د حکمتیار او اسلامي ګوند په پلمه، ځانګړي قوم ته سپکاوی!

 

ټاکلي کړۍ چې د هېواد تاریخ او افغاني هویت سره دوښمني يی له چا پټه نه ده او الظهر من الشمس ده، اوس  يي د حکمتیاراو اسلامي ګوند په پلمه، ځانګړي قوم په نښه کړی، دې قوم ته سپورې ستغې وايی او تر ټولو بده دا چې په همدې پلمه د هېواد د ملي ګټو او ارزښتونو په وړاندې دریدل هم خپل قانوني حق ځلوي!

دغه کړۍ هڅه کوي، د ځانګړي قوم سره تربګني د حکمتیار او اسلامي ګوند سره د سیالۍ او دوښمنۍ  تر پردې لاندې پټه کړي!

دلته، دوه خبرې باید یوله بله جلا کړو:

ــ اسلامي ګوند سره د خپلمنځي اړیکو څرنګوالی او د هغه د مشر او یا غړو سره په اوس یا تېر مهال کې سیاسي سیالي او جنګي ټکرونه

ــ حکمتیار او اسلامي ګوند څخه د ځانګړي قوم د سپکولو لپاره د یوې پلمې اویا وسیلې پتوګه ګټه اخیستنه

تر کومه ځایه چې په لومړۍ خبرې پورې اړه لري نظارشورا، اسلامي جمعیت او د ستميانو بېلابېلې کړۍ او د دې ډلو قلموال او رسنوال د اسلامي ګوند او حکمتیار سره د نظریاتي اندیښنو په چوکاټ کې مخالفت لري او دې مخاالفت په تېر کې د جګړو بڼه هم نېولې، هډونه مات شوي او وینې بهېدلي؛ خو نن که داسې مخالفت د هېواد د اساسي قانون په چوکاټ کې مقید او تابع وګڼو، طبیعي ده چې اغیز يي له ګوندونو او ډلو بهر نه وځي او قومي رنګ نه نیسي. هم اسلامي جمعیت او هم د ستمیانو هغه ډلې چې عدلي وزارت اجازه ورکړې او فعالیت يي اساسي قانون سره په ښکاره ټکر نه لري او هم اسلامي ګوند یو بل سره د سیاسي سیالۍ حق لري، خو دا سیالي به مدني او د اساسي قانون په چوکاټ کې وي.

که دغو سیالیو ته وګورو تر ډېره ځایه مدنې او د اساسي قانون په چوکاټ کې نه دي. اسلامي جمعیت، نظارشورا او د دوی قلموالو او رسنوالو له هغه ځایه چې حکومت کې غوښنه برخه لري او زیات دولتي امکانات لري، د حکمتیار په مشرۍ اسلامي ګوند چې نظام سره  تازه یوځای شوی او حکومت کې د دوی پشان ونډه او امکانات نه لری، د رغنده سیالۍ پرځای له هره اړخه تر برید او سبوتاژلاندې نېولي. دوی هڅه کوي خپلو پلویانو ته اسلامي ګوند د تل پشان یوه داسې بلا انځور کړی چې نظام سره یوځای کېدا يي د ټینګښت پرځای د نظام د کمزورۍ لامل ګرځي. دوی په ۱۹۹۲ کال هم په یو اړخیز ډول کابل ته ننوتل او وروسته يی د اسلامي ګوند سره د خپلو ټکرونو او جګړو ملامتیا ټوله پر دې ګوند واچوله. نن هم له خپل پخواني دریځه په شا شوي نه دي، سبوتاژ خپله کوي او پړه پر نورو اچوی، دوی تعرضي حالت لري او اسلامي ګوند یوازې د ځان دفاع کوي.

خو له بده مرغه باید وویل شی چې ستونزه ټوله دا هم نه ده، دلته د ګوندونو ترمنځ اړیکې د هغوی خپلمنځي چاره بلل کېدای شي. اسلامي جمعیت او نظار شورا غواړي خبره اسلامي ګوند سره د سیالۍ او نظام سره د اړیکو د څرنګوالي له بریده ورتېره کړې. موخه دا ده چې دوی، حکمتیار او اسلامي ګوند د ځانګړي قوم د سپکولو لپاره د یوې پلمې اویا وسیلې پتوګه وکاروي.

دوی هڅه کوي چې اسلامي ګوند یوازې په پښتنو او د هغو په قومي ګټو پورې تړلی انځور کړي او د ګوند د سراسري والي مخه ونیسي، په داسې حال کې چې نه اسلامي ګوند یوازې د پښتنو د قومي ګټو ادعا کړې او نه یوازې پښتانه په اسلامي ګوند کې راغونډ دي. اسلامي جمعیت په داسې دریځ سره چې اسلامي ګوند یوازې د پښتنو استازی بولی، غواړي تاجیک قوم وپوهوي چې اسلامي جمعیت د دوی یوازینی استازی دی او د دوی د ګټو پر سر اسلامی ګوند سره اختلافات لری، نه بل څه! په حکومت کې زیات واک هم د دوی لپاره غواړي، خو که هومره واک چې دوی يي غواړي ترلاسه نه شي بیا نو د قوم د استازیتوب په دعوه د مرکزي حکومت او نورو مخالفینو سره د ټکر او شخړې لپاره اړ کړی شوی دی.

په دې وروستیو کې حکمتیار لويي پکتیا ته په سفر او هلته په جوړه شوې غونډه کې، د دولت په کادري سیاست نیوکه کړې او بلخوا څه مهال وړاندې يي ویلي ول چې د ځینو سیمو په تېره بیا د پنجشیر څخه زیات کسان د دولت لوړې چوکۍ په واک کې لری. دغسې نیوکه یو مهال ولسمرغني هم کړې وه او ډيری نور افغانان يي هم کوي چې حقیقت لري او بله دا چې کومه تازه خبره هم نه ده. د بن په کنفرانس کې د حکومت شپېته سلنه پنجشیر او تاجکو ته بېلول، د کوم ار(پرنسیب) پر بنسټ حق ګڼلی شو چې حکمتیار او یا بل افغان يی په نیوکه فاشیست او د دوی په وینا تکقومي وشمېرل شي؟

په دولت کې د پنجشیر او یا بلې سیمې تر استحقاقه زیاتو کسانو باندې نیوکه چې د یوه ګوند د مشر او یا په دولت کې د ځینو چارواکو لخوا کیږی، د پښتنو د قوم سره څه تړاو لری؟ داسې نیوکه ولې اسلامي جمعیت وخت بېوخته د د پښتنو پر مخ راباسی او د دې قوم د سپکاوۍ په موخه ترې کار اخلي!

د وزیرانو غونډې ته په وینا کې عبدالله عبدالله په پکتیا کې د حکمتیار خبرو ته په اشارې سره وايی« قومي مسایلو ته لمن وهل  او سیاست مخته وړل د هېواد سلامتیا ته د زهرو په څېر دی.»

لومړی خو عبدالله عبدالله د حکومت د اجراییه رییس پتوګه حق نه لري چې د دوه ګوندونو، اسلامي جمعیت(چې عبدالله يي غړی دی) او اسلامي ګوند ترمنځ د سیالۍ خبرې د وزیرانو غونډې ته یوسي او هلته نورو مهمو چارو ته د رسیدګۍ پرځای، د وزیرانو وخت په هسې خوشو خبرو ضایع کړی او بله دا چې د یوه ګوند( اسلامي ګوند) لخوا د دولت په کادري سیاست نیوکه، که د اسلامي جمعیت او عبدالله عبدالله په وړو کې شګه نه وی، څنګه « د هېواد سلامتیا ته د زهرو په څېر» ګڼل کېدای شي!؟

البته داسې نیوکه هغه مهال زهر ګڼل کېدای شی چې زهر له نورو لارو تیار شوي وي او هغه اسلامي جمعیت خپلو پلویانو ته مخکې تر مخکې، په واک کې ورکړي وي چې یوازې پاشلو ته يي پلمې لټوي او لکه د تېر ځل پشان چې د سقاو په لاس يي د غازي امان الله خان په وړاندې وکارول دا ځل يی د عطا نور او نورو په لاس د غني، اتمر او حکمتیار په وړاندې و کاروي چې له پخوا يي په رسنیو کې یوځای او غبرګ نومونه په نښه شوي!

که عبدالله عبدالله د هېواد د سلامتیا په غم غمجن وي، مجیب الرحمان رحیمي چې ډېر وخت يي ویاند وو او د افغانستان له تاریخه منکر دی، ولې ترڅنګ نیولی؟ د پدرام په اړه چې د هېواد له خپلواکۍ منکر دی ولې چوپ دی؟ د عطانور په اړه چې افغاني هویت نه مني او په وړاندې يي په ولسي جرګه کې د خپلو بړیڅو په مټ سبوتاژ کوي، ولې نه غږیږي؟ او داسې نور په لسګونو او سل ګونو موارد!

دا ټول هغه زهر دي چې د عبدالله عبدالله پلویان او لارویان يي په هېواد کې پاشي، خو عبدالله او ډله يي په وړاندې چوپ دي.

د اجراییه ریاست پر دوهم مرستیل محقق، د حکمتیار نیوکې چې هغه ( محقق) ایران ته خپل وروستي سفر کې د سپاه پاسدارانو په ملاتړ خبرې کړي او یا د حکمتیار دې څرګندونې چې ویلي يي دي« ایران په تېرو دیرشو کلونو کې د افغانستان په جګړه پانګونه کړې»، ښای عبدالله عبدالله متوجه کړی وی چې د لومړي ځل لپاره د هېواد د سلامتیا په اړه پام وکړي او د قومونو ترمنځ زهرپاشلو ته اندیښمن شي!

د ۲۰۱۷ کال د ډېسمبر ۱۲ مه

سرلوڅ مرادزی

دګلبدین حکمتیار ظهور! په خوست کي

 لیکونکی عبدالمجید راغستاني

12.12.2017golbadin i khost
مولوی محمد یونس خالص د جهادیانو په منځ کي د شوخ، ،طنزي ،او شاعرانه مزاج خاوند وو د ګلبدین په باره کي یې کله ،کله یو شمیر واقیعتونه ویلي دي چي د ده د سیاسي او اجتماعي شخصیت څرګندوي کوي.
خالص وایي”ګلبدین لکه د اور پرتوګ  داسي  دی که یې آغوندې سوځوي دي که یې باسې کونه دي لوڅیږي”.
په بل ځای کي بیا وایي” ګلبدین که په لمانځه کي مخ ته کوو عالم ندئ او که یې شاته کوو څپلۍ پټوي”.
د مولوي خالص خبري یقنآ د حکمتیار په باره کي صدق کوي.ګلبدین حکمتیار په خوست کي ډیري ضد او نقیص خبري درلودې چي هوښیارو اوریدونکو او لوستونکو ته هغه اندیښنې بیا را پورته کوي چي د نوموړي د ظهور! سره په لغمان کي را ټوکیدلي وې او هغه دا وې:
-پاکستان او په خاصه توګه آی،ایس،آی چي له یوې خوا مستقیمه او غیر مستقیمه جګړه مخ ته وړي او د افغانستان د دولت مخالفین (طالبان،داعش)په پاکستان کي کورونه او د پوځي زده کړو مرکزونه لري او ټول جنګي مهارتونه او وسلې هلته تکمیلوي څرنګه د افغان یو مشهور مخالف ته اجازه ورکوي چي له دولت سره سوله وکړي؟
-تر کاسه لاندي نیم کاسه خو به نه وي؟
-ایا پاکستان د مخامخ او یا نیابتي جګړې نه بله لار غوره کړې ده “کلا له داخل نه فتح کوي”؟
د دې پوښتونو په اړه ما په هغه وخت کي خپلي اندیښنې څرګندي کړي وي چي په تاسف اوس کرار،کرار بربنډیږي.
حکمتیار له اخوان المسلمین نه اخوت الپښتون !ته مخه کړیده.
لومړی یې د خوستوالو او لویي پکتیا سره خواخوږي و ښوده چي “حق! یې ندی ورکول سوی “.
دوهمه خبره یې داوه چي “موږ نه باید د چاه بهار بندر تر کراچي بندر په ګټه وبولو”.
تاریخ رښتیا چي حافظه لري دا موږ یو چي حافظې مو ضعیفه دي ،د مجاهدینو د راتګ سره همدې پکتیاوالو(د منګلو په غونډه کي)حکمتیار ته ویلي وه  چي “زموږ دپښتنو ونډه په اسلامي حکومت په نشت حساب ده” حکمتیار ورته ویلي وه “زه د پښتنو رهبر نه یم زه د اسلامي مجاهدینو رهبر یم د پښتنو د حقوقو په باره کي له کبیر ستوري سره خبري وکړي په جرمني کي اوسیږي او د افغان ملت ترانه ږغوي ….”.
اما اوس د دایکنډي او لویې پکتیا مقایسه د رهبر په نظریاتو کي تغیرات ښیي دا چي دا تغیر صادقانه دی او که د شخصي ګټو لپاره دا به وخت وښیي،خو یو خبره جوته ده چي حکمتیار د پښتونو له احساساتو ګټه غواړي.
اما د چاه بهار او کراچي بندرونو په اړه یې بیا څرګندوني بهرنی اړخ لري.زه د حکمتیار دا اندیښنه پر ځای بولم چي چاه بهار هم زموږ په خاوره کي ندئ اما دا هم له یاده ونه باسو چي موږ هر څومره ډیري بدیلي لاري ولرو هغومره مو تجارت او اقتصاد وده کولای سي او موږ د یوه دښمن ګاونډي له انحصاره خلاصولای سي.له بله پلوه زموږ صادرات د هند میلیارډي ټولنه کي تر ټولو ښه بازار لري او دا کار تر کراچي له چاه بهار نه ښه کیږي.
ولي حکمتیار پر کراچي تاکید کوي؟ یقنآ د پاکستان لپاره چاه بهار بندر پرانستنه ښه خبر نه وو،د اقتصادي ترانزیت د ګټو تر څنګ یې تل دا لاره د سیاسي فشار لپاره استعمالوله او حکمتیار باید د خپل پخواني کوربه او ۵۰ کلن دوست اندیښنې په ډاګه کړي وای.
د هغه څه په باره کي چي حکمتیار پښتني سیمي له نورو ولایتونو سره مقایسه کوي،خو له دې نه بیا په څنډه تیریږي چي د هغوی جهادي رهبران که ښه دي که خراب دي د خپلو خلګو په منځ کي دي،مسعود په پنجشیر کي ،تورن اسمعیل په هرات کي،عطا په مزار کي،خلیلي او محقق په بامیان او دایکنډي کي…………….ظهور !وکړي خو ته خپل ولایت ته نسې تلای.تر خوست د کندوز غم کول په کار دي .
دا څو کرښي مي ستاسو د نظریاتو لپاره وړاندي کړي ،تاسو څه فکر کوي؟

لمړۍ نړیواله جګړه او پټې ټولنې :

لیکوال : نورالحق ن. څلی

په نړیواله کچه د پټو ټولنو او سازمانونو یرغلیز سیاست د نولسمې پېړۍ په وروستۍ لسیزه کې پیل شو . په خپله لمړۍ نړیواله جګړه په رښتیا هسې نه ده رامنځته شوې لکه چې مونږ ته یې په پوهنتونو او د تاریخ په کتابونو کې راښيي . په ظاهره دغه څه چې د تاریخ کتابونه یې بیانوي سم دي ، خو کله چې د « صحنې د شا ځواک » موخې راوسپړل شي هغه بیا په دې تړاو په بشپړه توګه بل انځور وړاندې کوي . داکتر ام . کامران د لمړۍ نړیوالې جګړې په تړاو لیکي : « نه انکارېدونکی ثبوت شته چې جګړه مخکې له دې چې پیل شي ، د برتانوي اولیګارشي تر کنترول لاندې نړیوالو بانکرانو ، څه نا څه دوې لسیزې دمخه پلان کړې وه . ظاهرأ د جګړې ستراتیژیکه موخه د المان او روسیې تباه کول او د یوه ځواکمن اروپایي – آسیایي ځواک ، یا د دغې سیمې له هېوادونو څخه د یوه داسې ځواکمن ائتلاف د راڅرګندېدو د شونتیا له منځه وړل وو ، کوم چې کولی شول برتانوي امپراتوري وګواښي . سر بېره پر دي د نړیوالو بانکرانو نورې ژورې موخې د پراخو وژنو او ورانیو له لارې د عیسویت کمزوره کول ، د پوره وینې توېدني او د ملا ماتوونکو پورونو تر اسارت لاندې د اروپایي هېوادونو د راوستلو په مټ د هغوی کمزوره کول ، د اسرائیل د جوړونې لپاره زمینه برابرول او د یوه فرا ملي ( ترانس نشنل ) سازمان تاسیسول وو ، تر څو د نړیوالو بانکرانو تر بې رحمه کنترول لاندې واحد نړیوال حکومت ( نوی نړیوال نظم ) وپنځول شي . نړیوال بانکران په یوه وخت کې هم صیهونیستان او هم فري ماسونان وو ». ( ۱ )
د پورتنۍ ادعا د ثبوت لپاره د ګڼ شمېر څېړونکو له لیکنو څخه ډېرې اخیستنې شته خو دلته یواځې یو څو رااخلو : ښاغلی پرېپاراته په خپل کتاب کې لیکي : « له هماغه پیل څخه نه المان بلکې برتانیه تېری کوونکې وه » . ( ۲ )
د لمړۍ نړیوالې جګړې د پیل په وخت کې د فرانسې د بهرنیو چارو د وزارت معین آبل فېري په خپلو ورځنیو یاد داشتونو کې ولیکل : « جال خپور شوی و او المان د یوه بنګا په سر شوي غټ مچ په شان ور ننوت » . ( ۳ )
د امریکا د اولسمشر سلاکار او د روتشیلد اجنت ډګروال هاوس ، د لمړۍ نړیوالې جګړې له پیل څخه کابو دوې میاشتې دمخه د ۱۹۱۴ کال د مې د میاشتې پر نهه ویشتمه اولسمشر ویلسون ته ولیکل : « هر کله چې انګلیستان هوکړه وکړي ، فرانسه او روسیه به المان راایسار کړي » .
د ډګروال هاوس په اړه بیا لیکوال ګاري آلن داسې لیکي : « ډګروال هاوس د نړیوالې بانکي ورورولۍ د مخې سړی و . هغه اولسمشر ویلسون د نانځکې په شان لوباوه . ویلسون هغه (هاوس ) خپل ډېر نږدې او اعتمادي ملګری باله . هاوس د فدرالي رزرف سیستم په جوړېدو ، د عوایدو د مترقي مالیې په تصویبولو او په لمړۍ نړیوالې جګړې کې د امریکا په ورګډولو کې ستر رول ولوباوه . پر اولسمشر ویلسون باندې د هاوس اغېزه د دې ښه بېلګه ده چې د لوی سیاست په نړۍ کې حقیقي واکمن تل هغه نه دي لکه چې عام خلک یې ویني » . ( ۴ )
دوګلس رید دا هم وایي چې څلورو کسانو : هاوس ، رابي ستیفن وایز ، قاضي برندایس او برنارد باروک ، اولسمشر ویلسون یرغمل نیولی و . نوموړی لیکي : « اولسمشر ویلسون ته له څلورو نږدې کسانو څخه درې تنه یې یهود وو چې درېواړو یې په یوه یا بل وخت کې ، د صیهونیزم او فلسطیني جاه طلبۍ له لارې د یهودانو په توکمیز بېلتون کې مهم رول درلود . . . » . ( ۵ )
دوګلس رید په خپل کتاب کې لیکي : « لمړۍ نړیواله جګړه په ۱۹۱۴ کې پیل شوه ؛ شونې ده چې کیسه جوړونکي لوستونکي دا بیا یاد کړې چې د بلجیم ورانونه ، د پروس د هېواد ملیتاریزم پای ته رسونه او د دموکراسۍ لپاره د چاپېریال خوندي توب د جګړې مسئلې وې . د جګړې په پیل کې ایدموند دې روتشیلد داکتر وایزمن ته وویل چې جګړه به منځني ختیځ ته خپره شي ، چېرې چې د سیاسي صیهونیزم لپاره به د ستر ارزښت لرونکي پېښې رامنځ ته شي » . ( ۶ )
داکتر وایزمن څوک و ؟ بشپړ نوم یې حایم وایزمن او د روسیې په امپراتورۍ کې زېږېدلی دی . په المان کې یې لوړې زده کړې وکړې ، په کال ۱۹۰۴ کې د انګلیستان د مانچستر په پوهنتون کې استاد شو او په ۱۹۱۰ کې د برتانیې تابعیت ورکړل شو . د صیهونیستي سازمان مشر او د شلمې پېړۍ د بانفوذو صیهونیستانو له ډلې څخه و . د شلمې پېړۍ په پیل کې صیهونیستان په دې باور درلود چې په اروپا کې د یهود ستیزۍ احساسات کولی شي دې ته لاره هواره کړي چې یهودان په فلسطین کې د ټاټوبي خاوندان شي . وایزمن په کال ۱۹۰۷ کې د لمړي ځل لپاره فلسطین ته سفر وکړ . نوموړي تل یهودان دې ته هڅول چې فلسطین ته کډه وکړي . لکه چې په دې هکله وایي : « یو دولت د فرمان په ذریعه نشي جوړېدلی ، دولت د یوه اولس په زور او د نسلونو په بهیر کې پنځول کېږي . آن که د ټولې نړۍ حکومتونه مونږ ته یو هېواد راکړي ، هغه به یواځې د کلیماتو ډالۍ وي . خو که چېرې یهودی اولس د فلسطین د جوړولو لپاره لاړ شي ، نو یهودی دولت به په یوه واقعي فاکت بدل شي » ( ۷ ) . وایزمن د اسرائیلي دولت له جوړېدو سره سم د دغه هېواد لمړی اولسمشر شو او تر خپلې مړینې پورې په دغه مقام کې پاتې شو .
دا چې روتشیلد د نړیوالې جګړې په پیل کې وایزمن ته وایي چې جګړه به وروسته منځني ختیځ ته وغځېږي او د سیاسي صیهونیزم په ګټه به مهمې پېښې رامنځ ته شي په خپله ښیي چې پټ ځواک جګړه پخوا پلان کړې وه او دی په خپله د پلان جوړونکو له ډلې څخه دی . که داسې نه وای روتشیلد له کوم ځایه پوهېده چې جګړه منځني ختيځ ته رسي ؟
که مو پام شوی وي د لمړۍ نړیوالې جګړې په کلونو کې یوه بله څېره د اروپایي او امریکایي سیاست د ستیج پر سر ډېره ځلېږي چې هغه هاوس دی . نوموړی اصلأ بانکر او د امریکا د اولسمشر ویلسون سلاکار دی ، مانا دا چې کوم رسمي مقام نه لري او چا نه دی انتخاب کړی . خو دغه سلاکار دومره ځواک لري چې د امریکا اولسمشر ورته یواځې یوه نانځکه ده . پوښتنه پیدا کېږي چې د دغه په ظاهره سلاکار د دومر ځواک راز په څه کې نغښتی دی ؟ ځواب روښانه دی او هغه دا چې نوموړی تر هر څه لمړی د پټو ټولنو غړی دی ، او بله دا چې هغه د سترو بانکي کورنیو سره تړلی کس دی . هاوس د خپل پلار په شان د روتشیلد اجنت و . د جګړې په پای کې د ورسای کنفرانس په بهیر کې د انګلوساکسوني غوره شویو یو داسې سازمان جوړ کړ چې برتانوي څانګه یې د نړیوالو اړیکو سلطنتي مؤسسه ( چاتم هاوس ) او امریکایي څانګه یې د نړیوالو اړیکو شورا په نوم یادېږي . هاوس د دغه سازمان په پنځونه کې مخکښ رول درلود . دغه شخصیت سره له دې چې د ډګرول هاوس په نوم یادېږي خو نوموړی هیڅکله هم نظامي افسر نه و .
د لمړۍ نړیوالې جګړې یوه مهمه پېښه د انګلیستان په پلوۍ ، جګړې ته د امریکا د متحده ایالاتو ور ننوتل دي . دغه پېښه په ظاهره د « لوسیتانیا » په نوم د برتانوۍ مسافر وړونکې بېړۍ د ډوبېدو له امله رامنځ ته شوه . « دغه پېښه د ۱۹۱۵ کال د مې د میاشتې پر اوومه نېټه د الماني « یو – ۲۰ » اوبتل د توغندیز برید له امله رامنځ ته شوه . بېړۍ له نیویارک څخه لېورپول ته روانه وه . د بېړۍ د ټول ټال ۱۹۵۹ سورلۍ څخه یواځې ۷۶۱ کسان ژوندي پاتې شول . . . ټول ټال ۱۵۹ تنه امریکایان په دغې بېړۍ کې سپاره وو چې ۱۲۸ تنه یې په دغې پېښې کې مړه شول » ( ۸ ).
د « لوسیتانیا » بېړۍ د ډوبېدو په تړاو څو فاکتونو ته پام کول اړین دي : دا برتانیه وه چې لمړی یې د المان پر ضد سمندریزه کلابندي اعلان او عملي کړه ؛ المان کابو څه باندې درې میاشتې وروسته د ۱۹۱۵ کال د فبرورۍ د میاشتې پر څلرمه نېټه د برتانیې پر ضد ورته بندیزونه ولګول ؛ د المان او د دغه هېواد د سمندري ځواکونو اعلامیه د امریکا په ټولو مهمو ورځپانو کې چاپ ته ورسېده او په اعلامیه کې په ډانګپېیلې توکه ویل شوي وو چې هره انګلیسي او یا بله بېړۍ چې برتانوي بندرونو ته نږدې کېږي زمونږ لپاره نظامي نښه ده ؛ سره له دې چې بېړۍ مسافروړونکې وه خو شپږ ملیونه مهمات هم په کې بار شوي وو او روښانه ده چې دغه مسئله له المانانو څخه پټه نشي پاتې کېدای . په هر حال له دې چې زمونږ د روان بحث ، اساسي موضوع په یادې پېښې کې د پټ ځواک څرک لګول دي ، دلته د هغه مهال د برتانیې د بهرنیو چارو د وزیر او د پټو ټولنو پېږندل شوي غړي ، سر ایدوارد ګرې او مونږ ته آشنا ښاغلي هاوس تر منځ د خبرو اترو څخه یوه برخه وړاندې کېږي : « ګرې : که چېرې المانیان یوه داسې مسافر وړونکې بېړۍ ډوبه کړي چې امریکایي مسافر هم په کې وي ، امریکا به څه وکړي ؟
هاوس : زه فکر کوم چې دغسې یو څه به د امریکا د متحده ایالاتو عمومي غوسه راوپاروي او دغه کړنه په خپله به د دې لپاره بسنه وکړي چې مونږ جګړې ته ورټېل وهي » ( ۹ ).
دا هم یو فاکت دی چې د « لوسیتانیا » بېړۍ له ډوبېدو څخه دمخه د برتانوي سمندري ځواک مشر ونستون چرچل داسې یو کمیسون ټاکلی و ترڅو د داسې مسافر وړونکې بېړۍ د ډوبېدو سیاسي اغېزې وڅېړي چې امریکایي مسافر هم ولري .
په لمړۍ نړیوالې جګړې کې هم د المان او هم د عثماني امپراتورۍ له خوا د سولې وړاندیزونه وشول چې هر ځل یو په بل پسې په ماهرانه توګه سبوتاژ شول . د ۱۹۱۵ – م کال د فبرورۍ په میاشت کې الماني چارواکو په المان کې د امریکا سفیر جیمز ډبلیو. ګرارد ته د جګړې د پای ته رسولو په تړاو خپلې هیلې ورسولې او غوښتنه یې وکړه چې موضوع اولسمشر ویلسون ته ورسوي . کله چې سفیر د یوه تلګرام له لارې موضوع سپینې ماڼۍ ته خبر ورکړ ، سپینې ماڼۍ ورته لارښوونه وکړه چې له ډګروال هاوس سره دې په ارتباط کې واوسي . ډګروال هاوس هیڅکله هم سفیر ته ځواب ور نه کړ . په دې توګه د اولسمشر سلاکار د المان د سولې وړاندیز له منځه یووړ .
د ۱۹۱۷ – م کال د مې په میاشت کې د امریکا د بهرنیو چارو وزیر روبرت لنسنګ داسې ګزارش تر لاسه کړ چې عثماني امپراتوري له جګړې څخه ستومانه شوې ده او کېدای شي چې له برتانیې سره ځانته سوله وکړي او المان یواځې پرېږدي . اولسمشر ویلسون هنري جې. مارګنتاو ته له دې امله دنده وسپارله چې له عثمانیانو سره اړیکه ونیسي ، ځکه چې نوموړی دمخه هلته د امریکا سفیر و . له دې چې مارګنتاو په خپله یهود و ، نو ځکه یې پرېکړه وکړه چې فلیکس فرانکفورتر له ځان سره ملګری کړي . فرانکفورتر بیا د قاضي لویس برندایس « اخیستل شوی سیاسي ګوډاګی او مرستیال » و . قاضي برندایس لکه څنګه چې دمخه یادونه وشوه د هغو څلورو کسانو له ډلې څخه و چې اولسمشر ویلسون یې یرغمل نیولی و . د دې تر څنګ نوموړي په امریکا کې د صیهونیزم د پراختیا لپاره د « پاروشیم » په نوم یوه پټه ټولنه هم پنځولې وه . د عثماني ترکانو د سولې د وړاندیز د پایلې په اړه آلیسن وایر لیکي : « فلیکس فرانکفورتر د پلاوي غړی شو او په پای کې یې د پلاوي مشر ، پخوانی سفیر هنري جې. مارکنتاو یې په دې قانع کړ چې له دغې هڅې لاس واخلي . د امریکا د متحده ایالاتو د بهرنیو چارو وزارت چارواکو داسې وګڼله چې صیهونیستانو د دې لپاره کار وکړ چې دغه د سولې راوستلو باالقوه ماموریت ناکامه شي نو ځکه ور څخه ناخوښه وو . صیهونیستانو اکثرأ د دوی له کړنو څخه دغه شان ناخوښي د امریکایي دیپلوماتانو له یهودانو سره د دښمني ثبوت تعبیروله » . ( ۱۰ )
لکه چې څرګنده ده د جګړې له پیل سره الماني ځواکونو د بلجیم هېواد لاندې کړ او د فرانسې خاورې ته ننوتل ، په پيل کې په بریالۍ توګه مخ په وړاندې روان وو ، وروسته جګړه په ټپه ولاړ حالت ته ورسېده . الماني ځواکونو د پر مختګ توان له لاسه ورکړ او اړ شول چې د دفاعي جګړې لپاره خپلې کرښې سمبال کړي . فرانسوي او برتانوي ځواکونو هم دا توان پیدا نه کړ چې الماني ځواکونه د فرانسې او بلجیم له خاورو څخه شا تګ ته اړ کړي . د دواړو لورو انساني تلفات حیرانوونکي و .
د المان د سولې د وړاندیزونو له سبوتاژ څخه وروسته د المان او برتانيې د سمندري ځواکونو تر منځ جګړه ډېره خونړۍ او فعاله شوه . المان د روسیې پر ضد په ختیځه جبهه کې یو په بل پسې نظامي بریالیتوبونه لرل چې په پای کې یې د برست – لیتوفسک تړون پر روسیې باندې وتاپه . له ۱۹۱۷ – م کال نه وروسته المان په لوېدیځه جبهه کې هم تعرضي جګړې پيل کړي .
په کال ۱۹۱۶ کې دوید لیود جورج د برتانیې صدراعظم شو . نوموړی له ۱۹۰۸ څخه تر ۱۹۱۵ پورې د خزانې یا مالیې وزیر و . کله چې نوموړی صدراعظم شو ، د خپلې دندې په لمړیو دوو ورځو کې یې د برتانوي پوځ له لوی درستیز فیلد مارشال روبرتسن څخه د فلسطین د نیولو غوښتنه وکړه او هیله یې څرګنده کړه چې عثماني امپراتوري ړنګه شي .
سره له دې چې د پوځ لوی درستیز له دغه پلان سره موافقه نه کوي او داسې استدلال کوي چې د فلسطین د نیولو لپاره لږ تر لږه دوه یا درې فرقې په کار دي . که چېرې دغه کار وشي مونږ به اړ شو چې دغه فرقي د فرانسې له جبهې څخه وباسو . خو له داسې پلان سره چې د پټ ځواک له خوا وړاندې شوی و مخالفت کول ګټه نه لرله .
دلته دې ته پام کول اړین دي چې برتانیه په داسې حال کې خپل سیاست ته بدلون ورکوي چې د خپل او فرانسوي پوځ سر بېره یې ، له خپلو ټولو مستعمرو څخه په لسګونه زره سر تېري اروپا ته ولېږدول ، تر څو المان ته ماته ورکړي ، خو نه یواځې دا چې د پام وړ بری یې تر لاسه نه کړ بلکې په فرانسوي جبهه کې دومره ناوړه وضعیت وو چې د فرانسې نیمایي پوځ د جګړې د فشار له امله په بلوا لاس پورې کړ . روسیې ماته وخوړه او د بولشویکانو په راتګ سره له نړیوالې جګړې نه ووتله . له دې سره المان دا شونتیا تر لاسه کوي چې د برتانیې او فرانسې پر ضد جبهې ته اضافي ځواکونه واستوي . په تاریخ کې د لمړۍ ځل لپاره د برتانیې د سمندري ځواک برلاسي بده ګواښل کېږي . د المان سمندري ځواکونه د برتانوي ټاپو شاو خوا ټول سمندرونه د جګړي په خونړي ډګر بدلوي او جګړیز نوښت عملأ د المان لاس ته لوېږي .
په دغه شان وضعیت کې له برتانيې څخه څو زره کیلو متره لېرې په منځني ختیځ کې د جګړې د یوې نوې جبهې پرانیستل له هیڅ سیاسي او نظامي منطق سره جوړ نه راځي . دا سمه ده چې په منځني ختیځ کې د سویز کانال او د فارس د تیلو خوندي توب د برتانوي امپراتورۍ لپاره حیاتي ارزښت درلود . خو دغه دواړه ستراتیژیکې سیمې په بشپړه توګه د برتانوي ځواکونو تر ولکې لاندې وي .
شونې ده چې په منځني ختیځ کې د عثماني امپراتورۍ د شتوالي سوال پیدا شي ، په دې تړاو باید په لنډ ډول وویل شي چې د یادې امپراتورۍ ځنکندن ، له روسيې سره د ۱۸۷۷ – ۱۸۷۸ کلونو په جګړې کې د ماتې خوړلو راهیسې پیل شو . عثماني امپراتورۍ د قبرس اداره په ۱۸۷۸ کې انګلیس ته په دې نیت وسپارله چې د تزاري روسیې په مقابل کې یې ملاتړ وکړي ؛ مصر سره له دې چې تش په نوم د عثماني امپراتورۍ تر واکمنۍ لاندې و خو په ۱۸۸۲ کې انګلیسانو لاندې کړ ، د مذهبې خطبو نه پرته چې د عثماني پاچا په نوم وې ، نورې ټولې چارې یې له لندن څخه اداره کېدلې ؛ د لمړۍ نړیوالې جګړې نه دمخه دېرش زره د برتانوي هند عسکر یواځې د سویز کانال د امنیت ساتنې لپاره ځای پر ځای شوي وو .
بې ځایه به نه وي چې د عثماني امپراتورۍ له ځینو نور کمزورتیاوو څخه په دې ډول یادونه وکړو : دغې امپراتورۍ هیڅکله خپل پراخ صنعت نه درلود ؛ پوهنتونونه او تخنیکي ښوونځي چې د صنعتي انقلاب لپاره اړین وو ، له نشت سره برابر وو ؛ د باسواده او روزل شویو کدرونو نشتوالی ؛ د ارتباط نیولو خوار او ابتدایي وسایل ؛ خرابې لارې ؛ په دولتي ادارو کې د پراخ فساد شتون ، « بخشش » د ورځې شعار و ؛ سیمه ییز چارواکي تر ډېره جنګسالاران وو او د مرکزي دولت کمزورتیا ته لېواله وو ؛ مذهبي علماوو او فیودالانو د اصلاحاتو سره مخالفت کاوه ؛ د منځنۍ طبقې نشتوالی ؛ درنې وسلې ، بېړۍ ، د اورګاډو واګونونه او پټلۍ په ګرانه بیه په اروپا کې اخیستل کېدل خو عثمانیانو په خپله داسې څه نه تولیدول چې د دغو توکو ونج شي ، نو ځکه دې ته اړ شول د خپلو اروپایي کریډېټ ورکوونکو سره په زیان رسوونکو شرایطو موافقه کړي ؛ او داسې نور .
په هر حال ، له دغو څرګندونو څخه موخه دا وه تر څو دا جوته شي چې د لمړۍ نړیوالې جګړې د برخلیک ټاکلو لپاره د فرانسې جبهه برخلیک ټاکونکې وه او عثماني امپراتورۍ د دې جوګه نه وه چې هلته اغېزه وکړي ، یا دا چې په منځني ختیځ کې د برتانوي امپراتورۍ ګټې وګواښي .
لکه څرنګه چې دمخه مو یادونه وکړه ، کله چې دیوید لیون جورج د برتانیې صدراعظم کېږي د فلسطین نیول او د عثماني امپراتورۍ ړنګونه د خپل سیاست لمړي توبونه ګرځوي . د دې موخې لپاره له خپلو ټولو مستعمرو څخه لکه : استرالیا ، نیوزیلند ، برما ، هند ، ویست اندیز او جنوبي افریقا څخه یو ځواک راټولوي او خپلې ټاکلې موخې چې د فلسطین نیول او د عثماني امپراتورۍ پر تابوت باندې د وروستي میخ ټکوهل و ، لاس ته راوړي .
د دې لپاره چې بحث پای ته ورسو او دې پوښتنې ته ځواب پيدا کړو چې ولې داسې وشول ؟ ښه به دا وې چې د لمړۍ نړیوالې جګړې او پټو ټولنو تر سرلیک لاندې بحث ، تر ټولو غټ ټکي یو ځل بیا را یاد کړو . داکتر ام. کامران ویلي و چې جګړه د برتانوي اولیګارشي تر کنترول لاندې بانکرانو دوې لسیزې دمخه پلان کړې وه د نورو موخو تر څنګ یوه موخه یې د اسرائیلي دولت د جوړونې لپاره زمینه برابرول وه . وروسته له دې نه یادونه وشوه چې ایدموند دې روتشیلد د جګړې په پيل کې د نړیوال صیهونیستي سازمان مشر ، داکتر وایزمن ته ویلي وو چې جګړه به وروسته منځني ختیځ ته خپره شي او د سیاسي صیهونیزم لپاره به د ستر ارزښت لرونکې پېښې رامنځ ته شي .
دا چې د برتانيې حکومت ولې د دې پر ځای چې د جګړې اروپایي محاذونو ته پاملرنه وکړي ، بر عکس منځني ختیځ کې د جګړې نوي محاذونه پرانیزي ، او پر دې پوره باور لري چې د امریکا متحده ایالات به هرو مرو جګړې ته رادانګي ، د دې ټولو پوښتنو ځوابونه ، د هغه پټ ځواک ( صیهونیستانو او ماسونانو ) په پلانونو او موخو کې ولټول شي چې لمړۍ نړیواله جګړه یې پلان کړې وه . په دې تړاو د بارون ناتان مایر روتشیلد دا خبره هم ښه ځواب ګڼل کېدای شي چې وایي : « زه د دې پروا نه لرم چې کوم ګوډاګی د انګلیستان پر تخت کښېنول کېږي ، تر څو د برتانیې پر هغې امپراتورۍ واکمني وکړي ، په کومه کې چې لمر هیڅکله هم په کې نه کشېني . هغه څوک چې د برتانیې د پيسو سمبالونه کنترولوي ، برتانوي امپراتوري هم کنترولوي او زه د برتانیې د پیسو سمبالونه کنترولوم » .
اخیست ځایونه :
1 – www . mujahidkamran.com/articales.php?id = 49
2 – Guido G. Preparata : Conjuring Hitler : How Britain and America Made the third Reich. Pluto press , 2005. P.14.
3 – Ibid . P. 24.
4 – Gary Allen . None Dare Call It Conspiracy.
2013 edition published by Dauphin Publications Inc., P. 52.
5 – Douglas Reed. The Controversy of Zion.
Bridge House Publisher Inc. P. 242.
6 – Douglas Reed. Far and Wide.
First printed 1951. Angriff Pr June 1, 1981;
Part 2, chapter 2.
7 – Chaim Weizmann ( 1989 )
The Letters and Papers of Chaim Weizmann :
Aug 1898 – July 1931.
Transaction Publisher . P.301.
ISBN 978 – 0 – 87855 – 279 – 5.
8 – www.spiegel.de/einestages / der – untergang – der – Lusitania – a – 948087.html
9 – A. Ralph Epperson. The Unseen Hand : An
Introduction to the Conspirational View of
History. P. 258.
10 – Alison Weir. Against Our Better Judgement:
the hidden history of how the U.S. was used
to create Israel . 2014. P.9.

د محکومو ولسونو د خلاصون په خاطر:

 

په 1967 زکال سيهونستي ځواکونو د خپلو متحدو ملگرو په مرسته د فلسطين ازادي ټوک ټوک کړه د مينځني ختيځ زياتره مستقل هيوادونه ېي وگواښل د سوري د سينا لوړی څوکې د مصر يو شمير ځمکې د لبنان ، اردن د خاوری موهمې برخې اشغال کړې اود مصر هوايي ځواک له مينځه يووړلو او نور دا  داسرايلو د سيهونستي رژيم د موخو لو مړنۍ گام وو ،د بيت المقدس تر 70 فيصدو زياته برخه دوی اشغال کړه. له همغه وخت نه تر اوسه فلسطينيان  د سيهونيزم تر فشار او ناروا کړنو  لاندی ژوند کوي ددوی پر ځمکه  يې کورونه جوړکړه او يهودي کورنۍ پکې ځای پر ځای شوي د ملگرو ملتو دامنيت شورا 15 گونو پرېکړو ته غاړه نه ږدي دوی د خپلو سيهونستي انډيوا لانو په مرسته د نړيوالو قوانينو منلو ته تېار نه شول ورځ تر بله خپلو ځلمونو ته دوام ور کوي .د سهيونستانو ملگرو پر منځني ختيځ کې داور تنارو ته باروت ور پاش کړل د يمن، ليبيا، مصر، سوريي ، عراق ولسونه سره په جنگ جگړو اخته کړه .نن دامريکا د متحدو ايالاتو د وسلو جوړولو فابريکو فرمايشونه زيات او هر يو هيواد کوښښ کوي چی د وسلو داخستلو په نوبت کې ځای ونيسي يوازی سعودي عربستان په 2017 زکال له امريکا څخه د سل ميليارده ډالرو وسله واخستله په سوريه کې د زرگونو خلکو ژوند له مينځه ولاړ او په سلگونوزره کډوالی ته اړ شول.

د ډيسمبر پر اتلسمه 2017 زکال دامريکی مشر ډونال ټرمپ لخوا  بيت المقدس د اسريلو د مرکز په توگه اعلان شو د اور لمبو ته بل ډول اور غورځونکې باروت ورواچول شو چی د نړې زياتره خلکو يي مخالفت وکړ،د افغان ولس د نړې ستر ښکيلاک گر ځواک برتانيا بيا سل کاله وړاندی دافغان ولسونو تر مينځ د ډيورنډ توره کرښه وباسله اوس د همدوی په سلا پر دغه توره کرښه اغزن تار کښل پېل شوي افغان ولس به هيڅ کله دا توره کرغېړنه کرښه ونه مني د برلين داستعماري ديوال په شان به دا کرښه له مينځه يوسي د افغان ولسو يوالی به ژر تامين شي. د کشمير لانجمنه ويش هم دبرتانيا د ښکيلاک گر ځواک ميراث دی چی د هند له پاره د منلو نه دی.په نړي کې ټولې ستونزی اود ولسونو د نفاق لامل همدا لوی ځواکمن نظامي طاقتونه دي چی د خپلو منافعو له پاره ولسونه سره جنگوي او خپلی منافع لټوي. خو اوس د نړې ټول ملتونه ويښ اود خپلوملي  منافعو له پاره د بل د شومو موخو  منلو ته تيار نه دي.دوی  دسولی لار غوره گڼي او ډېر ژر به د يوالي لاسونه سره ور کړي او هر محکوم ملت  به د خپلو هيوادونو خاوندان شي.

م. کوچی

پر افغانستان له پخوا پلان شوی یرغل

ایمیل

7.12.2017USA anriber
یوشمیرڅیړونکي دواشنګتن درسمي روایت خلاف پرافغانستان یرغل د نیویارک په سوداګریزمرکز دبریدونوپه وړاندې غبرګون نه ګڼي ، هغوی پدې انددي چې دابریدونه په افغانستان دیرغل لامل نه بلکه یوه پلمه وه اوددغه یرغل لپاره د اوږدې مودې ستراتیژي له پخوا جوړه شوې وه. پردې اساس دسپتمبر دیوولسمې نیټې بریدونه واشنګتن ته داسې یوه پلمه او طلایي چانس شو چې دالقاعده دشبکې دمنځه وړلوپه نامه په افغانستان یرغل وکړي ،هلته دخپل پوځي شتون سربیره دخپلې خوښې حکومت واکمن کړي چې هم هدف ته ورسیږي ، هم نړیوال ملاتړترلاسه کړي اوهم څوک دملامتۍ پړه پرې وانه چوي.« په واقعیت کې د امریکې دنوې جګړې لپاره پلان جوړونه دسپتمبرد۱۱ نیټې دغمجنې پیښې څخه څه کم دری کاله مخکې پیل شوې وه » (۱ ) دپورتني نظر سموالی دا خبره چې «په کال ۱۹۹۷ کې په متحده ایالاتو کې یوغیر دولتي سازمان اوفکري مرکز( د یوې نوې امریکایي پېړۍ لپاره پروژه ) ( پي ان اې سي ) نومېږي جوړشو، دتمرکز ډګریې د امریکا بهرنی سیاست او په نړۍ کې د امریکا لیدرشیپ ته پراختیا ورکول ټاکل شوي و. نوموړي بنسټ په ۲۰۰۰ کال کې ګزارش خپورکړ،ورځپاڼوهغه (پر نړۍ باندې د امریکا د واکمنۍ ابتدایي طرحه) وباله.ګڼ شمېر څېړونکو ، سیاستوالو او د جګړې ضد غورځنګ فعالینو دغه ګزارش د هیتلر « زما مبارزه » کتاب سره په تله برابر وګاڼه.په ګزارش کې د منځني ختیځ په اړه په څرګنده توګه ، د ټولو هغو طبعي زېرمو چې لا نه دي ایستل شوي ، په تېره بیا د تېلو او ګازو د زېرمو نیونه ، د نویو پوځي اډو جوړونه او د اړتیا په صورت کې د رژیمونو بدلونونه غوښتل شوي دي.»
دشوروي اتحاد د ړنګیدووروسته دزلمي خلیل زادپه وینا واشنګتن داسې طرحه وړاندې کړه چې« له مخې یې متحده ایالتونه بایددهرناانډوله سیال دراپورته کیدومخنیوی وکړي . په طرحه کې زیاته شوې وه : زموږلومړۍ موخه دپخواني شوروي اتحاد په بڼه یابله سیمه کې دهرهغه سیال دبیا راپورته کیدو مخنیوی وي ، چې موږ ته د پخواني شوروي په څیرګواښ زیږوي. موږدخپلې طرحې پربنسټ پتییلې وه چې دسړې جګړې اونوروستروشخړود مخنیوي په موخه ددوه قطبي اوڅوقطبي نړۍ دراپورته کیدومخه ونیسو»(۲ )
هغه مهال واشنګتن ته پته لګیدلې وه چې دافغانستان شاوخوا کې دداسې ځواکونودراڅرګندیدو شونتیا لیدل کیږي چې په نړۍ دامریکې دلیډرشپ اوهژمونیستي تګلارې په وړاندې ودریږي لدې کبله دهغوی دتحرکاتو دڅارنې اوورته دستونزواوخنډونو دجوړلوپه موخه اړینه بریښيده په سیمه کې پوځي شتون ولري چې افغانستان دخپل جغرافیایي موقعیت له کبله مناسب ځای واوسربیره پردې یې په جهادي ډلو،په لویدیځ کې په ګڼ شمیر میشت افغان تکنوکراتانواویو شمیرکیڼ لاسو بشپړاغیزاونفوذدرلود چې پخپل ټاټوبي کې دامریکې پوځي حضورته هرکلی ووایي. له همدې کبله یې پردې هیواد دیرغل نخښې جوړولې اودپلې کولو لپاره یې فرصتونه لټول اویایې هغه ایجادول. همدالامل وچې امریکایانودځینې سیمه ئیزه ځواکونوسره دطالبانود راپرزولو په موخه سلامشورې هم سرته رسولې وې . پدې اړه خپاره شوي اسناد ښيي چې سپینه ماڼۍ د۲۰۰۱ کال دجولای په میاشت کې دې پریکړې ته رسیدلې وه چې«په افغانستان کې پوځي عملیات دواورې داوریدو نه،چې ترټولو ناوخته نیټه به یې داکتوبر منځ وي ترسره شي » (۳ ) دجینزنړیوال امنیت په نامه له بریتانیا څخه خپریدونکې پوځي ستراتژیکې مجلې د۲۰۰۱ کال دمارچ په ۱۵رپوټ ورکړ چې دامریکې نوي حکومت له هند، ایران او روسیې سره یوځای « په افغانستان کې د طالبانودحکومت پرخلاف جبهه جوړوي. هندپوځي سامان آلې ،سلاکاران اودڅرخي الوتکو تخنیکران دشمال ټلوالې په واک کې ورکوي او همدارنګه هند اوروسیه دواړه دخپلوعملیاتو لپاره په تاجکستان اوازبکستان کې له پوځي اډو ګټه اخلي.» همداراز دانډیا ریکټزهندي مجلې د۲۰۰۱ کال دجون په ۲۶ د طالبانودحکومت پرخلاف دامریکې دمتحده ایالتونو ، هند، روسیې اوایران دګډ چلند په اړه نورجزئیات په ډاګه کړل« که چیرې پر طالبانولګیدلي نوي سخت اقتصادي بندیزونه د افغانستان بنسټپال حکومت پرګوندونکړي. نوهنداوایران به دطالبانوخلاف دیوه (متحد پوځي ګوزار) په مهال دامریکا او روسیې ترڅنګ ودریږي.» د۲۰۰۱ کال دجون دمیاشتې په پیل کې پوتین دروسیې ولسمشر دهمګټو هیوادونوپه غونډه کې څرګنده کړه چې دطالبانو خلاف پوځي ګوزارمخکې دی. د۲۰۰۱ کال دسپتمبرپه ۱۸ دبی بی سی خبریال جورج آرني دپاکستان دبهرنیوچارودپخواني وزیر نیازنایک له خولې رپوټ ورکړ چې امریکایي چارواکو ورته داړیکو دیوې نړیوالې ډلې دپلان په باب ، چې دملګروملتوترمشرۍ لاندې په برلین کې کتلي و خبرورکړی و که بن لادن په لنډ وخت کې ونه سپارل شي ، نو امریکا به له پوځي وسیلو نه کارواخلي چې هم بن لادن اوهم ملا عمر ووژني یا ونیسي. دنوموړوټولو موخه داده چې دطالبانورژیم راوپرزوي »(۳ ) ددې رپوټ دخپریدوڅخه څلورورځې وروسته دسپتمر په ۲۲ دګارډین ورځپاڼې داسناریوتائیدکړه اودهغې پربنسټ افغانستان ته ګوتڅنډنه دهغه څلورورځني کنفرانس په ترڅ کې وشوه چې دجولای په میاشتې په منځ کې دبرلین په یوه میلمستون کې دامریکا، روسیې ، ایران اوپاکستان دحکومتونو داستازوپه ګډون جوړ شوی و، دادیولړهغو نارسمي کنفرانسونو په بهیر کې چې دافغانستان په اړه لیدموندنې ( نظریاتی) ترنامه لاندې جوړیدل دریمه کتنه وه. ددې غونډې ګډون کونکي پرنایک سربیره دری پاکستاني جنرالان، په م،م کې دایران پخوانی سفیرسیدرجایي خراساني ، دشمال ټلوالې دبهرنیوچارووزیرعبدالله عبدالله ، دافغانستان لپاره دروسیې پخوانی استازی نیکولای کوزیروف او دروسیې ګڼ شمیر نوراستازي اودغه راز ( امریکایان) په پاکستان کې دامریکا پخوانی سفیرټام سمینر، دسویلې آسیا په چاروکې د بهرنیوچارو مرستیال وزیر کارل اینډفورت اولي کالډرین وو. دغه غونډه دافغانستان لپاره دم،م دهغه مهالني اواوسني ځانګړي استازي فرانسیس وینډرل لخواوربلل شوې وه. حیرانونکې داده چې هغه مهال واشنګتن ایران دشرارت مرکزګاڼه خوپه پټه یې ګډ دبل هیواددواکمنۍ دنسکورولونخښې جوړولې هغه څه چې دواشنګتن دخبرواوعمل ترمنځ واټن ښيي. ځینې چې پرافغانستان یرغل د طالبانوله لوري امریکې ته د اسامه نه سپارل ګڼي اړینه بریښي وویل شي چې داسامه نه سپارل یوه پلمه وه. امریکایانونه یوازې نه غوښتل اسامه ونیسي بلکه اړیکې یې هم ورسره ساتلې.کله چې واشنګتن د۲۰۰۱ کال په جون کې د طالبانودنسکورولو په موخه غونډې رابللې « درویټر خبري آژانس په حواله دسپتمبر ترپیښې دوې میاشتې مخکې داسامه بن لادن اوسي آی اې مامورنیو ترمنځ د دوبی دمتحده اماراتوپه امریکایي روغتون کې چې دپښتورګو دناروغیوپه خاطر بستري و ، لیدنې وشوې چې حالت یې دښه کیدو پرلوري و…، په روغتون کې دالیدنه دفرانسې دفیګاروورځپاڼې د۲۰۰۱ کال په اکتوبرکې تائیدکړه او بیانوي : د۲۰۰۱ زکال دجون په میاشت کې دوبی داسامه بن لادن اوسي آی اې دمحلي مامورینو دملاقات ځای و. دنوموړي روغتون داداري برخې یومامور وایي چې دخلکو لومړی درجه دښمن دجون ( ۴ – ۱۴ ) نیټې پورې په همدغه روغتون کې بستري و…، دفیګارورپوټ دڅونوروورځپاڼو لخوا تائیدشوی دی چې دهغې ډلې څخه یې لندن ټایمزهم تائیدوي : اسامه بن لادن ددوبی په امریکایي روغتون کې دیوولسو ورځو په جریان کې دډاکټرتري کالویي ، چې کانادایي یورولوژیست دی تردرملنې لاندې و.»(۴)
دامریکې له لوري پرافغانستان دیرغل لپاره هراړخیزچمتووالی هغه وخت بربنډیږي چې د امریکې دملي امنیت مؤسسې اعلان کړل چې دازبکي، عربي اوافغاني ژبومتخصصینولپاره اړتیالري. دامؤسسه په پام کې لري پدې سیمه کې پوځي تطبیقات ترسره کړي چې په هغوکې به سلګونه امریکایي ، ازبک ، قزاق ، قرغز اوترک پراشوتیستان ګډون وکړي.»(۵) عجیبه داوه دهغوتطبیقاتوخبره کیده چې امریکایانو، ازبکانو ، قزاقانو، قرغزانواوترکانوپکې ګډون کاوه اودافغاني اوعربي ژبو متخصصینوته هم اړتیا وه. دې دامعنی لرله چې پر افغانستان یرغل پلان شوی وچې دپورتنیوهیوادونودخاورې نه ګټه پورته شي اوافغان ژباړونکو ته اړتیا وه. سربیره پردې هغه مهال کله چې «پنتاګون په افغانستان باندې دیرغل نخشې نهایي کولې دامریکې دبهرنیو چارو وزارت هم دافغانستان له لارې دپایپ لاین نخشې نهایي کولې، له همدې امله دامریکې سفیرې په پاکستان کې دپاکستان دانرژۍ دوزیرسره ګوري او دپایپ لاین دطرحې په اړه ورسره مذاکره کوي. »(۶)
دتیرې برخې اودپاسنیو څرګندونو څخه جوتیږي چې دسپتمبردیوولسمې پیښې څخه څه د پاسه دوه کاله مخکې کله چې دطالبانواویونیکال امریکایي کمپنۍ ترمنځ دنللیکې دغځیدا په اړه خبرو نتیجه ورنکړه، امریکایانو، دافغانستان لپاره دم، م استازي ، سیمه ئیزو ځواکونو اودافغانستان مکاروشرقي اوغربي اسلامي ګاونډیانوپرافغانستان دیرغل نخشې اوپلانونه جوړول. پردې بنسټ ویلی شوچې پرافغانستان دامریکې – انګریزپوځي یرغل دسپتمبرد۱۱ نیټې دترهګریزوبریدونوسره هیڅ تړاونلري اویرغل له پخوا پلان شوی و.
————————————————————————————
۱ -جنګ امریکا با تروریسم ، میخایل شوسودوفسکی، مؤسسه نشرات نګاه تهران ۱۳۸۹ ، مخ ۱۱۴
۲ – استازی ، زلمی خلیل زاد،مخ ۹۹
۳ – واشنګتن پست ،۱۸ -۱۱ – ۲۰۰۱
۴ – جنګ امریکا باتروریسم ، مخونه ۵۰ – ۵۳
۵- نیوزویک ،۱۸ -۶ – ۲۰۰۱
۶- پرونیتورپوست، پیښور،اکتوبر ۲۰۰۱

افغانستان د فلسطین په پرتله یوه پیړۍ وروسته پاتې دی

لیکوال : نورالحق ن. څلی

یادونه : دغه لیکنه په ۲۰۱۴ کې لیکل شوې او خپره شوې ده . یواځې د غزې د جګړې خبرې ور څخه قیچي شوې دي . په درنښت

په دا تېرو درې ورځو کې د فلسطیني بیت المقدس په اړه د امریکا د اولسمشر څرګندونې او دریځ سره له دې چې هیڅ څه یې نوي ندي ، د افغاني رسنیو سر لیک جوړوي او په اړه یې تاوده بحثونه روان دي . ډېرو مینه والو ، د نظر او قلم خاوندانو خپل زړونه تش کړل او طبعي خبره ده چې نظرونه یو شان نه دي . زمونږ ټول هېوادوال د فلسطینیانو په غمېزه کې ځان شریک بولي او خپل ملاتړ یې څرګند کړی دی . زه په خپله هم د فلسطین د استقلال او آزادۍ کلک ملاتړی یم او اسرائیلي جنایتونه او اشغال غندم . خو که سپېنه ووایم ددغې مسئلې په تړاو د افغاني رسنیو له خوا دا جوړ شوی شور ماشور ، یو څه وځورولم او تر یوې زیاتې کچې راته مصنوعي ښکاري او په دې کې هیڅ شک نه لرم چې د دغو نندارو شاته زمونږ د هېواد اشغالګر لاس لري تر څو د خلکو پام د خپلو کورنیو او ملی مسئلو څخه بل لور ته واړوي . که له بدخشان څخه تر بلوچستانه او له هرات څخه تر اټک پورې د خپلو خلکو حالت ته وګورو او د فلسطین له اوسیدونکو سره یې پرتله کړو نو هرومرو دې پایلې ته رسېږو چې د افغانانو حالت له هر پلوه ډېر بد دی او د افغانانو خاوره د فلسطینیانو د خاورې په پرتله ډېرو وینو خړوبه کړې ده . د هغې ترګمۍ سپېدې لا نه دي چودیدلي چې افغانان یې راکلابند کړي دي . زمونږ خلک وایي : « چراغی را که در خانه بسوزد ، مسجد را صبر است » . د افغان لپاره باید افغان لمړیتوب ولري نه بل څوک .
راځئ چې د خپلو خلکو او هېواد سیاسي ، اقتصادي ، نظامي ، فرهنګي او . . . حالت د فلسطین سره په ځغلنده توګه پرتله کړو : له سیاسي پلوه افغانستان هم د فلسطین په شان یو اشغال شوی هېواد دی او خپل استقلال نه لري ، یواځې توپېر په دې کې دی چې فلسطین یو اشغالګر لري چې اسرائیل دی خو افغانستان د هماغه اسرائیل په شمول لسګونه اشغالګر لري . فلسطینیان د یوه اشغالګر اردو سره په جګړه کې دي خو افغانان بیا د لسګونو اشغالګرو اردوګانو تر ګوزارونو لاندې دي . په جنایتونو کې اسرائیلي پوځیان له خپلو امريکایي انډیوالانو کم نه دي خو بیا هم یو فرهنګ خو لري ، هر جنایت کوي خو د امریکایي پوځیانو په شان د اشغال شوي اولس په نارینوو او ښځو باندې جنسي تېری نه کوي .
په فلسطین کې د خصوصي امنیتي کمپنیو په نوم د ټولې نړۍ حرفوي قاتلین نه جنګېږي ، خو زمونږ هېواد د دغو حرفوي قاتلینو په پولیګون بدل شوی دی .
فلسطینیان د حماس او فتح په نوم دوه سیاسي قطبونه لري چې په ملي مسئلو کې ګډ دریځ لري ، افغان یې بیا بند په بند ویشلي دي د رسمي او غیر رسمي ګوندونو او ډلو لست او سیاسي دریځونه یې د افغانانو په پرتله بهرنیو ته ښه مالوم دي چې د حق السکوت معاش یې حواله کوي .
فلسطینیان خپل طبعي مشرتوب لري چې ټول د خپل اولس د برخلیک او د هېواد استقلال ته ژمن دي او په دې تړاو له هیچا سره معاملې ته غاړه نه ږدي ، افغانان له دغه نعمت څخه محروم شوي دي او د پردیو څارګرې شبکې هڅې کوي تر څو د افغانانو لپاره د مشرتوب ټاکل په خپل انحصار کې ولري .
فلسطینیان د ملي یوالي حکومتي میکانیزم په خپله اراده ټاکي ، د افغانانو لپاره په دې اړه بیا سپېنه ماڼۍ تصمیم نیسې .
د فلسطیني ادارې د مهمو سکتورونو لکه د مالیاتو ، د مصارفو د تنظیم ، اقتصادي پرمختګ ، پلان جوړونې ، د خدمتونو د وړاندې کولو ، امنیت او عدلي څانګو جوړښتونه د یوه بریالي سیاسي سیستم په توګه فعالیت کوي . افغانستان څه لري ؟
په فلسطین کې بې سوادي کابو له منځه وړل شوې ده . د فلسطین په اوسنۍ خاوره کې هیڅ ماشوم نشته چې ښوونځي ته لاړ نشي . په دې برخه کې د افغانستان لاس ته راوړنې او وضعیت په خپله وګورئ .
د فلسطین یواځې دیارلس سلنه وګړي پاکو او روانو اوبو ته لاس رسی نه لري ، راځئ دا و پوښتو چې آیا د افغانستان دیارلس سلنه وګړي پاکو اوبو ته لاس رسی لري او که نه ؟
فلسطین د مخدره توکو د کر کیلې ، تولید او قاچاق ستونزه نه لري . افغانستان ته پردو نه یواځې دا آفت راوړ بلکې تر درې ملیونه خپل وکړي یې په همدې بلا روږد دي .
فلسطینیان د خوارځواکۍ ستونزه نه لري حال دا چې د افغانستان ۷۰ سلنه ماشوم او لویان له دې درکه رنځ وړي .
د فلسطیني ادارې د صحي خدمتونو کچه او کیفیت تر ډېرو عربي هېوادونو لوړ دی . د خپل هېواد د صحي خدمتونو په اړه په خپله سوچ وګړئ .
د نړۍ د هېوادونو د رفاه او سوکالۍ د کچې د ټاکلو لپاره یوه نوې اصطلاح ده چې د « انساني توسعې شاخص » بلل کېږي چې د لاندنیو درې معیارونو د ترکیب پر اساس ټاکل کېږي :
الف ــ د سالم او اوږد عمر ـــــ مانا دا چې د په نښه شوي هېواد انسانان څو کاله سالم عمر کوي ؛
ب ـــ پوهنې او زده کړو ته لاس رسی ـــــ د په نښه شوي هېواد خلکو کې د با سوادۍ کچه او د زده کړو کلونه څومره دي ؛
ج ــــ د مناسب ژوند کچه ـــــ د یوه انسان کلني عایدات
د پورته یادوشوو ضریبونو د احصائیه پر اساس د ملګرو ملتونو د پرمختګ پروګرام اداره هر کال د نړۍ د هېوادونو د انساني توسعي شاخص ټاکی او خپروي یې . د ملګرو ملتونو د دغې ادارې د راپور په اساس فلسطین په نړۍ کې یو سلو لسم ( ۱۱۰‌ ) ځای لري حال دا چې افغانستان په همدغه راپور کې یو سلو پنځه اویایم ( ۱۷۵ ) ځای لري .
اوس راځئ چې د ملګرو ملتو د پرمختګ پروګرام د ادارې د ۲۰۱۲ کال د احصائیي پر بنسټ د فلسطین او افغانستان په اړه لاندینیو شمېرو ته پام وکړو .
افغانستان :
د باسوادې کچه ۲۸٫۱ سلنه
د فقر کچه ۳۶ سلنه
د یوه تن کلنی عاید ۱۰۰۰ دالره
د هغو ماشومانو کچه چې د ابتدایي ښوونځي تلو څخه محروم دي ۵۴٫۶ سلنه
همدغه اداره کاږي چې د افغا نستان نیمایي ماشومان په ټولګي کې پښه هم نه ږدي .
په افغانستان کې د بې روزګارۍ د کچې په تړاو مې د ملګرو ملتو د یادې ادارې په راپور کې څه تر سترګو نه شول خو د « سي ای اې د نړۍ د فاکتونو کتاب ۱۴ . ۸ ــ ۲۰۱۳ » لیکي چې د افغانستان ۳۵ سلنه وګړي بې روزګاره دي . ( اوس د بې روزګاره کسانو شمېر هرو مرو دوه ځلې ډېر شوی دی ) .
فلسطین :
د باسوادۍ کچه ۹۳٫۸ سلنه
د فقر کچه ۳۴٫۵ سلنه
کلنی عاید ۱۲۶۱ دالره
د بې روزګارۍ کچه ۲۳ سلنه
د فلسطین په اړه د خوښۍ بله خبره داده چې هغوی د هیچا پوروړي نه دي ، خو د افغانستان د بهرني پور په اړه له کابله خپریدونکې رسنۍ تلوع نیوز د ۲۰۱۱ کال د اکتوبر په ۲۴ داسې خبر ورکړ : « د افغانستان د مالي وزارت وایي چې افغانستان د بېلابیلو هېوادو او نړیوالو سازمانونو ۲٫۳ بلیونه دالر پوروړی دی » . د پور دغې شمېرې ته که ځېر شو نو د هر افغان پر ځان باید له ډاره ویښته ودرېږي . د افغان هر ماشوم چې پیدا کېږي د پور دومره پیټی یې پر اوږو دی چې ټول عمر به یې کړوي .
د وروستۍ خبرې په توګه باید ووایم چې افغانان د فلسطینیانو په پرتله یواځې لوی ټاټوبی ، ډېر نفوس او د استقلال او آزادۍ په لار کې د مېړانې ډک تاریخ لري او بس . فلسطینیان له هر پلوه تر افغانانو کم تر کمه یوه پېړۍ مخ ته دي

دا افغان غنم رنګه صاحبان ولې خطرناک دي ؟

 

 

لیکونکی : نورالحق ن. څلی

اشغالګر تل اوږد مهاله اشغال ته اړتیا نه لري ، ځکه چې په ګرانه بیه تمامېږي . اشغال په دې مانا هم نه دی چې هرو مرو دې پر هر څه باندې بشپړ کنترول ولري ، بلکې پر هغو څيزونو باندې د بشپړ کنترول لرلو په مانا ده چې مهم دي . اشغالګر یواځې د لاندې شوي اولس غاړه ایښودنې ته اړتیا لري . شونې ده چې اشغالګر دغه کار د لاندې شوي اولس په اړه د کره مالوماتو د لرلو ، ښې محاسبې او ښه سنجول شوي سیاست پر مټ تر سره کړي .
په دې تړاو تر ټولو ښه بېلګه د برتانیې له خوا د هند د نیمې وچې لاندې کول دي . برتانیې نه یواځې د هند ټولې شتمنۍ لوټ کړې ، د هند اقتصاد یې د خپلو اړتیاوو او نړیوال تپاک سره سم له سره سمبال کړ ، بلکې آن د هند آرام طبعیته خلک یې په داسې جنګیالیو بدل کړل چې په خپله خوښه د انګلیس ټولواک لپاره وجنګېږي او مړه شي .
هغه کسان چې هندوستاني مشران بلل کېدل ، ډېری یې په خپله خوښه د خپل انګلیسي بادار چوپړ ته تیار وو ، او ځينې هغه مشران چې د اشغال ضد وو ، هغه یا له منځه یوړل شول او یا خنثی شول .
له ویلو پرته روښانه ده چې برتانویانو د هند دوو شیانو ته ډېره لېوالتیا لرله : لمړی د هند شتمنیو ته ، دوهم – د خپلو جګړو لپاره د هند ځواکمن پوځ ته .
انګلیسانو د دې لپاره چې د هند پورته یادې دوې مهمې سرچینې تر خپل کنترول لاندې راولي نو « د بېل یې کړه او اېل یې کړه » مشهور سیاست یې خپل کړ . دغه انګلیسي سیاست د هندوستان اولسونه په خپلو کې سره په جنګ واچول . پایله دا شوه چې د هندوستانیانو د همغږه غبرګون ښوولو مخه ډب شي . هغه کره مالومات چې انګلیسانو د ځایی خلکو په اړه لرل نو محاسبه یې کولی شوای چې د کوم راجا ، نواب یا ټاکور ملاتړ وکړي او د کوم یوه غوږونه ورتاو کړي . په دې توګه هندوستاني مشران په خپل منځي تربګنیو او جګړو کې شکېل او ستومانه وساتل شول . سیمه ییز مشران تل د خپل پایښت لپاره د انګلیسانو ترحم او لاس نیوي ته اړ وو . په بله وینا دغو مشرانو د خپل مرییتوب دوام په خپله خوندي کاوه .
د وخت په تېرېدو سره د ځایی اوسېدونکو له منځه یوه نوې طبقه راوټوکېدله . د دغې طبقې مهمه ځانګړتیا دا وه چې یو مخ انګلیس پلوه وه . دغه کسان کابو ټول د هغو هندوستانیانو دویم نسل و چې پلرونو یې د انګلیسانو په چوپړ کې آزمویل شوي وو . په ټولنه کې د دغې طبقې اړوند کسانو ته « غنم رنګه صاحبان » ( انګلیسي – Brown Sahib ) ویل کېدل . د دغې طبقې په راټوکېدو سره انګلیسانو په حقیقت کې داسې ژمن او د ډاډ وړ مرسته کوونکي پیدا کړل چې بې پوښتنې د هرې بولۍ اجرا کولو ته تیار وو .
دغه غوره شوي د انګلیس په سیستم روزل شوي وو ، ژبه ، فکر ، تخیل ، خوراک ، عادتونه ، د ژوند کولو بڼه ، هر څه د انګلیس په دود وو . دغې طبقې ته ډېر ښه مادي او ټولنیز امتیازات ورکول کېدل . د غنم رنګه صاحبانو یواځې د ښځو کالي او ګاڼې د انګلیس له فرهنګ سره برابرې نه وې نور هر څه د انګلیسانو له فرهنګ سره برابر وو . آن ماشومانو یې ځانګړي ښوونځي درلودل .
انګلیسانو د غنم رنګه صاحبانو په مرسته څو پېړۍ پر هند باندې واکمني وکړه . د غنم رنګه صاحبانو رول ته باید له یوه بل اړخه هم وکتل شي او هغه دا چې ، په برتانوي هند کې د هغو انګلیسانو شمېر چې د استعماري چارواکو په توګه یې دندې سر ته رسولې ، له لس زرو ډېر نه وو ، خو دغو لس زرو د هغې زمانې ، ۳۰۰ ملیونه نفوس لرونکي هند باندې خپل راج چلاوه . د یادې طبقې اړوندانو د هندي ټولنې په بېلا بېلو ډګرونو کې لا تر همدا اوسه خپل نفوذ ساتلی دی .
د اشغالګرو بله ځواکمنه وسله مطبوعات دي . رسنۍ باید د اشغالګرو د برلاسۍ او سپېڅلتیا په اړه خیالي کیسې ، افسانې او نویوالی جوړ کړي ، تر څو نوي باورونه رامنځ ته شي . دا خبره باید دومر ډېره تبلیغ شي چې ته وا اشغال د یوې سپېڅلې موخې یا د خدای لپاره تر سره شوی دی ، نو ځکه اشغال باید د خدایي نعمت په توګه وګڼل شي .
که چېرې لږ ځير شو نو وینو چې نن ورځ په افغانستان هم د « غنم رنګه صاحبانو » یو قشر رامنځ ته شوی او واکمن دی . که څه هم دغه قشر کټ مټ هماغه رول او دندې سر ته رسوي ، لکه کومې چې هندوستاني غنم رنګه صاحبانو د خپل بادار انګلیس لپاره سر ته رسولې ، خو یو څه توپېر لري . توپېر یې دا دی چې هندوستاني والا وو د استعمار پر دوام باور درلود ، ځکه چې له یوې خوا هندوستانیان تر ډېره سر کشه خلک نه وو او له بلې خوا د وسله وال مقاومت څرک نه لګېده . نو ځکه ، سره له دې چې هر څه ته یې د انګلیس په سترګو کتل او سل په سلو کې خپل بادار ته ژمن وو خو بیا هم په دې پوهېدل چې دوی د همدغه اولس سره نه شلېدونکی اړیکې لري . پر دې برسیره ، هغوی یواځې انګلیسي شبکو ګمارلي او روزلي وو . زمونږ د وطن د غنم رنګه صاحبانو قشر بیا له درې داسې بېلا بېلو ډلو نه جوړ شوی دی چې د مخه په ظاهره یو بل سره یې دښمنۍ کولې خو اوس یوې مرجعې په دنده ګمارلي دي . د دغه قشر یوه ډله تش په نوم تکنوکراتان ، بله ډله پروني تش په نوم چپیان او بله ډله تش په نوم جهادي تنظیمونه جوړوي .
د افغانستان تکنوکراتانو ته پرته له دې چې د اشغال مامورین وویل شي ، بل څه ویلی نشو . په دې وروستیو شپاړسو کلونو کې هر وزیر ۱۵۰۰ سلاکاران لرل . آیا دغه سلاکاران ټول تکنوکراتان نه وو ؟ آیا دوی پرته له چور او فساد څخه بله کومه لاسته راوړنه لري ؟ پرته له ښاغلي رمضان بشردوست څخه چې د انجیوګانو پر ضد ودرېده ، اعتراض یې وکړ او خپله استعفا یې وړاندې کړه ، آیا کوم بل چا هم دغسې ګام اوچت کړی دی ؟ ځواب حتمأ نه دی ، ځکه چې بل چا داسې زړورتیا نه لرله .
پخواني تش په نوم چپیان چې د سرو لښکرو پر شوبلو باندې سپاره هېواد ته راغلل او د پردي عسکر د برچې په زور د واک ګدۍ ته رسېدل ، په حقیقت کې یو څو شلې هغه کسان وو چې د وخت شوروي اتحاد د څارګرې ادارې اجنتان وو . دوی هیڅ ایدیالوژۍ او ملي ارزښتونو ته ژمن نه وو . کله چې یې ماموریت پای ته ورسېده ، ورسپارل شوی ځای یې د خپل بادار په دستور خپل هم مسلکې ډلې ته وسپاره . په بله وینا د کمونیست سر د جهادي تنظیمو له ګریوانه راووت .
جهادي تنظیمونه د افغاني ټولنې د « غنم رنګه صاحبانو » قشر اساسي ځواک جوړوي . که د زړه خبره وکړم دا د تنظیمونو له نومونو سره د « جهادي » مختاړی راته بې ځایه او د جهاد کلیمې ته سپکاوی ښکاري . واقعیت خو دا دی چې جهاد اولس وکړ ، تنظیمونه خو هسې د پردیو اجیران وو او د هغو ارزښتونو په پلورلو اخته وو چې یواځې د همدوی په شان لوېدلي کسان یې جرئت کولی شي .
مونږ په دې پوهېږو چې دا پنځلس جهادي تنظیمونه پردو د خپلو ګټو د ساتلو او د افغانستان د ړنګولو لپاره راجوړ ، سمبال او چاغ کړل . هغه جګړې او کړنې چې دغو تنظیمونو کړي دي ، له بده مرغه ډېری یې د اسلام مبین دین له احکامو سره په ټکر کې دي .
سیدنا حضرت ابوبکر صدیق ( رض ) مسلمانانو ته د جګړې په وخت کې د لسو موضوعاتو په تړاو په څرګندو ټکو داسې لارښوونې کړې دي : « ښځې ، ماشومان ، زاړه یا کمزوري کسان مه وژنئ ؛ میوه لرونکې ونې مه پرې کوئ ؛ هیڅ ښار مه ړنګوئ او هغو کسانو ته لاس مه وروړئ چې له ځان سره وسلې نه لري ، هغه څوک چې تسلیم شي او یا پناه وغواړي هغه مه وژنئ ، ټول هغه کسان چې تاسو ته تسلیم شي باید تاسې یې خوندي توب ډاډ من کړئ » .
د جهادي تنظیمونو غړي دا څلوېښت کاله د مسلمانانو په وژنو ، د اسلامي ارزشتونو په بدنامولو ، د ښارونو ، لارو ، پلونو ، ښوونځیو او روغتونونو او . . . په ړنګولو باندې اخته دي . آیا په نړۍ کې به داسې جاسوسۍ شبکه پيدا شي چې له دغو پنځلسو تنظیمونو څخه یې کومه غوښتنه کړې وې او دغو جهادي تنظیمونو منفي ځواب ور کړی وي ؟ ناشونې ده . دغه تنظیمونه د « بلکواتر » امنیتي کمپنۍ په شان دي ، هر څوک چې پیسې ورکړي دوی یې چوپړ ته تل تیار دي . د جهادي تنظیمونو ځینې غټ سرونه د کمونیزم له ګریوانه راووتل .
د یادونې وړ ده چې له بده مرغه دا د ټولو جهادي تنظیمونو یوه ځانګړتیا ده چې تل د نورو په لاس د خپل اولس د ځپلو لپاره په یوې وسیلې بدلېږي . القاعده او داعش خو زمونږ د جهادي تنظیمونو شاګردان دي ، راځئ چې د « البدر » ، « الشمس » او « رضاکارانو » له ډلو څخه یادونه وکړو چې د راولپېڼډۍ د اووه ګونو تنظیمونو استادان ، روزونکي او پالونکي دي . جهادي تنظیمونو د همغو په کودي کې ډوډۍ خوړلې ده .
پورته یادې ډلې د ۱۹۷۰ – یم کال په پای کې د پاکستان د څارګرې ادارې آی اس آی په نوښت ، د جماعت اسلامي ، نظامې اسلامي او مسلم لیګ ګوندونو په همکارۍ ، په ختیځ پاکستان کې د بنګالیانو د ځپلو لپاره جوړې شوې . د البدر ډلې غړي یو مخ د جماعت اسلامي کسان وو . د الشمس ډلې غړی تر ډېره د نظامې اسلامي ګوند کسان وو خو د جماعت اسلامي او مسلم لیګ د ګوندونو کسان هم په کې وو . د رضاکارانو ډله یوه ارجله ډله وه او د ټولو ګوندونو کسان په کې تنظیم شوي وو .
دغو ډلو د پاکستاني پوځ سره په ګډه ، د ۱۹۷۱ – یم کال د مارچ د میاشتې له ۲۵ – مې نېټه نه د همدغه کال د دسمبر د میاشتې تر شپاړسمې نېټې پورې درې ملیونه بنګالیان ووژل ، ۳۰ ملیونه یې له خپلو ځایونو نه بې ځایه کړل او پر ۵۰۰ زرو ښخو باندې یې جنسي تېری وکړ . د بنګالیانو یواځينۍ ګناه دا وه چې نه یې غوښتل د پنجابیانو لاس لاندې ژوند وکړي . د پاکستان له خوا د بنګله دیش جنوساید په نړۍ کې د شلمې پېړۍ د پنځو نسل وژنو په کتار کې ځای لري .
د بنګله دیش په نسل وژنه کې څوک په نښه کېدل ؟
د پوهنتون استادان ، محصلین ، داکتران ، علمي کدرونه ، سیاسي او ټولنیز مشران ، ښوونکي ، د ښوونځیو وتلي شاګردان او دیني عالمان .
د بنګالیانو د شتمنیو چور ، د کورنۍ د غړو ترمخه پر ښځو او جنکیو باندې جنسي تېری کول ، کورونو ته اور اچول عادي کارونه وو .
په هر حال ، لکه چې وینو د افغانستان جهادي تنظیمونو د خپلو استادانو ځینې نسخې په بشپړه توګه عملي کړې دي ، ځینې یې یو څه ، خو یو شمېر یې لا پاتې دي . که چېرې روان اشغال یو څو کاله نور دوام وکړي نو ډېر نور څه به هم ووینو .
دا هم باید ومنو چې د افغانستان دا پنځلس جهادي تنظیمونه ، سره له دې په خپلو کې سره جوړ نه وو ، آن په خپلو کې یې یو د بل ډېر کسان سره ووژل ، خو په یو کار کې بې جوړې دي ، او هغه دا چې خپل ستر لارښود ، د سقاو زوی ته ډېر درناوی لري .
د جهادي تنظیمونو په دغه کار کې یو بل راز هم نغښتی دی او هغه دا چې هغوی پوهېږي چې د افغانستان خلک وطن پلورنې ، له دشمن سره مرسته کولو یا پردو ته جاسوسي کولو ته ملي خیانت وایي او کرکه ور څخه لري ، خو که همدغه کار ته یو څه اسلامي جامې ور واغوندل شي نو هرو مرو یو څو ناپوهان پیدا کېږي چې باور ورباندې وکړي . د سقاو زوی خپل ځان خادم دین رسول الله وباله ، جهادي تنظیمونه ځانونه مجاهد بولي . د تومنې له پلو هیڅ توپېر نه لري .
دغه فکتورونه چې پورته مو ور څخه یادونې وکړې + ( جمع ) دا چې په تېرو څلورو لسیزو کې د افغانستان غنم رنګه صاحبان په دوامداره توګه د ډېرو بهرنیو جاسوسي شبکو له خوا روزل شوي ، لاس په لاس شوي ، پلورل شوي او اخیستل شوي دي نو له دوی څخه ډېر ماهر معامله ګر جوړ شوي دي . دا چې دوی هیڅ ډول ملي ارزښتونو ته ژمن نه دي ، هغې پوښتنې ته ښه ځواب دی چې : دا زمونږ غنم رنګه صاحبان ولې خطرناکه دي ؟

لويهجرګه او د هغې تاریخي سابق

پرینت

4.11.2017Jahani 1
په افغانستان کي د شوروي اتحاد پرضد د جهاد د اعلانېدلو سره سم، د ظاهرشاه طرفدارو تنظیمونو او مشرانو د لويي جرګې د غونډېدلو غوښتنه کوله. د ۱۹۸۱ کال د اکټوبر په میاشت کي، د کوټي په ښار کي، دا طرح د عملې کېدلو پولي ته نيژدې سوې وه چي د پاکستان پولیسو مداخله وکړه او د هغي ستري قومي غونډي برخه وال یې په لرګیو ووهل. البته د هغي جرګې په وخت کي هم دا سوالونه موجود ول چي لومړی خو د جرګې د غړو د ټاکلو لپاره مشخص معیارونه موجود نه دي او دوهم که چېري دا جرګه راغونډه سي او مهمي قومي فیصلې وکړي نو د کابل د حکومت د انکار په صورت کي له جرګې سره، د خپلو فیصلو د عملي کولو لپاره، کوم پوځي او سیاسي زور موجود دی؟
دا هغه سوالونه دي چي ما د طالبانو د حکومت په وخت کي، د امریکا ږغ راډیو د خبریال په حیث، له حضرت صاحب څخه وکړل. ما هغه ته وویل چي که چېري ستاسي سره درې زره افغانان په یوه جرګه کي برخه واخلي او د رایو په اتفاق یوه فیصله وکړي او طالبان یې ونه مني نو بیا به تاسي څه کوی. حضرت صاحب ویل چي هغوی مجبور دي چي د ملت فیصلې ته غاړه کښېږدی. ما بیا ورته وویل چي که یې د ملت فیصلې ته غاړه نه ایښودله نو بیا؟ حضرت صاحب ویل زه ښراوي کوم او زما ښراوي بې تاثیره نه دي. زه ریشتیا هم د حضرت صاحب د ښراوو په اغېزه هغه وخت پوه سوم چي د امریکا بمبارډ الوتکو د طالبانو نظام نسکور کړ.
نن سبا په افغانستان کي، او له هیواده بهر، بیا د لویي جرګې د غونډېدلو خبري تودې دي. بېل بېل تنظیمونه، جبهې او اشخاص د لويي جرګې د رابللو غوښتنه کوي. البته هغه جرګه چي اوس باید را وبلله سي له مخکنیو جرګو سره توپیر لري. د افغانستان د اسلامي جمهوریت د اساسي قانون یوسلو لسمه ماده د لويي جرګې د غړو او ناظرینو لپاره حدود او چوکاټ تعین کړی دی. د دې مادې په اساس په لویه جرګه کي د ملي شوراغړي( چي مطلب به یې د پارلمان دواړي جرګې وي جهاني) د ولایاتو او اولسوالیو د جرګو رییسان برخه لري.
و زیران، د ستري محکمې رییس او غړي او لوی څارنوال د لويي جرګې په غونډو کي بې له دي چي د رايي ورکولو حق ولري ګډون کولای سي. که د جرګې غوښتونکي د اوسني حکومت اساسي قانون مني ( چي باید حتما یې ومني) نو د دې فاسد پارلمان او فاسدو ولایتي شوراګانو له رییسانو څخه به، چي د څه باندي یوه کال راهیسي یې د کار موده پوره سوې او ټول په غیر قانوني توګه کارته دوام ورکوي، د څه خیر تمه وکړای سي. هغه آش هغه به کاسه وي او را بلل سوې لویه جرګه به، د رایو په مطلق اکثریت، د اوسني حکومت کارونه او کارنامې تاييد کړي. او که سیاسیون او تنظیمونه د خپلي خوښي سره سمه جرګه راغواړي نو د هغې فیصلې به څوک مني. خوندوره خو لا داده چي جمهورییس حامد کرزي د ۲۰۱۳ کال د نومبر پر اووه لسمه، د امریکا سره د امنیتي تړون د لاسلیک کولو او نه لاسلیک کولو په باب، یوه لویه جرګه، چي تقریبا دوو زرو کسانو برخه پکښی درلوده، را وبلله. جرګې، د رایو په مطلق اکثریت، له امریکا سره د امنیتي تړون د لاسلیک کولو په ګټه رایه ورکړه. خو اولسمشر کرزي د خپلي رابللي جرګې فیصله ونه منله او جرګه په خپله مخه ولاړه.
په هغه جرګه کي لا یوه بله ډرامه هم وسوه او هغه دا چي حضرت صاحب صبغت الله مجددي ، د جرګې د رییس په حیث، ګواښ وکړ چي که له امریکا سره امنیتي تړون، چي د امریکا د قواوو د حضور دوام تضمینوی، لاسلیک نه سي دی به هجرت وکړي. لوستونکي باید دې خبري ته متوجه وي چي مسلمانان له دارالحرب یعني د کفارو له ملک څخه دارالاسلام ته هجرت کوي. په دې صورت کي نو ګواکي د حضرت صاحب مبارک لپاره د امریکا تر اشغال لاندي افغانستان دارالاسلام او د امریکا د قواوو د وتلو په صورت کي افغانستان دارالحرب وو!!
لویه جرګه، چي نوم یې، په شلمه پېړۍ کي، د اعلیحضرت امان الله خان له پاچهی سره تړلی دی، په اصل کي د واکمنانو د ارادې مظهر دی؛ ځکه چي غړي یې زیاتره د واکمنانو په خوښه انتخاب او ټاکل کېږي. پاچاهانو او مشرانو خپلو فیصلو ته د قانوني رنګ ورکولو لپاره، وخت په وخت لويي جرګې رابللي او بیرته رخصت کړي دي. سره له هغه چي د لويي جرګې نوم او یا په دغه کیفیت موسسې ذکر، د افغانستان په باب، په هیڅ پخواني تاریخي متن کي نسته، زموږ ځیني مورخین او لیکوالان د هغې لپاره د څه باندي زرو کلونو تاریخي سابقې ادعا کوي. په دې کي شک نسته چي جرګه د پښتنو یوه ډېره زړه عنعنه ده او ښايي زرونه کلونه سابقه ولري؛ خو هغه جرګې د لویي جرګې له مفهوم سره توپیر لري. پښتنو په خپلو قومي جرګو کي هیڅ وخت د پاچا د ټاکلو، لیري کولو او یا قانون جوړولو په باب بحث او رایه ګیري نه ده کړې. د افغان جرمن په پورتال کي مي د محترم ف هیرمند په مضمون کي د محمدعلم فیض زاد پر کتاب باندي حواله ولیده چي وايي د ناصرالدین سبکتګین د ټاکلو لپاره لویه جرګه راغونډه سوه او هغه یې پاچا کړ. لیکوال د تاریخ یمیني په حواله لیکي چي څرنګه چي د الپتګین په کورنۍ کي د پاچاهي لایق څوک نه وو نو اعوان و انصار او آزاد او بنده سره راجمع سول او سبکتګین ته یې قدرت وسپاره. لومړی خو د تاریخ یمیني دا لیکنه د تأمل وړ ده؛ ځکه چي د الپتګین له وفات څخه وروسته د هغه زوی اسحق د تقریبا پنځو کالو لپاره پاچا وو. له هغه څخه وروسته د الپتګین غلام بلکاتګین یا بایه تګین، چي یو لایق جنرال وو، په بشپړ عدالت، لس کاله پاچهي کړې ده.سبکتګین له هغه سره په ټولو پوځي او اجتماعي چارو کي ملګری وو.له بلکاتګین څخه وروسته یوبل غلام پیري تګین تقریبا پنځه کاله پاچا وو. پیري تګین یو ظالم سړی وو. ځکه نو د غزني خلکو ابوعلی لاویک ته پر غزني باندي د حملې کولو او نیولو بلنه ورکړه. سبتګین د ابوعلي لاویک قواوو ته ماته ورکړه او د غزني خلکو سبکتګین پاچا کړ. طبقات ناصري د راورټي انګلیسي ترجمه ص ۷۳
په دې برخه کي تاریخي متون دونه مغشوش دي چي سړی یې په لوستلو کي ستونزه پیدا کوي. په داسي حال کي چي سامانیان، بلخ، غزني، نیشاپور اوبادغیس له بخارا څخه اداره کوي. په دغه وخت کي ابوعلي لاویک چي طبقات ناصري یې ابوعلي انوک لیکي، څرنګه د غزني پر حکمران اسحق باندي حمله کوي او هغه د ساماني پاچا نوح بن نصر څخه د مرستي اخیستلو ته مجبوروي. او کله چي غزني ته ستنېږي بیا هم معلومه نه ده چي یو کال وروسته څرنګه وفات کېږي. بیا هم دغه لاویک یا انوک د بلکاتګین له لس کلني پاچهی څخه وروسته د کابل د شاه په مرسته پر غزني باندي حمله کوي او د چرخ په سیمه کي د سبکتګین له لاسه ماته خوري. څرنګه چي ټول د پریتګین د فساد له لاسه تر پزي رسېدلي ول نو سبکتګین یې پاچا کړ. طبقات ناصري دري متن ص ۲۲۷
کابل شاه په دې وخت کي څوک دی چي ، په سیمه کي د سامانیانو د دونه لويي او قوي امپراطوری سره سره، پیلان او دونه منظم پوځ لري چي پر غزني باندي حملې کوي، انوک یا لاویک څوک دی، له کومه ځایه پر غزني باندي حملې کوي او له دغو پېښو څخه وروسته چېري ځي، تاریخي متون په دې باره کي چوپ دي.
په هر صورت، سبکتګین په غزني کي قدرت ته ورسېدی. شل کاله یې په بشپړ عدالت حکومت وکړ. خو د هغه د پاچا کولو لپاره نه جرګه او نه لویه جرګه سوې ده بلکه هغه د یوې پوځي کودتا له لاري، چي په هغه زمانه کي بېخي معمول وه، قدرت ته رسېدلی دی.
بله لویه جرګه چي زموږ زیاتره لیکوالان اشاره ورته کوي هغه د میرویس نیکه د پاڅون څخه مخکي قومي جرګه یا لويي جرګې دي. ځیني مورخین خو د میرویس نیکه د پاڅون څخه مخکي د دریو لویو جرګو یادونه کوي او مرحوم عبدالروف بینوا خو د میرویس نیکه په نوم کتاب کي لیکي چي کله میرویس نیکه له اصفهان څخه راستون سو نو د کندهار په لاره کي په کاروانسرایونو کي هغه ته هرکلی ویل کېدی او په عسکري مراسمو او تشریفاتو به موزیک ته ورته ږغول کېدی.
مرحوم غبار هم له اصفهان څخه د میرویس خان د ستنېدلو وروسته د کندهار د شمال ختیځ په دېرش میلي کي د مانجې په علاقه کي د یوې پټي جرګې یادونه کوي او وايی چي په هغه تاریخي جرګه کي د ابدالیانو، غلجیو، تاجیکو، هزاره، اوزبیکو او بلوڅو د قبایلو مشرانو برخه درلوده. په دې جرګه کي میرویس خان، یحیی خان د میرویس خان ورور، محمدخان چي په حاجي انکو مشهور وو او د میرویس خان وراره وو، یونس خان کاکړ، نورخان بړیڅ، ګلخان بابر، عزیزخان نورزی، سیدال خان ناصری، بابوجان بابی، بهادرخان، یوسف خان او ملاپیرمحمد چي په میاجي مشهور وو او نورو برخه درلوده. افغانستان درمسیر تاریخ لومړی چاپ ص ۳۱۹
داچي مرحوم غبار به د میرویس نیکه د جرګې په باب دا مفصل معلومات له کومه کړي وي سړی څه نه سي ویلای؛ ځکه چي په افغانستان کي هیچا دا پېښي ثبت کړي نه دي. له بلي خوا مرحوم غبار موږ ته وايی چي په هغه جرګه کي نه یوازي ابدالیانو او غلجیانو دواړو برخه درلوده بلکه هزاره، تاجیک، اوزبیک او بلوڅ مشران هم موجود ول خو کله چي په جرګه کي د برخه والو مشرانو نومونه یادوي نو یوازي د غلجي مشرانو له نومونو سره مخامخ کېږو، چي هغه لا هم یوه تاریخي استناد ته اړتیا لري.
د اېران د فاسد او غاصب حکومت په مقابل کي، د میرویس خان د قیام په باب یوازینی نسبتا مستنده لیکنه د مسیحي پادري کروزینسکي یاداښتونه دي چي په اصفهان کي د اوسېدلو په وخت کي یې په نسبتا ښه امانت ترتیب کړي دي. د کروزینسکي له یاداښتونو څخه د میرویس د فوق العاده هوښیاری او ډیپلوماسی اټکل کولای سو. په دې کي شک نسته چي میرویس خان به د ګرګین په څېر یوه فاسد او ظالم حاکم د له منځه وړلو لپاره له خپلو نورو د باور وړ قومي مشرانو او خانانو سره کتلي او هغه به یې له منځه وړی وي. مګر دا پټي لیدني کتني لویه جرګه نه سي افاده کولای. له بلي خوا، په هغه وخت کي د هرات د ابدالیانو، چي وروسته احمدشاه بابا دراني وبلل، او کندهار د غلجیو، په تېره بیا د هوتکو د قبیلې ترمنځ ډېره سخته دښمني موجوده وه، حتی هډونه یې سره مات کړي ول. ګواکي د حاجي میرویس خان په هغو پټو مرکو او پاڅون کي نه یوازي هزاره، بلوڅو، تاجیکو او اوزبیکو برخه نه درلوده بلکه د پښتنو ابدالي قبایل هم ورسره ملګري نه ول. میجرراورټي د افغانستان او بلوچستان په باب یاداښتونو په کتاب کي لیکي چي که پر افغانستان باندي د نادرافشار د حملو په وخت کي د غلجیو او درانیو ترمنځ اتحاد موجود وای نو د دې هیواد تاریخ به بل رنګ درلودلای. راورټي ص ۶۱۰
په دې کي شک نسته چي نه یوازي پښتانه بلکه د افغانستان ټول اوسېدونکي قومونه په یو ډول نه یو ډول د جرګو او مرکو تاریخي او زاړه عنعنات لري؛ خو د جرګو یا لویو جرګو له لاري یې هیڅ وخت پاچاهان نه ټاکلي او نه یې پرزولي دي. لکه مخکي چي مي وویل یو ځل بیا وایم چي لویه جرګه د شلمي پېړی ایجاد دی او تر اوسه چي په دغه نامه هر څه لويي جرګې سوي دي، واکمنانو د خپلو پلانونو او نیتونو د عملي کولو لپاره رابللي دي. د افغانستان له سیاسیونو، سیاسي تاجرانو او منورینو څخه لاره ورکه ده. دوی ټول غواړي په قدرت کي برخه ولري او یا قدرت په لاس کي ولري خو د قدرت د اخیستلو چل نه ورځي؛ ځکه یې نو دې یوې نسخې ته پام سوی دی چي هغه لویه جرګه ده. که له دوی څخه پوښتنه وسي چي د داوود خان له زمانې څخه تر اوسه پوري، په دې څه کم څلوېښتو کلونو کي کومي لويي جرګې د ملت غوښتنو ته انعکاس ورکړی او د ملت له غوښتنو سره سمه نتیجه یې ورکړې ده، دوی به هیڅ جواب ونه لري او یا به ټولي خرابی پر پردیو تاوان کړي.
موږ اوس دونه بېچاره سوي یو چي د بُن جرګې ته هم، چي د جورج بوش او د هغه د امریکايي او افغاني نوکرانو او چاکرانو په امر او فرمایش جوړه سوې وه، لویه جرګه وایو. موږ د افغانستان هغه اضطراري لویه جرګه چي زه یې د امریکا ږغ د خبریال په حیث شاهد یم او یوازي خندونکې تراژیدي یې بللای سوی، هم لویه جرګه وایو.
دا پوښتنه هیڅوک نه کوي چي لویه جرګه به څوک جوړوي. که یې له حکومته څخه غواړی نو هغه خو د لويي جرګې د رابللو لپاره خپل مقررات لري او دا به هم درته ووايي چي هر څه پر لار دي نو لویه جرګه د څه لپاره. که یې تاسي پخپله جوړوی نو تخنیک به یې څرنګه وي؟ دا جرګه به چېري، د چا په اجازه، د چا په تضمین او د چا په لګښت جوړوی؟ داسي به یې فرض کړو چي دا ټول سوالونه حل سول. جرګه مو جوړه کړه. فیصلې به یې څوک درسره ومني. ځکه چي دا جرګه به په هر صورت د اوسني اساسي قانون په خلاف وي. اوسنی حکومت چي د خپل اساسي قانون په خلاف چلېږي نو ستاسي د لويي جرګې فیصلو ته به څرنګه اعتنا وکړي. زه وایم حکومت ته دي خدای انصاف ورکړي چي د لويي جرګې د جوړېدو ضرورت له منځه ولاړ سي او د لويي جرګې طرفدارانو ته دي خدای یوه بله معقوله لاره وښيي، چي هم د دوی چاره وسي او هم د مظلومو اولسونو دردونه دوا سي.

کندهار له بلې زاوې څخه

 

د روان ۲۰۱۷ کال د ډېسمبر په دوهمه، د ولسمشر غني په مشرۍ د افغان مرکزي حکومت یو شمېرمخالفینو تاریخي ښارکندهار کې غونډه جوړه کړه. دې غونډې لپاره دغه ښارځکه ټاکل شوی وو چې کندهار د نوي افغانستان د بنسټ اېښودونکی لوی ټولواک احمدشا بابا او میرویس نیکه یا په بله وینا د افغانانو د واکمنۍ تاریخي پلازمېنه او بلخوا په خرقې مبارکې سره د افغانستان د ډېرسپېڅلی ځای نوم دی.

د حکومت مخالفینو غوښتل، دا ځل د منځمهاله حکومت او یا لويي جرګې په نوم یو بل تورسقاوي بغاوت د کندهارښار له تاریخي او عقیدوي اهمیت څخه په ناوړې ګټې سره، د افغان مرکزي حکومت په وړاندې راوپاروي.

د دې مخالفینو مرکزي کړۍ لکه عطا نور، دوستم او محقق چې انقره کې يی د هېواد ژغورنې ټلوالې په مټ، حکومت سره له مخالفت او ډغرو څه تر لاسه نه کړل او کابل کې يي یوه غونډه هم راونه شوه بللی، په دې لټه کې شول چې د پخواني ولسمشر حامد کرزي پلویان، له حکومته په فساد او خیانت رټل شوي او استفراغ شوي کسان او د کندهار ښار تاریخي ارزښت خپلو شومو موخوته د رسېدا لپاره د یوې وسېلې پتوګه وکاروي. نوموړې ټلوالې دا هڅه هم وکړه چې په داسې غونډو سره کندهار ښار د درانو او غلجو افغانانو ترمنځ، پخپل اند د اختلافاتو د راټوکولو لپاره یو ځایګی هم وګرځوي!

د حکومت په مخالفینو کې د عطا نور، دوستم او محقق ټلوالې او هغې ته نږدې رسنوالو او قلموالو د کندهار غونډې تر جوړېدو مخکې دا پروپاګنډه هم کوله، که چیرې مرکزي حکومت غونډه جوړېدو ته پرينږدي، د حکومت مخالفین لکه عطا محمد نور به د بلخ ــ کابل لار، ظاهر قدیر به د جلال اباد ــ کابل لاراو جنرال رزاق به د کندهار ــ کابل لار د مرکزي حکومت په وړاندې وتړی. دوی دا ډنډروه هم خپروله چې دوی چمتو دي چې د مرکزي حکومت په وړاندې په بلخ، هرات، کندهار او ننګرهار کې بېلابېلې خپلسرې واکمنۍ رامنځته کړي او مرکزي حکومت رانسکور کړي.

کندهار کې د تور سقاوي بغاوت د راپارولو لپاره، د عطا نور او دوستم هڅو هغه مهال نور هم زور واخیست چې د افغان ملت د ګوند د یوې برخې مشر انوارالحق احدی، د عطانور د کتلو لپاره بلخ او د عبدالرشید دوستم سره د خبرو اترو لپاره انقرې ته سفر وکړ. په پورته اجندا ښای د کندهارغونډې جوړېدا په همدغو سفرونو کې غوټه شوې وي او وروسته د پخوانی ولسمشر حامد کرزی تر سترګو تېره، تایید او بیا د پلیتوب لپاره وړاندې شوې وي.

اوس چې دا غونډه د عطا نور او د دوستم د زوی باتور له ګډون پرته جوړه شوې او حکومت ته يی خپل پنځه فقره یز پریکړه لیک وړاندې کړی، له هغه څرګندیږي چې غونډه خپلو موخو ته په رسېدو کې پاتې راغلې.

موجوده حکومت چې په ټولټاکنو کې رامنځته شوی، د خپلو ټولو ښېګڼو او بدګڼو سره باید ټاکلې موده بشپړه کړی. په دې موده کې د منځمهاله حکومت، دودیزې لويي جرګې اویا کودتاوو په بڼه د حکومت بدلول، سربېره پر دې چې ناقانونه بلل کیږي، ناشونی هم دی.

نن چې ټول د کندهار ارزښت ته قایل دي، راځۍ چې کندهار ته د مرکزي حکومت په وړاندې د نسکورولو د هلو ځلو پرځای، د هغه ریښتیني تاریخي او ملي ارزښت ته پنا یوسو.

څونه ښه شول چې د عطا محمد نور، دوستم، اسماعیل خان او دوی ته ورته کسان نن ټول په دې فکر کې شول، چې کندهارښار د افغانستان په برخلیک کې مرکزي رول لري. تر پرونه پورې، داسې کسان نه یوازې له کندهاره بلکې له افغانستان منکر وو. کندهار چې د نوی افغانستان بنسټ، د لوی احمدشا بابا او میرویس نیکه په لاسونو هلته يی اېښودل شوی، هغه مهال د پرمختللي، یو موټي او بشپړ افغانستان په بیا ودانۍ کې مرکزي رول لوبولي شي چې بیرته د افغانستان پلازمېنه شي. د عطا نور، دوستم او نورو مخالفینو وروستي اقدام دا وښوده چې کندهار د افغانستان تپنده زړه دی. خو کندهار باید د افغان حکومت په وړاندې د توطیو او کودتاوو لپاره ونه کاریږی، بلکې بیرته باید د افغانستان پلازمېنه شی، چې وار بیا د افغانانو د یوميټوب مرکز وګرځي.

نن چې ټول افغانان په دې راضي دي چې کندهار د افغانستان په بیا سمبالښت کې مرکزي رول لري، د عطا نور پلویان  هم وايی« تجربه اثبات کرد قندهار (نه پنجشیر وبلخ) همچنان برای ثبات افغانستان قدرتی تعیین کننده دارد. این به معنای آن است که فارمول سنت سیاسی کارآیی خود را حفظ کرده است. اریايي بریښناپاڼه»

نو راځۍ چې د کابل پرځای يي بیرته د هېواد پلازمېنه کړو.

له دې وروسته باید کندهار ته له دې زاوې وګورو!

د ۲۰۱۷ کال د ډېسمبر ۵ مه

سرلوڅ مرادزی

زموږغښتلي زه خو یي د خپلو غښتلو، ښوځوانانو،نامیانو په نوم لیکم

26.11.2017Hassin i seng
اتمه برخه
: او نهمه برخه
دهغو په نوم چي د ښمنانانو( پایلوچ) بللي دي:
د او ومي برخي په دوام: زموږ د هیواد په خاصه د اوسنی كندهار غښتلي او ښه ځوان د افغانستان د لرغونو پیړيو د پهلوانانو د منځنيو پیړيو د عيارانو او د وروستیو پېړيو د غښتلو او ښه ځوانانو پرله پسي سلسله ده چي زموږ د هيواد په تاريخي او ټولنېزو پېښو كي يي د يوه خپل واكه ټولنيز نهاد په څېر د پاملرني وړ كار نامي لري او په ځانګړو كړو وړو سره يي د تاريخ بیلا بیل بابونه رنګين كړېدي.
زموږ په هيواد كي د پهلوانانو، عيارانو، غښتلو او ښه ځوانانو سلسلې د زمانې په بېلا بېلو مرحلو كي په يوه او بل نوم ياد كړل سوي دي، چي د نومونو دا بېلوالۍ په يقين سره د دې ډلو تر منځ د تفاوت او بېلتون معنی نه لري، ځكه چي دا نومونه د زماني د غوښتنو له مخي ايښودل سوي دي او د بلي خوا د هغې زمانې د مقتضياتو پر بنا د هغو كړنلاره او يا د كړو وړو حدود ټاكل سوي دي.
د غښتلو او ښه ځوانانو ډلو د تاريخ په اوږدو كي د زمانې اساسي اړتيا ته پاملرنه كړې ده او د هغو اړتياو په پام كي نيولو سره يي خپل اعمال او افعال تنظيم كړي او يا يي د هغو اړتياوو د تامين په خاطر خپلي هڅي تر سره كړي دي، د غښتلو یا ښه ځوانانو همدې ډلو كله د محلي او سيمه ايزو زور ګويانو او ظالمانو په وړاندي مقاومت كړئ او كله هم په ټولنه كي د لوى مصيبت او بدبختۍ په وړاندي درېدلي دي،

او بېله كومي طمعي او هيلي څخه يي په خپله خوښه حيرانوونكي هڅي تر سره كړي دي خاصتاً كله چي د هيواد د خپلواكۍ مسئله رامنځ ته سوې ده، همدا ډلو د ټولو هيواد والو په مخكني صف د يرغلګرو په وړاندي جنګېدلي دي
غښتلي یا ښه ځوانان چي په تېرو زمانو كي د ځوانمرد، شبرو، عيار او يا نورو په نومونو ياد سوي زموږ د ټولني د هغو خپلواكو ډلو غړي دي چي دغښتلی، ښه ځوان مقام ته د رسېدو له پاره يي زياتي ازمويني په بری تر سره كړي او په دې لاره كي يي د اردلي، يار مرحلې تېري كړي او بيا يي د غښتلي یا ښه ځوان مقام ګټلي دئ، د دې لپاره چي د غښتلي یا ښه ځوانانو په هكله مو بشپړه پېژندنه او معلومات تر لاسه كړي وي. اړينه يي ګڼم چي په تاريخي متونو كي د غښتلي او ښه ځوانانو هغه مميزات او مشخصات په ګوته كړم چي د هغو په وسيله ښه ځوانان د هيواد د يوه ټولنيز قشر په توګه پیژندلای سو.
د قابوس نامي ليكوال ليكي چي
:
ځوان مردي درې اصله لري، لومړی دا چي د رښتيا خلاف ونه وايي، دويم دا چي څه چي وا يي هغه وكړي او دريم دا چي شكيب او هوښيار اوسي. (
او د همدې مطلب په دوام ليكي چي: ( پوه شه چي ځوانمردي او عياري هغه وي چي لاندي خصلتونه ولري: يو دا چي زړه ور، میړنى او صابر وي. د هر كار په كولو كی صادق وي. پاك عورته او سپیڅلۍ زړه ولري، د نورو خلكو تاوان په خپلو ګټو ونه كړي، پر اسيرانو لاس پورته نه كړي، له بیچاره ګانو سره مرسته وكړي، څرنګه چي رښتيا واوري حق د خپله ځانه څخه وركړي، پر هغه دستر خوان چي ډوډی وخوري بد ونه كړي، د نيكې په بدل كي بدي ونه كړي. ) (
نوټ: د قابوس نامي لیکوال د یوه غښتلي، ښه ځوان او مېړني انسان صفتونه ډېر ښه مشخص کړې دي. زما خبره داده چي دا صفتونه یوازي په نالوستو کي نه بلکي په لوست کي هم داسي شخصیتونه لرو چي انشا الله د خپلي پېژندګلوۍ په پیمانه هغوي هم در پېژنم.
(
د سياست نامي نومي اثر ليكوال د عيارانو د يو مشر په هكله ليكی چي: (. . . بفرمود تا سره و ماهى و پياز چند بر طبق چو بين نهاده پيش اورند، انګاه فرمود تا رسول خليفه را در اورند و بنشاندند پس روى به سوی رسول كرد و ګفت: برو خليفه را بګوى كه من مرد رويين زاده ام و از پدر رويين ګرى اموخته ام و خوردن من نان جو و ماهى و سره و پياز بوده است، اين پادشاهى والات و ګنج از سر عيارى و شير مردى بدست اورده ام نه از ميراث پدر و نه از تو يافته ام، از پاى نه نشينم تا سر تو به مهديه نفريستم و خاندان ترا ويران نه كنم، تا اينكه ګفتم بكنم، يا به نان جوين و ماهى و سره باز شوم. . . ) 
د لطائف الطوائف ليكوال ليكي: (د حلب ښار يوه ښه ځوان د يوې غريبي كورنۍ سره د مرستي په خاطر د هغه ښار د يوه كاروان سراى څخه يو شمیر مالونه د يوه كوهی له لاري چي هلته يي نغم (نقب) رسولۍ وو غلا كړل، غلا شوي مالونه يي د كورنۍ د مشر په واك كي وركړل او خپله بيرته حلب ښار ته ولاړ، په سبا ورځ غوغا جوړه شوه او په دې توريي د هغه كاروان سراى چوكيداران را ونيول او د عام ولس په وړاندي يي د هغو په وهلو ټكولو پيل وكړ، هغه يي ووهل خو څوكيداران چي له غلا خبر نه وه نو يي په ژړا او زاريو د غلا څخه انكار كا وه. په دې وخت كی هغه ښه ځوان راپېش سو او وي ليدل چي د غلا په تور په ناحقه نور كسان تر وهلو لاندي دي، دا كار يي د خپلو اصولو څخه بیل وګاڼه او د خلكو په منځ كي يي خپل ږغ پورته كړ او وي ويل چي: نور بیا

 

زموږغښتلي:زه خو یي د خپلو غښتلو، ښوځوانانو،نامیانو په نوم لیکم
قیوم معلم
نهمه برخه

دهغو په نوم چي د ښمنانانو( پایلوچ) بللي دي:
نوټ: دوستانو تاسي د لطائف الطوائف د لیکوال کېسه و لوستل، د هغه وختونو شرایط لیکوالو ته دونه سخته وه چي په خپله لیکنه کي یې د سرکار یا حکومت د نوم اخېستنه نسوای کولای، چوکیداران چا ونیول او چا ووهل؟
د حبيب السير موْلف د خپلي زمانی د يوه عيار د ژوند يوه پیښه داسي ثبت كړې ده: (و يعقوب. . . در ان اوقات شبى نقب زد به خزانه درهم بن رافع كه به تقلب برسيستان استيلا يافته بود، رفت جوهر بيشمار و امتعه بسيار در هم بسته، بوقت بيرون امدن پايش بر چيزى خورد يعقوب انرا صلب شفاف يافته ګوهرى پنداشت و برداشت، جهت امتحان زبان بر ان زده، ان نمك نيشاپوری بوده، انګاه اورا غايت حق نمك پر اخذ اموال غالب امده و انچه باهم بسته بود ګذشته به منزل خود شتافت، علی الصباح خزانه چي متحير ګرديد و نزد درهم رفت و اورا بر صورت واقعه مطلع ګردانيد، درهم فرمود تا در شهر منادى كردند كه هر كس اين حركت كرده است به امن است و بايد كه به ملازمت بشتابد تا به انصاف و الطاف اختصاص يابد، و ليث صفار به دربار شهريار درهم امد و از وى سبب نه بردن اموال خزانه را سوال نمود جواب داد كه رعايت حق نمك از تصرف در ان جهان مانع امد. . . ) (۶۳۴۵
په رښتیا سره زموږ غښتلو دا صفت لاره پر هغه سترخوان چي یې خوړل یا یې خوړلې وای د هغه کور او کورنۍ احترام یې تل ساتۍ.
شيخ عطار د ښه ځوانانو او عيارانو د ښه پېژندلو لپاره 72 مميزې يادي كړي چي د لته را نقلول به يي بې ګټی نه وي (راستی، انديشه از بدی، يارى به ديګران ازادى از بند نفس، پاك داشت چشم و دامن، وفا، بخشيدن بر دوست و دشمن خواستن براى ديګران انچه براى خود ميخواهد، جان و د ل بستن در راه كسى كه مهر بريده باشد، زبان را به ګفتن نيا موختن در روز خود را كمتر از مور دانستن، بر اوردن مراد نا مرادان، كردن كارى را نا ګفتن و كردن انچيزى كه از دست برايد، فرو خورى چشم، د ل ازار نبودن، خويشتن بين نه بودن، برده بار بودن، نان دادن، زبان و د ل يكى داشتن، از پس و پيش يكى بودن، نكر دن كار يكه ديدن و شنيدنش را نه شايد، از برده بارى د م نه زدن، راه پارسايى ورزيدن، تزويز نه كردن، رفتن به جايكه او را بخواند و اګر هم بيم جان باشد، د ماغ از كبر خالى داشتن، متواضع بودن، از كبر دورى جستن، سخن نرم و تازه به اندازه ګفتن، راز د ل به هر كس نه ګفتن، حسگد نه ورزيدن، به فرزند طمع نه داشتن، به جا اوردن هر ان چي بګويند، رياضت كشيدن، نا خوانده به جاى نه رفتن، به چشم شهوت به دوست نه نګريستن، كجبين نه بودن، خود كام نه بودن، به كام خود و به ضرر ديګران يك ګام نه ورداشتن، به اهل زمانه مروت كردن، مردم سخى را دوست داشتن، مدارا كردن به پيران و بخشودن بر جوانان، با دوست و دشمن لاف نه زدن، داد خلق دادن و دستګيرى كردن، به خود مغرور نه بودن، اداب نګهداشتن، با عزت بودن، نام كسى را جز به نيكى نه بردن، ګرد عصيان نه ګشتن، هواى نفس خود را شكستن، پير و جوان را چنان تر بيه كردن كه شرمساز نه شوند، نصيحت در نهان كردن، لباس خود را به هر نا سزا نه دادن، همه كس را مانند فرزند تربيت كردن، قناعت داشتن، به طاعت كوشيدن و ديندار بودن، پيرو و فرمان بودن، صبورى كردن، در نعمت شكر كشيدن، در محنت صبر كردن، بر مهمان شرين زبان بودن، تكلف از ميان برداشتن و هر چه باشد پيش اوردن، د لها را به احسان و كرم به دست اوردن، چون شمع در ميان جمعيت سوختن، ګفتار را با كردار راست داشتن، و درون را از كين پاك داشتن) (۱۷۴) نور بیا