کندوز کې وسله وال طالبان له دهقانانو په زوره عشر اخلي

نوي خبرونه
منبع : دامریکا غږ   تاریخ: 5/4/2017

په کندوز کې د دولت مخالف وسله وال طالبان له دهقانانو څخه په زور د زراعتي حاصلاتو عشر اخلي، هغه دهقانان چې د عشر له ورکولو انکار کوي ددې خطر شته چې ستونزې ورته پیښې کړي.

کندوز یو زراعتي ولایت دی چې په زیاته اندازه اوي او للمي ځمکو کې یې خلک غنم، زغر، وربشې، کونځلې او نور حبوبات کري، خو د دولت مخالف وسله وال په ټولو هغو سیمو کې چې ددوي تر تسلط لاندې دي له دهقانانو څخه د عشر په نامه د اخیستل شوي محصول لسمه برخه اخلي.

دهقانان وايي چې که عشر نه ورکوي هم په بلا اوړي او که عشر ورکوي له دوي څخه په ټول شوي عشر د جګړې وسایل اخلي او دغه جګړه لا اوږدیږي.

دهقانان وايي چې طالبان ددې لپاره له خلکو عشر ټولوي چې د جګړې لپاره پرې مرمۍ وسلې او نور جنګي وسایل واخلي، د کندوز یو تن دهقان عبدالغني وايي(( طالبان عشر اخلي، که ورته ووایو چې مونږ خپل غریبان لرو، راته وايي چې تر مونږ نور غریب خلک نشته مونږ د عشر مستحق یو.))

یو بل دهقان محمد ناصر وايي چې د دولت مخالف وسله وال ورڅخه عشر اخلي خو که په دهقانانو فشار رانه وړي نو هیڅ عشر نه ورکوي: (( که ناراضي وروڼه یې هغوي ته عشر ورکوو او کنه خوار او غریب ته یې ورکوو، طالبان خلکو ته پارچې ورکوي او که عشر ورنه کړي نو بیا ورته مشکلات جوړوي.))

د کندوز اوسیدونکي وايي چې طالبان له دهقانانو څخه د مختلفو زراعتي حاصلاتو، غنمو، وریجو، خټکیو، زغرو، پنبې، کونځلو او نورو عشر ټولوي چې همدې لارې خپلې جنګې ډلې تقویه کوي او د دولتي ځواکونو پر خلاف پرې جګړې کوي.

د زراعت د ترویج مدیر عبدالبصیر فقیري وايي چې د دوي د احصايې له مخې په اوسط ډول هر کال په کندوز کې تقریبا ۴۱۹ زره ټنه غنم تولیدیږي.

هغه وايي: (( هر جریب ځمکه له سلو نیولې تر ۱۴۰ منه (یو من اوه کیلو) غنم کیږي، خو په اوسط ډول هر جریب ۶۵ منه غنم کیږي.))

د کندوز اوسیدونکی احمد الله وايي چې ددغه ولایت ټولې زراعتي ځمکې په هغو سیمو کې دي چې د دولت مخالف وسله وال طالبان په کې حاکم دي، هغه وايي چې دزراعت ریاست له خوا د ښودل شویو ارقامو له مخې هر کال مخالف وسله وال یوازې د غنمو د عشر ټولولو له لارې شپږ میلیونه افغانۍ عاید لري.

په کندوز کې په تخمیني ډول له ۱۸۴ زره هکتاره څخه په زیاته ځمکه کې غنم کرل کیږي.

هغه زیاتوي چې یوازې غنم نه بلکه وریجې، زغر، او کونځلې هغه فصلونه دي چې قیمت یې د غنمو دوه او درې برابره لوړ دی، او که وسله وال طالبان د غنمو دحاصلاتو په څیر ددغو نورو زراعتي حاصلاتو عشر راټول کړي نو هر کال ددوي عاید څو سوه میلیونو افغانیو پورې رسیږي.

د کندوز د ښار شاو خوا په هغو سیمو کې چې د اربکیو په نامه د دولت ملاتړي وسله وال د طالبانو پر خلاف جنګیږي هغوي هم له دهقانانو عشر اخلي، خو دولتي چارواکي وايي چې هیڅوک له چا څخه په زور د عشر ټولولو حق نه لري.

د سیمې خلک وايي چې باید په سیمه کې د طالبانو مالي سرچینې وچې شي، چې د جګړې په ختمیدو به هم ښه تاثیر وکړي.

د امریکا پوځ د خپلې عکاسې د ژوند د وروستیو شېبو عکس خپور کړ
منبع : تاند   تاریخ: 5/4/2017

د امریکا پوځ د لومړي ځل لپاره هغه عکس خپور کړ چې په هغه کې د افغانستان د جګړې د عکاسې د وژل کېدو وروستۍ شېبه اخیستل شوې ده.

د ستار انډ سترایپس د راپور له مخې، دا عکس، چې وینئ، هیلدا کلایټن تر وژل کېدو یوازې څو ثانیې وړاندې اخیستی دی.

اغلې کلایټن د امریکا په څلورم توپچي فرقه کې پوځي خدمت کاوه.

کلایټن د دغه عکس د اخیستلو په مهال د یوه هاوان د ګولۍ په چاودنه کې ووژل شوه. د هاوان په مرمۍ د افغانستان د ملي اردو ۴ غړي هم شهیدان شول.

دا د امریکا د پوځ یوه تکړه مستند جوړوونکې عکاسه وه.

د امریکا دفاع وزارت وايي چې له ۲۰۰۱ څخه تراوسه پوري د افغانستان په جګړه کې د امریکا ۲۳۶۶ پوځیان او پوځیانې وژل شوي او ۲۰ زره ۱۶۶ نور ژوبل شوي دي.

وضعیت امنیتی افغانستان در آستانه ورود حکمتیار به کابل
منبع : دویچه ویلی   تاریخ: 5/4/2017
در آستانه ورود گلبدین حکمتیار رهبر حزب اسلامی به کابل، بیم و امید ها نسبت به اوضاع امنیتی بیشتر شده است. شهر کابل صبح روز چهارشنبه شاهد یک حمله انتحاری بود و طالبان نیز حملات شان را در ولایات شدت بخشیده‌اند.حکمتیار رهبر حزب اسلامی است و پیوستن او با روند صلح، با عکس العمل‌ های متفاوتی روبرو شده است. طرفداران حزب اسلامی از این رویداد استقبال می ‌کنند، نهاد های رسانه‌ای و حقوق بشری از آینده دست آورد های دموکراتیک نگرانند و حکومت به این باور است که با ورود حکمتیار به کابل، روند صلح افغانستان بزرگترین دست آورد را تجربه می ‌کند.

حکومت افغانستان ۵۵ زندانی مربوط به حزب اسلامی را آزاد کرد تا نشان دهد که به توافقنامه صلح با این حزب عمل می‌کند. در همین حال افغان ‌هایی که در جنگ‌ های داخلی و در نتیجه برخورد های نظامی حزب اسلامی با سایر احزاب جهادی ضرر دیده‌اند، خواهان تطبیق عدالت انتقالی بر تمامی رهبران احزاب جهادی هستند که جنگ آن ‌ها هزاران کشته، زخمی و آواره به جا گذاشت.

عبیدالله بارکزی نماینده پارلمان روز چهارشنبه در نشست عمومی ولسی جرگه گفت: «صلح امر خداوند است و این که بین حزب اسلامی و حکومت صلح شده است، ما از آن استقبال می ‌کنیم.» گفته می‌شود آقای حکمتیار روز پنجشنبه وارد کابل خواهد شد.

سفر رئیس استخبارات پاکستان

هم زمان با آغاز حملات بهاری طالبان، نوید مختار رئیس استخبارات پاکستان به کابل سفر کرد تا در رابطه به همکاری ‌های مشترک امنیتی بین دو کشور با مقام ‌های حکومت افغانستان گفتگو کند. یک روز پس از سفر رئیس استخبارات پاکستان به کابل، یک حمله کننده انتحاری موتر حامل نیروهای حمایت قاطع را هدف قرار داد. در این رویداد دو تن از نیرو های خارجی زخم برداشتند. این حمله که اوایل صبح روز چهارشنبه روی داد، ۸ کشته و ۲۵ زخمی برجا گذاشت که همه غیرنظامیان بودند.

شهیر یک باشنده کابل می ‌گوید، امنیت در شهر کابل وجود ندارد و وهیچ کس احساس امنیت نمی‌ کند: «مردم در وحشت و دهشت زندگی می ‌کنند، مردم احساس آرامش روحی نمی ‌کنند. یک فضای بی اعتمادی و وحشت و دهشت در شهر رونما است.»

ریاست جمهوری افغانستان در عکس العمل‌ به این حمله با نشر اعلامیه ای گفته است که تروریستان در میدان ‌های جنگ شکست خورده و تلاش دارند این شکست را با حملات انتحاری جبران کنند. در اعلامیه ارگ آمده است: «رئیس ‌جمهور گفت که تروریستان در این اواخر در جبهات نبرد ضربات سنگینی را از سوی نیروی‌ های شجاع امنیتی و دفاعی ما متقبل شدند و می‌ خواهند با راه اندازی این گونه اعمال جنایتکارانه شکست ‌های پی ‌هم شان را پنهان کنند.»

در همین حال سرور عثمانی نماینده ولایت فراه در این نشست پارلمان گفت که حکومت نباید بیش از این فریب بخورد: «تروریست ‌ها را تسلیح می ‌کنند، تربیه می ‌کنند و روان می ‌کنند و ما از دشمن استقبال می ‌کنند. اگر یک روز جنگ و کشتار قطع شد ما قبول می ‌کنیم که پاکستان در جستجوی راه حل مسالمت آمیز است در غیر آن باید راه ‌های دیگر جستجو شود.»

راه اکمالاتی طالبان با روسیه

در حالی که نگرانی ‌ها از حمایت تسلیحاتی روسیه از طالبان وجود دارد، نمایندگان ولایت بدخشان هشدار دادند که طالبان در این ولایت راه خود را به پاکستان و روسیه باز کرده‌است. باور ها بر این است در صورتی که طالبان راه شان را به پاکستان و روسیه از طریق بدخشان باز کنند، همه ولایات شمال ناامن خواهد شد.

در تازه ‌ترین مورد ولسوالی زیباک بدخشان به کنترول طالبان در آمده است. عبدالرووف انعامی یک تن از نمایندگان پارلمان گفت: «اگر طالبان بتوانند به مرز برسند یک فاجعه کلان به وجود می‌آید. اگر برای یک یا ده روز طالبان در اشکاشم استقرار پیدا کنند، برای ده سال اکمال می‌ شوند.»

در حال حاضر سه ولسوالی بدخشان در کنترول طالبان قرار دارد و چند ولسوالی دیگر نیز از سوی این گروه تهدید می شود. بدخشان با پاکستان، چین و روسیه مرز مشترک دارد و این نگرانی وجود دارد که این بار طالبان می ‌خواهند راه اکمالاتی شان را هم زمان با دو کشور پاکستان و روسیه باز نمایند.

از سوی دیگر طالبان حملات شان را در بغلان و بادغیس نیز شدت بخشیده است. براساس اعلامیه ‌های وزارت دفاع افغانستان، عملیات‌ های بهاری اردو علیه طالبان در چندین ولایت آغاز شده است.

 

برگشت به فهرست اخبارفهرست اخبار
ولسمشر غني، نوازشریف سره کتنې له‌پاره پاکستان ته شرطونه وړاندې کړي
منبع : سلام وطندار   تاریخ: 5/4/2017
یوې باوري حکومتي سرچینې سلام وطندار سره په خبرو کې دنوم پټ ساتلو په شرط دپاکستان دپوځي استخباراتو دمشر جنرال نوید مختار دسفر په اړه وویل، چې په بیلا بیلو کتنو کې مختار دافغان چارواکو له جدي غوښتنو سره مخ شوی. افغان حکومت ته مطلوب دطالب مشرانو او قوماندانانو چې پاکستان ته په سپارل شوي لیست کې یې نومونه په ګوته شوي دهغوی پرخلاف دپاکستاني حکومت جدي ګامونه اخیستل یا یې هم افغان حکومت ته سپارل، په ډيورنډ کرښه دهر ډول پوځي او نظامي تاسیساتو دجوړولو او همدا ډول دکرښې له هغې غاړې دتوغنديو را ویشتلو دلړې درول هغه غوښتنې دي چې په دې ناستو کې مطرح شوي دي.
سرچینه زیاتوي، کابل ته دپاکستاني چارواکو او استازو وروستي سفرونه دلندن دناستې دهوکړو دتطبیقولو له پاره ترسره کیږي.

دسلام وطندار حکومتي سرچینه زیاتوي، کابل ته دنوید مختار دسفر په لړ کې دهغه هیواد دلوی درستیز دراتلونکي سفر له پاره میکانیزم او خاکه جوړول هم په ایجنډا کې ځای شوي وو. سرچينه وایي، دسفرونو ددغه لړۍ له بریالیتوب او عملي ګامونو اخیستلو وروسته به افغان ولسمشر محمد اشرف غني او دپاکستان لومړي وزیر نوازشریف ترمنځ هم ناسته وشي.

افغان کارپوهان له پاکستانه دافغان دولت غوښتنې پرځای بولي او زیاتوي، چې ددې شرطونو په عملي کېدو سره دباور فضا رامنځته کيدی شي. دنړیوالو اړیکو کارپوه انتظار خادم وايي، دپاکستان پر وړاندې دافغان حکومت دا ډول واضح او جدي دریځ د ستایلو دی او دی زیاتوي، چې په دې برخه کې دامریکا دمتحده ایالات هم دافغان حکومت تر شا ولاړ دي.

«زه عقیده لرم چې دپاکستاني چارواکو افغانستان ته راتګ اوبیا دولسمشر غني په ډير جدیت او جرات باندې پاکستان ته دا خبره کول دسپينې ماڼۍ له پالیسو سرچینه اخلي. نو زه عقیده لرم چې درې واړه غوښتنې دافغان حکومت او ولس مشروع غوښتنې دي مګر دا چې څومره عملي دي هغه جدا پوښتنه ده.»

بلخوا پیښور میشتی لیکوال او څېړونکی سیدرضاشاه سلام وطندار سره په خبرو کې ددواړو هیوادونو ترمنځ دخبرو اترو لړۍ پیلېدو هرکلی کوي خو زیاتوي، چې مخکې له مخکې شرطونه کېښودل به یو ځل بیا دا لاړۍ له ناکامۍ سره مخ کړي. نوموړي زیاته کړه، دا ټولې خبرې هغه وخت ښه فیصله کیدلی شي، چې په خپلو کې دوی سره کیني، دخبرو اترو بهیر یو ځل روان شي او وروسته دې دمیز پر سر کېښودل شي.

کابو ۲ کاله کيږي، چې دافغانستان او پاکستان ترمنځ اړیکې ترینګلي شوي دي، خو دلندن له ناستې وروسته چې دافغانستان دملي امنیت شورا سلاکار حنیف اتمر، پاکستان کې افغان سفیر عمر زاخیلوال، په امنیتي چارو کې دپاکستان دلومړي وزیر ستر سلاکار سرتاج عزیز او دبرتانیوي چارواکو ترمنځ ګډه درې اړخیزه غونډه وشوه او دهمغې غونډې په دوام تیره اوونۍ د پاکستاني پوځي چارواکو سربیره دپاکستان دګوندونو او پارلمان استازي هم کابل ته راغلل، چې هغوی سره هم د افغان لوري له خوا ورته غوښتنې شریکې شوې وې.

برگشت به فهرست اخبارفهرست اخبار
دلومړي ځل له‌پاره حکومت زده‌کوونکو ته له زلزلې دخوندیتوب روزنه ورکوي
منبع : سلام وطندار   تاریخ: 5/4/2017
بېړنیو پېښتو ته درسېدنې په چارو کې ددولت وزارت چارواکو له زلزلې دخوندیتوب تمرین اجرا کولو پرمهال وویل، چې له دې تمرین څخه موخه دزلزلې په وخت ښوونځیو کې دزده‌کوونکو دځانونو خوندیتوب دی.

طبیعي پېښو ته درسېدنې په برخه کې ددولت وزیر ویس احمد برمک په دې غونډه کې وویل، چې دغه پروګرام په کابل کې دزده‌کوونکو دځانونو خوندیتوب له ‌پاره دایران په مرسته جوړ شوی دی.

دبرمک پرخبره، په تېرو ۱۵ کلونو کې دزلزلې پرمهال دځان ژغورنې په موخه دا ډول پروګرام نه و ترسره شوی. دکابل دپوهنې رئیس سیدمنصور ددا ډول پروګرامونو جوړول ګټور وبلل.

سیدمنصور وویل، دزلزلې له ګواښه دزده‌کوونکو دخوندیتوب پروګرامونه باید نورو ولایتونو ته هم وغځول شي. دکابل دپوهنې رئیس په دې برخه کې له اړوندو بنسټونو سره دهر ډول همکاریو ژمنه وکړه.

                

برگشت به فهرست اخبارفهرست اخبار
نیویارک پست: کابینه ترمپ روی نکات مهم در رابطه به افغانستان موافقه کرد
منبع : رادیو آزادی   تاریخ: 5/4/2017

رئیس جمهور امریکا دونالد ترمپ بزودی تصمیم خواهد گرفت که در افغانستان چه اقدام می‎کند.

روزنامه نیویارک پست در شماره اخیر خود تحت همین عنوان مطلبی را به نشر رسانده‎است که در مورد ستراتیژی حکومت نو امریکا در رابطه با افغانستان سخن می‎گوید. روزنامه می‎نویسد، در کابینه امنیتی رئیس جمهور ترمپ بعد از چند هفته بحث در مورد طولانی ترین جنگ در تاریخ امریکا بالاخره روز جمعه گذشته مقامات امریکایی در مورد نکات مهمی ستراتیژیک در رابطه به افغانستان به موافقه رسیدند. درین بحث‎ها مقاماتی که طرفدار توسعه حضور نظامی امریکا در افغانستان می‎ باشند، برنده شدند.

رئیس جمهور امریکا دونالد ترمپ که در جریان مبارزات انتخاباتی خود و بعد از آن به حیث رئیس جمهور در آغاز کارش از افغانستان چندان یاد نمی‎ کرد، در اواخر بزرگترین بم غیراتومی را بالای مراکز جنگجویان داعش در ولایت ننگرهار پرتاب کرد که به گفته تحلیلگران نشان دهنده جلب توجه آقای ترمپ به این جنگ می‎باشد.

علاوه بر آن در اواخر مقامات بلندرتبه نظامی امریکا هم از افغانستان دیدن کردند که این هم نشانه دیگر توجه امریکا به جنگ افغانستان می‎باشد. در هفته گذشته سه صد سرباز قوای بحری امریکا به ولایت هلمند رفتند که بعد از سال ۲۰۱۴ اولین بار می‎باشد که سربازان قوای بحری امریکا به اینجا می‎ روند.

نیویارک پست می ‎افزاید، اگرچه هدف، صلح با طالبان می ‎باشد، اما تا وقتی که آن ‎ها به مذاکرات حاضر می ‎شوند حملات را بر آن ‎ها خواهد افزود. نشریه فوق از قول مقامات امریکایی که نام هایشان افشا نشده و از محتوای این ستراتیژی باخبراند، می‎نویسد که گفته‎اند برای عملی کردن این ستراتیژی سالانه به ۲۳ میلیارد دالر نیاز می‎باشد.

اگر در جنگ افغانستان در پهلوی ستراتیژی نظامی راه حل صلح با طالبان هم مطرح باشد، در آن صورت روزنامه واشنگتن پست می ‎نویسد که برای رسیدن به هدف تامین امنیت در افغانستان چهار اقدام مهم باید جز این ستراتیژی باشد.

اول در پهلوی تقویه قوای امنیتی افغان تا بتوانند طالبان را دوباره به عقب برانند، باید تمام عناصر داعش و القاعده سرکوب شوند.

دوم این ‎که تلاش ‎های نظامی باید جز یک ستراتیژی سیاسی باشند، ستراتیژیی که بتواند به مشکلات و بحران‎ ها پاسخگو باشد و نگذارد که طالبان مناطق را دومدار تحت کنترول بگیرند.

سوم ایالات متحده باید واضح بسازد که هدف شکست طالبان در میدان جنگ نیست، بلکه پروسه صلح تحت رهبری افغان‎ ها می ‎باشد که در نتیجه آن بین گروه ‎های مختلف این کشور به شمول عناصر طالبان آشتی صورت گیرد.

روزنامه واشنگتن پست اقدام چهارمی را برای امن ساختن افغانستان اجماع منطقوی خوانده‎ است.

               

برگشت به فهرست اخبارفهرست اخبار
ینس ستولتنبرگ حملۀ انتحاری در کابل را محکوم کرد
منبع : سپوتنیک   تاریخ: 5/4/2017

ینس ستولتنبرگ، سرمنشی ناتو حملۀ انتحاری امروز گروه دولت اسلامی در پایتخت افغانستان را محکوم و به ادامۀ مبارزه با تروریزم کرد.

به گزارش سپوتنیک، سرمنشی ناتو در سایت تویترش نوشت که من حملۀ انتحاری امروز بالای کاروان ناتو در کابل را محکوم می‌کنم.
آقای ستولتنبرگ هم‌ چنان افزوده‌ است که مبارزه در برابر تروریزم اجازه خواهد داشت و با کسانی که از این حمله متاثر شده‌اند، اظهار هم‌ دردی کرده‌است.

مسؤولیت حملۀ انتحاری صبح دیروز در مکروریان چهارم، در میان چهارراهی عبدالحق و چهارراهی مسعود کابل را گروه دولت اسلامی به دوش گرفت. این حمله کاروان نیروهای خارجی را هدف قرار داد و زمانی رخ داد که این کاروان در نزدیک سفارت امریکا از ساحه می‌گذشت.

در این حمله هشت غیرنظامی کشته و به شمول چهار خانم ۲۵ تن دیگر زخمی گردیدند و هم ‌چنان سه نفر از سربازان خارجی نیز زخمی شده‌اند. گرچه شاخۀ خراسان گروه دولت اسلامی اعلام کرد که در این حمله هشت نفر از نیروهای امریکایی کشته شده‌اند.

برگشت به فهرست اخبارفهرست اخبار
دافغانستان او هند ترمنځ سوداګريز هوايي دهليز پرانيستل کيږي
منبع : خبریال   تاریخ: 5/4/2017

په افغانستان کي د میوو فصلدسوداګرۍ او صنايعو وزارت وايي، ترراتلونکو دوو مياشتو پورې به له هند سره هوايي سوداګريز دهيلزونه فعال سي. ددې وزارت دسوداګرۍ معين محمد قربان حقجو وايي، چي دکابل – نوي ډيلي او کندهار – امرتسر دهوايي دهليزونو طرحه چمتو سوې او دغبرګولي مياشتې ترنیمايي پورې به عملاً ګټې اخيستنې ته وسپارل سي.

ده ويلي، چي ددې طرحو په پليتابه سره به افغانان وکولای سي، چي پرځمکنيو لارو سربېره ددوو هوايي کرښو له لارې هم خپل توکي دهندوستان بازارونو ته ورسوي. دحقجو په  خبره، دا کرښې به په هغه صورت کي پرانيستل کيږي، چي هند ته دافغان سوداګرو دتوکو پروړاندې هر راز خنډونه پېښ سي.

دنوې چمتو سوې طرحې پربنسټ به له کابل او کندهار څخه هند ته کارګو الوتکي تګ راتګ کوي، چي دتوکو دلېږد را لېږد لګښت به يې نږدې دځمکني ترانسپورټ په اندازه وي.

افغان حکومت په داسې حال کي افغان سوداګرو ته هندوستان ته دتوکو دلېږد په برخه کي دنويو اسانتياو زيری ورکوی، چي تردې وړاندې به دپاکستان دڅو مخو سياستونو له امله لارې تړل کيدې او افغان سوداګرو ته به دميليونونو ډالرو زيان اوښت.

برگشت به فهرست اخبارفهرست اخبار
ټلرسن: په افغانستان کې دمشروع سولې په لټه کې یو
منبع : دامریکا غږ   تاریخ: 5/4/2017
ټلرسن وويل دسیمیزو متحدینو په ملاتړ، امریکا داعش ته په ټوله نړۍ
کې ماتې ورکوي

دمتحدو ایالاتو دباندنیو چارو وزیر وايي په افغانستان کې دامریکا دګټو پراختیا او دمشروع سولې تګلاره لري. دامریکا دباندنیو چارو وزیر، ریک ټلرسن، دچهارشنبې په ورځ دولسمشر دونالد ټرمپ دحکومت باندنۍ تګلاره او لمړیتوبونه تشریح کړل.

ښاغلي ټلرسن چې دامریکا دباندنیو چارو وزارت کارکوونکو ته یې وینا کوله دشمالي کوریا داټمي کړکیچ ختمول، له چین او روسیې سره اړیکې او په منځني ختیځ کې داسلامي دولت ډلې (داعش) په ضد مبارزه دامریکا دبهرنۍ تګلارو په لمړیتوبونو کې وشمیرل.

ښاغلي ټلرسن څلویښت دقیقې وینا وکړه او په ترڅ کې یې دافغانستان په اړه ایله همدومره وویل چې پدغه هیواد کې د”مشروع سولې” په لټه کې دی. دامریکا دباندنیو چارو وزیر وویل: ”څنګه په افغانستان کې موږ خپل منافع پراخوو، دیوې مشروع سولې دبهیر په لړ کې. دا هغه څه دي چې موږ په افغانستان کې ورپسې یو.”

واشنګټن که څه هم د ګلبدین حکمتیار په مشرۍ دحزب اسلامي ګوند او دافغانستان حکومت ترمنځ دسولې هرکلی کړی، خو دولسمشر ټرمپ حکومت تراوسه له طالب جنګیالیو سره دسولې په اړه څه ندي ویلي. دافغانستان دملي یووالي حکومت او طالبانو ترمنځ دسولې خبرې-اترې له دوو کالو راهیسې په ټپه دریدلي دي.

پداسې حال کې چې دامریکا دباندنیو چارو وزیر په افغانستان کې دمشروع سولې په اړه خبرې کوي، ددغه هیواد ددفاع وزارت بیا افغانستان ته داضافي پوځي ځواکونو پر لیږلو غور کوي. په افغانستان کې دامریکايي ځواکونو مشر قواماندان، جان نکلسن، دزرګونو اضافي پوځیانو غوښتنه کړې ده ترڅو دده په خبره جګړه له اوسني ”بن بست” څخه وباسي.

برگشت به فهرست اخبارفهرست اخبار
رئیس جمهور غنی به رئیس استخبارات پاکستان هشدار داد
منبع : آریانا نیوز   تاریخ: 5/4/2017

 

رئیس جمهور غنی به رئیس سازمان استخباراتی پاکستان هشدار داده است، در صورتی که تا یک ماه آینده خشونت ها در افغانستان کاهش نیابد، دیگر نیازی به دیدار میان مقام های دو کشور نخواهد بود.

کابل و اسلام آباد از دیر زمانی بدین سو همدیگر را به پشتیبانی از هراس افگنی متهم می سازند و روابط تیره دارند. اخیرآ برای بهترشدن این روابط، نوید مختار رئیس سازمان استخبارات پاکستان یا به کابل آمد و با رهبران حکومت افغانستان از نزدیک دیدار و گفتگو داشته است.

یک منبع دولتی به آریانا نیوز میگوید که آقای غنی از رئیس «آی اس آی» خواسته است برای هدف قراردادن 32 مرکز تروریستی و 85 رهبر گروه های هراس افگن در خاک پاکستان اقدامات عملی کند. منبع افزود که رئیس جمهور غنی درخواست اسلام آباد برای سفر به پاکستان را نیز رد کرده است و گفته است در صورتی که تا یک ماه آینده خشونت ها در افغانستان کاهش نیابد، دیگر نیازی به دیدار مقام های استخباراتی افغانستان و پاکستان نخواهد بود. جاوید فیصل معاون سخنگوی ریاست اجرائیه کشور به روز چهارشنبه گفت: “بحث مهم برای ما عمل است. تا زمانیکه پاکستان اقدامات عملی بر ندارد و تعهدات اش را عملی نسازد هیچ کمک به روابط دو کشور نخواهد شد.”

ریاست اجرایی میگوید، پاکستان خواستار سفر عبدالله عبدالله به اسلام آباد شده، اما هنوز تصمیمی برای این سفر روی میز رئیس اجرایی نیست. اما آگاهان نظامی معتقداند که اوجگیری خشونت ها، پاکستان را ناگزیر به بهبود روابط با افغانستان ساخته است. جاوید کوهستانی آگاه نظامی به آریانا نیوز گفت: “هدف عمده سفر نوید مختار، بیشتر شدن روابط استخباراتی میان دو کشور است و حکومت باید از این سفر استفاده بیشتر برای منافع ملی و تامین ثبات در کشور کند.”

حکومت افغانستان دو ماه پیش فهرست 32 مرکز آموزشی هراس افگنان و نام 85 تن از قومندانان طالبان و دیگر گروه های تروریستی را که از خاک پاکستان جنگ را در افغانستان رهبری میکنند، به دولت پاکستان ارایه کرد و عملی سازی این فهرست را شرط لازمی برای بهبود روابط سرد میان دو کشور عنوان کرد، اما مقام های افغان میگویند تا کنون هیچ گامی برای عملی کردن این فهرست از سوی مقام های پاکستانی برداشته نشده است.

 

برگشت به فهرست اخبارفهرست اخبار
توقفگاه های بازرسی طالبان در شهر مهترلام لغمان
منبع : آریانا نیوز   تاریخ: 5/4/2017

 

اگرچه گروه های شورشی دیگر نمی توانند بر مقر ولایت لغمان گلوله باری کنند، اما هنوز هم در حومه های شهر مهترلام توقفگاه های بازرسی دارند.

قلعۀ نجار در فاصله ۳ کیلومتری شهر مهترلام است، در حالیکه پولیس محلی میگوید که فاصله پوسته های بررسی شان با طالبان اندک است و افراد که از این راه عبور میکنند، میگویند که از چندین بار از سوی طالبان مورد بازپرسی قرار گرفته اند.

یکتن از باشندگان محل میگوید، “طالبان محل بازرسی دارند، موترسایکل داران را پرسان نمی کنند اما موتر داران را تلاشی میکنند.”

شماری از نوجوانان ماموران پولیس محلی اند و احسان الله که یک تن از آنان است، از چند سال پیش که زیرسن بوده سلاح برداشته است تا تامین امنیت کند، اما وضعیت این سربازان شک های زیادی را بر دل هر آن کسی از این جاده بگذرد، به بار می آورد. احسان الله میگوید، “گاه گاهی طالبان حمله میکنند، از وقتی که آمدیم در سه تا چهار جنگ هم چنان همکاری کرده ایم.”

پوهان الله، یک تن دیگر از سربازان محلی میگوید، “چک پاینت طالبان در ۵۰ متری ما است و به گونۀ دومدار چک پاینت دارند و مثل دزدان می آیند.”

پولیس در لغمان میگوید، یک ماه پیش طالبان حتی بر قومندانی پولیس و نیز مقام ولایت لغمان شب هنگام گلوله باری میکردند، اما پس از عملیات نیروهای امنیتی طالبان دور تر از شهر فراری شده اند. اسدالله شیرزاد، قوماندان امنیهٔ  پولیس این ولایت میگوید، “۶ عملیات تصفیوی از مهترلام آغاز شد و طالبان عقب زده شده اند، بیشتر حملات بالای پولیس است بخاطر که در خط اول و مسیر شاهراه ها هستند.”

هماهنگی میان صفوف نیرو های امنیتی و نیز ضعف در مدیریت و رهبری در لغمان سبب افزایش تهدید های امنیتی و گسترش گروه های هراس افگن در لغمان گفته شده است.

 

برگشت به فهرست اخبارفهرست اخبار
دکابل په برید کې د۱۱ تنو دوژل کېدو ادعا کېږي
منبع : تاند   تاریخ: 5/4/2017

دکابل په (چهارشنبه) تروریستي حمله کې دتلفاتو شمېر ۱۱ تنو ته ورسېد. دوروستیو راپورونو له مخې په دې برید کې، چې سهار اته بجې دامریکا سفارت ته نژدې وشوه، ۸ ملکي افغانان او ۳ بهرني پوځیان وژل شوي دي. ځینې راپورونه وايي چې بهرنیان یوازې ټپیان شوي دي.

په دې پېښه کې ۲۵ نور افغانان ژوبل شوي دي. ټول ټپیان هم ملکیان دي. داعش یا داسلامي دولت وسله والې سختدریځې ډلې ددې برید مسوولیت منلی دی.

دافغانستان دملي امنیت ریاست یوه چارواکي وویل چې ددې برید په اړه یې درې ورځې وړاندې معلومات ترلاسه کړي وو. ددې ریاست په وینا په استخباراتي معلوماتو کې ویل شوي و چې په پلازمېنه کابل کې دناټو کاروان په نخښه کېږي.

دا برید یوه ورځ وروسته له دې وشو چې دپاکستان داستخباراتو رئیس کابل ته راغی او له افغانستان چارواکو سره یې وکتل. ویل شوي چې دپاکستان داستخباراتو رئیس ته توندې او زغردې خبرې شوي دي.

برگشت به فهرست اخبارفهرست اخبار
منبع: غنی از رئیس ISI خواهان اقدامات عملی در قبال خواست‌ های کابل شد
منبع : رادیو آزادی   تاریخ: 5/4/2017

پس از دیدار نوید مختار رئیس سازمان استخبارات پاکستان با مقامات افغان، محمد اشرف غنی رئیس جمهور افغانستان از وی خواسته تا در مورد برخی اسناد و شواهدی که قبلاً به مقامات پاکستانی سپرده شده، اقدامات صورت گیرد.

یک منبع معتبر حکومتی که نخواست از وی نام گرفته شود روز چهارشنبه به رادیو آزادی گفت که آقای غنی با آقای مختار با لهجه جدی صحبت کرده و گفته است که تا زمانی روابط میان دو کشور بهبود نخواهد یافت که اقدامات مهمی که افغانستان خواهان آن است از سوی پاکستان صورت نگیرد.

به گفته این منبع، رئیس جمهور غنی به نوید مختار گفته است که عامل حمله بر مهمانخانه ولایت کندهار که در آن برعلاوه معاون والی کندهار سفیر امارات متحده عربی و چند تن از دیپلوماتان امارات کشته شدند، در پاکستان است و باید در برابر وی اقدام شود.

اشرف غنی رئیس جمهور افغانستان

آقای غنی به رئیس سازمان استخبارات پاکستان گفته که احمد کندهاری شخص که حمله بالای پوهنتون امریکایی افغانستان در کابل را طرح ریزی کرده در کویته پاکستان به سر می‌برد و هم چنان در مراکز نظامی آن ‌کشور حمله کننده ‌های انتحاری را آموزش می‌ دهد باید علیه وی اقدام شود.

هم چنان محمد اشرف غنی رئیس جمهور افغانستان به نوید مختار اسنادی را سپرده که نشان می ‌دهد، حمله بالای قول اردوی شاهین در بلخنیز در پشاور طرح ریزی شده‌است. این منبع حکومتی می ‌گوید که رئیس جمهور غنی به رئیس سازمان استخبارات پاکستان گفته که فرمان ‌های عملیات بهاری طالبان موسوم به منصوری که چند روز قبل آغاز شد، نیز از کراچی، کویته، وزیرستان شمالی و پشاور داده می ‌شد و باید پاکستان در این مسایل جدی باشد.

این منبع حکومتی گفته که اقدام پاکستان در خصوص فهرست ۸۴ نفری که قبلاً از سوی کابل به اسلام سپرده شده بود نیز از خواست ‌های افغانستان است و پاکستان باید در این مورد عمل کند. در این حال شماری از اعضای کمیسیون روابط بین‌المللی ولسی جرگه افغانستان با آنکه سفر مقام‌ های پاکستانی به این ‌کشور را مثبت ارزیابی می‌ کنند، اما می‌ گویند این سفرها نمی ‌توانند گره گشای تمامی مشکلات موجود میان افغانستان و پاکستان باشند.

جعفر مهدوی عضو ولسی جرگۀ افغانستان

جعفر مهدوی یک عضو این کمیسیون به رادیو آزادی گفت: ”ما نباید توقع مردم را از این سفرها و از این اقدامات بسیار بلند ببریم، این گونه سفر ها می ‌تواند مشکلات جزئی بین دو کشور را به طور موقت مانند یک مسَکنِ رفع بکند، اما امید داشتن به این که بتواند تمامی مشکلات را حل بسازد، یک توقع غیرواقع ‌بینانه است.”

پیش از این رئیس اجرائیه حکومت افغانستان گفته که آغاز عملیات بهاری طالبان از داخل یک کشور دیگر صورت گرفته و این مسئله در دیدار با هیئت پاکستانی مطرح شده‌است. معاون سخنگوی ریاست اجرائیه به رادیو آزادی گفت که نوید مختار رئیس استخبارات پاکستان روز سه شنبه وارد کابل شد و در دیدار با رئیس جمهور و رئیس اجرائیه در مورد مسایل امنیتی بحث کرده‌است.

نوید مختار رئیس استخبارات پاکستان

این در حالیست که در اوایل هفته جاری یک هیئت به رهبری رئیس پارلمان پاکستان به افغانستان آمد و در دیدار با سران حکومت و سایر مقام‌های افغان وعده سپرد که خواست‌ های کابل را به اسلام آباد خواهد رساند. سفر رئیس استخبارات پاکستان به افغانستان در حالی صورت می‌گیرد که ادارۀ دونالد ترمپ رئیس جمهور ایالات متحدۀ امریکا این روز ها سرگرم ساختن پالیسی‌اش در مورد جنگ افغانستان است و احتمال می ‌رود سه تا پنج‌ هزار سرباز تازه نفس را به افغانستان بفرستد.

شماری از آگاهان سیاسی می‌ گویند، پاکستان در هراس است تا مبادا امریکا پلان عملیات بر ضد تروریستان در خاک آن ‌کشور را اتخاذ کند. ناصر شفیق یکی از این آگاهان به رادیو آزادی گفت، اگر افغانستان به دیپلوماسی فعال‌اش هم چنان ادامه دهد، پاکستان بیشتر زیر فشار قرار می‌ گیرد و از همین رو تلاش می ‌کند، اعتماد حکومت وحدت ملی را جلب کند تا امریکا باز هم برایش مهلت بدهد.

وی گفت: ”سفرهیئت بلندرتبه پارلمان پاکستان و به دنبال آن سفر نوید مختار رئیس استخبارات آن کشور در یک زمان خیلی محدود نشان دهنده آن است که پاکستان بسیار وارخطاست، آن کشور می‌ ترسد تا مبادا پالیسی راه اندازی عملیات بر ضد تروریستان که در خاک آن کشور بر ضد افغانستان فعالیت می ‌کنند، در این پالیسی اتخاذ گردد.”

سفر هئیت پارلمان پاکستان و پس از آن سفر رئیس ‌آی اس‌ آی اداره استخبارات آن کشور به افغانستان در حالی صورت می‌گیرد که اخیراً اچ آر مک مستر مشاور امنیت ملی امریکا در اولین سفر خود به پاکستان از اسلام آباد خواست تا با همه گروه‌ های تروریستی یکسان مبارزه کند و استفاده از برخی آنان به نیابت از خود در افغانستان را متوقف سازد. هم چنان پس از آن جمیز متیس وزیر دفاع امریکا به افغانستان سفر کرد و در مورد اوضاع امنیتی و چگونگی مبارزه با تروریزم با مقام‌های افغان صحبت کرد.

 

برگشت به فهرست اخبارفهرست اخبار
په دايکنډي کې له نباتي آفتونو سره دمبارزې پيل شو
منبع : باختر   تاریخ: 5/4/2017
کابل:
ددايکنډي ولايت دمرکز او اړوندو ولسواليو په څوارلسو سيمه ييزو شوراګانو کې ددرمل شيندلو کمپاين نن پيل شو.
ددايکنډي ولايت دکرنې او اوبو لګولو رياست دکرنيزو چارو آمر انجنير جليل باختر آژانس ته وويل چې دغه کمپاين ددايکنډي ولايت دکرنې او اوبولګولو رياست له خوا پيل شوى دى.
خبرځاى وويل: په هره شورا کې دبادامو او مڼو پنځه زره ونې له نباتي آفتونو ضد درملو سره دنباتي آفتونو له خطر څخه خوندي کيږي.
ده زياته کړه چې دغه کمپاين ددايکنډي ولايت په کچه دوام کوي او بودجه يې دکرنې او اوبو لګولو وزارت له خوا ورکول کيږي.

د ثور انقلاب د نړۍ د  نورو  سترو انقلابونو په هینداره کې

 

د فرانسې ۱۷۸۹ کال ستر انقلاب، د روسيې د اکتوبر ۱۹۱۷کال ستر انقلاب او  د افغانستان د ۱۹۷۸ کال د ثور «پرتمین» انقلاب ګڼ ټکي

د ثور پاڅون ته څوک کودتا وايې ، څوک پرتمین انقلاب، او څوک يې ناوړه بلوا بولي. سره ددې چه په دې باب  ډیر شمیر کتابونه او مقالې لیکلې شوي دي، خود ډول ډول  پړاوونو او د روزګار د  لوړو ژورو سره، په دې باب آن پخواني انقلابیانو په ارزونو کې سوالونه پیدادي. نو ښه به وي، که د ثور د قیام  ځای او موقعیت د نړۍ د  انقلابي پیښو په انګړ کې ولټول شي. د بل پلوه د تیروپیښو په باب به ځوانانو ته به د مالوماتو یوه ټوکرۍ شي.

لنډیز:

ـ د انقلابونو د ودې قوانین په نړۍ کې سره ورته دي، ځکه د بشري ټولنو د ودې قوانین سره مشترک دي.

ـ د فرانسې د ۱۷۸۹ کال انقلاب اود روسیې د ۱۹۱۷ کال انقلاب ته ځکه په تاریخ کې ستر انقلابونه ویل شویدي، چه:

۱) په خپله ټولنه کې يې د خواریکښو په ګټه ژور بدلون راوستۍ؛

۲) په سیمه او په نړۍ کې ددې انقلابونو اغیزې  دومره غښتلې وې، چه د لامله يې ګڼ شمیرنوي سیاسي رژیمونه مینځته  راغلي دي.

ـ د ثور انقلاب، د فرانسې او د روسيې د انقلابونو په شان بنیادي وو، ځکه:

۱) د خواریکښ ولس سره يې د خانانو، بډایانومناسباتو ته  ژور بدلون ورکړ. د افغانستان په تاریخ کې د لومړی ځل د پاره  په زرګونو بزګران د سود او سلم څخه خلاص شول، او د ځمکو خاوندان شول، چه آن په سترو انقلابونوکې ساری نه لري؛

۲) په ګاونډیو هیوادو کې د لویو بدلونونو سبب شو، په تیره بیا، د شوروي اتحاد  د ړنګیدو او د نوو جمهوریتونو د پیدایښت د پروسې پیل يې کیښود.

ـ د نړۍ لویو انقلابونو ته  لنډه کتنه څرګندوي چه له بده مرغه، د سور ترور، یا انقلابي دکتاتورۍ پیدایښت، چه نه یواځې په دواړو ستروانقلابونو کې بلکه په  چین، کوبا، او نورو انقلابونوکې، دباندنيو او داخلي دسیسو او شخړو دختمولو او انقلاب دژغورنې په موخه مینځته راغلې، د  بې پرې محکمې د فیصلو پرته يې وژل کړي اود  دیکتاتورانودزیږولو لامل ګرځیدلي دي، په پایله کې يې انقلاب ته د خپل لمړني هدف څخه انحراف ورکړی.

ـ د لیکنې د لوستلو سره به هرچا ته خپل خپل تصور پیداشي، چه  د ثور د انقلاب څومره پرتمین دی، او څومره ستر. خو زما په اند، په انقلاب کې حلوانه ورکول کیږي، انقلاب دخلکو قهر دی «  د خلکو قهر د خدای قهر دی»، هرومرو به پکښې جنګونه، مرګونه راځي. ښه به وي که دا انقلاب  زمونږه چارواکو، بډایانو او لوټمارانو، ته پند او عبرت شي، چه نور ظلم او بیرحمي بس کړي که نه یوځل بیا به خدای نه کا، د تودو د صبر کاسه نسکوره شي او انقلاب ته  مجبور شي.

هغو یارانو ته چه د موضوع سره لیوالتیا لري  ټوله لیکنه وړاندې کیږي:

 کودتا  که انقلاب‌

په نړۍ کې زیات انقلابونه ، قیامونه، کودتاوې،  بلواګانې او پر هیوادونو د غښتلو دولتونو یرغلونه  ترسره شوې چه د پاچایانو او ولسمشرانو د راپرزولو، سیاسي رژیمونو د نسکورولو، د مد نیتونو د ړنګولو، او بیساري مرګ ژوبلو لامل ګرځیدلي دي. يايې ټولنه د مدنیت دیوالونو شاته اچولې او یا يې د ټولنې د هوسا پرمختګ  تاداو  ایښی دی.

کودتا،  د وسله والو په مټه  او یا په چل ول د دولتي قدرت لاسته راوړل دي. کودتاوې په ډیرو هیوادو کې، په تیره بیا  په بیرته پاته افریقايي او آسیايي هیوادوکې، چیرته چه د قانون حاکمیت کمزوری وی، سر ته رسیږي. څو ډوله پایلې يې د یادونې وړدي: ـ د دولت مشر د خپل څو یارانو سره د واکه ګوښه شي، خو سیاسي رژیم او ټولنیزې اړیکې  په پخواني حالت پاته شي. داسې کودتاوو ته  قصري یا درباري کودتا وايې. په مصر او پاکستان کې د  جنرالانو پرله پسې کودتاوې يې ښه مثالونه دي. ـ په بل حالت کې ولسمشر د هغه د حکومت او رژیم  سره نسکورکړی شي، چه پایله يې  په ټولنه کې  یا  د یو دیکتاتوري ځای په ځای کیدل، د قومي او مذهبي کړکیچونو پیل او د دیموکراتیکو حقوقو محدودول شي، یا خو ولسمشراو دولت  له خوا  مترقي پروګرامونه پیل شي.

انقلاب، د زیربنايې او ژور تحول په مانا دی، چه د  کودتاوو، قیامونو، بلوا ګانو، مظاهرو، اعتصابونو او آن د مذهبي او قومي شخړو سره پیل کیدای شي. خوکله چه دا پیښې ټولنیز مناسباتو ته  ژور تغیر ورکړي، د خلکو د هرکلي او د  بشپړ ملاتړ سره مخامخ شي، نو په انقلاب واوړي. د ټولنپوهنې د تعریف له مخه، انقلاب د یوې ټولنې د غړو تر مینځ د کار د افزارو اوځمکو، فابریکو د مالکیت  بدلون او د تولیدي اړیکو تغیر دی. که انقلاب مترقي او د زیارکښ ولس  په ګټه وي نو بزګر یا کارګر چه د خان او سرمایدار په ځمکه یا فابریکه کې، د پلار او نیکه نه د یوې ګوله ډوډۍ  یا کوچني معاش د پاره کار کاوه، د انقلاب  په نتیجه کې د هماغې ځمکې خاوند وګرځی  یا فابریکه کې  د برخې خاوند شي. او بیا ورسره دده  ټولنیز مناسبات او معنوي حالات بدلون ومومي. یانې دی د خان او بای سره ځان  برابر او سیال احساس کړي.

مګر دا د ژور بدلون  تیوري، د خیالي (اوتوپيست) نظر په ډول، په کتابو کې پاته شوی ده. د نړۍ انقلابونو کې کم مثالونه شتون لري چه  ځمکې دې بزګرانو او فابریکې دې کارګرانو ته ورکړل شوې وي، نادار او بډای دې د برابر حق خاوند ګرځیدلي وي:  په عمل کې، نه د فرانسې، اونه د اکتوبر ستر انقلاب کې کارګر د فابریکې خاوند ندی شوی، نه بزګر ته چا دیوې ټوټې ځمکې قواله ورکړې ده.

ـ د فرانسې د ۱۷۸۹ کال نامتو، ستر انقلاب، چه  د یوې بلوا په ترڅ کې ، د باستیل د زندان او د پاریس شاروالۍ د نیولو سره پیل شو، لمړی ځل يې د بشریت تاریخ کې د انسانانو برابرۍ، د بشر د حقوقو اعلامیې په خپرولو اعلان کړه.  د بشر د حقوقو نامتو اعلامیه چه ټول انسانان، نارینه او که ښځینه دي د ټولنیز موقعیت، نژاد او ژبې  پرته، د برابر حق خاوندان دي، اوس هم د ملګروملتو او د زیاتو هیوادونو د  احترام او منلو وړ ده. په هاګ کې د همدې قانون پر مبنا جوړه شوې د بشر د حقوقو محکمه شته چه اروپايي هیوادونه يې کله کله پریکړې مني. ۲۱۸  کاله د مخه، د مرییتوب او د ځمکو سره تړلي د خرڅلاو وړ بزګرانو د شتون په زمانه کې ، د پاریس د کمون له خوا ددې  قانون جوړونه یو ژور بیساری نړیوال بدلون ګڼل  شوی.  یوه وجه يې  همدا ده چه د فرانسې انقلاب ته تاریخ کې ستر انقلاب ویل کیږي. د  نادارو، خواریکښو، د پیړیو پیړیو  ځوریدلو، کړیدلو طبقو  بیلا بیل قشرونه د بشر د حقوقو د اعلاميې او د جمهوریت د نامتو شعارونو ـ خپلواکۍ، برابري او ورورګلوي، سره ځانونه  د خپل هیواد کامل غړي وبلل او آن د  ملي اسامبلې د غړیتوب درجې ته ورسیدل. د فرانسې ستر انقلاب کې، د څو پړاوونو وروسته، د باندنیو مداخلو او داخلي بغاوتونو د ماتولو سره، کله چه  د یاکوبین د کلپ رادیکال انقلابیانو د روبسپیر په مشرۍ د چارو واګې په خپل لاس کې واخیستلې، د  دیکتاتورۍ دور پیل شو.  د انقلاب د نجات په نامه سور ترور سره،  نه یواځې شاه او ملکه، ارسطوکراتان، روحانیون، نویسندګان او پوهان يې د ګیلیوتین په تخته وتړل او  سرونه  يې ورپریکړل، بلکه د انقلاب موسسین او خپل نږدې انقلابي یارانو سرونه يې هم والوځول. دانتن، د فرانسې د انقلاب نامتو نطاق، د پاریس د کمون دویم شخصیت او د روبسپیر دوست، کله چه دده وار راغی او د ګیلیوتین په تخته يې څملاوه، چیغه کړه: «ځان وژغورۍ! انقلاب د وینو تږی دی». خو د ددې خونړي انقلاب  آوازې او د مارسیلیز د انقلابي ترانې زمزمې  د اروپا  د هیوادونو خلک  بیدار کړل، دپاریس د کمون د آزادي، برابري او ورورګلوۍ شعارونه دنړۍ هر ګوټ ته ورسیدل. نو ځکه ورته د سترا نقلاب لقب ورکړشو.

ـ په روسیه کې  د ۱۹۱۷ کال د فبروري د میاشتې کودتا چه د کادت او  اس ار د ډلو له خوا ترسره شوه، اود تزار سلطنت ته يې پایله  ورکړه، او په اصل کې د روسېې د بورژوازي پکښې لوی لاس وو، د اکتوبرسترانقلاب ته لاره هواره کړه.

د ۱۹۱۷ کال د اکتوبر ستر انقلاب سره، د مشهورو انقلابي فرمانونو په ترڅ کې د روسيې د امپراطورۍ ټولې شتمنۍ د کارګرو او بزګرو د دولت  جمعي دارايي وګنل شوه، او ټول خلک په جمعي مالکیت کې د مساوي حقوقو خاوند وګرځیدل. خواریکشان د شخصي ملکیتونو خاوند نه شول، خو ددوي د ژوند لومړنۍ اړتیاوې  لکه  کور، کالي، روغتیا، د اولادونو زده کړه او داسې نور د دولت له خوا ګرنټي وو. روسیه کې هم د ګاونډیو هیوادو په ملاتړ، د انقلاب مخالف قووتونو د پرولتاریا ځوان دولت سره کلکې شخړې پیل کړې. پایله يې د فرانسې په شان، د پرولتاریا د دکتاتورۍ په نامه  د سورترورشروع وه. د روس امپراطور د خپلې کورنۍ سره،  روحانیونو، اشراف او سیاسي ګوندونوغړيو، آن د بلشویک د ګوند مشرانو په دې خونړي طوفان کې ژوند دلاسه ورکړ. د ستالین د څه کم دیرش کلونو د مطلق العنانه واکدارۍ په دوران کې په لکونو روښان انده  انسانان د انقلاب د دښمنانو په تور پانسی شول او یا خو په تبعید ګاوو کې وراسته شول. د شوروي اتحاد امنیتي ارګان ـ ک.ج.ب. لکه دولت په دولت کې، په ټولو ګوندي او دولتي اداروباندې  مسلط شو.  ک.ج.ب. دستالین ترمړینې وروسته هم د شوروي اتحاد د ټاکونکي سیاسي قدرت په حیث پاته شوه، چه د سوسیالستي سیستم په بدنامولو اوړنګیدو کې يې نقش تر ټولو زیات وو. خو د ټولو ناخوالو اوظلمونو سره د اکتوبر انقلاب، دشوروي اتحاد سوسیالستي سیستم جوړکړ، چه د هیواد اکثریت  وګړي، کومو چه  د دولت پر سیاست نیوکې نه کولې، د تضمین شوي، آرام ژوند خاوندان وو. د شوروي سیستم ډیر ژر وده وکړه او په لنډه موده کې په یوغښتلي نړیوال قدرت بدل شو. د د ویمې نړیوالې جګړې وروسته، په کومې کې چه شوروي، د هتلر فاشیستي یرغلګرو ته ماته ورکړه، په نړۍ کې د سوسیالستې ایډیالوژۍ مینه وال ډیر شول، زیات سوسیالستې او مترقي هیوادونه مینځته راغلل، چه سوسیالستي بلوک يې تاسیس کړ. او د امریکې او انګلیس ښکیلاک ګرو ابر ځواکونو په مقابله کې ودریدل. د پورته یاد شوي ماهیت له کبله، د روسيې د اکټوبر انقلاب ستر انقلاب ونومول شو.

 

لنډه دا چه، په انقلابونو کې  د ډلو او شخصیتونو په مینځ کې ډول ډول درزونه او کړکیچونه آن د مرګ تر سرحده را پیدا کیږي، چه ځینې يې هم د انقلابونو د قانونمندۍ تابع دي. ځکه، یو ځل چه د ځوریدلي تودو انقلابي احساس وپارول شي، لکه سیلاو غوندې مخنیوی يې ناشونی ده، نو رادیکال انقلابیان قدرت په لاس کې واخلي، دډیرو چټکو بدلونونو لیوال، د غیره فکرونوخاوندانو سره دزور زیاتی چلند پیل کړي، د عدالت او برابرۍ وعدې دیاده ووځي، شکنجې او ترور شروع شي. نه یواځې روبسپیر، د پاریس د کمون د نجات د کمیټې رییس، سیاستوال او آن خپل یاران ووژل، د شوروي اتحاد دکتاتور ستالین هم د نورو ګوندونو او وروسته د بلشویک د ګوند نږدې ټول موسسین نابود کړل. په نتیجه کې مترقي، سوسیالستي انقلابونه د خپل اصلي هدف څخه چه د انسان  آزادي او هوسايي ده  منحرف کړی شول.

ـ د افغانستان د ۱۳۵۷(۱۹۷۸) کال د ثور د میاشتې د اوومې ورځې  پاڅون چه د یوې نظامي کودتا  سره پیل شو، د خلکو  دموکراتیک ګوند (ح.د.خ.ا) د مشرانو له خوا د بدلونونو د پروګرام د اعلام سره، د ټول ګوند ، د مترقي خوځښتونو او د وطنوالو د بشپړ ملاتړ په نتیجه کې د یو ملي مترقي انقلاب بڼه غوره کړه. اګر که انقلابي کودتا  د خلکي افسرانو په لاس ترسره شوه،  خو د ټولنې د مختلفواقشارو د اذهانو په روښانه کولو کې نه یواځې  خلکیانواوپرچمیانو، بلکه افغان ملیتانو، شعله یانو، صدای عوام، ستمیانواو نورو کیڼ او راست خوځښتونو ونډه اخیستې وه، او ټولنه انقلابي نوښت ته آماده شوې وه. د افغانستان انقلاب  لکه د فرانسې او د روسیې سترو انقلابونو په شان  د اشرافو، ارسطوکراتانو او بورژوازانو د انقلاب سره په ۱۳۵۳ کال کې د سردار محمد داود په مټه پیل شو، کوم چه شاهي رژیم يې ړنګ کړ. پنځه کاله وروسته د دولت له خوا د خلکو دموکراتیک ګوند ړنګول پیل شول، د ګوند رهبري زنداني شوه. حزب ته دوه لاري مخته وې، یا مو باید  د آل یحی اوږدو زندانونو ته ځان تسلیم کړی وای، یا مقاومت. په دې باب، چه ددولت د حملې په وړاندې باید ځواب ورکړ شي، د خلکو دموکراتیک ګوند مشر، نور محمد تره کي سره شفاهي توافق شوی وو. همداوو چه د ګوند د رهبري د خلاصون په موخه، د حفیظ الله امین  په ابتکار او قومانده، د خلکي افسرانو په مټو د ثور پاڅون بریالی شو.  خو مخکې تر مخه د انقلاب  جوړ شوي پلان شتون نه درلود.  خلکي دولت د خواریکښو د ژوند د بدلون په موخه عملي ګامونه واخیستل. په افغاني انقلاب کې د بزګرانو د پیړیو آرمان، د ځمکې د مالکیت د سندونو د لاسته راوړلو سره، اګر که د یوې لنډې مودې دپاره، د عمل جامه وا غوستله. د انقلابي دولت فرمان له برکته زرګونه خلک د سود خورو د ظلم څخه خلاص شول.

د ثور انقلاب د افغان ولس حافظې ته  د ژور بدلون تاریخي تجربه وسپارله، چه د خانانو او اشراف او سلطنتي کورنیو څخه د قدرت اخیستل او ددوۍ ځمکې په خلکو ویشل يې په عمل کې وښودل.  په همدې دلیل دی چه دا انقلاب زیاتره طبقاتي ـ سیاسي ماهیت لري.

د ثور د انقلاب ستره اغیزه د منځنۍ آسیا د جیو پولیتیکې  څیرې په  بدلون کې د کلکې پاملرنې وړ ده. تاریخ پوهان به دا ولیکي، چه د لوی شوروي دولت په پنځلسو برخو ویشلو کې، نه د امریکې، عربو او پاکستان په ملاتړاسلامي ګوندونه، او نه د ګرباچوف د نړیوالې سولې سیاست هومره اثر درلود، کوم چه د روسانو په لاس د خلکي دولت د راپرځولو په خاطر، د افغان ولس له خوا د غچ اخیستلو ارمان وو. د افغانستان خلک چه د روسانو د « انترناسیونالستي مرستو» په نیت وپوهیدل، اسلامي  ګوندونو ته يې غیږه پرانیستله او د مقاومت اساسي پیټی يې په اوږو کیښود. په دوۍ کې هغه بزګر هم وو، چه خلکي دولت ورته ځمکه ورکړې وه، خو اوس يې  قواله  ناچله شوې وه. نو په زغرده ویلی شو، چه د ثور انقلاب د آسیا سیاسي څیره  بدله کړه.

دا واقعیت دی چه په انقلاب کې نُقل نه ویشل کیږي. لکه مخکې چه مو یاده کړه، انقلاب د خدای غضب دی، ویجاړونکی طوفان دی، مرګونه پکښې خامخا راځي. لمړی ګناه يې د ظالمو حاکمانو په غاړه ده، چه کلونه کلونه يې په بیرحمۍ د خلکو وینې څکلي، خلک یې لوټ کړي، ظلم او ناروا يې ورسره کړې ده. هوښیار چارواک هومره زورزیاتی نه کوي، چه خلک انقلاب ته مجبورشي. د ۱۳۵۷ کال د ثور انقلاب څخه باید اوسني لوټمار او په فسادونو او توطؤککړ، د افغانستان ددښمنو ښکیلاک ګرو هیوادو سره تړلي حاکمان، څه انتباه واخلي. ۲۷/۴/۲۰۱۷

 

 

د معنوی ویاړونو ساتل د مادی شتمنیو په څیر اړین دی

نور محمد غفوری

 

ټولو ته معلومه ده چې کلتور او معنوی ویاړونه د ملت د جوړولو او ساتلو له غوره فکټورونو څخه شمیرل کیږي. د ملي ګټو د دفاع له پاره د معنوی ویاړونو ساتل هم د هېواد د جغرافیایی پولو او د ځمکې پرمخ او تر ځمکه لاندې شتمنیو په اندازه اهمیت لري. هر هیواد په دې ویاړي چې د تاریخ په اوږدو کې یې لوی پوهان، ښه نظرونه او اغیزمن اسبابونه بشری نړۍ ته وړاندی کړي دي.

دلته په سر کې د معنوي ملي ویاړونو د ساتلو یوه نمونه د درنو لوستونکو له پاره وړاندې کوم. د تیرې عیسوي پیړۍ په نوي یمو کلونو کې چې (هیلموت کول) د آلمان صدراعظم، د عیسوی دموکراتیک اتحاد ګوند مشر او د کمونیسم له سختو مخالفانو څخه و، د آلمان د کمونست ګوند یوه غړي پروفیسور ته یې پوره بودجه په لاس ورکړه چې د علمی کمونیسم د مؤسسینو (مارکس او انګلس) له مړینې سل کاله وروسته د هغوی خطي نسخی راټولې، ولولي او د ساتلو ترتیبات یې ونیسي. نوموړي دا د خپل هیواد ملي شتمني او ویاړونه وبلل. دا موږ ته راښئي چې د ملي ویاړونو ساتنه ګوندي، دینی، قومي او ژبنۍ پولې نه پیژني او ښایي چې سیاسي اختلافونه یې د نمانځلو په مخ کې خنډ نه شي.

د هیواد په پولو کې یو له بله بیل، د مختلفو نظرونو، عقیدو او ان د متضادو ګټو لرونکي ټولنیز ګروپونه  او اجتماعي- اقتصادي طبقې یوځای ژوند کوي، خو د بهرنیو دښمنانو په وړاندې د دوی ټولو ګټې سره شریکی او د خپلو ملي ارزښتونو، ځمکنۍ بشپړتیا، ملي حاکمیت او سیاسي استقلال څخه دفاع کوي.

د تاریخ په اوږدو کې په هېوادنۍ، سیمه ایزه او نړیواله کچه هم د پرمختګ غوښتونکو، دموکراتیکو او د سولې او ټولنیز عدالت پلوو ځواکونو ترمنځ ګډ ویاړونه رامنځته شوي چې ساتل او پالل یې د همدې نظر د څښتنانو له پاره له ملي پولو بهر هم د اهمیت وړ دي.

د معنوي وياړونو نمانځل او په یوه او یا بل ډول یادونه، ځوانانو او نوي نسل ته رسول او نقلول د هغو د ژوندي ساتلو په خاطر کيږي. که ځوانان د هیواد له مهمو پیښو او د ملي مشاهیرو له نظرونو څخه خبر نه شي، ملي او سیاسي شعور یې نیمګړی پاته کیږي او دا امکان شته چې کلتوري ویاړونه د وخت په تیریدو سره مړاوي او هیر شي. د ملي، تاریخي، علمي او کلتوري ورځو او لوړو شخصیتونو نمانځنې ته پام نه کول، په اصل کې هیوادنیو معنوي شتمنیو ته بې توجهي ده. لکه څنګه چې د هیواد د پولو، الماسو، لعلو او جواهرو ساتل ضروري دي، همدا شان یې  د معنوي ویاړونو ساتل هم اړین دي. د جغرافیایي پولو او د هیوادنیو مالي او مادي شتمنیو له ساتلو څخه د معنوي شتمنیو ساتل ډیر احتیاط او پوره هوښیاري غواړي. د معنوي ویاړونو تجلیل او یادول د هغو د ژوندي ساتلو، په زړونو کې ځای ورکولو او خلکو ته د ورپیژندلو په پروسه کې ښه رول لوبوي.

د هر هیواد په د ننه کې بیا مختلف ټولنیز ګروپونه یو له بله بیلې او ان متضادی ګټې او غوښتنې لري چې د هغو د ترلاسه کولو له پاره په خپل منځ کې د ملي ګټو د پولو په چوکاټ کې سیالي او سیاسي مبارزه کوي. دا مبارزه معمولاً د معينو ټولنيزو ارزښتونو او ټاکلو قشرو او طبقو د ګټو څخه په ملى اډانه کى د دفاع او د سيمه ايزو او نړيوالو شرايطو سره سمه پر مخ وړل کيږي. په دموکراتیکو نظامونو کې ټولنیزې طبقې او قشرونه د خپلو ګټو د ساتلو له پاره په آزاده توګه سیاسي تشکیلات جوړوي. هر سیاسي ګوند د معینو ټولنیزو ګروپونو او ټاکلو اجتماعی طبقو له ګټو د دفاع په خاطر د ځینو معنوي ارزښتونو څخه دفاع او د نورو هغو فکرونو او نظریو په وړاندې مبارزه کوي چې د دوی له ګټو سره ضدیت او یا مخالفت ولري.

سیاسي ګوندونه یو له بله سره ګډې ګټې او ورته موخې هم لري. خو په هر هیواد کې ځینې داسی ګوندونه هم وي چې یو د بل په وړاندې د نه پخلا کیدونکو طبقو د ګټو استازولي کوي او تر عامو ملي ګټو پرته د فعالیت ګډ ټکي نه لري.

ګوندونه د مشخصو طبقو او قشرونو د ګټو په استازیتوب په ځینو حالاتو کې له نورو سره شریک کار، تفاهم او ائتلاف ته اړ کیږي. د مثال په ډول، که یو ګوند د بزګرې او بل د کارګرې طبقې د ګټو استازی وي، په ډیرو ځایو کې شریک هدفونه لري او د مؤلدو ځواکونو او زیار ایستونکو په ګټه سیاستونو کې ګډ مرامي ټکي لرلای شي. همدا ډول د فيوډالي اقشارو او سرمایداری ګټو ترمنځ په خاصو حالاتو کې ګډ هدفونه رامنځته کیدای شي. ددې مثال په وړاندې کولو سره دا څرګندیږي چې هر سیاسي ګوند له نورو سره د یوځای کارکولو او وحدت له پاره شرطونه لري. سیاسی ګوندونه ډیر ځله خپلو اساسي موخو ته د رسیدو او د سیاسي فعالیت د ګړندي کولو په خاطر یو له بله سره د یوځای کارکولو، مقطعي یووالي او د مؤقتي ائتلاف سیاست پر مخ وړي. په دې وخت کې هر یو له بل سره د ګډ فعالیت له پاره د شریکو موخو د پیداکولو هڅه کوي؛ خو هر ګوند پخپل سیاست او فعاليت کى داسى سرې کرښې هم لري چى د هغو څخه نه تيريږي او که ترې تيرشي، نو خپل ماهيت بايلي او د هغې طبقی او اړوندو قشرونو له ګټو سره جفا او خیانت کوي چې تر اوسه یې د هغوی په نامه او استازیتوب سیاسي فعالیتونه پر مخ وړي وي.

که د هیواد په خاصو حالاتو کې د ملي ګټو دفاع د ټولو ګوندونو اصلي هدف او ضرورت شي، هر یو د هغو د پلي کولو په پروسه کې تر هغې اندازې خپلو هدفونو او نظرونو ته پام کوي چې د عمومي ملي ګټو د ساتلو بهیر ته زیان ونه رسیږي. تجربو ښودلې ده چې پر داسې خاص وضعیت کې هم ډیر ځله محلي فیودالانو او کمپرادور بورژوازانو پخپلو شخصي او ګروپی ګټو تر اندازې زیات ټینګار کړی، خپلې ګروپي ګټې یې تر ملي ګټو لوړې بللې، ملی ګټو ته یې زیان رسولی او د هیواد خواریکښان او مظلومان یې دعامو ګټو د تهدید له لارې تر لازمې اندازې ډیر انعطاف او تیریدنې ته اړ او مجبور کړي دي.

زموږ د هیواد اوسنی حالت د پورته ادعا د ثبوت ښه دلیل دی. ټول یې وینو چې د شریکو ګټو لرونکې حاکمه کړۍ او شخصیتونه چې په مختلفو سیاسي لورو، قومونو، ژبو او مذهبونو پورې اړه لري او د نامشروع او یا مشروع لارو یې په اوسنۍ واکمنۍ او نیم ګړي نظام کې شخصي ګټې تر لاسه کړې دي؛ په داسې حال کې د ملي وحدت، ملي تفاهم، د سیاسي ځواکونو، قومونو او قبیلو د پیوستون دروغجنې چیغې وهي، چې پخپله یو ګام او یوه لویشت هم له شخصي، ګروپي او طبقاتي ګټو څخه نه تیریږي. د عامه او د خلکو د شخصي شتمنیو له چور او چپاول څخه لاس نه اخلي، په فساد ککړ دي او د دولتي چوکیو انحصار یې پخپلو منګلو کې ټینګ نیولی دی. په دې کې ډیر داسې کسان هم شته چې په ظاهره په یوه سیاسی ګوند پورې ځان تړلی بولي، خو عملا د بل لوري له پاره په فعالیت او تبلیغ اخته دی.

په دې ټول پوهیږي چې افغانان په اوسنۍ حساسه تاریخي شیبه کې ملي یووالي او تفاهم ته اړتیا لري، خو تر څنګ یې باید ورسره وویل شي چې اوسنۍ فاسده حاکمه کړۍ د ملت د نفاق او شقاق اساسي سبب دی. دا جوته خبره ده چې ډیر اوسني دولتي لوړپوړي چارواکي نه د ملي یووالي او تفاهم پلویان دي او نه ددې کار تر عهدې وتلای شي. (البته استثنا  به ور پکی وي). دوی په  زیاته اندازه د افغانستان د خلکو د وحدت او پرمختګ مخه نیولې او د نفاق اورونه یې بل کړي دي؛ اوبه خړوی او ماهیان پکی نیسي. د ژبو، قومونو، مذهبو، تنظیمونو او جنسیتونو ترمنځ د نفاق تخم شیندي، کرکه او تعصب خپروي، د کرکجنو او متعصبو افراطي کړیو په سرکې پخپله ځای نیسي او په ظاهره بیا د ملی وحدت او تفاهم ناری سورې وهي؛ خو په عمل کې قومونه، ژبني او دیني ګروپونه یو د بل په وړاندې جګړې ته کشوي.

ددې حالاتو له په نظر کې نیولو سره اړینه ده چې د ملي، دموکراتيکې او عدالت غوښتونکې مبارزې پلويان د خلکو د منل شوو ارزښتونو په دفاع او د زیارکښو کتلو د ګټو د ننګې له پاره فعال شي.  ولسونه او خلک په دې وپوهوي چې د کارګرانو، بزګرانو، کسبګرو، ښوونکو، دولتي ټیټ رتبه مامورینو، پوځیانو او نورو زیار ایستونکو زامن او لوڼې اصلي ملي، دموکرات، ترقي غوښتونکي، د عدالت او سولې پلوي ځواکونه جوړوي. ځکه چې د ملي ګټو په ساتلو کې د دوی شخصي، ګروپی او طبقاتي ګټې ښې ساتل کیږي؛ د دموکراسۍ په پراختیا کې ورته په دولتي او سیاسي چارو کې د ګډون امکان لاس ته ورځي؛ د هیواد په پرمختګ کې یې د ژوند سطحه لوړيږي؛ د عدالت په رامنځته کیدو کې یې حقوق ورکول کیږي او ټولنیز موقف او اعتبار یې لوړیږي او په سوله کې یې اولادونه له مرګ او معلولیته خلاصیږي. په داسې حال کې چې اوسنۍ حاکمه طبقه د آزادۍ، دموکراسۍ، سولې او ټولنیز عدالت په شرایطو کې د جګړو په دوران کې تر لاسه کړي امتیازونه له لاسه ورکوي او له دې کبله ورسره مخالفت کوي.

هغه شخصیتونه، سازمانونه او ګوندونه چې د کيڼو سیاسي ځواکونو تر نامه او پرده لاندې ولسونه ښۍ خواته مارش کوی، د شر او فساد سره د مبارزې تر بیرغ لاندې خلک اوسنیو حاکمو کړیو ته په ګونډو کوي، د خپلو نظرونو او د خلکو د ګټو اوغوښتنو د طرحه کولو پر ځای د دولتي واکمنانو او د خارجی ځواکونو د فرمان پلی کولو ته څک غوږونه ناست وي، د خپلو غړو او پلویانو تر منځ د سرښندنې، شجاعت او مبارزې د روحیې د لوړولو پر ځای د شرایطو سره د انطباق تر نامه لاندې د تسلیمۍ روحیه خپروي، د عملي مبارزې پر ځای د بې ګټو محفلونو جوړولو او د وخت عبث تیرولو ته ترجیح ورکوي، د مترقي او عدالت غوښتونکو مبارزینو د ویاړونو او سرښندنو له یادون څخه ځانونه ګوښه کوي او په قهرمانیو يې سترګې پټوي؛ له ورایه ښکاری چې د ملي، پرمختګ غوښتونکو، دموکراتو، سوله غوښتونکو او عدالت پلوو مبارزينو سیاسي مخکښ نه جوړوي، نه یې شي جوړولای، د بریا په لور یې نه بیایي او بریالیتوب ته یې نه شي رسولای.

ددې وخت دی چې ملي، دموکرات، مترقي او عدالت غوښتونکي سازمانونه په تړلو مجلسو کې د نفاق او شقاق د عواملو له یادولو او د خپل منځو تضادونو له تشدیدولو څخه ځانونه خلاص کړي. پر ځای یې خپلو ملي وياړونو ته احترام  وکړي، د هیواد د پرمختګ د لارې د قهرمانانو ورځې ونمانځي او د نړیوال پیوستون په لار کې زغرد ګامونه پورته کړي. د ملی یووالي تر نامه لاندې ظالمانو او مظلومانو، حاکمانو او محکومانو، قاتلانو او مقتولینو ته په یوه سترګه ونه ګوري، د مختلفو ټولنیزو کتګوریو ګټې يو له بله فرق او بیلې کړي او د استبداد پر ضد د عدالت غوښتونکو مظلومانو پلوي وکړي. د ارتجاعي ځواکونو په وړاندې د مترقي ځواکونو روحیه غښتلې کړي او د ویرې او مایوسۍ له سیوري یې را وباسي.

په افغانستان کی دمخالفو سیاسی او مدنی جوړښتونو منحلیدل

توضیحات

لیکونکی یارمحمد تره کی

1.5.2017
په افغانستان کی د سیاسی ګوندونو د راجستر او محلی دفترونو په پلمه د هغو ګوندونو د محوه کولو پالن روان دی کوم چی د عدلیی وزارت له خوا د ځینو معلوم الحاله کړیو له خوا پر مخ بیول کیږی. د افغانستان د ګوندونو قانون اومه ماده وایی چی دولت د سیاسی ګوندونو ددفترونو امنیت مسولیت لری. ددی قانون شپږمه ماده وایی چی سیاسی ګوندونه حق نلری تر څو وسله وال جوړښتونه ولری او یوه خاص قوم ته منسوب وی. ددی لپاره چی د ځوانو اوکوچنی ګوندونو د ثبت څخه مخنییوی شوی وی نو د ۱۳۸۲ د ګوندونو د قانون نهمه ماده د ۱۳۸۸ کال په قانون کی بدله شوه. د ۱۳۸۲ کال د قانون په نهمه ماده کی د ګوند د جوړیدو د غړیو شمیر ۷۰۰ تنه وو خو د ۱۳۸۸ کال د قانون له مخی دګوند د غړیو شمیر د ۷۰۰ نه ۱۰۰۰۰ ته جګ کړای شو. دا په یوه وار څه د پاسه څوارلس واری زیاتوالی ښیی. همدا راز په نوی قانون کی د ګوند د جوړولو عمر د ۱۸ نه ۲۵ ته جګ کړای شو. دی محدودیتونو سره سره په هیواد کی د تنظییمی ګوندونو تر څنګ یو شمیر غیر تنظیمی ګوندونو د لسو زرو غړیو په ښودلو سره وکړای شول چی خپل ځانونه ثبت کړی. د هیواد سیاسی او اقتصادی حاالت داسی شول چی ډیر پخوانی جهادی تنظیمونه ددی پر ځای چی سیاسی مبارزی ته مخه کړی د شتمنیو په ټولولو بوخت شول او ډیرو یی سیاسی مبارزه پریښوده. دغه تنظیمونه یوازی د سیاسی خطر او یا هم په دولت کی د نارضایتی له امله د خپلو ګوندونو تشکیالت د یو څو مودی لپاره فعالوی تر څو وکوالی شی نوی امتیازونه واخلی. تنظیمی ګوندونو چی د هیواد په سیاسی ژوند کی کوالی شوای ډیره ښه ونډه واخلی ونه توانیدل تر څو دغه کار وکړی. د سیاسی مبارزی او په پرګنو کی د سیاسی شعورد لوړولو کار غیر تنظیمی ګوندونو ته پاتی شو.
د وخت په تیریدلو سره دد غو سازمانونو او کړیو سیاسی رول ددوی د خپل منځی اختالفاتو سره سره مخ په زیاتیدو شو. له بلی خوا په ټولنه کی د سیاسی خال په رامینځ ته کیدو سره یو لړ افراطی چپی او ښی اړخه سازمانونه مینځ ته راغلل چی ډیر تیز او بنسټ پاله شعارونه یی لرل. اوس مهال اسالمی ګوند د یوه نوی تنظیم په حیث د افغانستان په رسمی دولتی سیستم کی شاملیږی. برسیره پر دی چی دا یو جهادی تنظیم دی خو د نورو تنظیمونو په شان د یوه متحد ګوند په توګه د سیاسی حضور نه بی برخی وو. ددی لپاره چی ددی ګوند حیثیت د نورو سیاسی ګوندونو په وړاندی اوچت کړای شی نو پکار وو چی د نورو ګوندونو او مدنی سازمانونو د تضعیف کار پیل شی. څو میاشتی د مخه د عدلیی وزیر په یوه شفاهی امریه کی د خپل اړوند وزارت رییسانو ته امر وکړ چی له دی نه وروسته دی د مشهورو څیرو په نامه ګوندونه او بنسټونه نه جوړیږی. او که جوړ هم وی باید له مینځه یووړل شی. یوازی هغه بنسټونه او ګوندونه دی راجستر شی او یا پاتی شی چی د وزیر له خوا پری هوکړه شوی وی. دا امر په د اسی حال کی صادر یږی چی ددولت په چوکاټ کی ځینی ګوندونه وسله وال تشکیالت هم لری او د بر حاله نظامیانو له خوا یی مشری هم کیږی. ځینی نور بیا قومی او محلی تضادونو ته لمن وهی خو د عدلیی وزارت له خوا ددوی په وړاندی هیڅ داسی یو قانونی عکس العمل نه دی شوی. ظاهرآ د غیر جهادی نهادونو په وړاندیی سختوالی د ګلبدین حکمتیار سره ددولت د سیاسی موافقی په درشل کی پیل شوی دی. د عدلیی اوسنی وزیر چی د اسالمی ګوند سره نژدی اړیکی لری داسی یو شفاهی فرمان صادر کړی دی چی په نتیجه کی یی باید غیر جهادی سیاسی او مدنی جوړښتونه له مینځه والړ شی. په دغه ګوندونو او بنسټونو کی د دموکراتیک خوځښت ، د خلق د ګوند اړونده سازمانونه، د چپ ګوندونو اړونده سازمانونه، د ښځو، کارګرانو او صنفی اتحادیو اړونده سازمانونه ، د ځوانانو او تاریخی شخصیتونو په نامه سازمانونه شامل دی. څو موده دمخه د کابینی د یوی پریکړی له مخه د صنفی او کارګری اتحادیو تشکیالت منحل او ددوی جایدادونه ددولت له خوا ضبط شول. ما په خپله یوه مخکینی مقالی کی چی د روان عیسوی کال په اومه نیټه د افغان جرمن د پاڼی له خوا خپره شوی وه د جهادی کړیو د ممکنه یووالی او د جمهور رییس غنی په وړاندی د یوه قوی اپوزیسیون جوړول امکان څیړلی وو. اوس داسی ښکاری چی د عدلیی وزارت د ګوندونو او مدنی ټولنو د قانون خالف ټول هغه ګوندونه او سازمانونه چی ددوی په نظر دوست سازمانونه نه دی ددی په پلمه چی په والیاتو کی دفتر نلری او یا د خپل کنګری راپور یی نه دی ورکړی د رسمی ګوندونو او مدنی سازمانونو له ټول نه وباسی. تقریبآ یو کال وړاندی په عدلیه وزارت کی د وزیر د شفاهی امر نه وروسته هغه سازمانونه چی جهادی او تنظیمی سابقه یی نه لرله په ډ یر محرمانه توګه د راجستر نه وایستل شول. ظاهرآ وزارت مالمتی پر دی واچوله چی دوزارت تیر کال کډه کړی ده او ځینی اسنادونه د کډی کولو په درشل کی له مینځه تللی دی. څوورځی د مخه د عدلیی وزیر د مشرانو جرګی په غونډه کی راپور ورکړ چی یولس نور ګوندونه یی حذف کړی دی. داسی ښکاری چی د مخالفو ګوندونو او مدنی جوړښتونو له مینځه وړل یو سیستماتیک کار دی او د کډی کولو او یا د اداری چاپیریال د سمولو لړی نه ده. اوسنی سیاسی چاپیریال ته په کتو سره باید وویل شی چی اکثر اوسنی وزیران د صالحیت نه لرونکی مدیران دی چی ددوی صالحیتونه په مختلفو دالیلو د جمهور رییس د دفتر اړوند ادارو له خوا اخیستل شوی دی. دعدلیی وزیر دا شان پالیسی ددی ښکارندوی دی چی یا د ولسمشر له خوا ورته ددی کار لپاره شین څراغ لګول شوی دی او یا داچی دعدلیی وزیر د هغه وزیرانو له ټول نه دی چی د ولسمشر پروا نه لری او لکه د ځینو سیاسی زورواکو په شان څه چی غواړی هغه کوی. داسی نښی نښانی شته چی د ځینو ګوندونو محلی دفترونه چی د بی وسی او بی امنیتی له امله په دوکانونو او یا سرایونو کی دی د غیر قانونی وسله والو له خوا تهدید شوی دی او آن داچی لوحی یی په ځمکه غورځول شوی دی. دا په داسی حال کی ده چی د عدلیی وزارت په نظر سیاسی ګوندونه باید پراخ دفترونه،ګاډی او مامورین ولری. د ګوندونو دقانون شپږمه ماده دولت ته وظیفه سپارلی ده تر څو د ګوندونو د دفترونو امنیت تامین کړی. که مونږ دا قبوله کړو چی ددغه شفاهی امرتر سره کول د جمهور رییس غنی په دوران کی کیږی بیا نو دا پوښتنه را پیدا کیږی چی ددی کار نه څوک ګټه پورته کوی؟ د مختلفو او حتی متضادو سیاسی ګوندونو او جوړښتونو موجودیت او په دی تشکیالتو کی د مختلفو اقشارو ګډون د هر دولت لپاره د سیاسی بریا په مفهوم دی. دغه ګوندونه اوتشکیالت دی چی د هیواد داتباعو سیاسی ګډون ته الره پرانیزی او د نظامی او وسله والو ډلو د جوړیدلو مخنیوی کوی. داسی پالنونه چی په هغه کی به یوازی جهادی او تنظیمی ګوندونه او بنسټونه فعاله پاتی کیږی او نور به ورو ورو له مینځه وړل کیږی، د هیوا د راتلونکی بی ثباتی او د دولت د رهبری رول په وړاندی یوه ستره دسیسه ده. د تیرو دوو کلونو سیاسی ناندری په افغانستان کی د دولت له خوا د اساسی قانون څخه د سر غړونو پراخه لړی په ګوتو کوی. دولتی لوړ پوړی چارواکی چی د سیاسی معاملو په نتیجه کی دولتی څوکی نیولی دی هیڅ چاته حساب نه ورکوی. دوی تر هغه وخته خپله محلی پادشاهی کوی تر څو چی د ولسمشر ور پام شی او د وظیفی نه یی وشړی. په دی وروستیو دوو دریو کلونو کی ډیر وزیران، د جمهور رییس مشاورین، قوماندانان او والیان د کار نه برطرفه شول خو خلکو ته د عزل د څرنګوالی راپور ورنکړای شو. دا هم د امکان نه لری نه ده چی د عدلیی په وزارت کی ځینی کړی په خپل سر د خپلو اصلی بادارانو د خوشحاله کولو لپاره دا کار کوی. اوس چی د افغانستان په سیاسی نقشه کی د ګلبدین حکمتیار د شاملیدو آوازی وخت تر بله تودی دی، د سیاسی معامله ګرانو له خوا ډیری لوبی په پالن کی دی تر څو د نوی مشر د دعا نه برخورداره شی. بل ممکن دلیل دا هم کیدای شی چی د عدلیی وزارت د ګوندونو او بنسټونو ثبت ځنډول د مالی فساد لپاره کوی تر څو دغو ګوندونو او بنسټونو ته ساحه دومره تنګه کړی ترڅو مجبوره شی د بیا راجستر لپاره بډی ورکړی. په هر صورت پکار ده تر څو د افغانستان مدنی ټولنی السونه سره یو کړی او د نړیوالی ټولنی په مرسته ددغه کار مخه ونیسی. د حامد کرزی د مشرتابه د بریاوو نه د ګوندونو تعدد او د مدنی ټولنو د ثبت او راجستر آسانتیاوی وی. اوس که په شفاهی امرونو یوی قانونی لړی ته زیان رسیږی ددی مسولیت به د اوسنی دولت په غاړه وی. جمهور رییس غنی ته پکار ده تر څو ددغو خود سره مامورینو د خالف ورزی مخه ونیسی تر څو ددغو غیر قانونی کارونو مسولیت دده په غاړه و نه لویږی. پای

 

د حکمتیار نوی دریځ هیله ناک دی

د سیاست یو پېژند داسې هم کیږي چې وايی، سیاست دوست او دښمن نه لري، د ارزښتونو او ګټو د خوندیتوب پوهه او هنر دی. په سیاست کې پروني دوستان په مخالفینو او پروني مخالفین په دوستانو بدلېدلای شي. شخصیتونه او ګوندونه او د دوی سیاسي تګلارې او کړنچار ملي ګټو او ارزښتنو سره د چلند په تله، تلل او ارزول کیږي.

په تېرو څلویښت کلونو کې، ښاغلی حکمتیار د نورو په توپيرهغه سیاسي څېره ده چې ډېر ځله يي په بيلا بېلو وختونو کې اړوپیچ او بېلا بېل سیاسي دریځ لرلای دی. که د عیسوي شلمې پېړۍ په اویا یمه لسیزه کې د ارواښاد داوودخان په وړاندې د حکمتیار دریځ په لنډو جملو کې راواخلو، هلته د ملي ګټو په مقابل کې چې د هېواد امنیت يي په سر کې راځي یوخوا په پاکستان کې د میشت برهان الدین رباني، احمد شا مسعود او حکمتیار چلند او بلخوا د کابل په وړاندې د اسلام اباد دریځ له یوه ورخه اوبه خوري. برهان الدین رباني او احمدشا مسعود چې افغانستان کې يي اسلام ته د خطر په پلمه د اسلام اباد مرسته او ملاتړ غوښته، خو تر دې ماسک لاندې يي موخه داوه چې افغانستان د واک په څو ټاپوګانو وویشي او مرکزي حکومت کمزوری او وروسته يي له پښو وغورځوي او دا هغه څه وو چې اسلام اباد هم غوښتل. له بده مرغه حکمتیار هغه مهال د اسلام اباد او هم د رباني ــ مسعود اسلام ته د خطرد داسې شومو تبلیغاتو تر سیورې لاندې شو او په دې لامل د دوی د وروستیو شومو پلانونو په پېژند کې پاتې راغی.

اسلام اباد ته د افغانستان په کورنیو چارو کې د زیاتو او پراخو لاسوهنو فرصت له دغه مهاله برابریږي او له دې وروسته په بېلا بېلو پلمو د افغانستان په وړاندې د اسلام اباد نااعلان شوې او تپلې جګړه تر ننه ادامه لري!

په ۱۹۹۲ کال کله چې نظارشور او اسلامي جمعیت د پخواني ولسمشر نجیب الله په حکومت کې د پنځم ستون په مرسته په یو اړخیزه توګه کابل نیسي او د افغانستان لپاره د ملګرو ملتو د سولې تګلار شنډوي چې د حکمتیار په مشرۍ اسلامي ګوند دهغه پلیتوب ته ژمن وو، حکمتیار اسلام ته د خطر په راز د رباني ــ مسعود په ټوله سیکټاریستي نقشه پوهیږي او د دوی د درواغجن اسلام په وړاندې دریځ نیسي. د کابلښار د ویجاړۍ او د ۷۰ کابلیانو د ټولوژنې مسولیت ځکه د نظارشورا او اسلامي جمعیت پر غاړه دي چې دوی یوخوا د ملګرو ملتو د سولې پلان شڼد کړ او بلخوا برهان الدین رباني د پېښور د شوي تفاهملیک په خلاف چې هلته د څلورو میاشتو لپاره د دولتمشر پتوګه په پام کې نیول شوی وو، د واک د غځولو او دایمي کولو لپاره جګړې ته لاس واچاوه.

په دغه جګړه کې نظارشورا او اسلامي جمعیت د دولتي واک د انحصار لپاره چې وروسته بیا خپل نور سیکټاریستي پلانونه پلي کړی او حکمتیار د انحصار په وړاندې او د سیکټاریستي پلانونو د شنډولو لپاره جګړې ته اړوځي.

د بن کنفرانس کې هم د دولتي واک په سلو کې اویا ونډه، نظارشورا او اسلامي جمعیت ته بخښښ شوه؛ د هېواد زیاتې ملي څېرې او ډلې، اسلامي ګوند او طالبان له واکه ګوښه پاتې شول او دلته بیا هم د واک په سر د شخړو لپاره لار پرانیستې وساتل شوه.

که د لنډ تېر تاریخ څپرکې چې شخړې پکې وتلی خای لري دلته وتړو، حکمتیار یوځل بیا د روغې جوړې تګلار ته هرکلی ووایه. افغانستان ته د سولې په راوستلو، د جګړې په مخنیوي او د روغې جوړې په لار کې د هر افغان اوچت شوی ګام باید وستایل شي. دا چې حکمتیار وايی د جګړې او شخړو څپرکی تړي او له دې وروسته د سولې او په هېواد کې د امنیت او بیا ودانۍ لپاره خپلې هڅې راټولوي، د خوښۍ خبره ده.

د حکمتیار دغه اعتراف چې په ۱۹۸۹ کال يی د مجاهدینو د جلال اباد ښار د نیولو جګړه، غټه تېروتنه وګڼله او په دې اړه يي له ننګرهاریانو او افغانانو بخښنه وغوښته، یو زړور او افغاني اقدام بللی شو.

د حکمتیار اعتراف نظارشورا او جمعیت ته هم ورزده کوي چې د کابلښار د ۷۰ زره کابلیانو په ټولووژنه اعتراف وکړي او لږ تر لږه له کابلیانو بخښنه وغواړي!

د مرکزي حکومت په پیاوړتیا د حکمتیار ټینګار او د اجراییه رییس عبدالله عبدالله او ولسمشر اشرف غني څخه هیله چې یو دې له څوکۍ تېر شي، څو مرکزي غښتلي حکومت جوړ کړو، د نن شېبې غوره غوښتنه ګڼل کیږي.

د افغانانو ترمنځ د یووالي او پر ټوله خاوره د بشپړ حاکمیت لپاره، تر هرڅه لومړی باید د واک بېلا بېل ټاپوګان ختم شي او یوه مرکزي واکمنه اداره رامنځته شي چې هم په کور دننه او هم له بهره ور پېښوخطرونو ته په وخت او اړین ځواب وویلای شي.

د ۲۰۱۷ کال د مۍ لومړۍ

سرلوڅ مرادزی