لويهجرګه او د هغې تاریخي سابق

پرینت

4.11.2017Jahani 1
په افغانستان کي د شوروي اتحاد پرضد د جهاد د اعلانېدلو سره سم، د ظاهرشاه طرفدارو تنظیمونو او مشرانو د لويي جرګې د غونډېدلو غوښتنه کوله. د ۱۹۸۱ کال د اکټوبر په میاشت کي، د کوټي په ښار کي، دا طرح د عملې کېدلو پولي ته نيژدې سوې وه چي د پاکستان پولیسو مداخله وکړه او د هغي ستري قومي غونډي برخه وال یې په لرګیو ووهل. البته د هغي جرګې په وخت کي هم دا سوالونه موجود ول چي لومړی خو د جرګې د غړو د ټاکلو لپاره مشخص معیارونه موجود نه دي او دوهم که چېري دا جرګه راغونډه سي او مهمي قومي فیصلې وکړي نو د کابل د حکومت د انکار په صورت کي له جرګې سره، د خپلو فیصلو د عملي کولو لپاره، کوم پوځي او سیاسي زور موجود دی؟
دا هغه سوالونه دي چي ما د طالبانو د حکومت په وخت کي، د امریکا ږغ راډیو د خبریال په حیث، له حضرت صاحب څخه وکړل. ما هغه ته وویل چي که چېري ستاسي سره درې زره افغانان په یوه جرګه کي برخه واخلي او د رایو په اتفاق یوه فیصله وکړي او طالبان یې ونه مني نو بیا به تاسي څه کوی. حضرت صاحب ویل چي هغوی مجبور دي چي د ملت فیصلې ته غاړه کښېږدی. ما بیا ورته وویل چي که یې د ملت فیصلې ته غاړه نه ایښودله نو بیا؟ حضرت صاحب ویل زه ښراوي کوم او زما ښراوي بې تاثیره نه دي. زه ریشتیا هم د حضرت صاحب د ښراوو په اغېزه هغه وخت پوه سوم چي د امریکا بمبارډ الوتکو د طالبانو نظام نسکور کړ.
نن سبا په افغانستان کي، او له هیواده بهر، بیا د لویي جرګې د غونډېدلو خبري تودې دي. بېل بېل تنظیمونه، جبهې او اشخاص د لويي جرګې د رابللو غوښتنه کوي. البته هغه جرګه چي اوس باید را وبلله سي له مخکنیو جرګو سره توپیر لري. د افغانستان د اسلامي جمهوریت د اساسي قانون یوسلو لسمه ماده د لويي جرګې د غړو او ناظرینو لپاره حدود او چوکاټ تعین کړی دی. د دې مادې په اساس په لویه جرګه کي د ملي شوراغړي( چي مطلب به یې د پارلمان دواړي جرګې وي جهاني) د ولایاتو او اولسوالیو د جرګو رییسان برخه لري.
و زیران، د ستري محکمې رییس او غړي او لوی څارنوال د لويي جرګې په غونډو کي بې له دي چي د رايي ورکولو حق ولري ګډون کولای سي. که د جرګې غوښتونکي د اوسني حکومت اساسي قانون مني ( چي باید حتما یې ومني) نو د دې فاسد پارلمان او فاسدو ولایتي شوراګانو له رییسانو څخه به، چي د څه باندي یوه کال راهیسي یې د کار موده پوره سوې او ټول په غیر قانوني توګه کارته دوام ورکوي، د څه خیر تمه وکړای سي. هغه آش هغه به کاسه وي او را بلل سوې لویه جرګه به، د رایو په مطلق اکثریت، د اوسني حکومت کارونه او کارنامې تاييد کړي. او که سیاسیون او تنظیمونه د خپلي خوښي سره سمه جرګه راغواړي نو د هغې فیصلې به څوک مني. خوندوره خو لا داده چي جمهورییس حامد کرزي د ۲۰۱۳ کال د نومبر پر اووه لسمه، د امریکا سره د امنیتي تړون د لاسلیک کولو او نه لاسلیک کولو په باب، یوه لویه جرګه، چي تقریبا دوو زرو کسانو برخه پکښی درلوده، را وبلله. جرګې، د رایو په مطلق اکثریت، له امریکا سره د امنیتي تړون د لاسلیک کولو په ګټه رایه ورکړه. خو اولسمشر کرزي د خپلي رابللي جرګې فیصله ونه منله او جرګه په خپله مخه ولاړه.
په هغه جرګه کي لا یوه بله ډرامه هم وسوه او هغه دا چي حضرت صاحب صبغت الله مجددي ، د جرګې د رییس په حیث، ګواښ وکړ چي که له امریکا سره امنیتي تړون، چي د امریکا د قواوو د حضور دوام تضمینوی، لاسلیک نه سي دی به هجرت وکړي. لوستونکي باید دې خبري ته متوجه وي چي مسلمانان له دارالحرب یعني د کفارو له ملک څخه دارالاسلام ته هجرت کوي. په دې صورت کي نو ګواکي د حضرت صاحب مبارک لپاره د امریکا تر اشغال لاندي افغانستان دارالاسلام او د امریکا د قواوو د وتلو په صورت کي افغانستان دارالحرب وو!!
لویه جرګه، چي نوم یې، په شلمه پېړۍ کي، د اعلیحضرت امان الله خان له پاچهی سره تړلی دی، په اصل کي د واکمنانو د ارادې مظهر دی؛ ځکه چي غړي یې زیاتره د واکمنانو په خوښه انتخاب او ټاکل کېږي. پاچاهانو او مشرانو خپلو فیصلو ته د قانوني رنګ ورکولو لپاره، وخت په وخت لويي جرګې رابللي او بیرته رخصت کړي دي. سره له هغه چي د لويي جرګې نوم او یا په دغه کیفیت موسسې ذکر، د افغانستان په باب، په هیڅ پخواني تاریخي متن کي نسته، زموږ ځیني مورخین او لیکوالان د هغې لپاره د څه باندي زرو کلونو تاریخي سابقې ادعا کوي. په دې کي شک نسته چي جرګه د پښتنو یوه ډېره زړه عنعنه ده او ښايي زرونه کلونه سابقه ولري؛ خو هغه جرګې د لویي جرګې له مفهوم سره توپیر لري. پښتنو په خپلو قومي جرګو کي هیڅ وخت د پاچا د ټاکلو، لیري کولو او یا قانون جوړولو په باب بحث او رایه ګیري نه ده کړې. د افغان جرمن په پورتال کي مي د محترم ف هیرمند په مضمون کي د محمدعلم فیض زاد پر کتاب باندي حواله ولیده چي وايي د ناصرالدین سبکتګین د ټاکلو لپاره لویه جرګه راغونډه سوه او هغه یې پاچا کړ. لیکوال د تاریخ یمیني په حواله لیکي چي څرنګه چي د الپتګین په کورنۍ کي د پاچاهي لایق څوک نه وو نو اعوان و انصار او آزاد او بنده سره راجمع سول او سبکتګین ته یې قدرت وسپاره. لومړی خو د تاریخ یمیني دا لیکنه د تأمل وړ ده؛ ځکه چي د الپتګین له وفات څخه وروسته د هغه زوی اسحق د تقریبا پنځو کالو لپاره پاچا وو. له هغه څخه وروسته د الپتګین غلام بلکاتګین یا بایه تګین، چي یو لایق جنرال وو، په بشپړ عدالت، لس کاله پاچهي کړې ده.سبکتګین له هغه سره په ټولو پوځي او اجتماعي چارو کي ملګری وو.له بلکاتګین څخه وروسته یوبل غلام پیري تګین تقریبا پنځه کاله پاچا وو. پیري تګین یو ظالم سړی وو. ځکه نو د غزني خلکو ابوعلی لاویک ته پر غزني باندي د حملې کولو او نیولو بلنه ورکړه. سبتګین د ابوعلي لاویک قواوو ته ماته ورکړه او د غزني خلکو سبکتګین پاچا کړ. طبقات ناصري د راورټي انګلیسي ترجمه ص ۷۳
په دې برخه کي تاریخي متون دونه مغشوش دي چي سړی یې په لوستلو کي ستونزه پیدا کوي. په داسي حال کي چي سامانیان، بلخ، غزني، نیشاپور اوبادغیس له بخارا څخه اداره کوي. په دغه وخت کي ابوعلي لاویک چي طبقات ناصري یې ابوعلي انوک لیکي، څرنګه د غزني پر حکمران اسحق باندي حمله کوي او هغه د ساماني پاچا نوح بن نصر څخه د مرستي اخیستلو ته مجبوروي. او کله چي غزني ته ستنېږي بیا هم معلومه نه ده چي یو کال وروسته څرنګه وفات کېږي. بیا هم دغه لاویک یا انوک د بلکاتګین له لس کلني پاچهی څخه وروسته د کابل د شاه په مرسته پر غزني باندي حمله کوي او د چرخ په سیمه کي د سبکتګین له لاسه ماته خوري. څرنګه چي ټول د پریتګین د فساد له لاسه تر پزي رسېدلي ول نو سبکتګین یې پاچا کړ. طبقات ناصري دري متن ص ۲۲۷
کابل شاه په دې وخت کي څوک دی چي ، په سیمه کي د سامانیانو د دونه لويي او قوي امپراطوری سره سره، پیلان او دونه منظم پوځ لري چي پر غزني باندي حملې کوي، انوک یا لاویک څوک دی، له کومه ځایه پر غزني باندي حملې کوي او له دغو پېښو څخه وروسته چېري ځي، تاریخي متون په دې باره کي چوپ دي.
په هر صورت، سبکتګین په غزني کي قدرت ته ورسېدی. شل کاله یې په بشپړ عدالت حکومت وکړ. خو د هغه د پاچا کولو لپاره نه جرګه او نه لویه جرګه سوې ده بلکه هغه د یوې پوځي کودتا له لاري، چي په هغه زمانه کي بېخي معمول وه، قدرت ته رسېدلی دی.
بله لویه جرګه چي زموږ زیاتره لیکوالان اشاره ورته کوي هغه د میرویس نیکه د پاڅون څخه مخکي قومي جرګه یا لويي جرګې دي. ځیني مورخین خو د میرویس نیکه د پاڅون څخه مخکي د دریو لویو جرګو یادونه کوي او مرحوم عبدالروف بینوا خو د میرویس نیکه په نوم کتاب کي لیکي چي کله میرویس نیکه له اصفهان څخه راستون سو نو د کندهار په لاره کي په کاروانسرایونو کي هغه ته هرکلی ویل کېدی او په عسکري مراسمو او تشریفاتو به موزیک ته ورته ږغول کېدی.
مرحوم غبار هم له اصفهان څخه د میرویس خان د ستنېدلو وروسته د کندهار د شمال ختیځ په دېرش میلي کي د مانجې په علاقه کي د یوې پټي جرګې یادونه کوي او وايی چي په هغه تاریخي جرګه کي د ابدالیانو، غلجیو، تاجیکو، هزاره، اوزبیکو او بلوڅو د قبایلو مشرانو برخه درلوده. په دې جرګه کي میرویس خان، یحیی خان د میرویس خان ورور، محمدخان چي په حاجي انکو مشهور وو او د میرویس خان وراره وو، یونس خان کاکړ، نورخان بړیڅ، ګلخان بابر، عزیزخان نورزی، سیدال خان ناصری، بابوجان بابی، بهادرخان، یوسف خان او ملاپیرمحمد چي په میاجي مشهور وو او نورو برخه درلوده. افغانستان درمسیر تاریخ لومړی چاپ ص ۳۱۹
داچي مرحوم غبار به د میرویس نیکه د جرګې په باب دا مفصل معلومات له کومه کړي وي سړی څه نه سي ویلای؛ ځکه چي په افغانستان کي هیچا دا پېښي ثبت کړي نه دي. له بلي خوا مرحوم غبار موږ ته وايی چي په هغه جرګه کي نه یوازي ابدالیانو او غلجیانو دواړو برخه درلوده بلکه هزاره، تاجیک، اوزبیک او بلوڅ مشران هم موجود ول خو کله چي په جرګه کي د برخه والو مشرانو نومونه یادوي نو یوازي د غلجي مشرانو له نومونو سره مخامخ کېږو، چي هغه لا هم یوه تاریخي استناد ته اړتیا لري.
د اېران د فاسد او غاصب حکومت په مقابل کي، د میرویس خان د قیام په باب یوازینی نسبتا مستنده لیکنه د مسیحي پادري کروزینسکي یاداښتونه دي چي په اصفهان کي د اوسېدلو په وخت کي یې په نسبتا ښه امانت ترتیب کړي دي. د کروزینسکي له یاداښتونو څخه د میرویس د فوق العاده هوښیاری او ډیپلوماسی اټکل کولای سو. په دې کي شک نسته چي میرویس خان به د ګرګین په څېر یوه فاسد او ظالم حاکم د له منځه وړلو لپاره له خپلو نورو د باور وړ قومي مشرانو او خانانو سره کتلي او هغه به یې له منځه وړی وي. مګر دا پټي لیدني کتني لویه جرګه نه سي افاده کولای. له بلي خوا، په هغه وخت کي د هرات د ابدالیانو، چي وروسته احمدشاه بابا دراني وبلل، او کندهار د غلجیو، په تېره بیا د هوتکو د قبیلې ترمنځ ډېره سخته دښمني موجوده وه، حتی هډونه یې سره مات کړي ول. ګواکي د حاجي میرویس خان په هغو پټو مرکو او پاڅون کي نه یوازي هزاره، بلوڅو، تاجیکو او اوزبیکو برخه نه درلوده بلکه د پښتنو ابدالي قبایل هم ورسره ملګري نه ول. میجرراورټي د افغانستان او بلوچستان په باب یاداښتونو په کتاب کي لیکي چي که پر افغانستان باندي د نادرافشار د حملو په وخت کي د غلجیو او درانیو ترمنځ اتحاد موجود وای نو د دې هیواد تاریخ به بل رنګ درلودلای. راورټي ص ۶۱۰
په دې کي شک نسته چي نه یوازي پښتانه بلکه د افغانستان ټول اوسېدونکي قومونه په یو ډول نه یو ډول د جرګو او مرکو تاریخي او زاړه عنعنات لري؛ خو د جرګو یا لویو جرګو له لاري یې هیڅ وخت پاچاهان نه ټاکلي او نه یې پرزولي دي. لکه مخکي چي مي وویل یو ځل بیا وایم چي لویه جرګه د شلمي پېړی ایجاد دی او تر اوسه چي په دغه نامه هر څه لويي جرګې سوي دي، واکمنانو د خپلو پلانونو او نیتونو د عملي کولو لپاره رابللي دي. د افغانستان له سیاسیونو، سیاسي تاجرانو او منورینو څخه لاره ورکه ده. دوی ټول غواړي په قدرت کي برخه ولري او یا قدرت په لاس کي ولري خو د قدرت د اخیستلو چل نه ورځي؛ ځکه یې نو دې یوې نسخې ته پام سوی دی چي هغه لویه جرګه ده. که له دوی څخه پوښتنه وسي چي د داوود خان له زمانې څخه تر اوسه پوري، په دې څه کم څلوېښتو کلونو کي کومي لويي جرګې د ملت غوښتنو ته انعکاس ورکړی او د ملت له غوښتنو سره سمه نتیجه یې ورکړې ده، دوی به هیڅ جواب ونه لري او یا به ټولي خرابی پر پردیو تاوان کړي.
موږ اوس دونه بېچاره سوي یو چي د بُن جرګې ته هم، چي د جورج بوش او د هغه د امریکايي او افغاني نوکرانو او چاکرانو په امر او فرمایش جوړه سوې وه، لویه جرګه وایو. موږ د افغانستان هغه اضطراري لویه جرګه چي زه یې د امریکا ږغ د خبریال په حیث شاهد یم او یوازي خندونکې تراژیدي یې بللای سوی، هم لویه جرګه وایو.
دا پوښتنه هیڅوک نه کوي چي لویه جرګه به څوک جوړوي. که یې له حکومته څخه غواړی نو هغه خو د لويي جرګې د رابللو لپاره خپل مقررات لري او دا به هم درته ووايي چي هر څه پر لار دي نو لویه جرګه د څه لپاره. که یې تاسي پخپله جوړوی نو تخنیک به یې څرنګه وي؟ دا جرګه به چېري، د چا په اجازه، د چا په تضمین او د چا په لګښت جوړوی؟ داسي به یې فرض کړو چي دا ټول سوالونه حل سول. جرګه مو جوړه کړه. فیصلې به یې څوک درسره ومني. ځکه چي دا جرګه به په هر صورت د اوسني اساسي قانون په خلاف وي. اوسنی حکومت چي د خپل اساسي قانون په خلاف چلېږي نو ستاسي د لويي جرګې فیصلو ته به څرنګه اعتنا وکړي. زه وایم حکومت ته دي خدای انصاف ورکړي چي د لويي جرګې د جوړېدو ضرورت له منځه ولاړ سي او د لويي جرګې طرفدارانو ته دي خدای یوه بله معقوله لاره وښيي، چي هم د دوی چاره وسي او هم د مظلومو اولسونو دردونه دوا سي.

زموږغښتلي زه خو یي د خپلو غښتلو، ښوځوانانو،نامیانو په نوم لیکم

26.11.2017Hassin i seng
اتمه برخه
: او نهمه برخه
دهغو په نوم چي د ښمنانانو( پایلوچ) بللي دي:
د او ومي برخي په دوام: زموږ د هیواد په خاصه د اوسنی كندهار غښتلي او ښه ځوان د افغانستان د لرغونو پیړيو د پهلوانانو د منځنيو پیړيو د عيارانو او د وروستیو پېړيو د غښتلو او ښه ځوانانو پرله پسي سلسله ده چي زموږ د هيواد په تاريخي او ټولنېزو پېښو كي يي د يوه خپل واكه ټولنيز نهاد په څېر د پاملرني وړ كار نامي لري او په ځانګړو كړو وړو سره يي د تاريخ بیلا بیل بابونه رنګين كړېدي.
زموږ په هيواد كي د پهلوانانو، عيارانو، غښتلو او ښه ځوانانو سلسلې د زمانې په بېلا بېلو مرحلو كي په يوه او بل نوم ياد كړل سوي دي، چي د نومونو دا بېلوالۍ په يقين سره د دې ډلو تر منځ د تفاوت او بېلتون معنی نه لري، ځكه چي دا نومونه د زماني د غوښتنو له مخي ايښودل سوي دي او د بلي خوا د هغې زمانې د مقتضياتو پر بنا د هغو كړنلاره او يا د كړو وړو حدود ټاكل سوي دي.
د غښتلو او ښه ځوانانو ډلو د تاريخ په اوږدو كي د زمانې اساسي اړتيا ته پاملرنه كړې ده او د هغو اړتياو په پام كي نيولو سره يي خپل اعمال او افعال تنظيم كړي او يا يي د هغو اړتياوو د تامين په خاطر خپلي هڅي تر سره كړي دي، د غښتلو یا ښه ځوانانو همدې ډلو كله د محلي او سيمه ايزو زور ګويانو او ظالمانو په وړاندي مقاومت كړئ او كله هم په ټولنه كي د لوى مصيبت او بدبختۍ په وړاندي درېدلي دي،

او بېله كومي طمعي او هيلي څخه يي په خپله خوښه حيرانوونكي هڅي تر سره كړي دي خاصتاً كله چي د هيواد د خپلواكۍ مسئله رامنځ ته سوې ده، همدا ډلو د ټولو هيواد والو په مخكني صف د يرغلګرو په وړاندي جنګېدلي دي
غښتلي یا ښه ځوانان چي په تېرو زمانو كي د ځوانمرد، شبرو، عيار او يا نورو په نومونو ياد سوي زموږ د ټولني د هغو خپلواكو ډلو غړي دي چي دغښتلی، ښه ځوان مقام ته د رسېدو له پاره يي زياتي ازمويني په بری تر سره كړي او په دې لاره كي يي د اردلي، يار مرحلې تېري كړي او بيا يي د غښتلي یا ښه ځوان مقام ګټلي دئ، د دې لپاره چي د غښتلي یا ښه ځوانانو په هكله مو بشپړه پېژندنه او معلومات تر لاسه كړي وي. اړينه يي ګڼم چي په تاريخي متونو كي د غښتلي او ښه ځوانانو هغه مميزات او مشخصات په ګوته كړم چي د هغو په وسيله ښه ځوانان د هيواد د يوه ټولنيز قشر په توګه پیژندلای سو.
د قابوس نامي ليكوال ليكي چي
:
ځوان مردي درې اصله لري، لومړی دا چي د رښتيا خلاف ونه وايي، دويم دا چي څه چي وا يي هغه وكړي او دريم دا چي شكيب او هوښيار اوسي. (
او د همدې مطلب په دوام ليكي چي: ( پوه شه چي ځوانمردي او عياري هغه وي چي لاندي خصلتونه ولري: يو دا چي زړه ور، میړنى او صابر وي. د هر كار په كولو كی صادق وي. پاك عورته او سپیڅلۍ زړه ولري، د نورو خلكو تاوان په خپلو ګټو ونه كړي، پر اسيرانو لاس پورته نه كړي، له بیچاره ګانو سره مرسته وكړي، څرنګه چي رښتيا واوري حق د خپله ځانه څخه وركړي، پر هغه دستر خوان چي ډوډی وخوري بد ونه كړي، د نيكې په بدل كي بدي ونه كړي. ) (
نوټ: د قابوس نامي لیکوال د یوه غښتلي، ښه ځوان او مېړني انسان صفتونه ډېر ښه مشخص کړې دي. زما خبره داده چي دا صفتونه یوازي په نالوستو کي نه بلکي په لوست کي هم داسي شخصیتونه لرو چي انشا الله د خپلي پېژندګلوۍ په پیمانه هغوي هم در پېژنم.
(
د سياست نامي نومي اثر ليكوال د عيارانو د يو مشر په هكله ليكی چي: (. . . بفرمود تا سره و ماهى و پياز چند بر طبق چو بين نهاده پيش اورند، انګاه فرمود تا رسول خليفه را در اورند و بنشاندند پس روى به سوی رسول كرد و ګفت: برو خليفه را بګوى كه من مرد رويين زاده ام و از پدر رويين ګرى اموخته ام و خوردن من نان جو و ماهى و سره و پياز بوده است، اين پادشاهى والات و ګنج از سر عيارى و شير مردى بدست اورده ام نه از ميراث پدر و نه از تو يافته ام، از پاى نه نشينم تا سر تو به مهديه نفريستم و خاندان ترا ويران نه كنم، تا اينكه ګفتم بكنم، يا به نان جوين و ماهى و سره باز شوم. . . ) 
د لطائف الطوائف ليكوال ليكي: (د حلب ښار يوه ښه ځوان د يوې غريبي كورنۍ سره د مرستي په خاطر د هغه ښار د يوه كاروان سراى څخه يو شمیر مالونه د يوه كوهی له لاري چي هلته يي نغم (نقب) رسولۍ وو غلا كړل، غلا شوي مالونه يي د كورنۍ د مشر په واك كي وركړل او خپله بيرته حلب ښار ته ولاړ، په سبا ورځ غوغا جوړه شوه او په دې توريي د هغه كاروان سراى چوكيداران را ونيول او د عام ولس په وړاندي يي د هغو په وهلو ټكولو پيل وكړ، هغه يي ووهل خو څوكيداران چي له غلا خبر نه وه نو يي په ژړا او زاريو د غلا څخه انكار كا وه. په دې وخت كی هغه ښه ځوان راپېش سو او وي ليدل چي د غلا په تور په ناحقه نور كسان تر وهلو لاندي دي، دا كار يي د خپلو اصولو څخه بیل وګاڼه او د خلكو په منځ كي يي خپل ږغ پورته كړ او وي ويل چي: نور بیا

 

زموږغښتلي:زه خو یي د خپلو غښتلو، ښوځوانانو،نامیانو په نوم لیکم
قیوم معلم
نهمه برخه

دهغو په نوم چي د ښمنانانو( پایلوچ) بللي دي:
نوټ: دوستانو تاسي د لطائف الطوائف د لیکوال کېسه و لوستل، د هغه وختونو شرایط لیکوالو ته دونه سخته وه چي په خپله لیکنه کي یې د سرکار یا حکومت د نوم اخېستنه نسوای کولای، چوکیداران چا ونیول او چا ووهل؟
د حبيب السير موْلف د خپلي زمانی د يوه عيار د ژوند يوه پیښه داسي ثبت كړې ده: (و يعقوب. . . در ان اوقات شبى نقب زد به خزانه درهم بن رافع كه به تقلب برسيستان استيلا يافته بود، رفت جوهر بيشمار و امتعه بسيار در هم بسته، بوقت بيرون امدن پايش بر چيزى خورد يعقوب انرا صلب شفاف يافته ګوهرى پنداشت و برداشت، جهت امتحان زبان بر ان زده، ان نمك نيشاپوری بوده، انګاه اورا غايت حق نمك پر اخذ اموال غالب امده و انچه باهم بسته بود ګذشته به منزل خود شتافت، علی الصباح خزانه چي متحير ګرديد و نزد درهم رفت و اورا بر صورت واقعه مطلع ګردانيد، درهم فرمود تا در شهر منادى كردند كه هر كس اين حركت كرده است به امن است و بايد كه به ملازمت بشتابد تا به انصاف و الطاف اختصاص يابد، و ليث صفار به دربار شهريار درهم امد و از وى سبب نه بردن اموال خزانه را سوال نمود جواب داد كه رعايت حق نمك از تصرف در ان جهان مانع امد. . . ) (۶۳۴۵
په رښتیا سره زموږ غښتلو دا صفت لاره پر هغه سترخوان چي یې خوړل یا یې خوړلې وای د هغه کور او کورنۍ احترام یې تل ساتۍ.
شيخ عطار د ښه ځوانانو او عيارانو د ښه پېژندلو لپاره 72 مميزې يادي كړي چي د لته را نقلول به يي بې ګټی نه وي (راستی، انديشه از بدی، يارى به ديګران ازادى از بند نفس، پاك داشت چشم و دامن، وفا، بخشيدن بر دوست و دشمن خواستن براى ديګران انچه براى خود ميخواهد، جان و د ل بستن در راه كسى كه مهر بريده باشد، زبان را به ګفتن نيا موختن در روز خود را كمتر از مور دانستن، بر اوردن مراد نا مرادان، كردن كارى را نا ګفتن و كردن انچيزى كه از دست برايد، فرو خورى چشم، د ل ازار نبودن، خويشتن بين نه بودن، برده بار بودن، نان دادن، زبان و د ل يكى داشتن، از پس و پيش يكى بودن، نكر دن كار يكه ديدن و شنيدنش را نه شايد، از برده بارى د م نه زدن، راه پارسايى ورزيدن، تزويز نه كردن، رفتن به جايكه او را بخواند و اګر هم بيم جان باشد، د ماغ از كبر خالى داشتن، متواضع بودن، از كبر دورى جستن، سخن نرم و تازه به اندازه ګفتن، راز د ل به هر كس نه ګفتن، حسگد نه ورزيدن، به فرزند طمع نه داشتن، به جا اوردن هر ان چي بګويند، رياضت كشيدن، نا خوانده به جاى نه رفتن، به چشم شهوت به دوست نه نګريستن، كجبين نه بودن، خود كام نه بودن، به كام خود و به ضرر ديګران يك ګام نه ورداشتن، به اهل زمانه مروت كردن، مردم سخى را دوست داشتن، مدارا كردن به پيران و بخشودن بر جوانان، با دوست و دشمن لاف نه زدن، داد خلق دادن و دستګيرى كردن، به خود مغرور نه بودن، اداب نګهداشتن، با عزت بودن، نام كسى را جز به نيكى نه بردن، ګرد عصيان نه ګشتن، هواى نفس خود را شكستن، پير و جوان را چنان تر بيه كردن كه شرمساز نه شوند، نصيحت در نهان كردن، لباس خود را به هر نا سزا نه دادن، همه كس را مانند فرزند تربيت كردن، قناعت داشتن، به طاعت كوشيدن و ديندار بودن، پيرو و فرمان بودن، صبورى كردن، در نعمت شكر كشيدن، در محنت صبر كردن، بر مهمان شرين زبان بودن، تكلف از ميان برداشتن و هر چه باشد پيش اوردن، د لها را به احسان و كرم به دست اوردن، چون شمع در ميان جمعيت سوختن، ګفتار را با كردار راست داشتن، و درون را از كين پاك داشتن) (۱۷۴) نور بیا

امریکا د تاریخي فاکتونو په رڼا کې

پرینت

26.11.2017Noorulhaq nabizada
د امریکا متحده ایالات عجیب تاریخ لری ، دغه هیواد د خپل سیاسي شتون په ۲۴۰ کلونو کې تل د نورو ملتونو د لاندې کولو په موخه په استعماري جګړو کې ښکیل پاتې شوی دی. « له ۱۷۹۸ کال څخه تر۲۰۱۲ کاله پورې ، واشنګتن ۲۴۰ ځلې له خپلو پولو څخه دباندې نظامي ځواک کارولی دی . مانا دا چې د خپل شتون په هر کال کې یې له یوې جګړې څخه ډېرې جګړې کړي دي . » (۱)
د دغه شان له تیریو ډک او استعماري سیاست پایله داده چې « د نړۍ پنځه سلنه وګړي چې د امریکا د متحده ایالاتو د تابعیت لرلو طالع لری دبیلابیلو اټکلونو له مخې د نړۍ د طبعیي زېرمو له ۲۵ څخه تر ۳۰سلنو پورې په کار اچوي .» (۲)
که د اتلسمې ، نولسمې ، شلمې پیړۍ اوهم دروانې پیړۍ د همدې پیل لسیزو په اوږدو کې د دغه هیواد هره استعماري جګړه تر څیړنې لاندې ونیول شي نو دې پایلې ته رسیږو چې امریکا د خپلې سوکالۍ او ګټی لپاره تل یو بل ملت په خپلو وینو کې لمبولی دی . امریکا په نړۍ کې یواځنې هیواد دی چې تل یې خپله سوکالي د نورو په بد مرغۍ کې لټولې ده . د امریکا « د اقتصادي رفاه فورمول او د دموکراسۍ مودل ډېر ساده دی او هغه دا چې تجاوز او لوټ وکړه  (۳)
په همدې اړه راځئ چې د یوې بلې څېړنیزې لیکنې یوه لنډه برخه را واخلو . په دغې لیکنې کې له۱۷۷۶ کال څخه تر ۲۰۱۵ – م کاله پورې ټولې هغه جګړې یادې شوې دي چې امریکا په کې ښکېل وه . لیکوال د لیکنې په پای کې زیاتوي چې دا د حیرانتیا وړ نه ده چې نړۍ ولې امریکا د سولې لپاره ستر ګواښ ګڼي .
لیکوال لیکي : « امریکا له ۱۷۷۶ کال راهیسې د خپل عمر ۹۳ سلنه وخت په جګړو کې تېر کړی دی– یعنی له ۲۳۹ کلونو څخه یې ۲۲۲ کاله جګړې کړي دي . . .
الف – له ۱۷۷۶ راهیسې هر کال راواخله ، هلته څه نا څه ۹۱ سلنه دا شونتیا شته چې په همدغه کال کې دې امریکا په یوې جګړې کې ښکېل اوسېدلې وي .
ب – د امریکا هیڅ اولسمشر ته د سولې د وخت اولسمشر ویل کېدای نشي ، له تخنیکي اړخه ټول امریکایي اولسمشران د « جګړې اولسمشران » ګڼل کېږي .
ج – یواځینی وخت چې امریکا پنځه کاله ( ۱۹۳۵ – ۱۹۴۰ ) پر لپسې بې جګړې تېر کړي دي ، هغه د ستر اقتصادي رکود کلونه وو.» (۴)
امریکایی تاریخ پوه ، ليکوال او د امریکا د بهرني سیاست څېړونکی ویلیم بلوم داسې لیکي : « که چېرې ته د امریکا د بهرني سیاست د تېرې پېړۍ ډبره ورغړوې ، نو تېري . . . بمبارۍ . . . د حکومتونو راپرزونې . . . اشغالونه . . . د ټولنیز بدلون اړوند خوځښتونو ځپنې . . . د سیاسي مشرانو سیاسي وژنې . . . د انتخاباتو تحریفونې . . . د خپلو سیاسي موخو لپاره د کارګري اتحادیو سمبالونې . . . د ګمراه کوونکو خبرونو جوړونې . . . د وژنو دلګۍ . . . شکنجې . . . بیولوژیکي جګړې . . . کمزوره شوي یورانیم . . . د نشه یي توکو قاچاق . . . اجیر جګړه ماران . . . به یو یو په خاپوړو ورڅخه راوڅکېږي.» (۵)
امریکای لیکوال او طنز لیکونکی مارک تواین ، له جګړې سره د امریکا خاصې لېوالتیا ته په کتو سره لیکي : « خدای جګړه د دې لپاره خلق کړه ، تر څو امریکایان جغرافیه زده کړي ».
د امریکا د هغه وخت اولس مشر جیمز مونرو د ۱۸۲۳ کال د دسامبر په میاشت کې کانګرس ته یوه وینا وکړه او د اروپایي استعماري قدرتونو په تړاو یې د خپل حکومت رسمي سیاست په ډاګه کړ . ددغې وینا پایله دا شوه چې د امریکا د بهرني سیاست نوی دوکتورین وټاکل شول . دغه دوکتورین وروسته د مونرو دوکتورین ونومول شو چې موخې یې تر امریکایي ولکې لاندې د ټولې لاتینې امریکا راوستل وو . د وخت په تېرېدو سره دغه دوکتورین د واشنګتن لپاره داسې وثیقه شوه چې په اساس یې امریکا دا خپل مشروع حق ګاڼه تر څو د لاتیني امریکا د هر هېواد په کورنیو چارو کې د خپل زړه په خوښه لاس وهنې وکړی . که څه هم د امریکا د بهرنیو چارو وزیر جان کېري په ۲۰۱۳ کال کې اعلان وکړ چې د مونرو د دوکتورینو عصر پای ته رسېدلی دی ، خو همدا اوس ټول بشریت یې ویني چې امریکا د وینزیولا او د سیمې نورو اولسي حکومتونو پر ضد « ډېر تومنې جګړې » مخ ته بیایي .
د دوهمې نړیوالې جګړې په پای کې « د ۱۹۴۷ – م کال د ملي امنیت لایحه » هغه مهم لاسوند دی چې د امریکایي امپراتورۍ موجودیت یې اعلان کړ. د دغې لایحې پر بنیاد دغه لاندیني ارګانونهوپنځول شول : د ملي امنیت شورا ؛ سي آی اې او د دفاع وزارت .
د ملي امنیت شورا – د هېواد بهرني سیاست او د ملي امنیت چاري سمبالوي . اولسمشر ، د اولسمشر مرستیال ، د بهرنیو چارو وزیر ، د دفاع وزیر او د سي آی اې مشر د ملي امنیت د شورا غړي دي .
لیکوال او څېړونکی داکتر پي. ویلکنسن په خپلې هغې لیکنې کې چې سرلیک یې « د سي آی اې تاریخ » دی ، د ۱۹۴۷ کال د ملي امنیت لایحې په اړه داسې لیکي : « . . . په داسې حال کې چې په ۱۹۴۵کې امریکا له دوهمې نړیوالې جګړې نه سلامته راوتلې وه او خپل وسله وال ځواکونه یې له جګړیز وضعیت نه عادي حالت ته ګرځولي وو ، حکومت په کلکه غوښتل چې دا مالوم کړي چې څرنګه کولی شي ، د دې مخه ونیسي چې هېواد یو ځل بیا له جګړې نه دمخه اقتصادي بحران ته ور و نه ګرځي . د امریکا پر حکومت باندې حاکمو روڼفکرو لا دمخه خبرداری ورکړی وه چې که چېرې حکومت د وسلو د لګښت کچه لږ تر لږه د دوهمې نړیوالې جګړې د کلونو تر بریده و نه ساتي ، نو د امریکا کورنی ثبات او نړیواله لاسبري به په خطر کې واچول شي . د دغه وړاندې شوی حل د عملي کېدو خنډ دا و چې د دوامداره جګړیز وضعیت ، د ساتلو لپاره هیڅ دلیل نه و . په بله وینا هیڅ داسې څه نه وو چې دغه کار د اولس په وړاندې توجیه کړي ، ځکه بومي امریکایان نور پاتې نه وو چې نابود یې کړي ؛ سره له دې چې مرییتوب ړنګ شوی و خو تور پوستي لا هم تر بشپړ کنترول لاندې وو . یواځينی هېواد چې نظامي ځواک یې په راتلونکې کې کولی شول له امریکا سره سیالي وکړي ، هغه شوروي اتحاد و . خو دغه هېواد جګړې داسې وران کړی او ځپلی و چې په احتمالي ګواښ بدلېدو ته یې لږ تر لږه لسیزې په کار وې . په بله وینا ، له دې چې امریکایي غوره شوو د اتومې وسلو او ( ۳۰ ) ملیونو شوروي اتباعو د ژوند په بیه نړۍ اېل کړې وه ، نو د خپل پیلېدونکي سیاست د توجیه لپاره یې هیڅ ریښتینی استدلال نه درلود .
دې واقعیت ته په پام سره چې په نورنبرګ کې نړیواله جنایي محکمه جوړه شوې وه او دا جار ووهل شو چې د یرغلګرۍ جګړې پیل جنګي جنایت ګڼل کېږې ، نو روښانه ده چې د ۱۹۴۷ کال د کانګرس له خوا تصویب شوې لایحه ، له دې سره هم وزنه ده چې د امریکا په متحده ایالاتو کې د جنګي جنایتونو د سر ته رسولو لپاره سازمان ورکوونکی دایمي جوړښت وپنځول شو . د درېوو اجرائیوي وسیلو ( ارګانونو ) په جوړولو سره کانګرس دغو ارګانونو ته اختیار ورکړ ، تر څو د خپل منشور ( د امریکا اساسي قانون ) سره سم جګړې اعلان کړي . . . د ۱۹۴۷ کال لایحې د ملي امنیت د شورا د یوې وسیلې په توګه ، د سي آی اې سازمان واجد صلاحیت وګرځاوه .
د دغې پټې خولې انګېرنې پر اساس چې د امریکا حکومت د دایمي جګړې په حال کې دی . . . د ملي امنیت شورا د دایمي جګړې کابینې ته ورته یو شی دی . دغه د جګړې کابینه د ډله ییزې ورانۍ وسلې ( وسله وال ځواکونه ) لري ، خو له دې چې دغه « کابینه » له هغو بیوروکراتانو ، اکادمیکو څېرو ، حرفوي سیاستوالو ، سوداګرو او رنګارنګ ټګمارو څخه جوړه شوې ده چې د
برحاله اولسمشر په بدرګه کې دي ، نو ځکه یوې څارګرې ادارې ته اړتیا وه چې دغو وزیرانو ته ووایي چې کله ، چېرې او څرنګه تر ټولو ګټوره جګړه پیل کړي » . ( ۶ )
د ملي امنیت د شورا مشر چې په امنیتي چارو کې د اولسمشر سلاکار بلل کېږي ، په خپله د اولسمشر له خوا ټاکل کېږي او د سنا جرګې تایید ته اړتیا نه لري . ټول هغه مالومات چې باید اولسمشر ته ورکړل شي او یا دا چې چا او کوم چارواکي ته له اولسمشر سره د مخامخ لیدو اجازه ورکړل شي ، دا هر څه د ملي امنیت د شورا د مشر په صلاحیت کې دي .
پر حکومت باندې د پټو ټولنو او سازمانونو د اغېز کولو یوه وسیله همدا د ملي امنیت شورا ده . د دغې شورا مشر اکثرأ د پټ ځواک استازی وي لکه ډګروال هاوس ، هنري کسینجر ، برژینسکي او داسې نور .
هره جګړه چې امریکا یې د پیلولو تکل ولري ، پرېکړه یې په همدغې شورا کې کېږي . د جګړې د پیل لپاره د پلمو تراشل او د خلکو د عامه ذهنیت جوړول د همدغې شورا دنده ده . په کال ۱۹۵۲ کې ، په ایران کې د داکتر مصدق په ضد کودتا د همدغې شورا لمړني بریالي عملیات وو چې د انګلیسي څارګرو ادارو سره په ګډه تر سره شول . د افغانانو د وینې بهېدنې پلان هم په ۱۹۷۹ کې همدلته جوړ شو . زمونږ د ګران هېواد د اشغال ، د دوه اړخیز تړون د تپلو او د جګړې د غځولو ټولې پرېکړې په همدغې شورا کې وشوې او کېږي .
په هر حال ، د دې لپاره چې انګلوساکسوني تومنه ښه وپېږنو د چرچل له یوې مشهورې وینا څخه چې په ۱۹۳۷ کې یې د فلسطین سلطنتي کمیسون ته کړې ده دغې را اخیستنې ته مو پام را اړوم . چرچل وایي : « د بېلګې په توګه زه دا نه منم چې د امریکا او استرلیا له بومي اوسېدونکو سره ستر ظلم شوی دی . دې واقعیت ته په کتو سره چي یو لا قوي توکم ، د لوړې درجې درلودونکی توکم ، که یې په بل ډول ووایو په دنیایي چارو کې لا ډېر هوښیار او تجربه لرونکی توکم راغلی او د هغوی ځای یې نیولی دی ، نو ځکه زه دا نه منم چې له دغو خلکو سره ظلم شوی دی.» )۷)
د دغه بحث ، اصلي موخې دا وې : چې یو ځل بیا دا را په زړه کړو چې مونږ له څومره ټګمارو او په بشري ضد کړنو روږد انګلوساکسوني استعمارګرو سره لاس او ګریوان یاستو ؛ دوی تل د خپلو ګټو لپاره د هر بل اولس نابودي یوه مشروع کړنه بللې او پر هیچا هم رحم نه دی کړی ؛ له دوی سره ملګرتیا ، په تېره بیا ستراتیژیکه ملګرتیا لکه له خوک سره په یوه کټ کې څملاستل دي .
بله دا چې د بشریت په تاریخ کې هیڅ داسې بېلګه نه ده ثبت شوې چې استعمار یا اشغال دې یو هېواد ودان کړی وي . که څوک له اشغاله دغسې تمه لري او یا یې تبلیغوي ، لامل به یې خا مخا د پوهې کموالی ، نشتوالی او یا به دا وي چې د اشغال په زهرو ککړه ګوړې باندې به روږد شوی وي .
زمونږ د هېواد دغه روان اشغال چې د دموکرسۍ نغارې یې غوږونه کڼوي ، داسې لوېدلي کسان د واک ګدۍ ته وخېږول چې هیڅ انساني او آسماني اوصولو ته ژمن نه دي ، د وطنپالنې روحیې یې مړې دي . کاذب مشر ، کاذب کشر او د واک د سر کسان یې ټول د ځان غټ ګڼلو په رنځ اخته دي . ټول قومي او مذهبي تند لاري یې په سیاسي فعالینو بدل کړل . زمونږ د اولس هغه ملي ارزښتونه لکه استقلال ، خپلواکي او ملي هویت چې تر ژوند نه هم ډېر ارزښت لري ، بابېزه او تاریخ تېر شوې ګڼل کېږي او د ملت د آزادۍ د لارې د منل شوو اتلانو سپکاوی د ورځې مود ګرځېدلی دی .

اخیست ځایونه :

1,2 , – www.pravda.ru/wold/northamerica/usacanada/22 – 10 – 2013/1178930 – america – 01

4- www.globalresearch. ca /america – has – been – at – war – 93 – of

the – time 222 – out – of – 239 – years – since – 1776/5565946

5 – www.williamblum.org.

6 – www.globalresearch .ca/ the – history – of – the – cia /5566699

7 – www.globalresearch .ca / winston – churchill – britains – greatest

Briton – left – a – legacy – of – global – conflict – and – crimes –

against – humanity /5503018

ایا افغانسان او جاپان په یوه ورځ خپلواکي تر لاسه کړه؟!!

لیکوال: سیف الله غروال

پوهیږو چې تاریخ د ټولنیزو علومو له جملې څخه یو علم دی چې د پخوانیو انسانانو ، تیرو کلتورونو ، حوادثو او هر هغه څه چې پخوانیو انسانانو ترسره کړي دي ، په خپله پراخه غیږه کې ساتلي دي . تاریخ د حقایقو پیداکوونکی دی ؛ نو ځکه مونږ تاریخ ته علم وایو ، ټول علوم حقیقیتونه پیدا کوي. تاريخ نه يواځې د اچې حقيقتونه را برسيره کوي بلکې غواړي چې د يوې پيښې علتونه او سببونه هم پيداکړي، تر څو په پوره ډول د يوې پيښې جزيات څرګند شي. ټول په تجروبو ولاړ علوم په موادو اتکاء کوي تاریخ هغه علم دی چې په موثقو اسنادو او مشاهداتو تکیه کوي او په نړۍ کې هره رامنځته شوې پيښه بيا د همدغه ډول اسنادو له مخې تحليل او څيړي، که چيرې يو څوک د دغه ډول اسنادو پرته يوه پيښه بيانوي نو له تاريخ سره به جفا کوي ځکه چې دلته تاريخ خپل اصلي مفهوم له لاسه ورکوي چي هغه د تاريخ علميت دی او دا د تاريخ په لمن تور داغ لګول دي.
د پورته خبرو په ارتباط کله کله ځینې کسان په خپلو خبرو کې ځنې تاريخي پيښو ته اشاره کوي چې په تاريخ کې هيڅکله واقع شوي نه وي او که واقع شوي هم وي نو بيا په لاس کې پوره اسناد او شواهد نه لري تر څو له خپل بيان څخه دفاع وکړي او د هغې پيښې پوره دلايل وړاندې کړي.
زمونږ په ټولنه کې يوه خبره ډیره معمول او رواج ده، هغه دا چې وايي ((افغانستان او جاپان په يوه ورځ خپلواکي تر لاسه کړې ده)) هو! موږ پوهيږو چې په ۱۹۱۹ ز کال افغانانو له انګريز څخه په ډیره ميړانه د غازي امان الله خان تر قيادت لاندې د افغانستان خپلواکي ترلاسه کړه، بې له شکه دا لويه پيښه ټولو نړيوالو ته معلومه ده، موثق اسناد لري او غټ غټ کتابونه پرې ليکل شوي دي.
خو! ايا چيرې مو فکر کړی دی چې په ۱۹۱۹ ز کال کې د جاپان د خپلواکۍ په اړوند پوره معلومات په لاس کې لرئ؟ ايا چېرې مو هم په دې اړوند فکر کړی دی چې جاپان په ۱۹۱۹ ز کال د کوم زبرځواک تر استمار لاندې و؟ ايا ددې په اړوند معلومات لرئ چې جاپانيانو په ۱۹۱۹ ز کال د کوم رهبر تر رهبرۍ او قيادت لاندې خپله خپلواکي تر لاسه کړه؟!!
زه په پوره ډاډ سره وايم چې تاسې په دې اړوند هيڅ اسناد په لاس کې نه لرئ نو له همدا نن څخه د جاپان او افغانستان د يوې ورځې د خپلواکۍ له خبرې تير شې ځکه چې دا له تاريخ سره جفا ده.
زه دلته د جاپان تاريخ نه بیانوم ځکه چې دا ډیره پراخه موضوع ده چې په يو څو کاغذونو کې نه خلاصه کيږي ؛خو تاسې ته بلنه درکوم چې د مهربانۍ له مخې يو ځل د جاپان د تاريخ پاڼې واړوئ تر څو وپوهيږی چې د ۱۹۱۹ز کال وړاندې چې نړۍ د لومړۍ نړيوالې جګړې په اور کې سوځیده جاپان په کوم حالت کې ؤ. هو! که چيرې تاسې دغه کار وکړ نو درته څرګنده به شی چې جاپان د ۱۹۱۹ ز کال وړاندې او وروسته کلونوکې د لويو صنعتي هيوادونو په ليکه کې ولاړ هيواد ؤ او په صنعت کې يې ورسره پوره رقابت هم کاوه او تاسې ته به څرګنده شي چې جاپان د لومړۍ نړيوالې جګړې په اوږدو کې له ښکيلو هيوادونو سره د وسلو يوه ښه سوداګري هم وکړه چې د جاپان اقتصاد يې لا نور هم پسې پیاوړی کړ.
جاپان دغه مهال په نړيواله سطحه يو مهم هيواد وبلل شو، په لويو نړيوالو کنفرانسونو کې ونډه ورکړل شوه او نړیوال تړونونه يې لاسليک کړل. جاپان په ۱۹۲۷ ز کال کې تعرضي سياست غوره کړ تر څو په لرې ختيځ کې په سيمه خپل واک وچلوي او د زبرځواکو هيوادونو په وړاندې خپل ځواک څرګند کړي. تر څو چې ۱۹۳۹ ز کال را ورسيد، دغه هيواد د يو فعال او ځواکمن هيواد په توګه په دوهمه نړیواله جګړه کې برخه واخيسته خو بخت ورسره ياري ونه کړه نه يواځې دا چې خپله ماتې يې ومنله بلکې لومړۍ اتومي تجربه هم په همدغه هيواد ترسره شوه چې له امله يې ستر انساني ناورين رامنځته شو.
کاپی.

Farid Nahil Tanais foto.

 

د غولونکي نامه لاندې يوه څېره:

 

دا شخص صوفي جمعه خان

گِل برای درمسال:

لومړی خبره: په افغانستان اوسېمه کې چې کوم خيانتونه ، يا خونړې پېښې شوي ددی پېښو لاملونه او پيداکېدل د سياسي شنونکو او څېړونکو له نظره ددئ ټول ناورين ستر لامل د شوروي اتحاد اود امريکا ايدلوژيک مخالفت او د ساړه جنگ موجوديت په نښه کوي.

افغان څېړونکي په دری برخو ويشلي دي .

اول:دوی د سردار محمد داودخان کودتا اود شاهي رژيم ړنگول ددی ټولو پېښو ستر لامل گڼي.دوی وايي دی کار نورو کودتاوته لاره پرانستله.

دويم : ډله بيا په هېواد کې دافغانستان دخلک دموکراتيک گوند له خوا په ۱۳۵۷  ل کال د غوايي د ۷ نېټي نظامي بريالی پاڅون د شوروي اتحاد د لښکرو را تلل ددی پېښو بل ستر لامل بولي.

دريم: پاکستاني شننوکي هم  ددی ټولو مسوليت د شوروي اتحاد پر غاړه ور چپه کوي.

د بلی خوا ازاد او کيڼ لاسي شننوکي په دوه ډلو ويشل شوي. الف:يو شمير بيا ددی ټولو پېښو مور خپله د پاکستان نظامي واکمني اود استخباراتو اداره چې گلبدين حکمتيار، برهان الدين رباني، احمدشاه مسعود او نورو ډلو ټپلو ته د نظامي روزنې او پالنې اصلي لامل ښيي ،بله ډله نه يوازی پاکستان د اخواني ډلو ملاتړ روزنه او هر ډول مرستو ته ملا وتړله بلکې د ۱۳۵۲ل کال د چنگاښ له ۲۶ نېټه را ديخوا تر اوسه د ټولو ترهگرو اصلي دامن او خونديتوب ځای پاکستان اود اي ايس اي اداره ده او وه. تر اوسه چې څومره افغان وژنه شوی، عام وژنه شوی، وراني شوی خلک کډوالی ته اړ باسل شوي تر شا يې د پاکستان اودده د متحيدينو لاس وو او دی.

په ۱۹۷۳  زکال کې د جنرال ضيا او بوټو تر منځ د جنگ پېل دجنرال  ضيا واک ته رسيدل د همدی له پاره وشول په دی ځای کې اړينه ده چی د عوامي نشنل پارټې  ځان يوی خواته کړ او چپ پاته شول دافغانستان او پاکستان تر مينځ شخړه او خونړی جنگ پېل شو.دواړه هېوادونه په جنجال واوښتل خو عوامي نشنل پارټئ د عدم تشدد سياسيت شعار ور کړ،اود خير پر غونډې ننداره پېل کړه.

په پاېله کې بوټو په فزيکي توگه په دار وځړول شو،د ستونزو په زياتيدو سره د نور محمد تره کي اوحفيظ الله امين يو بل پسی له منځه ولاړل ببرک کارمل او داکتر نجيب الله هم دوی ته اړ شول.

لنډه يادونه :صوفي جمعه خان 1972/1992 زکلونو کې دافغانستان د وخت له حکومته زيات امتيازونه او مرستی تر لاسه کړی،دافغانستان د خلک دموکراتيک گوند د نړېوالی څانگې کار کونکې وو،د افغان حکومت له خوا څو ځله له هيواده بهر يانی مسکو او نورو هيوادو ته سفرونه درلودل په پټه يې په مسکو کې زده کړی وکړی .خو کله چی افغان حکومت ړنگ شو دی دوباره پاکستان ته ولاړ او هلته د يوه پاکستاني په توگه د افغان حکومت په هکله ډير بد رد وويل ځان يې د پاکستاني په توگه را ښکاره کړ،د يوه پاکستاني سياست کونکي په توگه 2017ز کال د اکتوبر پر 13 نېټه د هرات ولايت  په امنيتي کنفرانس کې د پاکستاني په توگه گډون کړی وو.

د صوفي جمعه خان په خپلوليکنو کې  ليکلي چې په 1965 زکال کې چی پاکستان په کشمير کې لاس وهنه پيل کړه دی ليکي پاکستان په پټه زيات خلک د جنگ له پاره هلته واستول خو کله چی هندوستان د پاکستان له پلان خبر شو د 1965 زکال د سيمټمبر پر 6 په پاکستان حمله وکړه، تر دوه اونيو جنگ وروسته ډزبند وشو. سره له دی چی پاکستان په دی جنگ کې زيات تاواني شو خو عوامي نشنل پا رټی او اجمل خټک د پاکستان په پلوی اود هند پر وړاندی ويناوی اود خټک شعرونه خپرول.صوفي زياتوي چی د هند او پاکستان له خوا په 1966 ز کال په تاشکند کې لوځنامه لاسليک کړه ولی د خانانو زامن به په شورليټ موټرو کې پوهنتون ته را تلل او هيڅ نوعه سياسي فعاليت يي نه کاوه.دی ليکي زه او يو شمير نور فعال وو دا وخت پاچاخان کابل کې وو. جمعه خان وايي زه د لومړی ځل کابل ته را غلم اود اجمل خټک يو ليک مې دا کتر نجيب الله ته ور کړ. د غيرت چيغه په نوم داجمل خټک  کتاب مې سلمان لايق اود اکتر نجيب الله ته ور کړه. دوی بيا زه د خپلو ټولو ملگرو لکه ببرک کارمل، اناهيتا راتبزاد، مير اکبر خيبر، نور احمد نور ، وکيل او نورو سره معرفي کړم.دی وايي ما دوی ته داجمل خټک افضل بنگښ د مبارزو په اړوند مالومات ور کړه .

جمعه خان صوفي ليکي د بنگاليانو، بلوڅانو، او پښتنو قومونو د خپلواکې په هکله چی پا چا خان د پښتونستان دورځی په وياړ جشنو کې تل ويل چی ون نټ  سم مهاله له منځه تلل غوښتل هيڅکله د ډيورنډ دتوری کرښې د ړنگيدو په اړوند څه نه دي ويلي ،صوفي وايي د پښتنو په ټوله سيمه کې يوازی يوه يونيورسيټي وه چی پښتنو پکې زده کړی کولی نوری ټولی د لوړو زده کړو لپاره پوهنتونونه په پنجاب کې وی د پيښاور يونيورسټی سره مالي مرستی د نورو په تناسب کمې او په هيڅ کې وی.په دی پوهنتون کې د سياسي مبارزو له پاره حکومت سخته لاسوهنه کوله د حکومت جاسوسانو هلته نفوذ کړی و.

صوفي جمعه خان دافغان سياسيتوالو لکه رشيد وزيري، ميراکبر خيبر سره اړيکي د اجمل خټک په واسته پيدا کړی وی دی وايي يو ځل رشيد وزيري د کابل نه کوزي خواته را غلی وو ما ورسره وليدل ما څو ځله د نادرخان ذه خيل د کورنۍ سره کابل ته د پاسفورت نه پرته سفرونه کړي.

جمعه خان دوستي په ملگرتوب اوښتی وه دافغانستان ددموکراتيک جمهوريت د ړنگېدو نه مخکې دی سکتر اود اجمل خټک مرستېال وو اود گوند د نړېوالی څانگې کارکونکې او يو له باورمندو کسانو شميرل کيدو.

تير کال ده د مشعل راډيو سره په يوه مرکه کې خپل ځان پاکستانی معرفي کړاود افغانستان پر دولت 1976/1992زکلونو سرسخت گذارونه وکړل.

د جمعه خان کتاب چی عنوان دی گل برای درمسال:

ددغه کتاب موهم ټکي دادي چې جمعه خان صوفي په 1972 زکال په بدل نوم د يوه ازربايجاني تبعه تر نا مه لاندې اتحاد شوروي ته تللی وو تر زده کړو وروسته دوباره پاکستان ته تللی وو ده دنده د شوروي د اطلاعاتو سره مرسته اود راپور وکونکي په توگه کار کاوه.همدا لامل وو چی د شورويانود ملاتړ وړ گر ځېدلی وو نوموړي زيات سفرونه نورو هيوادو ته د همدغه موخو له پاره کړي وو.

ده دافغانستان د دولت او گوند په مرستو سفرونه کول، کتابونه چاپول، په سفرونو کې دافغانستان استازولي کوله،دی اوس له دغو کارونو منکر اود يوه پاکستاني په توگه وايي چی زه پاکستانی وم او يم.

د يوه جاسوس په توگه يي د يو شمير پټو رازونو پرده هم پورته کړی،

جمعه خان د خپل شخصي ژوند په هکله ددرمسال له خټې کتاب کې زيات څه ليکلي خو زه يو مطلب راخلم ،وايي چی زما پلار يونفر چی عبدالرحيم نوميده د مومندو له قوم څخه وود هغه مشر ورور دافغانستان کندوز ته کډوال شوی وود هغه وراره نظيف الله نهضت  چی د حفيظ الله امين له خوا گوند ته جزب شوی وو، د ی د نظيف الله په اړوند زياتوي چی دی امني په کال ۱۳۵۷دکب مياشت کي په  هرات ولايت کې زيات خلک وژلي صوفي وايي کله چی نهضت د غزني والي وو زه ورغلی وم،يوه اونې مې ورسره تيره کړه يانې دده اړيکې د گوند د ډيرو کسانو سره وی.

م.کوچی

بې له شکه د ډیورنډ کرښې د برخلیک:

تر هر څه مخکې تاسو د غونډې ګډونوالو ته درناوۍ او سلامونه وړاندې کوم.

او د لوی افغانستان د بیا احیا په اړه، ستاسو اوسنۍ غونډه د زړور او پرځای اقدام تر څنګ، پر اسلام اباد چې د ترهګرو د ملاتړ په لامل تر سخت نړیوال فشار لاندې دی، یو بل کلک ګوزار ګڼل کیږي!

البته د ټولنې مخور، مخکښ او روڼ اندې لکه تاسو چې د ملت او هیواد ملي ګټو او ارزښتونو ته ژمن یاست، هڅه کوي چې د ملي موخو په پيژند او هغو ته په لاسرسي کې خپلو ولسونو ته تل ریښتیا ووايي، پرتې ستونزې له ولس پټې نه کړي او د عمومي ویښتیا په مټ او د ولس په ملاتړ د هغو په حل کې رامخته شي. بلخوا د ملي موخو په وخت او په ځای نه وړاندې کول، له ملي چارو څنګځن تیریدل او د هغو لپاره د ولسونو نه سمبالول، نه یوازې دا چې د ولسونو او روڼ اندو ترمنځ د واټن لامل ګرځي، بلکې ټولنه ملي موخو ته له رسیدو، راستنوي!

که دولتوال، سیاستوال او د ټولنې په څه پوه کسان، د ملي ګټو په وړاندې روښانه دریځ ونه لري او ولس ته په شف شف، نیمګړې او تړتړۍ ژبه لګیا وي او یا ډارن او پریوتی دریځ ولري، داسې حالت بې له دې چې د ملي ګټو د مخالفینو او د دوښمنانو په ژرنده اوبه ورسمې کړي، په ملي کچه نه شي کولای کومه بریا او لاس ته راوړنه ولري.

د ډیورنډ تپلې کرښه او په تیرو ۱۲۵ کلونو کې د هغې  پر محور پرتې ناحله ستونزې، که څوک غواړي یا نه، نن مهال د ملي اجندا په غیږګړه کې رامخته شوي او له مزمن حالت څخه په ورځنۍ توده موضوع بدلې شویدي!

کابل کې د انګریز د سفیر نیکولاس کي وروستۍ څرګندونې او زوړ استعماري دریځ او پر دې کرښه د پاکستان لخوا اغزن سیم، کټارې او د څار او کنترول دروازې او یا نور پټ او ښکاره اقدامات د ډیورنډ د تپلې کرښې لانجه، د ملي مسایلو په سر کې ځای کړې ده.

همدارنګه د اروپاي ټولنې د مرستیال لخوا د افغانستان په ګټه د ډیورنډ د مسالې حل هغه نوې پرمختیا شمېرلی شو چې د دې مسلې په اړه، د افغانانو د دریځ ریښتینولي او حقانیت څرګندوي.

د ډیورڼد د تپلې او استعماري کرښې د ماتولو او د لوی افغانستان د بیا احیا په لار کې د برتانوي هند او له هغه وروسته د برتانوي پاکستان او نورو بهرنیو دوښمنانو او رقیبانو تر ډول ډول چلوټو او خنډ ونو سربیره؛ د لوی افغانستان په دننه، د ډیورڼډ کرښې په دواړو غاړو هم داسې کسان ول او شته چې یا په ښکاره د دې ملي داعيی په مخالفت کې  ولاړ ول، یا يي زړه نازړه او پریوتي دریځ درلود او یا يي په دولت کې په غوښن واک سره د هغې په وړاندې د پنځم ستون رول لوبولی دی!

د ډیورنډ کرښې له تپلو وروسته، په تیرو ۱۲۵ کلونو کې، یوخوا د دې کرښې په ماتولو کې موږ د هیواد د ریښتینو زامنو له سرښندنو او ځان تیریدنو سره مخامخ  یوو چې د هغوی میړانه، زموږ د راتلونکې لارښود ده او بلخوا د رنګارنګ دوښمنانو او ملي ضد سیاستونو او دریځونو سره اشنا یوو چې له هغو څخه باید زده کړه وکړو او په راتلونکې کې په دې اړه خپله هوښیارتیا له لاسه ور نکړو!

تر ټولو لومړی د دولت یو شمیر لوړپوړي چارواکي، دیپلوماتان، سیاستوال او لیکوال په دې خبرې پورې نښتې ول او یو شمېر يي اوس هم نښتي دي چې د ډیورنډ کرښې کوزه غاړه تر اباسین پورې دې د پاکستان په چوکاټ کې دننه، یوه خود مختاره سیمه وي او یوازې داسې خود مختاري د کوزو افغانانو لپاره کفایت کوي. دوی د دې پرځای چې کابل کوزو افغانانو ته د راټولیدو د مرکز پوګه ور په ګوته کړي، په حقیقت کې په داسې پریوتي دریځ سره، پنجاب هغو ته د راټولیدو د مرکز په توګه ورپيژني!

خو کله چې څوک په دې اړه د دوی دلایل لولي او څېړي، دوی دغسې پریکړه د ډیورنډ کرښې د دواړه غاړو د پرتو ولسونو د غوښتنې او ملي ګټو پر بنسټ نه، بلکې سیمه یزه او نړیوالو حالاتو ته د پام تر پلمې لاندې، وړاندې کوي. دوی غواړي، وځلوي چې که چیری دوی په صفا ټکو کې او په پوره وضاحت د ډیورنډ کرښې د ماتولو او د لوی افغانستان د بیا احیا غوښتنه وړاندې کړي، د برتانوي پاکستان او د هغه د نړیوالو ملاتړو له ګواښ سره به مخ شي؛ نو له دې ډاره ، ښه دا ویني چې د خپلې ځمکې له دعويي تېر شي او یوازې خپلې کوزې خاورې او خپلو خلکو ته د پاکستان په چوکاټ کې دننه د خود مختارۍ په غوښتنه بسیا وکړي!

بلخوا ځیني افغانان بیا یوازې د دې خاورې او د هغې د اوسیدونکو نوم  پورې نښتي دي، خو که د افغانستان له وجوده د جلا شوې خاورې نوم هر څه کیږدو او هغه د پاکستان په چوکاټ کې وي او په ټوله کې هغه د پاکستان د شرګډو سیاستونو پر محور راوڅرخي، په حقیقت کې موږ د دې ملي داعيي په حل کې ګام نه دی پورته کړی!

نن خو د دې سیمې نوم پښتونخوا دی، که ټوله خبره په نوم وي بیا نو نن ستونزه حل شوې ده!

موږ د دې بېلې شوې ټوټې په نوم پورې نه یوو نښتي، بلکې زموږ غوښتنه دا ده چې دا بېله شوې ټوټه د افغانستان خاوره ده او موږ په ټوله کې افغانستان سره د دې جلاشوې خاورې او د هغې د اوسیدونکو د بېرته یوځای کېدو غوښتنه کوو. د ډیورنډ کرښې نه منل، تر اباسین پورې یوازې د دې کرښې د کوزې غاړې د سیمې په نوم پورې نه خلاصه کیږي بلکې د هغې بېرته الحاق د دې ټولې ستونزې پر سر کې ځای لري.

کټ مټ لکه ختیځ او لویدیځ جرمني  چې بیرته یوځای شول!

هلته لویدیځ جرمنی، د ختیځ جرمني په نوم پورې نه وو نښتی، بلکې هغه سره په بېرته یووالي پورې نښتي وو. البته جرمنی پوهیده چې هغه مهال د دواړو جرمنیو بیرته یوځای کیدل ګران وو، خو جرمنان زړه نا زړه نه شول، له خپلې غوښتنې لاس پرسر نه شول او د بیا یووالي غوښتنه يي تل په صراحت سره بیانوله او هم يي وخت ته انتظار وکیښ!

بلاخره پخپل روښانه دریځ او هدفمن انتظار بري ته ورسیدل او دواړه جرمني ولسونه او خاوره سره بیرته یوځای شول.

داسې د چین او هانګانګ ستونزه هم درواخله. چین هیڅکله هم له خپلې دعوې تیر نه شو، البته مناسب وخت ته يي انتظار وییست.

کله چې موږ د ډیورنډ کرښې د برخلیک او د لوی افغانستان د بیا احیا په اړه غږیږو، دلته باید دوه چارې یوله بله سره جلا کړو:

لومړی ــ دا چې ډیورنډ کرښه نه منو، نو پنجاب سره باید بل کوم ځاي د سرحدي پولې پتوګه ومنو

دوهم ــ د ډیورڼډ کرښې برخلیک او د لوی افغانستان د بیا احیا په اړه د موخو او وسایلو تفکیک

دا چې د ډیورنډ کورښه نه منو، اړ یوو چې د دې کرښې پرځای باید بل ځای پنجاب سره د سرحدې پولې پتوګه وپېژنو او هغه باید اباسین(Indus River) وي او دا زموږ موخه ده.

بلخوا د پورته موخې ترلاسه کولو لپاره باید ډول ډول وسایل او امکانات د ځان په ګټه راغونډ کړو. په امکاناتو کې د پنجاب په ګډون خبرې اترې، د ملګرو ملتو له ټولنې ګټه؛ دا چې اوس د امریکا، اروپا او نورې نړي سره پراخې اړیکې لرو له هغو څخه باید د دې ملي مسالې په حل کې ګټه واخلو. همدارنګه زغم، حوصله باید له لاسه ور نه کړو.

د ډیورڼډ کرښې د برخلیک او د لوی افغانستان د بیا احیا په اړه د موخو او وسایلو تفکیک پکار دی، دلته باید د موخې پیژندل او په څرګنده  د هغې بیان او د هغه په اړه غوڅ دریځ او دوهم د خپل موخې د غوښتلو لارې، امکانات او وسایل سره ګډوډ نه کړو.

که موږ خپلو خلکو ته د موخې په ټاکلو کې غوڅ دریځ ونلرو او هغو ته شف شف ووایو، موخې ته هیڅکله نه رسیږو .موخه باید  په غوڅه توګه او څرګنده بیان شي.

خو خپلې موخې ته د رسېدو لپاره، د وسايلو پتوګه لومړی هغه لارې وټاکو چې اسانې وي. همدارنګه زغم، حوصله او امکانات باید په پام کې ولرو.

له پاملرنې مو مننه!

د ۲۰۱۷ کال د نومبر ۱۲ مه

سرلوڅ مرادزی

یورند واحد ملت بیلوی

 

لیکونکی غلام مصطفی بیدار

5.11.2017
په ورستیو کی د دښمن حرکات د ډیورند کرښی په اوږدو کی او د افغان لاسپوڅی غیر مشروع او غیرقانونی تقلبی ملی وحشت حکومت چوپتیا د زغم وړ نده ، ډیورند کرښه د استعمار هغه شوم پلان وو چی یو عظیم ملت یی په دوه حصو ویشلی، دا زخم واحد ملت بیلوی، آزاد پښتونستان و آزاد بلوچستان د پښتون او بلوڅو ملی، نړیوال، حقوقی، شرعی او قانونی حق ده، مونږ له آمو تراباسینه (اټک، جهیلم اومارګلی) پوری واحد ملت او واحده جغرافیا بولو، او د افغان ملت ددی واحدی جغرافیا ځمکنی بشپړتیا، ملی واکمنی، ملی یووالی ته هر راز تجزیه، ویشل او استعماری کرښو ته رسمیت ورکول له ملت سره جفا او ملی خیانت بولو.
افغان ولس په تیره پښتنو او بلوچو دا د استعمار کرښه پرون هم نده منلی، نن یی هم نه منی او سبا یی هم دریځ همدا ده، لراوبر افغان ولس به د خپل خپلواکی لپاره برحقی مبارزی ته دوام ورکوی اوهر دښمن د سرپه کاسه کی به وینی څکی.
داچه د انګریز سفارت سفیر غیرمسؤلانه څرګندونو مطلب څه ده؟ بیله خبره ده خو د افغان منحوس کرغیړن او وحشی تپل شوی تقلبی او غیر قانونی غیر مشروع چوپتیا ډیر سوالونه را پورته کوی، آیا مونږ بهرنیو چارو وزارت لرو؟ ایا مونږ آزادی رسنی لرو، آیا مونږ سیاسی احزاب او ملی مشران لرو؟ آیا مونږ حکومت او ملی امنیت اوملی امنیت شوری لرو؟ آیا مونږ په نړیواله کچه سفیران اوپه ملل متحد کی استازی لرو؟
د انګلستان سفارت ښاغلی سفیرته زما مشورت داده چی تاریخ ولوله، د افغان او انګریز دری جګړی راپه یاد کړه، د وزیراکبرخان ځامن لا تراوسه ژوندی دی، غازی امان الله خان خپلواکی هڅه لا تراوسه دوام لری، د ناتو او امریکا په حضور کی ستا څلورمه ماته په هلمند کی هم درپه یاد کړه، دښمنی پریږده او دوستی لاس راسره راکړه، پاکستان (پنجاب) نن، سبا، بل سبا، لس کاله وروسته د تجزیی په مخ روان ده،
یوازی حکومت لری، خلک اوخاوره یی زما ملکیت ده او زه یی له یو انچ نه تیریږم، زما طرف د معاملی برتانیوی هند وو او ته یی چی اوس دواړو ته ددوستی لاس درکوو ، دښمنی ضرب شصت مو لیدلی او مګناټن تاریخ یو ځل بیا ولوله، جعلی سندونه، کاغذی امضاګانی، اغزن تارونه، ډ ټانک په زور درول شوی دروازی، راکتونه، دیوال او خندقونه، خایین مشران، جعلی اوتقلبی حکومتونه، نامشروع، ناقانونه پارلمان، خایین ارګ مشر، ناکاره ملی امنیت اداره نشی کولای د یو عظیم ملت سرنوشت وتاکی او په سر یی لوبی وکړی. دلته یو عظیم ملت پروت ده چی نه څه هیروی، نه څه بخښې اونه له څه تیریږی، تراټک او ګوادره به ددښمن هرپوځی عسکر وژنو، ددښمن هربیرغ په را نسکورو، او ترهغه به مبارزه کووچی ترڅو ۱۲۰ میلیونه انسانان خپلواک نکړو، زما مشورت انګریز سفیر اوداسی ورته غیر مسؤله غیر منطقی اشخاصو ته داده چی تاریخ ولولی، حتی د ملل متحد نړیوال قوانینو ته مراجعه وکړی بیا زما د کور او بچیانو د ویشلو فیصلی اورسمی کیدلو ناکامه هڅه کوی.
کنه د ۱۲۰ میلیونه انسانانو د هوسا ژوند لپاره ۵ میلیونه نور هم قربانی کولو ته آماده یو، او خپلو مبارزینو ته هدایت ورکوو چی خپلو ښځو سره نن بیا کور واله وکړی ، په وژلو نه ورکیږو، هڅی هم پښتو د زندان اوګورستان ژبه ده، نه په بند کی اچولو نه هم په وژلو ورکیږو.
ترهغه چی په اټک اوګوادر باندی افغان ملی پوځ، ملی بیرغ (تور، سور، شین) ونه رپووو ترهغه به مبارزه کوو، لراوبر یوافغان.
له آمو تراباسینه
له سیحونه تر جیحونه
له پامیره ترګوادره
له مشهده تراټکه ترمارګلی د افغان بچی خاوره او اوسیدونکی یی افغانان دی.
اشرف غنی، معصوم ستانکزی، حنیف اتمر، عبدا… بهرینو چارو وزیر، په ملل متحد کی د افغان ولس اشغال شوی چوکی د انګریز د جاسوس لخوا ټول خاینین، جواسیس دی متوجه اوسی، مونږ ستاسو چوپتیا، دښمن حرکاتو نه مخنیوی او جاسوسی، خیانت هر قدم ته متوجه یو ، که بل څه نشی کولای هغه د پښتو متل ده چی وایی که پسته سپیه که غاپی نه لکی چنګه وړه، که تاسو ته د دری متل صدق کوی چی پیش جانانه یی من دانه وپندانه یکیست؟!!!
دناقانونه تقلبی پارلمان او نامشروع تقلبی تحمیلی د جان کیری په واسطه جوړ شوی چاپلوس حکومت کړنی، فیصلی اوامضا ګانی په خپل ذات کی نامشروع اوناقانونه وی … د بګرام هوایی ډګر، امریکا سفارت په لاس کینول شوی څو معاش خواره نشی کولای د ۱۲۰ میلیونه انسانانو ژوند برخلیک وټاکی او دښمن اغزن تار رسمی کړی.
او نه هم د انګریز سفیر په شان غیر مسؤله ، غیر منطقی او نړیوالو عرف او نورمونو خلاف څرګندونی کولای شی څه شی ته رسمیت ورکړی.
وسلام
په درنښت. – خپرول، ترجمه او تکثیر یی په ټولو رسنیو کی آزاده ده.
یادښت- د لیکنی مسولیت لیکوال پوری تړاو لری سانسور حق یی څوک نلری.

 

د بخارا امارت له ړنګېدو نه وروسته څه پېښ شول ؟ 

 

لیکوال نورالحق ن. څلی

د بخارا اشغال د بلشویکانو لپاره په ایدیالوژیکي‌ ډګر کې د نوي څپرکۍ د پرانیستلو مانا درلوده . د بخارا شوروي جمهوریت تر یوه کم وخته د نورو شوروي اداري واحدونو سره له هر اړخه توپېر درلود ، په بخارا کې شخصي شتمنۍ پر ځای پاتې وې ، پرته د امیر له خپلوانو ، د پوځ لوړ رتبه افسرانو ، بېک کانو او ځینو نورو څخه ، نورو ټولو په دولت کې ونډه درلودله ، پر مذهبي فعالتونو باندې هیڅ ډول حد ټاکنه نه وه آن د دولت له خوا د نوو جوماتونو او دیني مدرسو د جوړولو لپاره ځمکې ورکول کېدلې . د بخارا بازارونو د پخوا په شان آزاد وو او ډیر داسې ورته کارونه سرته رسېدل چې د شوروي اتحاد په بل ځای کې چا په خوب کې هم نه لیدل . بلشویکانو دغې مرحلې ته له فیودالیزم څخه سوسیالیزم ته د اوښتو پړاو ویلې .

د شوروي اتحاد له خوا په نورو ګاونډیو هېوادونو کې د بخارا په شان سیاسي بدلونونه راوستل ، د کمونست ګوند ، د شوروي دولت او د کمنترن له خوا د یوه ایدیالوژیکي اصل په توګه ومنل شو . که چېرې د بخارا له اشغال نه وروسته د کمنترن او د «ختیځ د خلکو د تبلیغاتو او عمل شورا » چاپي آثارو ته ځیر شو نو عملأ په هر هېواد کې د دغه شان سیاسي بدلون لپاره ذهنیتونه آماده کېږي . د ختیځ انقلاب لپاره د کمنترن د تاشکند څانګه په هند کې د کمونستانو په لټه کې وه خو په افغانستان او ایران کې د افغاني او ایراني بلشویکان په پیدا کولو پسې سرګر دانه وه . د کمنترن په اند د شوروي اتحاد په ګاونډیو هېوادونو کې بلشویک هغه څوک دی چې هیڅ ملي او فرهنګي هویت ته وفاداري ونلري خو ماسکو خپله قبله او کمنترن خپل امام وګڼي‌ . د دغه شان سیمه ییزو بلشویکانو ښه بېلګه د ایران په شمال کې د ګیلان په شوروي جمهوریت کې خپل مخ وښوده .

د ایران شوروي سوسیالیستي جمهوریت چې تر ډېره د « ګیلان شوروي جمهوریت » په نوم پېژندل شوی دی د ۱۹۲۰ کال د جون په میاشت کې د شوروي روسیې د سره اردو په مرسته د ایران په شمالي ولایت ګیلان کې جوړ شو . د دغه جمهوریت لمړنی مشر میرزا کوچک خان جنګلي و .

د ۱۹۲۰ کال د مې په میاشت کې د شوروي روسیې د کسپین سمندرګي سمندري ځواکونو د ایران په انزالي بندر باندې له دې امله حمله وکړه تر څو هغه روسي بېړۍ چې د سپینې روسیې جنرال دینیکن له ځان سره دغه ځای ته تښتولې وې او په دغه بندر کې د مېشتو انګلیسي ځواکونو له خوا ورته پناه ورکړ شوي وه بیرته لاس ته راوړي . د دغې پېښې لمړۍ پایله دا کېږي چې د انزالي بندر په بشپړه توګه د شوروي ځواکونه په لاس کې لوېږي ، انګلیسي او د جنرال دینیکن ځواکونه له سیمې تښتي . دوهمه پایله یې یعنی یوه میاشت وروسته د ګیلان شوروي جمهوریت جوړیدل دي . دغه جمهوریت په جنوبي آسیا کې د بلشویکي سیاسي نظام کاپي وه .

په ایران کې لا پخوا د عدالت ګوند په نوم یو سیاسي سازمان و چې رهبري یې د باکو په ښار کې فعالیت کاوه . د « ګیلان شوروي جمهوریت » له جوړېدو سره سم د دغه ګوند غونډه رابلل کېږي او رسمأ د ایران د کمونست ګوند په نوم خپل موجودیت اعلانوي . د ګیلان شوروي جمهوریت په سیاسي او نظامي ژوند کې د بلشویکي روسیی د استخباراتو یوه مامور چې بلومکین یاکو نومېده ټاکونکی رول درلود . نوموړی آن د ایران د کمونست ګوند د مرکزي کمیټې غړی او په حکومت کې د دفاع وزیر و . مجبوریتونو د ګیلان په شوروي جمهوریت کې له ارماني پلوه دوې مخالفي ډلې تر یوه چت لاندې راغونډې کړي وې . یوه ډله د « ځنګلي غورځنګ » په نوم مشهوره وه چې مشر یې میرزا کوچک خان جنګلي و. د دغې ډلې غړي او پلویان دموکراتان ، لیبرالان او ناسیونالیستان وو او هیڅ ډول کمونستي عقاید یې نه درلودل ، خو له انګلیسانو سره یې کلکه دښمني درلوده . همدا شان دغې ډلې له کلونو راهیسې د انګلیسانو او په هغوی پورې تړلې د ایراني واکمنۍ پر ضد وسله وال پاڅون فعال ساتلی و ، غلا او لوټمارۍ ته یې اجازه نه ورکوله نو ځکه د خلکو ملاتړ یې له ځان سره درلود . دویمه ډله کمونستان وو . له دې چې د شوروي روسیی ځواکونه په ګیلان کې ځای پر ځای وو نو مالومداره خبره ده چې پرته له کمونستانو او هغه هم داسې کمونیستان چې همدوی پخپله زېږولي وو ، بل څوک باید د سیاسي واک په سر کې نه وای . د شوروي جاسوسي سازمان مامور بلومکین یاکو د ګیلان شوروي جمهوریت د مشر ، میرزا کوچک خان پر ضد کودتا سازماندهي کړه او د هغه مرستیال احسان الله خان یې د واک ګدۍ ته ورساوه . له دې چې میرزا کوچک خان تل د وینې تویدنې مخالف و نو پخپله د « رشت » له ښاره څخه ووت او خلکو ته یې د یوې وینا په ترڅ کې وویل :   تر هغو چې د خلکو مذهبي مقدساتو ته سپکاوی ، د خلکو پر شخصي شتمنیو تېری ، او . . . له منځه نه وي تللي زه بېرته نه راځم . نوموړی د روسیې مشر لینن ته هم یو تلګرام واستاوه . اساسي ستونزه دا وه چې ایراني کمونستانو ځانونه یواځې د دریم کمونستي انترناسیونال ( کمنترن ) د اجرایئه کمیټې په وړاندې مسئول ګڼل او بس ، او له ټولو څخه یې غوښتنه دا وه « چې د کمنترن مرجعیت باید د یوه ایمان په توګه ومني » . د ګیلان شوروي جمهوریت وروسته تر هغې له منځه لاړ ، کله چې د لندن او ماسکو تر منځ د ۱۹۲۱ کال تړون لاسلیک شو . دغه تړون  پر بنیاد د شوروي روسیي نظامي ځواکونه د ایران له خاورې څخه ووتل .   دا هم باید هېر نه کړو چې د ګیلان او بخارا پېښې په یوه وخت او یوې سیمه کې تر سره کېږي نو ځکه د یوه لوی پلان د بندونو په توګه یو د بل سره تړلي ، یو د بل مرستندویه او بشپړ کوونکې دي .

د لندن او ماسکو تر منځ د ۱۹۲۱ کال لاسلیک شوی تړون په جنوبي آسیا کې د بلشویکي کمونیزم روی توب له منځه یوړ . د کمنترن د تاشکند څانګې تړل کېدل او د ایران له شمال څخه د سره اردو قطعات وتل د سیمې د امنیت لپاره ځکه مهم ګڼل کېږي چې د لندن او ماسکو ګټې د جګړې له ډګر نه وځي‌ او د جوړ جاړي خواته درومي .

 

ترهګر اصلآ د پاکستان دولت دی!

 

ډیری خلک داسې انګیري چې پاکستانی دولت د افغانستان، کشمیر او نورې سیمې د ناارامۍ او ویجاړۍ لپاره  ترهګر د یوې وسیلې پتوګه کاروي، خو د دې ترڅنګ باید په دې فکر وشي چې اصلآ ترهګر په سیمه کې د واکمنۍ او خپلو موخو لپاره له پاکستاني دولت څخه د یوې وسیلې پتوګه کار اخلي.

د ګاونډیو هېوادو او نړیوالو د پرلپسې څرګندونو، لاسوندونو او فشارونو سره سره، د پاکستان خاوره د ترهګرو په ټاټوبي بدلېدل او د ترهګرو په ساتلو او روزلو کې د پاکستاني دولت ټینګارڅرګندوي چې ترهګرو څخه د وسیلې پرځای، خپله دولت د ترهګرو په وسیله بدل شوی دی!

ترهګر په ډېرو نورو هېوادو کې هم شته. نن ترهګر په سوریه، عراق، افغانستان او ځینو نورو هېوادو کې جنګیږي، خو په دغو هېوادو کې د دولتونو او ترهګرو موخې او اندیښنې سره جلا او یوله بل سره په ټکر او جګړه کې دي. په دغو هېوادو کې ترهګر د بهرنیو استخباراتي کړیو لخوا جګړې ته هڅول کیږي، په داسې حال چې پاکستان کې ترهګر د بهرنیو استخباراتي کړیو په وسیله نه دي رامنځته شوي، بلکې د پاکستان کورني پیداوار دی او د ترهګرۍ د پلیتوب لپاره په سیمه او نړۍ کې د خپل دولت سره په ګډه او یوځای جنګیږي.

پاکستان کې د ترهګرو او د دې هېواد د دولت ترمنځ په اندیښنو او موخو کې توپیر نه لېدل کیږي؛ هغه څه چې دولت يي په کور دننه او بهر کې غواړي، ترهګر يي ترسره کوي او هغه څه چې بیا د ترهګرو موخې او اندیښنې دي، دولت يي په ورین تندي پلي کوي.

په نورو هېوادو کې د ترهګرو د روزلو مدرسې نشته او ترهګر هلته په پټه لکه غلو پشان له نورو ځایو او سیمو ورځی؛ خو د پاکستان په هر کلي، کوڅه کې په ښکاره او رڼا ورځ په مدرسو کې د ترهګرۍ زده کړه کیږي او دولت او استخبارات ورته پوځي تریننګ ورکوي.

بلخوا که یوازې د پاکستانی دولت غوښتنې په پام کې ونیسو، افغانستان سره به د ډیورنډ پر کرښه اختلاف لري او په افغانستان کې به د ستراتیژیک کنډو(Strategic depth) غوښتنه لری او یا هندوستان سره به د کشمیر پر سر ستونزه لري، په داسې حالاتو کې پاکستانی دولت خپلو غوښتنو ته نورې لارې هم لري، خو له هغه ځایه چې ترهګر د افراطي مذهبي اندیښنو په لامل د اسلامي هېوادو ترمنځ او د نړۍ په کچه سرحدي پولې نه پېژني او ځان نړیوال غورځنګ راپېژني، لېدل کیږي هغه ترهګر چې اروپا کې جنګیږي، ریښه يي پاکستان ته رسیږي او که د نړۍ په بله سیمه کې ځانمرګی برید ترسره کیږي، د بریدګر سر له اسلام اباد او لاهور څخه راوځي. دا ډول پېښې څرګندوي چې ترهګرو پاکستانی دولت قبضه کړی او په دې لامل پاکستاني دولت د خپلو سیمه یزو موخو سربېره په نړیوال ډګر کې هم تروریستي موخې لري او یو نړیوال ګواښ بلل کیږي.

په کابل کې د امریکا سرپرست سفیر لارنس هوګو د امریکا د بهرنیو چارو وزیر ټیلرسن له قوله وايي«هغه تروریستان چې په پاکستان کې فعالیت کوي د خپل قدرت او طاقت د زیاتولو په حال کې دي». دلته ښای د سفیر موخه دا وي چې په سیمه یز او نړیوال مارکیټ کې د ترهګرو د راکړې ورکړې ارزښت او بیه پورته تللې وي او پاکستاني دولت اړ شوی د ترهګرو په عرضه کې خپل فعالیت زیات کړی. دا خبره اوس له هیچا پټه نه ده چې پاکستانی دولت، په سیمه یز او نړیوال مارکیټ کې، ترهګر لکه بل هر ډول جنس، مال او یا د څارویو پشان پلوري. کله چې په داسې مارکيټونو کې ترهګرو ته اړتیا زیاتیږي، په پاکستان کې د ترهګرو د روزلو مدرسي لا فعالیږي او په پوځي روزنتونو کې د هغو تریننګ ته پاملرنه ډېریږي.

کله چې دولت او ترهګر سیمه یزې او نړیوالې ګډې موخې او یوشان اندیښنې ولري، باید د ترهګر جوړولو بټۍ دولتي شي او دولت باید د ولسي خیر ښېګڼو لګښت او بودیجه هم د ترهګرو د روزلو او زیاتولو لپاره ولګوي.

په دې لامل د پاکستان د بهرنیو چارو وزیر خواجه اصف پخپلو تازه څرګندونو کې وايي چې اوس په روسیه، ایران او ترکیه کې هم د ترهګرو بازار مخ په غوړېدو دی. دلته ښاغلی خواجه په خورا خوښۍ دا خبره یادوي او ډاډه دی چې د خپلو ترهګرو د خرڅلاو لپاره يي نوی او لوی مارکیټ موندلی دی.

خو چین بیا خپل سین کیانک ولایت ته په پاکستان کې د ترهګرو د زیرمه ګواښ په تړاو خپلې اندیښنې له پاکستانه نه پټوي. کابل کې د چین سفیر ښاغلی یانو جینګ وايی، هېواد يي پاکستان سره په پوله کې د ترهګرو د پټنځایونو څخه په اندیښنه کې دی.

چین ښای په نورو مارکیټو کې د پاکستان د ترهګریز محصول په خرڅلاو او راکړه ورکړه کې په پټه بې پرې نه وي، خو نه غواړي چې د سین کیانګ مارکیټ کې پاکستاني ترهګر خرڅ راخرڅ شي.

دا چې د امریکا د بهرینو چارو وزیر ټیلرسن پاکستان ته خبرداری ورکوي چې په یو اړخیز ډول به د تروریستانو پرځالو برید وکړي، ښه خبر ګڼل کیږي؛ خو دا مهال یوازې د تروریستي ځالو ړنګول ځکه بسیا نه کوي چې که د پاکستان دولت چې خپله تروریست دی سزا ونه ویني، د هېواد په بله برخه کې بیا او نورې تروریستي ځالې جوړوي او د ترهګرو د تولید لامل چې خپله دولت دی پخپل ځای پاتیږي!

پکار خودا دي چې د تروریزم سرچینه چې د پاکستان دولت دی ختم شي، په دې صورت کې به سیمه او نړۍ له تروریستي ګواښ څخه په ریښتیني توګه خویندي شي.

د پاکستان اتومي وسله یوه بله جنجالي موضوع ده. هیڅوک نه شي ویلای چې تروریستان دې اتومي وسلې ته لاسرسی ونه لري! په وروستیو کې د امریکا په یوه څیړنیز مرکز کې ویل کیږي چې د پاکستان اتومي وسله د څو تنو جنرالانو په لاس کې ده، که دوی کله وغواړي هغه په خپل زړه کارولی شي.

د اندیښنې وړ ده چې اتومي وسله دې، د پاکستان پشان د یوه تروریست دولت په لاس کې وي چې ټولې نړۍ ته يي اور اچولی او نړۍ دې په کیمیاوي او نورو وسلو پسې بل ځای ګرځي!

تر هغو چې د پاکستاني دولت چاره ونه شي، که پاکستان کې د ترهګرو ځالې په بمونو والوځول هم شي، نړۍ به بیا هم د ترهګرو له شره نه وي خوندي!

یادونه:

د وروستیو شمېرو له مخې دا مهال په پاکستان کې شا او خوا ۲۰ زره دیني مدرسې فعالې دي چې په یو شمېر ښارونو کې یې د مدرسو شمېر په لاندې ډول دي:

  1. بهاولپور 971 دیني مدرسي
  2. دېره غازي خان کې 397 مدرسې فعالې دي
  3. ملتان کې 363 مذهبي مدرسې
  4. لاهور 356 مدرسې
  5. راولپنډي 186 مدرسې
  6. ګوجرانواله 154 مدرسې
  7. فیصل آباد 124 مدرسې
  8. سرګوده 164 مدرسې

د پورته ارقامو په نظر کې نیولو سره معلومیږي چې یوازې د پاکستان په پنجاب ایالت کې 2715 دیني مدرسې فعالیت کوي چې له دې جملې 1333 یې د بریلویانو، 1069 دانې دیوبندیانو، 192 یې اهل حدیثو او 113 دانې یې اهل تشیع پورې تړلي دي؛ پدغو مدرسو کې همدا مهال253215 زده کوونکي په زده کړو بوخت دي، تاند»

د ۲۰۱۷ کال د اکتوبر ۲۸ مه

سرلوڅ مرادزی

دنړۍ ژاوښتون؛ له لوی انفجار نه تر نن ورځې پورې

9.10.2017verden skabt
ژباړه. ml zwak
نړۍ څنګه او کله مینځ ته راغله؟ دغه هاغه پوښتنه وه چې له ډېرې مودې راهیسې پوهان پرې بوخت ول. بلاخره د څیړونکو په زیار او د نوي ټکنالوجي نه په ګټې اخیستنې لکه راډیويي او هابل ټلسکوپونه، د نړۍ د جوړونې راز پیدا شو. ددې څیړنې پر بنسټ، ۱۳،۷ میلیارده کاله وړاندې نړۍ له هر ډول مادې نه خالې وه او یوازې په یوه کوچنی ځای یا ټکې کې فوق العاده زیاته انرژي راټوله شوې وه. نا څاپه دغه راټوله شوې د انرژي تمځای انفجار کوي او ډېره لویه انرژي په ډول د الکترون دغه بې پایې تشیال ته وغورځول. دغه لوی انفجار ته پوهان (Big Bang) وايي. د یادونې وړ ده چې پوهانو تر اوسه پورې په دې نه پوهیږي چې دغه انرژي څنګه او له کومه شوې ده.
په هر حال څو دقیقې وروسته له بیګ بنګ نه، لمړی د سپکو اټمونو لمړنۍ هسته لکه د هایدروجن او هلیم جوړ شول، خو له دې په پار چې د هغه چاپيریال د تودوخي درجه ډېره لوړه وه ( میلیونونو سانتیګرېډ درجې پورې وه)، الکترونونه نه شوای کولای چې د هستې په مدارونو کې پاتې شي او مجبوراْ باید ترې لرې شوې وای.
دغه ډول حالات تر ۳۰۰ زره کاله پورې دوام وکړ تر هغه چې د تودوخې کچه را ټیټه شوه او څو زرو سانتیګراد ته ورسید. په دې ډول باندې لمړني غازي اټومونه جوړ شول. د میلیونونو کالونو په تیریدو سره، د غازي اټومونو وریځې جوړې شوې ځکه چې ستوري شتون نه درلود، ټوله نړۍ د وریځو په ډول وه چې ساړه او تور تم په تشیال کې را ځوړند ول.
۴۰۰ میلیونه کاله وروسته،ځیني ددغه غازاتو برخې د جاذبې قوې د تاثیر لاندې را ټولې شوې اویوه ستره ټوله شوې( متراکمه) برخه جوړه کړه. د وخت په تیریدو سره ددغې برخې مرکز سره راټول او دروند شو او د ترموډینامیک د قانون پر بنا، د هغه تودوخه تر هغه کچې پورته ولاړه. کله چې ددغه ټوټې مرکزې تودوخه یو میلیون سانتيګرېډ ته ورسیده، او د اټومونو هستوي ویلې کیدل د هایدروجنو په اټومو کې دغه عملیه پیل شوه.د هایدروجن اټومونه سره جوړ شول او دهیلیم درانه اټومونه مینځ ته راغلل. دهستوي تعاملاتو په لړ کې، ډېره انرژي رامینځ ته شوه چې بلاخره د هماغه لویې برخې د هستې د لا تودوخي سبب شو. میلیونونه کاله وروسته دغه ګازي لویه ټوټه، دومره ډېره انرژي او تودوخه درلوده چې ځینې یې په نوري فوټونونه باندې تبدیل شول او په همدې ترتیب باندې لمړنې ستوري د نړۍ وزیږیدل.
میلیاردونه کاله وروسته د ستورو له زیږیدو، ځینې له دغو د جاذبې قوې له اثره، سره راټول شول او پیل یې وکړ چې په نورو مرکزي ستورو باندې راوڅرخیږي او پدې ډول باندې کهکشانونه وزیږیدل. د هابل ټلسکوپ ( لکه سپوږمکۍ چې د ځمکې نه بهر په ځمکه باندې راګرځي)، تر اوسه پورې یې ۲۰۰میلیارده کهکشانه پيژندل شوې دي. هر کهکشان په میلیاردونه ستوري لري. د مثال په توګه د Milky way په کهکشان کې ۲۰۰ میلیارده ستوري شتون لري چې زمونږ لمر له خپل نظام سره، یوازې یو وړوکی ټکی په کهکشان کې حسابیږي.
د اکثره کهکشانو په مرکز کې،ډېرې متراکمې کوټه شوي د موادو او انرژي نه ډک چې په یو ځای کې راټول شوې دي دغه راټول شوې انرژي او موادو ته مرکزي بلک هول وايي. ستورې د بلک هول د زیاتې جاذبې له کبله د کهکشان په مرکز راګرځي. پوهان د بلک هول د جوړښت په اړه باندې ډېر مالومات نلري، یوازې دومره پوهیږي چې کله یو ډېر غټ ستوری مري مطلب له مینځه ځي، د هغه هسته په خپل ځان کې له مینځه ځي او په یوه راز داره ټکې باندې بدلیږي چې بي حده زیاته جاذبه لري چې کولای شي هر څه ( آن نور) په خپل ځان کې جذب کړي.
په هر صورت، میلیاردونه کاله وړاندې یو ستوری انفجار وکړ او غازات یې چې د دغې انفجار نه تولید شوې دي په تشیال کې خپریږي. میلیونونه کاله له هغه انفجار نه تیر شول تر څو ۴،۵ میلیارده کاله مخکې دغه غازي عنصرونه بیرته سره راټول شول چې زمونږ لمرېز ستوری یا لمر او لمرېز سیارې یې جوړ کړل. زمونږ لمر یو له هغه منځنۍ ستورو څخه دی چې په نړۍ کې یا کایناتو کې شتون لري، په دې حال باندې هم د لمر اندازه یو میلیون چنده له ځمکې زیاته ده او په یوازې ځان ۹۹،۸٪ د ټول لمریز نظام برخه جوړوي.
د پوهانو د محاسبې پر بنسټ،۴ میلیارده کاله وروسته او د سون توکو د ختمیدو سره، لمر به مرګ ته تیار شي او د مرګ نه مخکې شېبو کې، په یوې لوې سره برخې باندې بدلیږي چې ځمکه او نور ټول هغه سیارې چې زمونږ په لمرېر نظام کې دي په لمر کې به سقوط وکړي او په ایرو به بدل شي.