو، سياسيونو ته پکار ده چی  ددی د نه منلو له پاره د ټولو سياسي دپلوماتيکو لارو کار واخلو کنه بيا وخت له وخته تيريږي بايد ولسونه د يوی لوی جرگۍ تابيا ونيسیي اودخل خاوری ولسونو دسرنويشت له پاره کوټلي گامونه اوچت شي .

م اقا شيرزاد

۲۰۱۹ ز کال د اکتوبر ۶مه

د سولې هڅې باید د افغان دولت پر محور متمرکز وي

 

د عادلانه او تلپاتې سولې لپاره باید د هرې ریښتینې هڅې ملاتړ وشي. افغانان هیڅ داسې موخه نه لري چې تر لاسه کولو لپاره یې لسګونه کلونه جګړه وکړي. افغان هېواد د پردیو د ګټو لپاره د نیابتې جګړې په مورچل بدل شوی. سوله د افغان ولس حق دی، ځکه چې جګړه پرې تپل شوې. په دې تپل شوې جګړه کې د افغان ولس هیڅ ګټه او خیر نشته.

د سولې هڅې باید ریښتینې وي، که داسې نه وي جګړه نه بندیږي، بلکې په نورو بڼو اوږدیږي او د تېر په توپیر لا پیچلې او سختیږي.

دې شک نشته چې ځینې بهرني هېوادونه او حکومتونه، همدارنګه په کور دننه بېلا بېلې کړۍ هم افغان ولس او افغان دولت سره سوله کې د مرستې په نوم هڅې لري، خو یوخوا دا هڅې پر یوه محور راټولې نه دي او بلخوا ځینې هڅې د تلپاتې سولې په موخه نه، بلکې د هغې د سبوتاژ او د جګړې د دوام لپاره کاریږي.

د سولې په تړاو، تر ټولومخکې باید وپوهیږو چې کوم حکومتونه او په کور دننه کومې کړۍ او شخصیتونه پخپلسر او د مرکزي حکومت له خبرتیا پرته نوروته بلنې ورکوي، غونډې جوړوي او کنفرانسونه پرانیزي. ایا دغه هېوادونه او بېلابېلې کړۍ په داسې تګلارو ریښتیا هم سوله غواړي؟ د جګړې د دوام بهیر ښۍ چې ډیری دا هڅې په جګړه کې د افغان ولس د نورې ښکېلتیا په نیت د فرصتونو د لاسته راوړلو لپاره ترسره کیږي!

که د سولې په تړاو کورنۍ او بهرنۍ هڅې د افغان دولت پر محور راټولې نه شي، هیڅکله به سوله را نه شي او هغوی چې په داسې ټولمنلي حقیقت باور نه لري او پلمي جوړوي، د جګړي د دوام پلویان او لامل دي.

په دوحه(قطر) کې د سولې په نوم هڅو دوه لويې ستونزې درلودي. لومړۍ ستونزه دا وه چې افغان حکومت پکې له پامه غورځول شوی وو او د ګډون مخه يې ډب شوې وه. د حکومت د نه ګډون سربېره، د خبرو د ۹ پړاوونو بهیر کې د حکومت سره سلا قدرې هم نه ترسره کېده او خبرې د تړلو دروازو تر شا وې. دوهمه غټه ستونزه دا وه چې د خبرو اجندا د پښو پرځای پر سر ولاړه وه. اوربند او افغان حکومت سره خبرې چې لومړیتوب يې درلود ، شا ته غورځېدلې وې او پرځای يې د اجندا دوه نورې برخې یانې افغانستان څخه د امریکايې پوځیانو وتل او له طالبانو تضمین ترلاسه کول چې ترهګرو لکه القاعده او داعشر سره به اړیکې پریکوي امریکا، د امریکا انډېوالانو، سیمې او نړۍ ته به ګواښ نه پېښوي؛ لومړۍ ګڼل شوې وې.

بلخوا دې خبرو کې هڅه دا وه چې افغان حکومت د طالبانو کچې ته چې طالبان په خورا ښه حالت کې هم له تنظیم پورته حیثیت نه لري، را ټيت کړي. همدارنګه دا هڅه هم کېده چې په کور دننه ځینې معلوم الحاله کړۍ چې د سولې څخه په جګړې او له ویش څخه په تالان خوښې دي، دولت سره په موازې توګه  طالبانو سره خبرو ته کښینوي چې دلته هم په خبرو کې د دولت حیثیت او اتوریته ټيټه وځلوي او حکومت له دوه خواوو یا د ژرندې د دوه پلونو ترمنځ ښکېل وساتي.

تقریبآ طالبانو سره په ټولو ناستو کې چې له دوحې سربېره په ماسکو، تېر ځل چین، اسلام اباد او نورو ځایونو کې ترسره شوي، ورته سیناریو لېدل کیږي. په دې غونډو او ناستو کې طالبان پورته پورته ځلول کیږي، په کور دننه د طالبانو سره خواخوږې او د مرکزي حکومت مخالفې ډلې د حکومت پرځای دغه ناستو او کنفرانسونو ته غوښتل کیږي او د واک او صلاحیتونو پورته خبرې کیږي، د سولې په نوم لوبه تاوده ساتل کیږي، خو ریښتینې سوله او د هغې په اړه علمي او عملي اجندا درک نه لري. د دا شان هرې غونډې یا کنفرانس پای کې جګړه لا تودیږي او د افغانانو قتل عام زیاتیږي.

کېدای شي په کور دننه یادې کړۍ ووايې چې مرکزي دولت د دې جوګه نه دی چې د سولې بېلا بېلې هڅې پر یوه محورراغونډې کړي. دلته هم خبره ښکاره ده، همدغه ملي ضد کړۍ چې حکومت کې غوړه ونډه لري د مرکزي حکومت د سولې هڅو ته د پښو زولنې دي. طالبانو ته، مرکزي حکومت همدوی کمزوری کړی، دوی دي چې طالبانو سره د دې هېواد په پلازمېنه او یا د هغه بل هېواد په کوم ښار کې ویني او هغو سره په ګډه کله د موقت حکومت او کله د سرپرست حکومت بولاله تکراروي.

ښای ټاکنې افغانانو ته فرصت برابر کړي چې دا ځل د دوه سري حکومت پرځای، په نسبي توګه یو لاس مرکزي حکومت ولري. په داسې حکومت سره به هم د موقت او سرپرست حکومتونو سندره ختمه شي او هم به د اوربند، سولې او د جګړې د پای په تړاو حکومت واک ولري او د واک یوه پته به چې مرکزي حکومت دی، رامنځته شي.

طبیعي ده چې د اوربند او سولې په اړه به نوی حکومت تصمیم نیسي، خو د نوي حکومت د کار تر پیل پورې هم د اوربند او سولې په اړه  چوپتیا نه ده پکار اوهڅې دې جاري وي.

د راتلونکي حکومت او د هغه د سولې د هڅو او اوس هم د دې هڅو په تړاو د افغانانو غوښتنه دا ده چې اور بند دې د سولې د هر راز خبرو د پیل لپاره د مخکیني شرط پتوګه وګڼل شي. اوربند او د افغان حکومت سره مخامخ خبرو ته دې لومړیتوب ورکړل شي.

له ښه مرغه، د ولسمشر غني په مشرۍ دولتساز ټیم، د نوي حکومت د منخته راتلو مخکې د افغانانو دغه اندیښنو ته پام کړی او په دې اړه چمتو شوې تګلار لري.

د اوربند په اړه د ولسمشر امنیتي سلاکار ښاغلی حمدالله محب وايې، پخواني پلان کې له طالبانو سره د سولې په تړاو هېڅ قید او شرط نه وو، خو اوس شته «طالبان یو لاس نه دي، پر جنګ کنټرول نه لري او یو شمېر قومندانان یې داعش سره یوځای شوي. نو مهمه دا ده چې لومړی باید دوی ځان ثابت کړي چې پر خپلو قومندانانو او جنګیالیو څومره واک لري. وړاندیز مو دا دی چې هغه وخت د سولې خبرو ته کینو چې یو میاشت اوربند وکړي»

ښاغلي محب دا هم ویلي «که د طالبانو او امریکا ترمنځ کومه هوکړه هم وشي، جګړه نه شي ختمولی. تر هغو چې پاکستان طالبان د وسلې ایښودو ته ونه هڅوي، د امریکا او طالبانو کېدونکې هوکړه روانه جګړه نه شي ختمولی.»

همدارنګه د روان کال د اکتوبر په ۲۸ مه، د افغانستان ولسمشرۍ ماڼۍ وایي ولسمشر اشرف غني سولې ته د رسېدو په موخه یوه ۷ ماده ییزه تګلاره جوړه کړې.

دې تګلار کې له امریکا غوښتل شوي«له دې هېواده تر وتو وروسته، ترهګرۍ سره د مبارزې چوکاټ جوړ کړي. دغه راز له طالبانو د اوربند او د پاکستان لخوا د ترهګرو ډلو د روزنې د بندولو غوښتنه هم شوې ده. له امریکا غوښتل شوي چې له افغانستان د خپلو ځواکونو د وتلو او تر هغې وروسته دغلته د ترهګرۍ پر وړاندې مبارزې لپاره پلان جوړ کړي.

ولسمشر د دغې تګلارې په دویمه ماده کې له طالبانو غوښتي چې د سولې له خبرو مخکې دوه اړخیز اوربند ومني، هغه کار چې حکومت غواړي پوه شي طالبان یوه واحده رهبري لرې او که نه.

د اسلام آباد سره خبرې د دغې تګلارې بله برخه ده، په دې اړه ویل شوي، افغانستان باید پوه شي چې پاکستان ترهګرو ډلو ته پنا ورکول او د هغوی روزنه دروي او که نه.»

د تېرو کلونو ترخو تجربو وښوده چې د سولې په تړاو پاشلې خبرې او غونډې ګټوره او مثبته پایله نه لري. حکومت باید له دې وروسته د سولې په تړاو ټولې هڅې پخپل لاس کې واخلي. که په کور دننه کوم کس یا ډله او یا هر بهرنی هېواد غواړي سولې سره مرسته وکړي، یوازې دې داسې هڅې د مرکزي حکومت له لارې ترسره شي.

د ۲۰۱۹ کال د اکتوبر ۲۹ مه

سرلوڅ مرادزی

ټاکنۍ اوسوله

 

گران هېواد افغانستان ولسونه په ۱۳۹۸ل کال  کي د ټاکنو او سولی پروسه پر مخ وړي، زه غواړم پر دی موهمو مسلو خپل ځغلنده نظر څرگند کړم.

درنو دوستانو اول سوله دامريکا د بهرنيو چارو د وزارت استازي زلمي خليل زاد ۹ ځله د طالب استازو سره په دوحه کې ناستی تر سره کړی خو پاېله نه درلوده، د روسی، چين ، پاکستان هيوادو هم د يو شمير کور ناستو افغان مخکنيو چارواکو سره د طالبانو په گډون بی پاېلی ليدنې وکړی ولی افغان اوسنی حکومت څنډې ته وو؟ اوس بيا چين، پاکستان، روسيه او ايران پر امريکا زور اچوي چی افغان سوله پېل شي راتلونکی اونې  دچين  په هيواد کې ناسته کيږي که خبره را ټوله کړو هغه دا چی تر هغه دا ناستی منډې ترړی پاېله نه ورکوي  تر څو چی ددی سولی اصلي خواوی يانې افغان منتخب حکومت، د ملگرو ملتونو امنيت شورا، امريکا، او نور زيدخلی خواوی دافغان سولی د باعزته تل پاته سولی له پاره د اوربند او مخامخ بين الافغاني خبرو زمېنه برابره نکړي دا يي سمه او دره نه لاره ده  که هر څوک دافغان با عزته سولی غوښتونکي وي نوبيا د خپلو شومو مخو د عملي کولو کوښښ نه کوي په تير ۴۱ کلن ناورين د هر هغه هېواد چی خپلی شومې موخې درلودی ټولې نړې ته بربنډې شوي که بشريت اود انستانيت موخی وي نو سوله هم اسانه او باعزته کيدای شي او که خپل شوم پلانونه عملي کول هدف وي بيانو تش ناستی کومه گټه نه لري يوازی دوخت تيرول دي او بس.

دويم ټاکنۍ ،ټاکنۍ دافغانانو خپل روا حق دی هر افغان کولای شي خپل د خوښې نومان ته رايه ور کړي زه هغه څه ليکم چی زما د سترگو ليدلی حال بيانوي زما په اند په دی نړې کې موږ ژوند کوو دافغان ټاکنو بهير تر هر هيواد په اوسني مودرن تخنيک ولاړ وو زه چی کله په احمد شاه بابا مېنه د احمدشا بابا د نجونو ليسی ته ورداخل شوم موخه مې د خپلی رايي استعمالول وو ځکه ما هلته خپل سټيکر وهلی وو هتله په څؤ خونو کې دالفبا د تورو په شکل خونی وی زما نوم يانی  م اول توری وو پر دوه خونو کې د م توری کسان وو په يوه خونه کې زما نوم لست کې پيدا نه شو بلی خونۍ ته رهنمايي شوم هلته زما نوم وو اول نو م ټيکمار شو بيا زما تذکره کي عکس، سټيکر او نور شيا عکس برداري شول، بيا می گوتی ولگولي بيا زما عکس بايومتريک شو وروسته د رايو په پاڼۀ سټيکر نصب او ماته وويل شول د الماری شاته رايه ټيکمار کړه ما دا کار وکړه تر دی شفافه پروسه په دی نړې کې نشته دی زه وايم که څوک په دموکراسی، ولسواکۍ باورمند وي نودا لار تر ټولو غوره او رڼه ده که څوک ولسواکي په زور او زرو تر لاسه کوي د بل په لمسون پروسه بلی خواته بيايي نودا بيا ښکاره دولس او خلکو سره دښمني اودبل د شومو موخو د عملي کولو اود هغوی غلامي ده  . داولسونه نور ويښ او بيدار شوي دوی ددوست او دشمن توپير کولای شي دوی نور د اسلام مقدس نوم څخه د جهاد او ناوړه استفاده کونکي پيژني اوس ددی وخت را غلی چی ټول ولسونه د ملي گټو د خونديتوب له پاره سوله وکړي اودا وران هيواد بيارغونه ترسره کړي.

م اقا شيرزاد