غازي امان الله خان او کوز پښتانه

کوز پښتانه د بارکزیو له ځینو مشرانو ښه خاطره نه لري او وايی چې د تېر تاریخ سختو شېبو کې يي یوازې پریښي او جفا يي ورسره کړې، خو د دې پښتنې قبیلې په منځ کې غازي امان الله خان بیا هغه شخصیت دی چې کوز پښتانه يي په اړه داسې ګیلې او نېوکې نه لري او دوی سره يي د برو پښتنو افغانانو د یووالي او یو موټیتوب لپاره هلې ځلې کړې دي.

لومړی سکانو او وروسته انګریزانو سره د پېښور ښار او د پښتنو سیمو د برخلیک په اړه غفلت او جفا، هغه نېوکه ده چې کوز پښتانه يي د بارکزو مشرانو په تړاو لري او د غازي امان الله خان له سلطنت وروسته هم د دې قبیلې د نورو مشرانو او واکمنانو په اړه ورته انځور لېدل کیږي.

په دې غفلت کې د پېښور سردارانو چې وروسته په تاریخ کې د مصاحبانو په نوم هم یاد شوي، زیات لاس لرلی. سلطان محمد خان طلايي او د هغه نور وروڼه لکه یارمحمد خان، پیرمحمد خان او سید محمد خان تر نورو مخکې د پېښور او کوزو پښتنو په اړه لوبېدلي او د پېښور وروستی غمجن برخلیک د دغو وروڼو د لنډ لید او ځانپالنې سره نږدې تړاو لري.

دغه وروڼو په تېره بیا سلطان محمد خان طلايي په ختیځ کې د سکانو او انګریزانو په وړاندې سستي او بې پروايي کړې او په لویدیځ، یانې کابل کې يي د خپل میرني ورور امیر دوست محمد خان سره چې هغه مهال د کابل واکمن او امیر وو، سخته نا ځواني کړې ده.

«ده، (سلطان محمد خان طلايی) یوازې پېښور او خپله کورنۍ غوښته. ده فکر کاوه چې سکان بری مومی نوځکه يي سکانو سره ځان وتړه. دا د حیرانیتا وړ نه ده چې د پېښور سردارانو دا ډول کارونه کول. ابوټ Abbott د هزاره په خاطراتو کې لیکلي دي چې پښتونخوا کې له سکانو څخه زیاته له درانیو څخه کرکه کېده. ځکه پښتنو ته دوی معلوم شوي ول چې د قوم احساس ورسره نه وو. دوی یوازې د خپلې کورنۍ ښېګڼې غوښتي. سید احمد برېلوي د دې لپاره مبارزه کوله چې وطن او سیمه د رنجیت سنګه له ظلم څخه ازاده کړی. دی(سلطان محمد طلايي، لیکونکي) له خپل کشر میرني ورور دوست محمد خان سره جوړ نه وو او د دوی تر منځ پوره دښمني وه….. حقیقت دا دی د پېښور سرداران همیشه د سکانو سره ول چې له خپل کشر ورور دوست محمد خان څخه مستقل پاتې شي او که وکولای شي د کابل له تخته يي راوپرځوي»(۱ )

ترسلطان محمد خان طلايي مخکې د هغه مشر ورور یارمحمد خان په ۱۸۲۹ کال د سید احمد شا برېلوي سره په جګړه کې ټپي شو چې وروسته نوموړی له دغه ټپونو ومړ او پرځای يي د چارو واګې سلطان محمد خان طلايي ته ورسېدې. فخر افغان پاچا خان لیکي«د هندوستان له هغه سر څخه سید احمد برېلوي او اسماعیل شهید په دوی یانې پښتنو ننګ او غیرت کوي او د سهکانو د مقابلې لپاره د پښتنو خاورې ته راځي. د هغه وخت حکومت افغانستان لخوا(منظور يي د پېښور سرداران دی، لیکونکی) د ده سره مرسته ونه شوه بلکې د یارمحمد خان لخوا ورسره جګړه وشوه لکه څنګه چې د پښتو له دې زړې چاربیتې څرګندیږي:

روان شو یار محمد، سید اوباسي د پنجتاره

سید له بری ورکړې الهي پروردګاره »(۲ )

د پاموړ دا ده، سید احمد برېلوي د سکانو په وړاندې د پښتنو په ننګ او ملاتړ دریږي، خو د پېښور واکمن سرداران بیا د سهکانو پرځای د پښتنو د ملاتړي برېلوي په وړاندې جنګیږي چې په پای کې داسې کړه وړه د سکهانو د لا پیاوړتیا او د هغو د وروستیو بریو لپاره لار اواروي!

پوهاند عبدالحی حبیبي هم په دې اړه لیکي«امیر بې له ځنډه ( امیر دوست محمد خان، لیکونکي) خپل ټول زامن په سیمو وټاکل، خو رنجیت سنګ د افغانستان له کورنیو شخړو ګټه واخیسته او ګرد پنجاب يي تر پېښوره ونیو. سردار سلطان محمد خان هم د بالا کوټ په جګړه کې سید احمد خان برېلوي او مولوي اسماعیل په مشرۍ د مجاهدینو په شهادت او د پېښور په صوبه کې د خپل ورور یار محمد خان په مړینه کمزوری شوی وو، دا وېره هم وه چې رنجیت سنګ به په خیبیر یرغل وکړي، نو ځکه امیر دوست محمد خان د یوه لیک په مټ د هند د ګورنر جنرال لاردینتک څخه د پېښور د بیرته نېولو په چار کې مرسته وغوښته او د باسول له لارې يي د شپیته زره لښکر سره د پېښور په لوري حرکت وکړ، خو سلطان محمد خان د امیر لښکر تار په تار کړ او امیر بیرته ناکام له پېښوره خیبر او جلال اباد ته راستون شو. په دې توګه اشنغر تر کوهاټ او ټله د امیر ورور سلطان محمد خان ته پاتې شو.(۳)

د تاریخ لیکونکي په دې همغږي دي چې دغو سردارانو د ژمنۍ پلازمینې پېښور او په کابل کې د امیر دوست محمد خان د واکمنۍ په وړاندې نه یوازې د سکانو سره لاس یو کړی، بلکې وروسته يي د پېښور او کابل په اړه انګریزانو سره هم، ورته تګلار مخې ته بیولې ده.

فخر افغان پاچاخان پخپل کتاب، زما ژوند او جدو جهد، کې لیکي«کله چې پیرنګیانو د بونیر د نېولو په غرض په بونیر حمله وکړه او د سورکاوۍ غزا وه ، نور خانان د پیرنګي ملګري ول او سیف الله خان بابا(د پاچاخان نیکه) د قام مرستې ته ورغی، دا رنګه زما غور نیکه عبیدالله خان بابا ازاد خیال، پیاوړی او منلی مشر وو چې د هغه وخت د درانو حاکم سلطان محمد خان طلايي د لاسه پهانسي شو« په پیاوړي ګومان عبید الله خان به هم د سکهانو سره د دښمنۍ په وجه پهانسی شوی وي، لیکونکی). د درانو حکومت په عیاشۍ، په خپل قوم د زور زیاتي، د کورني اختلافاتو او جنګونو په وجه ختم شو او د دې نه وروسته د سکهانو حکومت راغی، درانو چې واورېدل سکهان راروان دي شپه په شپه کابل ته وتښتېدل او پښتانه يي سکهانو ته پریښودل»(۴)

همدارنګه پاچا خان زیاتوي«د سکهانو نه پس د پیرنګیانو وار راغی. پیرنګی خو خپله د سمندر له غاړې راغلی وو، خو دا ورته معلومه وه چې د هندوستان د تاریخ ټولې حملې د قطب نه شوې دي او د خپل برتانوي هندوستان سلطنت ساتلو لپاره هغه د پښتنو خاورې ته راپوریوت چې پر هغه درو، لارو او سیندونو قبضه وکړي چې په کومو د بهر نه حملې شوې وی»(۵ )

شاشجاع هم لومړی سکانو او وروسته انګریزانو سره د کابل د نېولو په تمه، د پېښور برخلیک په اړه ورته ناوړه لوبې کړي.

غازي امان الله خان چې د پېښور د سردارانو پر ځای، د کابل د سردارانو سره تړاو لري او د امیر عبدالرحمان خان او افضل خان له لارې يي پښتلیک امیر دوست محمد خان ته رسیږي، یوازیني واکمن دی چې کوزو پښتنو کې ښاغلی او منلی یادیږي. د افغانستان په خپلواکۍ سره نوموړي نه یوازې په کوزو پښتنو، بلکې د لوی هند په ولسونو کې هم د خپلواکۍ سا ورپوو کړه. د افغانستان د خپلواکۍ غورځنګ چې افغان زلمیانو د غازي امان الله خان او محمود طرزي په لارښوونه پیل کړی وو، برتاوي هند ته لاره وکړه او هلته د انګریزانو په وړاندې د پښتنو او هنديانو د ویښتوب او پاڅون لامل شو.

«کله چې په ۱۹۱۹ کال فبرورۍ کې د خپلواکۍ اعلان کیږي او د همدي کال اپریل کې د برتانوي هند د برید کرښې په لورخوځښت ترسره کیږي، سره له دې چې د جګړې اعلان نه دی شوی او د دولتونو سفیران ( سردار عبدالرحمان خان ) په ډهلي او ( حافظ سیف الله خان ) په کابل کې استوګن دي، تر ټولو ړومبی د ازاد سرحد ( پښتونستان ) په اوږدو کې په زرګونو پښتانه وسلوال جګړې ته چمتو کیږي او مشران يي لکه حاجي ترنګ زی او د چکنورې ملا سیب د ډیورند له کوزي غاړې جلال اباد ته راځي. په محکوم پښتونستان کې د خدايي خدمتګارو د هغه مهال مشر فخر افغان پاچاخان په مشرۍ ملي احساسات راپاریږي. بلخوا پېښور کې ۳۲ کسیزه جرګګۍ د خپلو ۹۰۰ تنو ملګرو په ګډون د افغانستان د پوستې د چارواکي میرزا غلام حیدرخان پرشاوخوا راټولیږي او د مۍ میاشتې ترپایه په ټول پېښور کې د انګریز په ضد پآڅون کیږي. پښتني رضاکارو ډلو لخوا د افغانستان دولت اعلاميي او د غازي امان الله خان مکتوبونه د انګریزانو په پوځي چوڼیو کې لاس پلاس ګرځي او د جبهې شاته د انګریز پر ضد د یرغل لپاره چمتووالي نیول کیږي. حتی شجاع الملک د چترال د چارو پازوال د انګریز د دولت ګوډاګی ( انګریزانو نوموړي په کوشنیتوب کې چې ۱۲ کلن وو، د چترال په پازوالۍ ګمارلی وو ) هم د غازي امان الله خان له ولولو ډکو مکتوبونو څخه په خپلواکۍ میین شوی وو.

بلخوا د اپریل له نیمايي روسته، د افغانستان د خپلواکۍ غورځنګ انګازې په ټول هند کې له یوه سره تربل خپریږي. په لاهور کې خلک عمومي پاڅون کوي او د انګریزانو پر وسلوالو پولیسو یرغل وروړي. له ډهلې څخه تر لاهوره د اورګاډي پټلۍ تر هغه بنده پاتیږي چې پوځي حکومت اعلان او خلک ټکول کیږي.»(۶ )

د افغانستان د خپلواکۍ غورځنګ او په هغې کې د کوزو پښتنو ونډه، د سیمې د ټولو خپلواکۍ غوښتونکو ولسونو لپاره په یوه الهام بدلیږي. دا چې وروسته انګریزان اړوځي له هندوستان پښې سپکې کړي، د افغان خپلواکۍ غورځنګ څخه يي بې اغیزې نه شو ګڼلای.

غازي امان الله خان چې د ۱۹۲۸ کال د جون په ۲۳ مه، د ۱۲ اروپايي او اسیايي هېوادو د ۷ میاشتني سفر بیرته هېواد ته راستون شو، په کور دننه(لکه سقاویان او مجددي خېل) او له بهر(لکه انګریز جاسوس لارنس) د ده پر ضد پروپاګیند زور اخیستی وو. د دې پروپاګیند په سر سر کې لوی تور دا وو چې تګلار او کارونه يي اسلام سره په ټکر کې دي.

په دغه تبلیغ کې د امان الله خان او ملکې ثریا د اروپا د سفر پر مهال (ډسمبر۱۹۲۷- جون ۱۹۲۸) اخیستل شوي عکسونه هم د ده پرضد وېشل کېدل چې خلکو ته وښودل شي، د افغانستان ملکه په لوڅ مخ او سر ګرځي.

په همدې مهال د برو هېوادپالو افغانانو تر څنګ کوزه پښتونخوا کې هم د فخر افغان او نورو پښتنو مشرانو په مشرۍ، د غازي امان الله خان په ملاتړ پراخ غورځنګ رامنځته کیږي.

دوی په پېښور او شاوخوا سیمو کې د چندو یا بسپنو له لارې پیسې او دارو درمل راټول کړل چې افغانستان ته یې یوسي. دی وايي چې د ډېرو کوښښونو سره سره د انګرېزانو حکومت دوی نه پرېښودل چې افغانستان ته ولاړ شي.

«په پېښور کې نامتو دیني عالم او د هندوستان د خپلواکۍ مبارز، مولانا عبدالرحیم پوپلزي (۱۸۹۰-۱۹۴۴)، هم د شاه امان الله خلاف دسیسو باندې خلک وپوهول او د هغه د ملاتړ لپاره یې دیني عالمان منظم کول.

د دې تر څنګ، د کوټي او کندهار منځ کي پرتې کوږک دره کي زوکړي نامتو پښتو ولسي شاعر او د امان الله خان خواخوږي ديني عالم، ملا عبدالسلام (۱۸۸۱-۱۹۷۴)، خپله نژدې ټوله شاعري د امان الله خان ملاتړ او د انګرېزانو مخالفت ته ځانګړې کړې وه. د خلګو د پوهولو په لړ کې د ۱۹۲۸م کال د مې په میاشت کې، په پېښور کې د خان عبدالغفار خان (باچاخان) د ”پښتون” مجلې په لومړۍ ګڼه کې”د افغانستان ملکه او د یورپ لباس” تر سرخط لاندې یو مضمون چاپ شو.

د عبدالحمید افغاني په دغه مقاله کې لیکل شوي ول چې د ملکې ثریا د عکسونو له کبله هغه کسان ”په افغانستان کې د فساد پیدا کولو کوښښ کوي چې ”د زمانې د رنګ نه نااشنا دي.»(۷ )

غازي امان الله خان سره د کوزو پښتنو مینه، د خپلواکۍ له غورځنګ او وروسته له نوموړي غازي ویاړلی ملاتړ، هغه څه دی چې د تېر تاریخ ناخوالو په هېرولو کې مرسته کولای شي.

ټینګ دې وي د لر او برافغان یووالی او پیوستون!

تل دې وي خپلواکي

ژوندۍ دې وي د غازي امان الله خان د وطنپالنې خاطرې!

اخځونه:

(۱ ) پښتانه (پټان)، لیکوال سراولف کارو، پښتو ژباړن شیرمحمد کریمي، (۴۶۷ مخ)

(۲ ) زما ژوند او جدوجهد، پاچاخان (۷ مخ)

(۴) د افغانستان لنډ تاریخ، پوهاند عبدالحی حبیبي(۳۰۶ مخ)

(۴) زما ژوند او جدو جهد، پاچا خان(۵  مخ)

(۵) زما ژوند او جدو جهد، پاچا خان(۹ مخ)

(۶) معاصر افغانستان، د سردار اقبال عليشا لیکنه، لندن چاپ ۱۹۳۸

(۷) د امان الله خان  د واکمنۍ او جلاوطنۍ په اړه نوې څېړنې او موندنې، ډاکټر داود BBC

د ۲۰۱۹ کال د اګست ۵ مه

سرلوڅ مرادزی

په کابل کې لار بندي پرعذاب بدله شوې

منبع : خبریال دات کام   تاریخ: 8/4/2019
کابل کې دلارو دبندښت له امله خلک له ګڼو ستونزو سره مخ دي، کابل ښاريان له دې ستونزې سر ټکوي او وايي چې دلارو بندښت ورته ګڼ شمېر ستونزې راولاړې کړې دي، نه کارځايونو ته پروخت رسېږي او نه غم ښادۍ ته. صفا خان چې په کابل کې ټکسي چلوي، وايي چې دلارو دبندښت له امله ډېر کله داسې کېږي چې له ګټې يې تاوان زيات شي، خو بيا هم مجبور دی بله چاره نه لري او خپل کار ته دوام ورکوي. هغه وايي چې دلارو بندښت يو لامل دا دی چې په کابل کې دموټرو شمېر زيات دی او حکومت دفرعي لارو او هوايي پلونو جوړولو ته کار نه دی کړی ترڅو پرعمومي لارو دموټرو ګڼه ګوڼه کمه شي.ځينې ښاريان بيا دلارو بندښت يو ستر لامل خپله حکومتي چارواکي ګڼي چې پرسړک دتګ راتګ پرمهال ټول سړک بندوي او عامو ښاريانو ته ستونزې راولاړوي. کابل ښاريان له حکومته غواړي چې دلارو بندښت غم وخوري او دغه ستونزه نوره پايته ورسوي، ځکه په کابل ښار کې ورځ په ورځ دخلکو ګڼه ګوڼه او دموټرو شمېر زياتېږي، خو حکومت يې په اړه بې غوره دی.

په کابل ښار کې شاوخوا (۷) ميليونه خلک اوسېږي او دموټرو شمېر هم له هغه ټاکلي بريده اوړي چې دکابل سړکونه ورته جوړ شوي دي. که څه هم حکومت په ډېرو ځايونو کې دسړکونو دآزادولو هڅه وکړه، خو اوس هم د لارو بندښت هغومره نه دی شوی څومره چې په کار دی، دښاريانو په وينا، که په ځينو څلور لارو کې هوايي پلونه جوړ شي، نو دا ستونزه به تريوه بريده حل شي.

ديادونې وړ ده چې په دې وروستيو کې په کابل ښارکې دترافيکي نظم لپاره ترافيکي اشارې هم نصب شوې، خو زيات موټر چلوونکي يې په مراعتولو کې بېغوري کوي.

                   

خلیلزاد: امریکا به دنبال توافق صلح است نه توافق خروج از افغانستان
منبع : العربيه.نت   تاریخ: 8/4/2019

زلمی خلیلزاد، نماینده خاص امریکا برای صلح افغانستان شنبه 3 آگست در صفحه رسمی توییترش تاکید کرد که امریکا به دنبال یک توافق صلح با طالبان است نه دنبال توافق خروج از افغانستان. وی در صفحه رسمی توییترش نوشت: «واشنگتن برای یک «توافق خوب» با طالبان آماده است، مقامات امریکایی دنبال یک توافق صلح است نه دنبال توافق برای خروج از افغانستان.» خلیلزاد نوشت: «امریکا توافق صلحی را می ‌خواهد که زمینه خروج از افغانستان را فراهم کند.»

زلمی خلیلزاد در ادامه نوشت، نمایندگان طالبان تمایل ‌شان را برای رسیدن به یک توافق صلح نشان می ‌دهند. وی علاوه کرد، حضور امریکا در افغانستان وابسته به شرایط است و هرگونه خروج از افغانستان نیز وابسته به شرایط خواهد بود.

در همین حال ذبیح الله مجاهد، سخنگوی گروه طالبان تایید کرده که دور هشتم مذاکرات صلح با امریکا روز شنبه آغاز خواهد شد. روزنامه واشنگتن پست، پنج شنبه 1 آگست گزارش داد که امریکا و طالبان در مورد خروج هزاران سرباز امریکایی از افغانستان توافق کردند.

در این گزارش آمده، بربنیاد اولین توافق حکومت امریکا برای خروج شش هزار سرباز خود از افغانستان آمادگی می ‌گیرد. در حال حاضر 14 هزار سرباز امریکایی در افغانستان مستقر اند. امریکا تاکید کرده که نمایندگان طالبان نیاز خواهند داشت تا در مقابل کاهش سربازان امریکایی از افغانستان یک آتش ‌بس اعلام کنند و روابط شان را با شبکه القاعده قطع کند.

                     

میل آنلاین: افغانستان یک قدم بسمت صلح نزدیکتر شده‌ است
منبع : رادیو آزادی   تاریخ: 8/4/2019
واشنگتن پُستروزنامه واشنگتن پُست در شماره اخیر خود مطلبی را به قلم ژورنالیست مشهور فرید زکریا به نشر رسانده‌است تحت عنوان ”برای امریکا پیروزی در جنگ افغانستان مهم است، اما این پیروزی نباید با ناکامی در میدان صلح همراه باشد.”

در این مطلب آمده‌است، معامله ادارۀ رئیس جمهور دونالد ترمپ با طالبان می ‌تواند در جنگ ۱۸ ساله افغانستان منبع ثبات باشد، ولی هم زمان با آن می ‌تواند گروه‌ های تروریستی را جسورتر بسازد و افغانستان را برای سال ‌های سال دوباره به گرداب جنگ سوق بدهد که در نتیجه آن امریکا مجبور خواهد شد دوباره تعداد زیاد سربازان خود را به میدان جنگ در این کشور بفرستد.

به نوشته فرید زکریا، راه حل سیاسی نباید به خروج عاجل قوای امریکا از افغانستان متمرکز باشد، بلکه هدف اصلی آن باید راه حل سیاسی بین طالبان و حکومت افغانستان باشد. او می‌ افزاید این یک گام مهم و مؤثر بود که رئیس جمهور ترمپ زلمی خلیلزاد را مؤظف به مذاکرات با طالبان ساخت. قدم دوم باید این باشد که ساحه مذاکرات فراختر شود و حکومت افغانستان هم شامل این مذاکرات گردد.

به نوشته روزنامه، نتیجه نهایی باید این باشد که یک حکومت وحدت ملی در افغانستان به قدرت برسد که حکومت فعلی افغانستان و طالبان در آن سهم داشته باشند. البته این فعلاً مشکل به نظر می ‌رسد، ولی دسترسی به آن در مراحل بعدی ناممکن نیست.

از سوی دیگر به نوشته فرید زکریا، امریکا نباید در رابطه با خروج قوایش از افغانستان سازشی را در روی کاغذ با طالبان ترتیب دهد که طالبان بتوانند به آسانی از آن تخطی کنند. فرید زکریا می ‌نویسد، امریکا دستآورد های بزرگ در افغانستان داشته است، از جمله در ساحه تعلیم دختران و پسران، سرکوبی القاعده ، محدود ساختن مصارف نظامی امریکا در افغانستان و جنگ علیه تروریزم. اما به نوشته روزنامه امریکا باید اطمینان حاصل کند که با ختم جنگ در افغانستان در میدان صلح نیز موفق است.

  • میل آنلاین

نشریه میل آنلاین در شماره اخیر خود نوشته است، از تمامی صحبت‌ هایی که در روز های اخیر به گوش می ‌رسد چه از قول مقامات امریکایی و چه از مقامات افغان و حتی طالبان یک نکته واضح می ‌شود، افغانستان یک قدم به سمت صلح نزدیکتر شده ‌است. به نوشته نشریه، زلمی خلیلزاد نماینده خاص امریکا برای صلح افغانستان اول سپتمبر را یک تاریخ خوب برای موافقت صلح با طالبان خوانده و گفته است موافقت بین امریکا و طالبان شاید در همین دور مذاکرات که روز جمعه در دوحه آغاز شد نهایی شود.

نشریه میل آنلاین به سخنان سهیل شاهین سخنگوی دفتر سیاسی طالبان در قطر اشاره نموده‌ است که گفت، مذاکرات آن‌ ها با امریکا می‌ تواند در همین دور نهایی شود. نشریه می‌ نویسد، سناتور امریکایی لیندسی گراهم بدون تأیید این گزارش ‌ها در تویتر خود نوشته، امیدوار است موافقتی که امریکا با طالبان امضا می ‌کند از منافع این کشور و متحدان آن محافظت کند.

چندین نشریه و روزنامه دیگر امریکایی و غربی از جمله واشنگتن اگزماینر، نیویارک پُست، ملیتری تایمز و دیگران هم درباره نزدیک شدن امریکا برای توافق صلح با طالبان مطالبی را به نشر رسانده‌اند.

               

ستراتفور کامنتری: افغانستان به یک نقطه عطف میرود
منبع : رادیو آزادی   تاریخ: 8/4/2019
ستراتفور کامنتری

نشریه ستراتفور کامنتری با عنوان ”افغانستان به یک نقطه عطف می‌ رود” مطلبی را نشر کرده‌است. نشریه به اظهارات تازه زلمی خلیلزاد نماینده خاص امریکا برای صلح افغانستان تمرکز کرده که می‌ گوید، ایالات متحده آماده نهایی سازی توافق با طالبان است. ستراتفور کامنتری در اینجا به سه سناریو اشاره می ‌کند.

  • نخست این که ”اگر گفتگو ها در هم شکند.”

در چنین گزینه تقاضا های طالبان و ایالات متحده برای همدیگر شان غیرقابل پذیرش خواهد بود و شاید یک جانب یا هر دو از گفتگو ها بیرون شوند.

  • نشریه ستراتفور کامنتری از سناریوی دوم با سرخط ”گفتگو و ادامه جنگ ‌ها” یادآوری کرده ‌است.

به تحلیل نشریه، در چنین وضعیت، درگیری ها میان نیرو های امنیتی افغان تحت حمایت ناتو با طالبان ادامه خواهد یافت و آن سو امریکا در گفتگو ها با طالبان مشغول خواهد ماند. در ادامه این هم گفته شده که طالبان به احتمال زیاد به جنگ ‌ها تا هنگامی ادامه دهند که واشنگتن خروج نیرو ها از افغانستان را اعلام کند.

  • سناریوی سوم به باور ستراتفور کامنتری ”توافق صلح” است.

هدف اصلی گفتگو های فعلی، رسیدن به صلح دانسته می‌ شود. در چنین گزینه به نوشته نشریه، امریکا و طالبان به چهار مورد اصلی توافق می ‌کنند.

آتش ‌بس دایمی و پایان جنگ ‌ها، تعهد طالبان که افغانستان برای حمله بر خاک هیچ کشوری استفاده نخواهد شد، تعیین جدول زمانی برای خروج نیرو های امریکایی از افغانستان و در نهایت گفتگو ها میان حکومت افغانستان و گروه طالبان.

نشریه ستراتفور کامنتری می ‌نویسد که حالا فرصت ‌ها برای یک توافق صلح در افغانستان، بیشتر از هر زمان دیگر به چشم می ‌خورد زیرا ایالات متحده امریکا نمی‌ خواهد گفتگو ها را بدون داشتن یک نتیجه واضح، برای مدت نامعلوم ادامه دهد.

  • نیویارک تایمز

روزنامه نیویارک تایمز به موضوعی مشابهی پرداخته و در آغاز از تلفات غیرنظامیان در افغانستان یادآوری کرده‌است. در این مطلب، از بخشی یک شاهراه افغانستان به نام جاده زندگی و مرگ یادآوری شده‌است. به نوشته روزنامه، شاهراه هرات – کندهار که روز سه‌ شنبه شاهد برخورد یک بس مسافربری با یک ماین بود، از جاده‌ های خطرناک افغانستان است. در رویداد دو روز پیش، ۳۵ تن جان دادند و ۲۸ تن دیگر زخم برداشتند.

نیویارک تایمز هم زمان با یادآوری از تلفات غیرنظامیان، نیروهای امنیتی افغان و هم‌ چنان طالبان، به تلاش‌ های صلح نیز توجه کرده‌است. به نوشته روزنامه، گفتگو های چند ماهه طالبان و دیپلومات ‌های امریکایی به دو مورد متمرکز بوده، تعیین جدول زمانی برای خروج نیرو ها از افغانستان و ضمانت از جانب طالبان که بر کشور دیگر تهدید بار نیاورند و به تروریستان پناه ندهند.

در ادامه آمده، با آنکه دو جانب به نهایی سازی توافق نزدیک شده‌اند، دیپلومات ‌های امریکایی برای مرحله حساس بعدی تلاش دارند، یعنی گفتگو های طالبان با حکومت افغانستان در مورد آینده سیاسی کشور شان.

به نوشته نیویارک تایمز، زلمی خلیلزاد نماینده خاص امریکا برای صلح افغانستان، با این امیدواری سفرش را به قطر آغاز کرده تا در دیدار با نماینده‌ های طالبان، توافق مقدماتی صورت گیرد و در نتیجه، راه ‌ها برای گفتگو های رسمی حکومت افغانستان و سایر جناح ‌ها با طالبان باز شود.

                 

خلیلزاد: امریکا دسولې یوې ښې موافقې ته چمتو ده
منبع : د امریکا غږ   تاریخ: 8/4/2019

دافغان سولې لپاره دامریکا دبهرنیو چارو وزارت ځانګړی استازی زلمی خلیلزاد وايي، امریکا له افغانستان څخه دسرتېرو دوتلو دموافقې په لټه کې نه بلکې دسولې دیوې داسې موافقې په لټه کې ده چې هغه سره دبهرنیو سرتېرو وتلو ته زمینه برابره شي.

زلمي خلیلزاد پرون جمعه ناوخته پرخپل ټوېټر لیکلي چې امریکا په افغانستان کې شرایطو ته په کتو حضور لري او شرایطو ته په کتو وزي. هغه ویلي: ”موږ دسولې موافقې په لټه کې يو، دسرتيرو دايستلو موافقه نه، دسولې هغه موافقه چې دبهرنيو ځواکونو وتلو ته زمينه برابره کړي.”

ټاکل شوې نن شنبه د«اګست پر۳مه» په دوحه کې دامریکايي او طالب استازو اتم پړاو خبرې پیل شي. زلمی خلیلزاد چې تېره ورځ دوحې ته رسېدلی همدارنګه ویلي، چې طالبانو دسولې موافقې ته شین څراغ ښودلی دی. هغه ویلي: ”طالبانو داسې اشارې ښودلې چې غواړې یوې هوکړې ته ورسېږي، موږ یوې ښې هوکړې ته پوره چمتووالی لرو.” نوموړی په داسې وخت کې دا څرګندونې کوي چې دامریکا دبهرنیو چارو وزیر مایک پمپیو تېر اونۍ ویلي، امریکا غواړي په افغانستان کې دشرایطو ترتضمین وروسته خپل پوځي حضور په تدریجي توګه کم کړي.

ښاغلی خلیلزاد دوحې ته ترسېدو مخکې په اسلام آباد کې ویلي،چې افغان سوله دافغانستان او پاکستان ضمانت اړتیا لري، چې له مخې دا ډاډ ترلاسه شي چې دهېڅ یو هېواد خاوره به د بل د ګواښولو لپاره نه کارول کېږي. طالبانو که څه هم تردا مهاله دافغان سولې په اړه داتم پړاو خبرو پیلېدو په اړه څه نه دي ویلي، خو تردې مخکې له افغانستان څخه دبهرنیو سرتېرو پر وتلو ټینګار کړی دی.

                    

کرزی: ملګري ملتونه دې دټرمپ دڅرګندونو په اړه دافغانانو اندېښنې واوري
منبع : تاند   تاریخ: 8/4/2019
پخواني ولسمشر حامد کرزي په کابل کې دملګرو ملتونو له استازي تدامیچي یاموموتو سره لیدنه کې نوموړي ته ویلي چې دافغانستان په تړاو دټرمپ له سپکاوي ډکو څرګندونو په اړه دې دافغانانو اندېښنه ملګرو ملتونو ته ورسوی. کرزي یاماموتو سره لیدنه کې دافغانستان په اړه دټرمپ ددې خبرې دتکرار غندنه کړې چې ګواکې بیا هم وایم افغان جګړه په دوه، درې یاڅلورو ورځوکې ګټلی شم خو نه غواړم هلته لس میلیونه انسانان ووژنم. په دې لیدنه کې دواړو لوریو دافغان سولې په تړاو هم خبرې وکړې. دا په داسې حال کې ده چې حامد کرزي په دې وروستیو کې دسولې هڅې دامریکا او پاکستان په لاس کې بللي او زیاته کړې یې ده چې ډارېږي پرافغان سوله یو وار بیا معامله ونه شي.

                  

عالمان دینی: اشتراک در انتخابات وجیبه دینی و ملی است
منبع : افغانستان ما   تاریخ: 8/4/2019
هزاران عالم دینی که در مبارزات انتخاباتی تیم دولت ساز اشتراک داشتند، بر اشتراک مردم در انتخابات تاکید کردند و گفتند که این کار از وجایب دینی و ملی ماست. تیم دولت ساز در ادامه مبارزات انتخاباتی خود، روز پنجشنبه 10 اسد، در خیمه لوی جرگه بیش از 3.5 هزار عالم دینی را از سراسر کشور گردهم آورده بود. در این مراسم، عالمان دینی ضمن حمایت از تیم دولت ساز (محمد اشرف غنی با معاونت امرالله صالح و سرور دانش) از مردم خواستند که در انتخابات شرکت کنند.
محمد اشرف غنی، رئیس جمهور کشور و نامزد انتخابات ریاست جمهوری در این مراسم خطاب به عالمان دینی گفت که در سالهای کارش به عنوان رئیس جمهوری بیشترین تعداد مساجد را ساخته است. او قول داده که در صورت برنده شدن در انتخابات مساجد بیشتری خواهد ساخت. آقای غنی افزود، باید در جهت معرفی و ترویج آثار عرفای بزرگ اسلامی کارهایی انجام شود. او رواج خشونت های مبتنی بر ”اندیشه های تکفیری” را ناشی از کم توجهی به آموزه هایی دانست که عارفانی مثل مولانا برای تلطیف روحیه دینی در گذشته مطرح کرده اند. رئیس جمهور کشور هم چنین خطاب به عالمان دینی گفت که سعی داشته فاصله میان ارگ و مسجد را کم کند. او از برگزاری چندین سیمینار در مورد شخصیت های بزرگ اسلامی در ارگ ریاست جمهوری به عنوان نمونه چنین تلاشی یاد کرد.
محمد اشرف غنی در ثور سال ۱۳۹۷ یک سمینار علمی و تحقیقی امام ابوحنیفه (رح) در کابل دایر کرد. او در آن سمینار گفته بود که در حال حاضر گروه های افراطی برای از بین بردن هویت تمدنی مسلمانان تلاش می کنند و نیاز است تا عالمان دین روی عام ساختن مکتب امام اعظم (رح) و اهمیت ثبات به گونۀ جدی کار کنند. حدود دو ماه پیش نیز، نخستین سمپوزیم تجمع علمی بین المللی امام اعظم ابوحنیفه (رح) با حضور سرور دانش معاون دوم ریاست جمهوری و جمع کثیری از عالمان دینی در کابل برگزار شد. در این گردهمآیی نیز در باب شخصیت ابوحنیفه سخنرانی شده بود. 
                 
برپایی نمایشگاه در بلخ
منبع : باختر   تاریخ: 8/4/2019
محصولات صنعتی، خوراکی و صنایع‌ دستی در شهر مزارشریف دیروز به نمایش گذاشته شد. به گزارش خبرنگار محلی آژانس باختر، این نمایشگاه به مناسبت یک صدمین سالگرد استقلال کشور از سوی ریاست امور زنان بلخ با همکاری زنان تجارت پیشه برگزار شده است و در آن محصولات صنعتی، مواد خوراکی و صنایع ‌دستی به مدت سه روز در چهل غرفه در باغ زنانه شهر مزارشریف به نمایش گذاشته شده است.
شهلا حدید رئیس امور زنان بلخ، هدف نمایشگاه را علاوه بر گرامیداشت از استقلال افغانستان بازاریابی، رشد و شناخت تولیدات زنان تولیدکننده تجارت پیشه دانست و گفت: وقتی زنان رشد اقتصادی داشته باشند، خشونت‌ ها نیز در خانواده ‌ها کاهش می ‌یابد.
شماری از صنعتکاران که در این نمایشگاه محصولات‌ شان را به نمایش گذاشته بودند، از نبود محل مناسب دایمی برای فروش تولیدات شان شاکی بودند و گفتند که باید مردم تولیدات داخلی را بخرند تا ما خودکفا شویم. 
                    
بنیاد سیتا قاسمی به ارزش 100 هزار دالر امریکایی مکتب اعمار می ‌کند
منبع : باختر   تاریخ: 8/4/2019
سیتا قاسمی با سرپرست وزارت معارف تفاهمنامه اعمار یک باب مکتب دخترانه به ارزش 100 هزار دالر امریکایی را دیروز امضا کرد. این مکتب در یکی از روستا های دوردست کشور اعمار می شود.
به گزارش آژانس باختر، داکتر محمد میرویس بلخی سرپرست وزارت معارف با قدردانی از حمایت‌ بنیاد سیتا قاسمی برای اجرای ترانه های معارف به کودکان کشور، خواستار توجه هر چه بیشتر چهره‌ های مطرح نسبت به کودکان افغانستان شد.
سیتا قاسمی نیز در جریان امضای این تفاهمنامه تعهد سپرد که همکاری ‌هایش را با وزارت معارف به نفع تعلیم و تربیه کودکان کشور ادامه دهد.
قرار است بنیاد سیتا قاسمی مکتب یادشده را در یکی از روستا های محروم برای دختران به هدف شامل کردن کودکان بیرون از مکتب به سیستم آموزشی اعمار کند.
                  
دور هشتم مذاکرات میان نمایندگان امریکا و گروه طالبان آغاز شد
منبع : بی بی سی   تاریخ: 8/4/2019
مریکا و طالبان تاکنون هفت بار با هم گفتگو کرده‌اند
یک منبع دفتر گروه سیاسی طالبان در قطر به بی‌بی‌سی گفته توقع می‌رود به زودی توافق‌نامه میان نمایندگان گروه طالبان و امریکا امضا شود. زلمی خلیلزاد، نماینده خاص امریکا برای صلح افغانستان نیز گفته که طالبان نشانه‌هایی از تمایل برای توافق نشان داده‌اند.
این منبع گفته که گروه کوچکی از نمایندگان طالبان و دیپلومات‌های امریکایی مشغول نهایی‌سازی توافق‌نامه است. منبع جزئیات بیشتری در این مورد نداده اما گفته چند موضوع معدود باقی مانده و توقع می‌رود تا یکی دو روز آینده توافق‌نامه میان این دو گروه امضا شود.
در همین حال عبدالسلام حنفی، معاون دفتر سیاسی طالبان و عضو تیم مذاکره کننده طالبان در مصاحبه با کانال الاماره مربوط به گروه طالبان گفته در صورتیکه این دور از مذاکرات موافقانه به پایان برسد، تمام نیروهای خارجی مطابق جدول زمانی تعیین شده، از افغانستان بیرون خواهند شد.
آقای حنفی دراین مصاحبه می‌گوید پس از توافق در مورد چارچوب خروج نیروهای امریکایی، تمرکز روی مذاکرات بین‌الافغانی صورت می‌گیرد که درآن در مورد تدوین قانون اساسی، نظام اسلامی، اصلاحات نهادهای امنیتی و مساله آتش‌بس دایمی صحبت خواهد شد.
دور هشتم مذاکرات میان نمایندگان امریکا و گروه طالبان امروز (۱۲ اسد/مرداد) در دوحه، پایتخت قطر آغاز شد. زلمی خلیلزاد، نماینده خاص امریکا برای صلح افغانستان نیز شب گذشته در توییترش نوشت: ”طالبان نشانه‌هایی از تمایل برای توافق نشان داده ‌اند.”
آقای خلیلزاد نوشت: ”طالبان سیگنال‌هایی داده‌اند که می‌خواهند به یک توافق برسند. ما هم آماده دست یافتن به یک توافق خوب هستیم.”
نماینده خاص امریکا برای صلح افغانستان تاکید کرده که هدف اصلی این مذاکرات توافق صلح است، نه توافق برای خروج نیروهای امریکائی از این کشور.
او نوشت: ” برای از سر گرفتن مذاکره با طالبان به دوحه رسیدم. ما به دنبال توافق صلح هستیم نه توافق خروج؛ یک توافق صلحی که زمینه خروج را فراهم سازد. حضور ما در افغانستان وابسته به شرایط است و خروج ما از افغانستان نیز مشروط خواهد بود.”
یک منبع دفتر گروه سیاسی طالبان در قطر به بی‌بی‌سی گفته توقع می‌رود به زودی توافق‌نامه میان نمایندگان گروه طالبان و امریکا امضا شود. زلمی خلیلزاد، نماینده خاص امریکا برای صلح افغانستان نیز گفته که طالبان نشانه‌هایی از تمایل برای توافق نشان داده‌اند.
این منبع گفته که گروه کوچکی از نمایندگان طالبان و دیپلومات‌های امریکایی مشغول نهایی‌سازی توافق‌نامه است. منبع جزئیات بیشتری در این مورد نداده اما گفته چند موضوع معدود باقی مانده و توقع می‌رود تا یکی دو روز آینده توافق‌نامه میان این دو گروه امضا شود.
در همین حال عبدالسلام حنفی، معاون دفتر سیاسی طالبان و عضو تیم مذاکره کننده طالبان در مصاحبه با کانال الاماره مربوط به گروه طالبان گفته در صورتیکه این دور از مذاکرات موافقانه به پایان برسد، تمام نیروهای خارجی مطابق جدول زمانی تعیین شده، از افغانستان بیرون خواهند شد.
آقای حنفی دراین مصاحبه می‌گوید پس از توافق در مورد چارچوب خروج نیروهای امریکائی، تمرکز روی مذاکرات بین‌الافغانی صورت می‌گیرد که درآن در مورد تدوین قانون اساسی، نظام اسلامی، اصلاحات نهادهای امنیتی و مساله آتش‌بس دایمی صحبت خواهد شد.
دور هشتم مذاکرات میان نمایندگان امریکا و گروه طالبان امروز (۱۲ اسد) در دوحه، پایتخت قطر آغاز شد. زلمی خلیلزاد، نماینده خاص امریکا برای صلح افغانستان نیز شب گذشته در توییترش نوشت: ”طالبان نشانه‌هایی از تمایل برای توافق نشان داده‌اند.”
آقای خلیلزاد نوشت: ”طالبان سیگنال‌هایی داده‌اند که می‌خواهند به یک توافق برسند. ما هم آماده دست یافتن به یک توافق خوب هستیم.”
نماینده خاص امریکا برای صلح افغانستان تاکید کرده که هدف اصلی این مذاکرات توافق صلح است، نه توافق برای خروج نیروهای امریکایی از این کشور.
او نوشت: ” برای از سر گرفتن مذاکره با طالبان به دوحه رسیدم. ما به دنبال توافق صلح هستیم نه توافق خروج؛ یک توافق صلحی که زمینه خروج را فراهم سازد. حضور ما در افغانستان وابسته به شرایط است و خروج ما از افغانستان نیز مشروط خواهد بود.”

U.S. Special Representative Zalmay Khalilzad

 @US4AfghanPeace

Just got to  to resume talks with the Taliban. We are pursuing a  agreement not a withdrawal agreement; a peace agreement that enables withdrawal. Our presence in  is conditions-based, and any withdrawal will be conditions-based.

عدم استفاده از خاک افغانستان توسط ”گروه‌های تروریستی” و خروج تدریجی نیروهای امریکائی از افغانستان بخش مهمی از شروط توافق صلح میان نمایندگان دو طرف است.
زلمی خلیلزاد، فرستاده خاص امریکا برای صلح افغانستان پیش از این نیز گفته بود که هدف مذاکرات توافق جامع صلح است که شامل تضمین مبارزه با ”تروریسم”، خروج نیروهای خارجی از افغانستان، مذاکرات بین‌الافغانی که منجر به ثبات سیاسی شود و آتش‌‎بس دایمی و همه‌جانبه است.
آقای خلیلزاد همچنین قبلا تاکید کرده بود تا زمانی که بر سر همه این موارد توافق حاصل نشود، بر سر هیچ یک از آن به طور جداگانه توافق نخواهد شد.
گفته می‌شود پس از دستیابی به توافق میان نمایندگان دو طرف، مذاکرات ”بین‌الافغانی” آغاز خواهد شد.
آقای خلیلزاد گفته چنین برمیاید که طالبان در این دور مذاکرات به یک توافق نهایی برسند.

چند روز قبل دولت افغانستان اعلام کرد که به‌زودی مذاکرات مستقیم دولت با گروه طالبان در یکی از کشورهای اروپایی برگزار خواهد شد و گفت که فهرست هیات ۱۵ نفری برای مذاکره با گروه طالبان ایجاد شده است.
اما ذبیح‌الله مجاهد، سخنگوی گروه طالبان به بی‌بی‌سی گفت تنها بعد از توافق با امریکا، مذاکرات ”بین‌الافغانی” آغاز خواهد شد ولی افزود که ”با اداره کابل به عنوان کدام حکومت مذاکره نمی‌کنیم.”
تاکنون هفت نشست میان دیپلمات‌های امریکا و نمایندگان طالبان صورت گرفته است؛ شش نشست در دوحه قطر و یک نشست در شهر ابوظبی امارات.
اولین نشست۱۲ اکتبر سال ۲۰۱۸ در شهر دوحه قطر برگزار شد.
نشست دوم ۱۶ نوامبر سال ۲۰۱۸ بار دیگر به میزبانی قطر در شهر دوحه قطر برگزار شد.
۱۷ دسامبر سال ۲۰۱۸ نشست سوم در شهر ابوظبی امارات متحده عربی این نشست برای سه روز ادامه داشت و طالبان به هیأت افغانی اجازه شرکت در نشست را نداد.
۱۹ ژانویه سال ۲۰۱۹ دور چهارم گفتگوها بار دیگر در شهر دوحه قطر برگزار شد.
۲۵ فوریه سال ۲۰۱۹ دور پنجم در دوحه قطر برگزار شد و در این نشست، زلمی خلیلزاد، نماینده خاص وزارت خارجه امریکا برای صلح افغانستان برای نخستین بار با ملا عبدالغنی برادر معاون رهبر طالبان در دوحه قطر دیدار کردند. این دور گفتگو برای ۱۶ روز ادامه یافت.
دور ششم گفت‌وگوهای امریکا و طالبان پس از ۹ روز، پنجشنبه ۱۹ ثور پایان یافت. دو طرف اعلام کرد که این نشست با پیشرفت‌های همراه بوده است.
دور هفتم ۲۹ ژوئن آغاز در دوحه، پایتخت قطر آغاز و برای چند روز طول کشید. در این دور، دو طرف گفته بودند پیشرفت‌هایی حاصل شده و بر روی بسیاری مسائل توافق به دست آمده است.

خلیلزاد: پاکستان او افغانستان دې یو بل ته دگواښ نه پیښولو ډاډ ورکړي
منبع : د امریکا غږ   تاریخ: 8/4/2019

دافغانستان دسولې لپاره د امریکا ځانگړي استازي زلمي خلیلزاد، ویلي چې پاکستان او افغانستان باید  د دې ضمانت وکړي چې ددغو دوو هیوادونو له خاورې څخه د یو بل پر ضد ګټه نه اخیستل کیږي.

ښاغلي خلیلزاد دغه څرگندونې اسلام آباد ته د خپل سفر په پای کې په خپله ټویټر پاڼه لیکلي دي.

ښاغلي خلیلزاد د خپل دوه ورځني سفر په ترڅ کې د پاکستان د صدراعظم عمران خان، د بهرنیو چارو وزیر شاه‌ محمود قریشي او ددې هیواد د لوی درستیز، قمر جاوید باجوه سره لیدنې کتنې کې کړې دي.

U.S. Special Representative Zalmay Khalilzad

 @US4AfghanPeace

Just finished up in . Met w/ PM @ImranKhanPTI, FM Qureshi & COAS Gen Bajwa. We discussed the PM’s Washington visit & what comes next. I briefed them on . We discussed Pakistan’s role in support of the process & additional positive steps they can take.

View image on Twitter
U.S. Special Representative Zalmay Khalilzad
 @US4AfghanPeace

Peace will require reliable assurances from  &  that neither side’s territory is used to threaten the other. Such assurances on top of an intra-Afghan comprehensive peace agreement will allow increased regional economic integration, connectivity & development

ښاغلي خلیلزاد په خپل ټویټر لیکلي دي: ”سوله د افغانستان او پاکستان له لورې ضمانت کولو ته اړتیا لري چې د هیڅ یو هیواد خاوره به د بل د گواښولو لپاره نه کارول کیږي. دغه تضمین د یو هر اړخیز بین الافغاني توافق سربیره، سیمه ایزو اقتصادي همکاریو زیاتولو او پرمختیا ته لاره برابروي”.

تر دې دمخه افغانستان او پاکستان دواړو یو بل ترهگرو ډلو ته په پناه ورکولو تورن کړي او دغه ډلې یې په خپلو هیوادونو کې د ناامنیو مسولې گڼلې دي.

د افغانستان حکومت په وار وار له امریکا غوښتي چې پر پاکستان باندې د ترهگرو ډلو د ملاتړ په خاطر فشار راوړي. دا لومړی ځل دی چې یو لوړپوړی امریکایي مقام ددغو دوو هیوادونو د تضمین خبره کوي چې د خپلو خاورو څخه به د یو بل پر ضد ګټه انه اخلي.

ښاغلی خلیلزاد پاکستان ته د سفر په پاې کې دوحه ته لاړ، چې داټکل سره سم د طالبانو له استازو سره د خبرو اترو اتم پړ په ترڅ کې وروستنۍ موافقه ترلاسه کړي.

د ملا دادالله زوی د طالب قومندانانو له اخلاقي لویدنې پرده پورته کړه
منبع : تاند   تاریخ: 8/4/2019

د ملا داد الله زوی محمود په یو تازه ویډیويي پېغام کې هیله ښودلې ده چې د طالبانو د قومندانانو له ظلمونو دې ورته نجات ورکړل شي.

د ملا داد الله زوی چې یوه حجره کې ناست دی او د پاڼې له مخې لیک لولي وايي، د طالبانو ځینې قومندانو ترې د پلار پيسې او جایدادونه قبضه کړي دي او دوی ته یې خورا بد امنیتي ګواښونه متوجه کړي دی.

محمود په ویډیويي پېغام کې وايي، هغه ظالمان چې دوی په مرګ ګواښي یو یې خدای نظر نومېږي: (( ډیر مشکلات یې راته جوړ کړي دي، څو پېرې یې غله او بدمعاشان کور ته راپسې راوستي دي، څو پېرې یې حکومت ته په لاس ورکړي یوو، اوس یې د اسلامي امارت څه کسانو ته پيسې ورکړي او موږ پرې ځوروي.))

نوموړی وایي، دې ورځو کې ډېر بد حالت څخه تېرېږي، خو د ملا محمد صادق اخوند په نوم یو کس ډېره مرسته ورسره کوي، مګر هغه کسان چې په دوی پسې دي غواړي ملا صادق اخوند هم ووژني: (( طالب مشران، قوميان او ملا فاضل اخوند ټول یې رضا کړي دي چې ملا صادق ووژنئ.))

په وروستیو کې د ملا دادالله زوی یو غږیز پیغام پلی کوي چې د حاجي نیک نظر په نوم یو کس ورته را استولی او یوه خبره یې هم د لیکلو نه ده.

حاجي نیک نظر، د محمود مور په رنډۍ یادوي او ورته وايي، ملاصادق ته به په لورلايي کې ټوله کورنۍ په بمونو والوځوم.

د نیک نظر له خبرو وروسته محمود یو وار بیا د طالبانو په مشر غږ کړی چې که دغه کسان نه ترې منع کوي، نو مرسته دې هم نه ورسره کوي.

وېده ملت ته!

 

ژمی تېر دی لا تر اوسه خبر نه يی

پسرلي پستو وږمو باندې ویښ نه شوې

د وږمو د الهامي زیرو تر څنګه

د باران په ترانو باندې ویښ نه شوې

د سپرلي بریښنا او تندر جوړ محشر کې

د اسمان په غرغړو باندې ویښ نه شوې

نور قومونو اوښان چوو کړل، کډې بار شوې

د کاروان په بارېدو باندې ویښ نه شوې

د تاریخ په هر تاوکښ او موړ کې ماته

په تکرار د تجربو باندې ویښ نه شوې

د سیالانو منځ کې پاتې له سیالیو

د سیالانو پیغورو باندې ویښ نه شوې

د خیرات او د بخښښ په تمه ناسته

د سوالونو په پیسو باندې ویښ نه شوې

نه له مغزه دې کار واخیست، نه له مټو

د دې دواړو په نېرو باندې ویښ نه شوې

د ویښتوب یو راز که خپل تاریخ کې نغښتی

د خپل تېر تاریخ لوستو باندې ویښ نه شوې

انتحار او انفجار دې ژوند تبا کړ

د دښمن په دسیسو باندې ویښ نه شوې

ای د مرګ په خوب پراته، وېده ملته

د پېړیو په اوښتو باندې ویښ نه شوې

اسرافیل که دې راویښ کړي، ژوند به تېر وي

د شاعر سویو نارو باندې ویښ نه شوې

شعروزمه خیالونه

 

صالح: فکر مې نه و کړی چې طالبان به پاکستان ضدو پسې لارۍ موټر بم را استوي

منبع : تاند   تاریخ: 8/1/2019

امرالله صالح وايي، د ده پر دفتر برید طالبانو کړی او له دغه برید څخه یې درې ورځې وړاندې ملي امنیت ریاست ته خبر هم ورکړی و.

نوموړي له یو خصوصي ټلویزیون طلوع سره په تازه مرکه کې ویلي، د ده د زرغون بهیر پر دفتر برید کې هغه ته نږدې ۲۲ همکاران، دوه یې خپلوان او ۶ نور کسان  وژل شوي دي.

نوموړی وايي، له بریدګرو سره یې د څو نورو ملګرو په مرسته ۵۵ دقیقې مقاومت وکړ: (( زما پنځو همکارانو چې د دغسې بریدونو د مخنیوي روزنه یې لیدلې وه، زما په شمول دوی سره نږدې یو ساعت مقابله وکړه،  یو ساتونکی مې لاندې منزل کې ټپي شو، هغه له دریم منزل څخه لاندې وغورځول شو.))

نوموړی وايي، هیڅکله یې فکر نه و کړی چې طالبان به په ده پسې له چاودېدونکو توکو ډکه لارۍ استوي: ((دلیل یې شاید دا وي چې طالبان د پاکستان ضد ټولو څېرو اراده ماته کړي یا یې له منځه یوسي.))

 که څه هم تر اوسه کومې ډلې پر امرالله صالح د برید مسوولیت نه دی اخیستی، خو نوموړی وايي، له طالبانو پرته بل چا پر ده برید نه دی کړی.

خو ځینې سرچینې وايي چې ممکن په دې برید کې د پاکستان د پوځ هغه عناصر لاس ولري چې په افغانستان کې د پخلاینې پر سر د پاکستان د لوی درستیز او امریکا د موافقې مخالف دي.

افغانستان یک هیئت ۱۵ نفره برای مذاکرات صلح با طالبان تعیین کرد
منبع : صدای آلمان   تاریخ: 8/1/2019
وزارت دولت در امور صلح افغانستان روز چهارشنبه اعلام کرد که برای مذاکرات صلح با طالبان یک هیئت ۱۵ نفره از سوی حکومت تعیین شده است.در عین زمان نماینده امریکا نیز برای نهایی سازی توافقات با طالبان عازم قطر شده است.

در یک اعلامیه وزارت دولت در امور صلح افغانستان که روز چهار شنبه منتشر شد، آمده است که این هیئت ۱۵ نفره پس ازمشوره ها و بحث های همه جانبه تشکیل شده است.

در بخشی از این اعلامیه آمده است: «در تشکیل این هیئت که ۱۵ نفر اعضای آن می‌باشند، تنوع سیاسی، اجتماعی و قومی در نظر گرفته شده است تا بتواند از سوی جمهوری اسلامی با درنظرداشت ارزش‌ها و دستاوردهای مردم افغانستان مذاکره کند.»

تاکنون روشن نشده است که در ترکیب این هیئت کی ها شامل اند، اما پیش از این مقام های حکومت افغانستان و ایالات متحده امریکا تاکید کرده بودند که برعلاوه مقام های حکومت افغانستان باید نمایندگان احزاب سیاسی نیز در آن حضور داشته باشد. به همین گونه انتظار می رود که نمایندگان جامعه مدنی و زنان نیز در ترکیب این هئیت شامل باشند.

وزارت دولت در امور صلح به رهبر عبدالسلام رحیمی نیز گفته است که حکومت افغانستان با مقام های ایالات متحده امریکا در باره برداشتن گام های بعدی در روند گفتگوهای صلح به توافق رسیده است.

زلمی خلیل زاد نماینده خاص امریکا برای پروسه صلح افغانستان روز چهار شنبه با ابراز این که از افغانستان نخست به پاکستان و سپس به دوحه می رود، گفت: «اگر طالبان سهم خود را ادا کنند، ما سهم خود را ادا می‌کنیم و توافقنامه‌ای را که رویش کار می‌کردیم، نهایی می‌سازیم.»

او از «ثمربخش‌ترین» دیدارش از افغانستان از زمان آغاز این وظیفه‌اش سخن گفته و افزوده است که ایالات متحده و افغانستان روی گام‌های بعدی به توافق رسیده اند.

این اظهارت اخیر مقام های حکومت افغانستان و زلمی خلیلزاد بیانگر آن است که اختلافات میان کابل و واشنگتن در باره چگونگی گفتگوهای صلح با طالبان تا اندازه ای حل شده است.

 

U.S. Special Representative Zalmay Khalilzad

                              ✔ @US4AfghanPeace

Wrapping up my most productive visit to  since I took this job as Special Rep. The US and Afghanistan have agreed on next steps. And a negotiating team and technical support group are being finalized.

خلیلزاد اضافه کرده است: «افغانستان و امریکا روی برداشتن گام های بعدی توافق کرده اند و یک هئیت مذاکره کننده با یک گروه حمایت کننده تخنیکی در حال نهایی شدن است.»

اما معلوم نیست که آیا طالبان حاضر به مذاکره با هیئت افغانستان می‌شوند یا نه. این گروه تا حالا هرگونه مذاکره با حکومت را به خروج نیروهای بین‌المللی از افغانستان مشروط کرده است.

م، جهش / ش، ابراهیمخیل

ملګري ملتونه: القاعده لا هم طالبانو او حقاني شبکې سره نږدې اړیکې لري
منبع : تاند   تاریخ: 8/1/2019

ملګري ملتونه وایي، وروستۍ موندنې یې ښيي چې طالبان لا هم په افغانستان کې له القاعده شبکې سره ټینګه همکاري او راکړه ورکړه لري.

د ملګرو ملتونو د تحریمونو کمېټه په خپل تازه راپور کې زیاتوي، القاعده د طالبانو له حقاني شبکې سره په افغانستان کې نږدې کار کوي، استادان یې جنګیالیو ته دیني او نظامي روزنه ورکوي.

دغه راپور چې یوه کاپي یې امنیت شورا ته هم ورکړل شوې زیاتوي چې القاعده شبکه په افغانستان کې ختمه شوې نه ده بلکې له دغه ځایه لشکر طیبه او حقاني شبکې سره نږدې اړیکې پالي.

دا راپور زیاتوي چې طالبان په بدخشان کې د القاعده شبکې په خاطر د ځای پیدا کولو هڅه کوي.

بلخوا د ولسمشر ویاند صدیق صدیقي هم تاییدوي چې طالبان نه یوازې القاعده بلکې نورو تروریستي ډلو سره هم په افغانستان کې له نږدې څخه کار کوي.

خو طالبانو بیا دا رد کړې چې ګواکې اوس هم القاعده شبکه په افغانستان کې فعاله ده او دوی ورسره نږدې اړیکې لري.
طالبان وايي، د القاعدې جنګیالي اوس خپلو هېوادونو ته ستانه شوي دي.

هیات ۱۵ نفری دولت افغانستان برای مذاکره با طالبان ایجاد شد
منبع : بی بی سی   تاریخ: 8/1/2019

دولت افغانستان اعلام کرده که هیات ۱۵ نفری برای مذاکره با گروه طالبان ایجاد شده است.

وزارت دولت در امور صلح افغانستان با انتشار خبرنامه‌ای اعلام کرده که در تشکیل این هیات ۱۵ نفری ”تنوع سیاسی، اجتماعی و قومی افغانستان در نظر گرفته شده و این هیات به نمایندگی از جمهوری اسلامی افغانستان با درنظرداشت دستاوردهای مردم افغانستان” با گروه طالبان مذاکره می‌کند.

زلمی خلیلزاد، نماینده امریکا برای صلح افغانستان که در چند روز گذشته در کابل بسر می‌برد، هم گفته است که امریکا و افغانستان روی ”گام‌های بعدی صلح” به توافق رسیده‌اند.

آقای خلیلزاد در صفحه توییترش نوشته: ”به جانب دوحه می‌روم و در راه، توقفی در اسلام آباد خواهم داشت. در دوحه، اگر طالبان سهم خود را انجام دهند، ما نقش خود را ایفا خواهیم کرد و توافقنامه‌‌ای را که ماه‌ها رویش کار کردیم به نتیجه می‌رسانیم.”

 

U.S. Special Representative Zalmay Khalilzad

 @US4AfghanPeace

Wrapping up my most productive visit to  since I took this job as Special Rep. The US and Afghanistan have agreed on next steps. And a negotiating team and technical support group are being finalized.

نماینده ویژه امریکا برای صلح افغانستان نوشته: ”پرثمرترین سفرم به افغانستان را از زمان آغاز مسئولیتم به عنوان نماینده ویژه امریکا تمام کردم. امریکا و افغانستان روی گام‌های بعدی توافق کردند. یک تیم مذاکره‌کنند و گروه حمایت فنی در حال نهایی شدن است.”

غني: چابهار باید د افغانستان او سیمې پراختیا تضمین کړي
منبع : تاند   تاریخ: 8/1/2019

ولسمشر غني د ایران د انرژۍ له وزیر رضا اردکانیان سره لیدنه کې ټینګار کړی چې چابهار باید د یو سوداګریز او ټرانزیټي بندر په توګه د افغانستان، ایران او سیمې د ودې او پراختیا سبب شي.

د دې لیدنې په تړاو له ارګه تاند ته استول شوې خبرپاڼه کې راغلي، ولسمشر غني له اردکانیان سره د انرژۍ او زېربناو د توسعې برخه کې د دوه اړخیزو همکاریو په پراختیا هم ټینګار کړی او زیاته کړې یې ده چې دواړه هېوادونه باید د طبیعي انرژۍ څخه د ګټې اخیستنې لپاره مناسبې تګلارې تر لاس لاندې ونیسي.

لیدنه کې د ایران د انرژۍ وزیر، ولسمشر غني ته ویلي، چې ایران او افغانستان له بادي او لمریزې انرژۍ څخه د استفادې ښه ظرفیتونه لري او هېواد یې چمتو دی چې دې برخه کې له کابل سره خپلې تجربې شریکې کړي.

خلیلزاد برای نهایی ساختن توافق طالبان و امریکا به قطر رفت
منبع : طلوع نیوز   تاریخ: 8/1/2019

زلمی خلیلزاد، فرستاده خاص در پیمامی در صفحۀ تویترش نوشته‌‌است که ”موثرترین” سفر خود به افغانستان را به پایان رساند و افغانستان و امریکا روی مرحلۀ بعدی — روند صلح — به توافق رسیده‌است.

خلیل‌زاد می‌افزاید که به دوحه می‌رود و پیش از آن توقفی در اسلام آباد خواهد داشت و ”اگر طالبان نقش شان را انجام دهند، ما هم انجام خواهیم داد و توافق را که روی آن کار می‌کنیم، نهایی خواهیم ساخت.”

از سویی هم، حکومت افغانستان از ایجاد هیئت مذاکره‌کننده خبر داده‌است.

سلام رحیمی، وزیر دولت در امور صلح در یک خبرنامه گفته است که در نتیجۀ ”مشوره ‌های مستمر و همه‌جانبه با طرف‌های ذیدخل داخلی و تلاش‌های جدی حکومت، هیئت مذاکره‌کننده جمهوری اسلامی افغانستان در پروسه صلح، تشکیل گردید.”

خبرنامه می‌افزاید که در ایجاد این هیئت ۱۵ نفری، تنوع سیاسی، اجتماعی و قومی در نظر گرفته شده‌‎است تا بتواند از سوی جمهوری اسلامی با درنظرداشت ارزش‌ها و دستاوردهای مردم افغانستان مذاکره کند.

در خبرنامه ذکر شده‎است که ”دولت جمهوری اسلامی افغانستان به برقراری صلح پایدار، عادلانه و باعزت تعهد کامل دارد و در جریان پنج سال گذشته، این تعهد را در عمل به نمایش گذاشته‌است.”

در خبرنامه تأکید شده‌است که وزارت دولت در امور صلح، روابط ستراتیژیک دولت با دولت در سطح منطقه و فرامنطقه را یک اصل اساسی در امر ثبات کشور می‌داند که در این میان روابط ستراتیژیک افغانستان و امریکا از اهمیت بالا برخوردار است.

در خبرنامه همچنان آمده‌است که افغانستان و امریکا دربارۀ گام‌های بعدی پروسه صلح در توافق قرار دارند.

نور، اسماعیل خان، کوفي او قانوني د اتمر له ټیم وځي
منبع : تاند   تاریخ: 8/1/2019

عطا نور او حنیف اتمر ته نږدې سرچینې وايي، لا هم د لومړي وزارت په تړاو د اتمر او نور لانجه پر خپل ځای ده او د دغه ټیم کمپاینونه یې ځنډولي دي.

امکان شته چې نور د اتمر له ډلې ووځي، اما هغه ځانته په هیڅ ټیم کې ځای نه دی پرې ایښی.

سرچینه وايي، نور خورا فشار لاندې دی، ځکه حنیف اتمر سره وران شو، اشرف غني یې امپراتوري ور ړنګه کړې او عبدالله هغه سره ګوندي بې وفايي کړې ده.

له دې کبله نور، حنیف اتمر ته د بیګا شپې تر لسو بجو ضرب الاجل ټاکلی و چې سمه ده کمپاین پیل کړه، خو ما لومړی وزیر اعلان کړه، خو اتمر ته نږدې کسانو ویلي چې د جمعیت لپاره پرله پسې څو ځلې سیاسي انتحار د هغه ټیم ته سخته ضربه رسولې او نورې دا خبرې ورسره د خپل ټیم پښتانه هم نه شي منلی.

خو سرچینې وايي، چې اوس د صلاح الدین رباني په شمول څو کسان هڅه کوي چې نور د عبدالله ټیم ته ورکش کړي.

سرچینه وايي، په دې تړاو له نور سره لیدنې هم شوي دي او خبره دې ته برابره شوې ده چې عبدالله او نور سره بېرته پخلا کړل شي، مګر نور ورته ویلي چې یونس قانوني په هېواد کې نه دی چې راوګرځي له اتمر سره به دوی دواړه خپله خبره وروستۍ کړي.

که داسې وشي، نو جنرال عتیق الله بریالی، اسماعیل خان، یونس قانوني، فوزیه کوفي او جنرال بسم الله خان به په یو ځای د اتمر له ټیم څخه وځي او هغه به له اسمانه ځمکې ته راغورځوي.

انفجار بمب کنار سرک ده‌ها غیر نظامی را در فراه افغانستان کشت
منبع : بی بی سی   تاریخ: 8/1/2019
شاهراه قندهار هرات از مناطقی می‌گذرد که طالبان در آنجا حضور داردند
مقام‌ های محلی ولایت فراه در جنوب غرب افغانستان تائید کرده‌اند که در انفجار مین کنار سرک در این ولایت ۳۴ غیر نظامی کشته و ۱۷ نفر دیگر زخمی شده‌اند.
فاروق بارکزی، سخنگوی والی فراه به محفوظ ذبیدی، خبرنگار بی‌بی‌سی گفت که این حادثه در مسیر شاهراه هرات- قندهار رخ‌داده و کودکان و زنان نیز در میان قربانیان هستند.
او افزوده که حادثه حوالی ساعت ۶ صبح امروز، چهارشنبه نهم اسد زمانی رخ‌داد که یک سرویس مسافربری از نوع ۳۰۳ از هرات به سمت قندهار در حرکت بود و با مین کنار جاده برخورد کرد.
آقای بارکزی مدعی شد که طالبان مین‌ های کنار سرک در این کشور را  می‌گذارند.
تلفات غیر نظامیان همواره باعث نگرانی در این کشور است. روز گذشته نمایندگی سیاسی سازمان ملل در افغانستان (یوناما) اعلام کرده که در شش ماه اول سال ۲۰۱۹ میلادی، شمار غیرنظامیان افغان که به دست نیروهای مخالف دولت افغانستان کشته شده‌اند، ۴۳ درصد نسبت به سال قبل کاهش یافته است. اما این گزارش می‌گوید تلفات غیرنظامیان توسط نیروهای طرفدار دولت ۳۱ درصد افزایش یافته و بیشتر این تلفات به حمله‌های هوایی مربوط می‌شود.
در گزارش سازمان ملل آمده است که در سال جاری میلادی هزار و ۳۶۶ غیر نظامی به دست طرف‌های درگیر در افغانستان کشته شده‌اند که عامل کشته شدن ۷۱۷ غیرنظامی نیروهای دولتی و عامل مرگ ۵۳۱ غیر نظامی شورشیان مخالف دولت بوده‌اند.
در گزارش یوناما که روز سه‌شنبه هشتم اسد نشر شد، نوشته شده که دو هزار و ۴۴۶ غیر نظامی نیز در سال ۲۰۱۹ زخمی شده‌اند. از این تعداد ۶۸۰ نفر توسط نیروهای دولتی و هزار و ۴۳۷ غیرنظامی از سوی شورشیان مخالف دولت هدف قرار گرفته‌اند.
بدمرغه جګړه: افغانستان د ماشومانو په تلفاتو کې هم اول شو
منبع : تاند   تاریخ: 8/1/2019

چهار شنبه، د اسد ۹مه: ملګري ملتونه وايي، د جګړې او تاوتریخوالي له کبله تېر ۲۰۱۸ کال افغانستان ۳۰۶۲ ماشومان مړه او ژوبل شوي چې دا په افغانستان کې د ملکي تلفاتو۲۸ سلنه جوړوي.

ملګرو ملتونو د ماشومانو د مرګ ژوبلې او قرباني کېدو په تړاو تازه راپور کې ویلي،، ټوله نړۍ کې په ۲۰۱۸ کال کې د تاوتریخوالي له کبله ۱۲ زره ماشومانو ته مرګ ژوبله اوښتې ده چې دا تر بل هر وخت د ماشومانو د تلفاتو لوړ ارقام دي.

د ملګرو ملتونو د جګړې د قرباني ماشومانو څانګې په خپل راپور کې ویلي، ۲۰۱۸ کې د ۲۰ هېوادونو تاوتریخوالیو کې چې دوی څېړلي دي له ۱۲ زرو څخه زیاتو ماشومانو ته په کې مرګ ژوبله اوښتې ده.

راپور وايي، صومالیا، نایجریا او سوریه کې ماشومان جګړې ته بیول کېږي او جګړې ته د لیږل شویو ماشومانو ارقام په ۲۰۱۸ کال کې ۷ زرو ته رسېدل.

راپور وايي، تېر کال صومالیا کې پر ماشومانو د جنسي تېري ۲۵۰۰ پېښې ثبت شوې دي.

ملګري ملتونه وايي، په ۲۰۱۸ کال کې د نړۍ پر کچه پر روغتونو او ښوونځیو بریدونه کم شوي، خو په افغانستان او سوریه کې دا ډول پېښې زیاتې شوې دي.

راپور زیاته کړې، دا مهال په مالي هېواد کې ماشومان ښوونځیو ته په تګ کې تر ټولو زیاتې ستونزې لري ځکه دغه هېواد کې تېر ۲۰۱۸ کال کې ۸۲۷ ښوونځي وتړل شول.

ملګري ملتونه وايي، د جګړې او تاوتریخوالي له کبله تېر ۲۰۱۸ کال افغانستان ۳۰۶۲ ماشومان ژوبل شوي چې دا په افغانستان کې د ملکي تلفاتو۲۸ سلنه جوړوي.

سوریه کې بیا د ۱۸۵۴ ماشومانو د مرګ ژوبلې خو په یمن کې د ۱۶۸۹ ماشومانو مرګ ژوبله ثبت شوې ده.

ملګري ملتونه په خپل راپور کې د فلسطین او اسراییلو لانجې ته په اشاره وايي، دغلته له ۲۰۱۴ کال راهیسې په ۲۰۱۸ کال کې تر ټولو زیاته مرګ ژوبله اوښتې چې په ترڅ کې یې ۵۹ فلسطیني ماشومان وژل شوي او ۲۷۵۶ نور ټپيان دي.

منبع : خبریال دات کام   تاریخ: 8/1/2019

نعمت الله د ملي اردو هغه سرتېری دی چې تېر کال يې خلک پر جنازه راټول و، خو اوس يې د واده پر خوښئ. د امريکا غږ اشنا ټلوېزيون خبريال ذبيح الله غازي ورسره له نږدې غږېدلی او راپور يې پرې چمتو کړی دی.

نعمت الله د ملي اردو سرتېری و چې په ارزګان کې له وسلوالو طالبانو سره په مخامخ جګړه کې د هغوی له لوري نیول شوی و، حکومت يې کورنۍ ته د ده په نوم د بل چا جسد سپارلی و، کورنۍ يې جنازه کړې وه، خو نعمت الله يو کال وروسته د طالبانو له بند څخه ازاد او صحيح سلامت کور ته راورسېد.

د نعمت الله پلار وايي، په پټيو کې پر کار بوخت وم چې له يوې نااشنا شمېرې زنګ راغی، ما ترې وپوښتل چې څوک يې، ځواب يې راکړ چې نعمت الله خبرې کوم، ما ورته وويل، کوم نعمت الله؟ ويل يې چې ستا زوی، دا چې ما مې د خپل زوی جنازه پر خپلو اوږو تر هديرې رسولې او دفن کړې وه، نو په ټلېفون کې راته د نعمت الله نوم اخيستل يو څه مزاحمتي کار مالوم شو، ومې ويل چې ته چې هر څوک يې، هيله ده مزاحمت راته ونه کړې، خو هغه  وويل چې زه ستا زوی نعمت الله يم، له طالبانو سره بندي وم او تېره شپه راباندې حکومت چاپه ووهله د هغوی له بنده يې راخلاص کړم، اوس خپلې لېوا ته راغلی يم.

نعمت الله چې له بنديتوبه يې مخکې کوژده کړې وه، اوس وايي چې تر واده وروسته به بيا خپلې دندې ته ځي او وطن به ساتي.

د نعمت الله په نوم چې د کوم بل سرتېري جسد د دوی په کلي کې دفن دی، تر اوسه يې مالومات نشته چې دا جسد د کوم سرتېري دي؟

دا لومړی وار نه دی چې ورته پېښه کېږي، تر دې وړاندې هم د دې ډول پېښو راپورونه و، چې د يو سرتېري پر ځای يې د بل سرتېري جسد د هغوی کورنۍ ته استولی و.

ازمان ملل: تلفات غیرنظامیان با مسئولیت نیروهای دولتی افغانستان بیشتر از طالبان بوده است

منبع : بی بی سی   تاریخ: 7/30/2019

نمایندگی سیاسی سازمان ملل در افغانستان (یوناما) اعلام کرده که در شش ماه اول سال ۲۰۱۹ میلادی شمار غیرنظامیان افغان که به دست نیروهای مخالف دولت افغانستان کشته شده‌اند، ۴۳ درصد نسبت به سال قبل کاهش یافته است. اما این گزارش می‌گوید تلفات غیر نظامیان توسط نیروهای طرفدار دولت ۳۱ درصد افزایش یافته و بیشتر این تلفات به حمله‌های هوایی مربوط می‌شود.

در گزارش سازمان ملل آمده است که در سال جاری میلادی هزار و ۳۶۶ غیر نظامی به دست طرف‌های درگیر در افغانستان کشته شده‌اند که عامل کشته شدن ۷۱۷ غیرنظامی نیروهای دولتی و عامل مرگ ۵۳۱ غیر نظامی شورشیان مخالف دولت بوده‌اند.

در گزارش یوناما که امروز سه‌شنبه هشتم اسدنشر شد، نوشته شده که دو هزار و ۴۴۶ غیر نظامی نیز در سال ۲۰۱۹ زخمی شده‌اند. از این تعداد ۶۸۰ نفر توسط نیروهای دولتی و هزار و ۴۳۷ غیرنظامی از سوی شورشیان مخالف دولت هدف قرار گرفته‌اند.

سازمان ملل افزوده که یک سوم غیر نظامیان کشته شده کودکان هستند. در این مدت ۳۲۷ کودک کشته و ۸۸۰ کودک دیگر زخمی شدند.

در این گزارش توضیح داده شده که تلفات غیرنظامیان در شش ماه گذشته در مقایسه به مدت زمان مشابه در سال ۲۰۱۸ میلادی ۲۷ درصد کاهش یافته است.

سازمان ملل افزوده که مقایسه تلفات غیرنظامیان در سه ماه اول سال ۲۰۱۹ و سه ماه دوم این سال نشان می‌دهد که تلفات غیرنظامیان در دوره دوم ۲۷ درصد نسبت به سه ماه اول افزایش یافته است.

یوناما افزوده که با توجه به کاهش تلفات غیر نظامیان نسبت به سال قبل، هنوز ارقام تلفات در افغانستان نگران‌کننده است. این نهاد می‌گوید که تمام طرف‌های درگیر وعده به کاهش تلفات غیر نظامیان داده بودند، ولی به گفته یوناما تلاش‌ها برای جلوگیری از تلفات غیرنظامیان در حد قابل قبول نیست.

این نهاد افزوده که در اعلامیه مشترک نشست بین‌الافغانی صلح که در ماه جولای ۲۰۱۹ در شهر دوحه کشور قطر برگزار شد، تمام طرف‌های درگیر وعده دادند تا تلفات غیرنظامیان را به صفر برساند. تادامیچی یاموتو، نماینده ویژه دبیرکل سازمان ملل در افغانستان از تمام طرف‌های درگیر خواسته که به کاهش تلفات غیر نظامیان توجه کنند و قدمی در این راستا بردارند.

در این گزارش جنگ زمینی عامل اصلی تلفات دانسته شده و گفته شده که یک سوم از غیر نظامیان در جنگ زمینی قربانی شده‌اند. براساس این گزارش تلفات غیر نظامیان در جنگ زمینی درشش ماه گذشته نسبت به سال ۲۰۱۸ میلادی ۱۷ درصد کاهش یافته است.

یوناما افزوده که استفاده از مواد انفجاری دست‌ساز نیز عامل ۲۸ درصد تلفات غیر نظامیان بوده است.

در این گزارش همچنین آمده که عامل ۱۴ درصد تلفات غیر نظامیان حمله هوایی بوده است.

سازمان ملل افزوده که عامل ۵۲ درصد تلفات غیرنظامیان، نیروهای مخالف دولت بوده که ۳۸ درصد آن توسط نیروهای طالبان، ۱۱ درصد به دست افراد وابسته به گروه موسوم به دولت اسلامی (داعش) و سه درصد نیز توسط گروهای ناشناس انجام شده است.

طالبان با نشر خبرنامه‌ای این گزارش را رد کرده و آنرا غیر واقعی خوانده است.

سازمان ملل توضیح داده که دلیل کاهش تلفات غیر نظامیان توسط شورشیان، کاهش حملات انتحاری پیچیده به خصوص از سوی داعش بوده است.

در این شش ماه نیروهای طرفدار دولت عامل ۳۷ درصد قربانی غیرنظامیان شناخته شده‌اند. عامل ۱۸ درصد این موارد نیروهای امنیتی افغانستان، ۱۲ درصد نیروهای بین‌المللی و دو درصد نیز سایر نیروهای طرفدار دولت بوده‌اند.

یوناما افزوده که ۳۶۳ نفر در حمله هوایی دولت کشته و ۱۵۶ نفر دیگر زخمی شده‌اند که در این میان ۸۹ کودک کشته و ۶۱ کودک دیگر زخمی شده‌اند. یوناما از افزایش تلفات غیر نظامیان در حمله هوایی ابراز نگرانی کرده ‌است.

در این گزارش توضیح داده شده که نیروهای هوایی بین‌المللی عامل ۸۳ درصد تلفات غیر نظامیان و ۱۲ درصد نیز توسط نیروی هوایی افغانستان کشته شده‌اند.

طالبانو د لاجوردو کان استخراج ته ۲ زره کسان ګمارلي
منبع : تاند   تاریخ: 7/30/2019

سه شنبه، د اسد ۸مه: په ولسي جرګه کې د بدخشان د خلکو استازي وايي، طالبانو د کران و منجان د لاجوردو کان د استخراج لپاره ۲ زره کسان په کار ګمارلي دي.

د کران و منجان د لاجوردو کان چې دولس ورځې وړاندې پرې طالبانو ولکه ټینګه کړه، څو ورځې وروسته یې په بشپړ ډول دغه ولسوالي هم ونیوله او اوس په دې چټک کار کوي چې د دولتي ځواکونو د عملیاتو له پیل وړاندې هر څومره ډېر چې کېږي، لاجورد له ځانه سره یوسي.

د ولسي جرګې غړی حجت الله خردمند دا خبره تاییدوي او وايي، طالبانو نږدې ورځو کې ۲ زره کسان ګمارلي تر څو په چټک ډول لاجورد استخراج کړي.

د خردمند په خبره طالبان له دې کان څخه هڅه کوي چې د خپلو جنګي لیکو لپاره لوړ مصارف برابر کړي.

نوموړی وايي، ۱۲ ورځې وشوې چې کران و منجان ولسوالي سقوط شوې ده خو امنیتي ځواکونو یې د بیرته نیولو لپاره هیڅ نه دي کړي.

دا په داسې حال کې ده چې دفاع وزارت وايي، ډېر ژر به له طالبانو څخه د کران و منجان د بیرته نیولو عملیات پیل کړي.

صدراعظم پاکستان به کابل سفر خواهد کرد
منبع : تلویزیون آریانا   تاریخ: 7/30/2019

مطبوعات پاکستانی گفته اند که صدراعظم آن کشور از بهر گفت‌و‌گو در مورد روند صلح با مقام های افغان، به کابل سفر خواهد کرد.

یک منبع نزدیک به عمران خان، صدراعظم پاکستان، گفته است که اسلام آباد آمادۀ هرگونه هم‌کاری برای تأمین صلح در افغانستان است.

اما کاخ ریاست جمهوری می گوید که تا کنون سفر عمران خان به کابل مشخص نشده است.

صدیق صدیقی، سخن‌گوی رئیس جمهور، می گوید، «هنوز جزئیاتی را نمی توانیم با شما شریک بسازم. جزئیاتی هنوز وجود ندارد که آن ها چه وقت به افغانستان سفر می کنند و آجندای سفر شان چیست؛ هنوز قبل از وقت است.»

نقش پاکستان در روند صلح افغانستان اثرگذار گفته می شود اما برخی آگاهان می گویند که عمران خان در دیدار اش با دونالد ترامپ، رئیس جمهور امریکا، تعهد سپرده که برای صلح افغانستان کمک می کند.

از همین رو به گفتۀ آگاهان، صدراعظم پاکستان با سفر به کابل می خواهد نشان دهد که به تعهد اش پابند است.

احمد سعیدی، دیپلومات پیشین افغان در پاکستان، می گوید، «صدراعظم پاکستان تعهدی را که برای دونالد ترامپ کرده به کابل سفر می کند اما بعد از سفر به ترامپ خواهد گفت که آغاز کمپاین های انتخاباتی مانع جدی در روند صلح است. بنابر این کار ما نتیجه نمی دهد.»

هم‌زمان با این، ریاست جمهوری می گوید که قرار است در آیندۀ نزدیک گفت‌وگو های رسمی صلح میان دولت افغانستان و گروه طالبان برگزار شود.

زلمی خلیل‌زاد، فرستادۀ خاص امریکا برای صلح افغانستان، چند روزی می شود که در کابل است و یک از اهداف اش، شکل دهی هیأت گفت‌و‌گو کننده با طالبان گفته می شود. آقای خلیل‌زاد قرار است در ادامۀ سفر اش به دوحه برود و دور هشتم مذاکرات با طالبان را آغاز کند.

ولسمشر: د ملي بیرغ سور رنګ زموږ د ویاړلو شهیدانو د وینو نښه ده
منبع : خبریال دات کام   تاریخ: 7/30/2019
 ولسمشر محمد اشرف غني نن سهار د ملي بیرغ د ورځې په تړاو په ارګ کې له یو شمېر ځوانانو سره په جوړو شویو مراسمو کې ګډون او وینا وکړه.

له ارګ په خپره شوې خبر پاڼه کې راغلې چې ولسمشر محمد اشرف غني د مراسمو له ګډونوالو ځوانانو څخه د ملي بیرغ په ویاړ له دغه نوښت څخه په مننې وویل، د بیرغ پیل د افغانستان له افسانوي پاچا یما څخه شوی او په بېلابېلو زمانو کې د جنډې، علم شریف او نورو نومونو یاد شوی دی.

ولسمشر په دې مراسمو کې وویل، “د ملي بیرغ سور رنګ زموږ د ویاړلو شهیدانو د وینو د اعزاز نښه ده او هیچاته به د تېرو تیارو ورځو د تکرار اجازه ورنه کړو.”.

ولسمشر د ملي بیرغ درې رنګونو ته په اشارې وویل، تور رنګ د هغو تیارو ورځو سمبول دی چې د افغانستان دښمنانو د بریدونو له لارې د افغانستان د هویت دله منځه وړلو ناوړه هڅې په کې کړي. د ملي بیرغ سور رنګ چې د وینې سمبول دی، په دې مانا چې دا وطن موږ په خپلو وینو ګټلی او د چا هدیه نه دی او زموږ د ملي بیرغ زرغون رنګ د وطن د ښېرازۍ او پر راتلونکي د باورمندۍ نښه دی.

ولسمشرغني له امنیتي او دفاعي ځواکونو څخه د ملي بیرغ د هسک او رپاند ساتلو له امله مننه وکړه او زیاته یې کړه، “نن باید د ملي بیرغ په ویاړ یو ځل بیا په ټول هیواد کې له اساسي قانون، اسلامي ارزښتونو، ملي یووالي او ټینګې ارادې سره خپل عهد تازه کړو.”

ولسمشر غني په ټينګار سره وویل، دا وطن موږ په خپل ټینګ عزم او د خپلو هیوادوالو په ملاتړ ساتو، ځکه کله چې عزم وي، نو هر څه شوني دي. د دارالامان ماڼۍ بیا رغاونه د پیاوړي عزم څرګنده نښه ده.

په دې مراسمو کې د ولسمشر سلاکار عبدالرشید ایوبي له ولسمشر مننه وکړه چې د زمري اومه یې د ملي بیرغ د ورځې په نوم ونوموله او زیاته یي کړه ملي بیرغ چې د افغانستان عزت او ویاړ دی، نن مازدیګر یې له دهمزنګ څخه تر دارالامان ماڼۍ پورې په ویاړ د پلي تګ ځانګړي مراسم ترسره کېږي.

ټاکل شوې د نن ورځې په اوږدو کې په کابل او ځينو نورو ولايتونو کې هم دې ورځې ته شاندار مراسم جوړ او ونمانځل شي.
عکس العمل کمیسیون مستقل انتخابات به تهدید تحریم شورای نامزدان ریاست جمهوری
منبع : رادیو آزادی   تاریخ: 7/30/2019
اعضای شورای نامزدان ریاست جمهوری افغانستان

کمیسیون مستقل انتخابات افغانستان در واکنش به تهدید تحریم شورای نامزدان انتخابات ریاست جمهوری می‌گوید، انتخابات در ششم ماه میزان حتماً برگزار خواهد شد.

معاون این کمیسیون همچنان از این تیم‌های انتخاباتی می‌خواهد تا وارد کارزار های انتخاباتی شوند و به این روند باور داشته باشند.

عصمت‌الله مل معاون کمیسیون انتخابات روز دوشنبه «۰۷ اسد ۱۳۹۸» به رادیو آزادی می‌گوید: ”ما در این مورد امروز فکر می‌کنیم و تصمیم خواهد گرفتیم، به هر صورت ما انتخابات را دایر خواهد کردیم، زمان‌اش اعلان شده و آمادگی‌ها را کمیسیون گرفته که انتخابات ریاست جمهوری را در شش میزان برگزار کند، از موضوع ما درست آگاه نیستیم و امیدوار هستیم که چنین گپی نباشد و امیدوار هستیم که کاندید صاحبان به مبارزات خود ادامه دهند.”

فهرست ۱۸ نامزد انتخابات ریاست جمهوری افغانستان

در انتخابات ریاست جمهوری افغانستان ۱۸ تن نامزد اند و از این میان ۱۲ تن‌شان که شامل شورای نامزدان اند گفته اند که اگر در جریان هفته جاری اصلاحات لازم در روند انتخابات نیاید، انتخابات را تحریم خواهند کرد.

شهاب حکیمی نامزد ریاست جمهوری و عضو این شورا به رادیو آزادی گفت، از همین حالا آنان وارد کارزار های انتخاباتی نشده‌اند و اگر به خواست‌های شان رسیدگی نشود، به انتخابات نخواهند رفت.

به‌گفته حکیمی اگر بدون آنان انتخابات برگزار می‌شود، نتیجه‌اش مشروع نخواهد بود.

اما اگر ۱۲ نامزد انتخابات را تحریم کنند، برگزاری انتخابات میان شش نامزد دیگر ممکن خواهد بود؟

در همین حال نهاد های ناظر بر انتخابات می‌گویند، تحریم انتخابات از سوی جمعی از نامزدان مشروعیت قانونی انتخابات را زیر سؤال نمی‌برد؟

مؤسسه انتخابات آزاد و عادلانه افغانستان (فیفا) می‌گوید، تحریم انتخابات از سوی ۱۲ تیم، مشروعیت قانونی انتخابات را زیر سؤال نخواهد بود.

یوسف رشید رئیس اجرائیوی مؤسسه انتخابات آزاد و عادلانه افغانستان (فیفا)

اما یوسف رشید رئیس اجرائیوی این مؤسسه به رادیو آزادی می ‌گوید، انتخابات را میر‌شود میان دو نامزد هم برگزار کرد.

آقای رشید می ‌افزاید: ”در قانون انتخابات بحث انصراف را داریم که به رسمیت شناخته شده و در تقویم انتخاباتی ذکر است، اما در باره تحریم که یک مسئله سیاسی است و مشکلات حقوقی را به بار نمی ‌آورد، اما از لحاظ سیاسی اعتبار سیاسی پروسه را خدشه‌دار می‌ سازد. اما از نگاه حقوقی انتخابات می ‌تواند میان بیشتر از یک نامزد برگزار شود.”

این در حالی است که روز گذشته مبارزات انتخاباتی نامزدان آغاز شد و تا حال سه نامزد عبدالله عبدالله، محمد اشرف غنی و عنایت‌الله حفیظ وارد کارزار های انتخاباتی شده‌اند.

برخی از کاندید های دیگر به شمول تیم‌های انتخاباتی سید نورالله جلیلی و گلبدین حکمتیار گفته اند که کارزار های انتخاباتی آنان در تمام ولایت‌ها آغاز شده و به انتخابات خواهند رفت.

جمهور رئیس له امنیتي او دفاعي ځواکونو څخه د ملي بیرغ د هسک او رپاند ساتلو په پار مننه وکړه
منبع : باختر   تاریخ: 7/30/2019

د افغانستان د اسلامي جمهوریت جمهور رئیس محمداشرف غني نن سهار د ملي بیرغ د ورځې په مناسبت په ارګ کې له یو شمېر ځوانانو سره په جوړو شویو مراسمو کې ګډون او وینا وکړه.
د جمهور رئيس د وياند دفتر باختر آژانس ته خبر ورکړ:
په دې غونډه کې د جمهور رئیس ستر سلاکار عبدالرشید ایوبي له جمهور رئیس څخه د زمري اومه د ملي بیرغ د ورځې په نوم  د نومولو له امله مننه وکړه او ويې ویل: ملي بیرغ چې د افغانستان عزت او ویاړ دی، نن مازدیګر یې له دهمزنګ څخه تر دارالامان ماڼۍ پورې په ویاړ د پلي تګ  ځانګړي مراسم ترسره کېږي.
جمهور  رئیس  غني د مراسمو له ګډونوالو ځوانانو څخه د ملي بیرغ په ویاړ له دغه نوښت څخه په مننې وویل: د بیرغ پیل د افغانستان له افسانوي پاچا یما څخه شوی او په بېلابېلو  وختونو کې د جنډې، علم شریف او په نورو نومونو یاد شوی دی.
د هېواد جمهور  رئیس  د ملي بیرغ درې رنګونو ته په اشارې وویل: تور رنګ د هغو تیارو ورځو سمبول دی چې د افغانستان دښمنانو د بریدونو له لارې د افغانستان د هویت  د له منځه وړلو ناوړه هڅې په کې کړي، د ملي بیرغ سور رنګ چې د وینې سمبول دی، په دې مانا چې دا وطن موږ په خپلو وینو ګټلی او د چا ډالۍ نه دی.
جمهور  رئیس  څرګنده کړه: د ملي بیرغ سور رنګ زموږ د ویاړلو شهیدانو د وینو د اعزاز نښه ده او هیچاته به د تېرو او تیارو ورځو د تکرار اجازه ورنه کړو. زموږ د ملي بیرغ زرغون رنګ د وطن د ښېرازۍ او پر راتلونکي د باورمندۍ سمبول دی.
محمد اشرف غني له امنیتي او دفاعي ځواکونو څخه د ملي بیرغ د هسک او رپاند ساتلو له امله مننه وکړه او زیاته یې کړه: نن باید د ملي بیرغ په ویاړ یو ځل بیا په ټول هېواد کې له اساسي قانون، اسلامي ارزښتونو، ملي یووالي او ټینګې ارادې سره خپله ژمنه تازه کړو.
جمهور  رئیس  غني په ټينګار سره وویل: دا وطن موږ په خپل ټینګ عزم او د خپلو هېوادوالو په ملاتړ ساتو، ځکه کله چې عزم وي، نو هر څه شوني دي. هغه وويل: د دارالامان ماڼۍ بیا رغاونه د پیاوړي عزم څرګنده نښه ده.

محمد اجمل شاه پور: مسوولیت ما است که به خاطرفردای بهترنسل جوان بکوشیم
منبع : باختر   تاریخ: 7/30/2019
محمد اجمل شاه پورمعین امور جوانان وزارت اطلاعات وفرهنگ امروز با شماری ازروسای پوهنتون های خصوصی دررابطه به فراهم کردن فرصت های تحصیلی برای جوانان، صحبت کرد .
به گزارش آژانس باختر، دراین دیدارمعین امورجوانان،  پوهنتون ها و نهاد های تحصیلات عالی خصوصی را ظرفیت بزرگ و سرمایه ارزشمند  نظام تحصیلی کشور دانست و افزود که هشتاد درصد جوانان دسترسی به فرصت های تعلیمی و تحصیلی ندارند.
او خاطرنشان کرد : مسوولیت ما است که به خاطرفردای بهتر نسل جوان ، درحد توان،  دست این نیروی سرنوشت ساز کشور را بگیریم .
وی درکنار برشمردن مشکلات جوانان ، گفت که مسوولان نهاد های تحصیلی خصوصی کشور است که نخست باید بین خود یک اجماع مشترک را ایجاد کنند و بعد با هم برای داد خواهی با بخش های مربوط گام مشترک خواهیم برداشت .
دراین دیدار گل رحمان قاضی به نمایندگی از روسا و مسوولان پوهنتون های خصوصی ، روی اهمیت و جایگاه پوهنتون های خصوصی درنظام تحصیلی کشور ، مشکلات فرا راه و شرایط ایجاد تفاهم نامه ها با دیگر نهاد ها صحبت کرد .
او از همکاری نهاد های تحصیلی خصوصی درراستای پذیرش شماراز جوانان با درنظر داشت تخفیف ، همکاری شان را با معینیت امورجوانان ابراز کرد .
”ټرمپ د امریکا له ولسمشریزو ټاکنو وړاندې له افغانستانه د پوځیانو ایستل پیلوي”
منبع : بی بی سی   تاریخ: 7/30/2019

د امریکا بهرنیو چارو وزیر مایک پومپیو وايي، ولسمشر ډونلډ ټرمپ غواړي، له ۲۰۲۰ کاله مخکې له افغانستانه د ځواکونو ایستل پیل کړي.

د اي ایف پي خبري اژانس په یوه رپوټ کې ویل شوي، د واشنګټن اقتصاد کلب مراسمو کې له ښاغلي پومپیو پوښتنه وشوه، چې ایا د راتلونکي کال له دسمبره مخکې له افغانستانه د پوځونو ایستلو تمه کېدای شي؟ نو د ښاغلي پومیو ځواب و:

د امریکا متحدو ایالتونو له ولسمشره ماته لارښوونه همداسې شوې ده. ”

نوموړي زیاته کړه:

هغه په دې اړه دوه زړی نه دی، چې بې پایه جګړې باید پای ته ورسول شي او ترې را ووځو. ”

په ۲۰۱۶ کږال کې د امریکا له ولسمشریزو ټاکنو مخکې ښاغلي ټرمپ هوډ څرګند کړی و، چې له افغانستانه به امریکايي ځواکونه باسي، خو واک ته له رسېدو وروسته نوموړي دغه هېواد ته د نورو ځواکونو پر استولو هوکړه وکړه او اوس هلته ۱۴۰۰۰ امریکايي سرتېري دېره دي.

له تېر یوه کال راهیسې امریکايي استازو د طالبانو له مرکچیانو سره اووه پړاوه خبرې کړې دي او تمه کېږي چې د دې خبرو اتم پړاو به هم ژر پیل شي.

ښاغلي پومپیو د دوشنبې په خبرو کې وویل، نه یوازې له طالبانو سره خبرې شوې، بلکې د ولسمشر غني په ګډون له نورو افغانانو سیاستوالو او مدني فعالانو سره په رابطه کې دی او په وینا یې (دې خبرو کې پرمختګ شوی) او په وینا یې دی هیله من دی.

داسې ښکاري امریکايي چارواکي په سپتمبر کې له افغان ولسمشریزو ټاکنو او ۲۰۲۰ کال کې د امریکا له ولسمشریزو ټاکنو مخکې د افغان سولې خبرو بهیر چټکول غواړي.

له دې مخکې د افغان سولې لپاره د امریکا ځانګړی استازي زلمی خلیلزاد د روانې میاشتې لومړیو کې بي بي سي ته وویل، هیله من دی چې د افغان حکومت او طالبانو ترمنځ مخامخ خبرو ته نژدې راتلونکي کې لار جوړه شي.

نوموړي دوحه کې د بي بي سي خبریال اسمعیل سعادت ته وویل، تر ټاکنو سولې ته لومړیتوب ور کوي او هیله لري چې د سپټمبر تر لومړیو پورې د سولې پرېکړه وشي:

”موږ طالبانو ته هم وایو چې دوی هم هڅې وکړي او حکومت هم کوشش وکړي چې دا پرېکړه وشي. که سوله ونه شي بیا امکان لري چې ټاکنې وشي، خو موږ داسې ټاکنې غواړو چې خلک پرې باور ولري.”

 

د افغان طالبانو او امریکايي استازو تر منځ تر اوسه د خبرو اووه پړاوه شوي دي او دغه راز د طالب استازو او افغان سیاسي شخصیتونو تر منځ هم خبرې شوې دي.

د افغان سیاسیونو او طالبانو تر منځ وروستی ځل د قطر پلازمېنه قطر کې خبرې وشوې چې پای کې یې یوه مشترکه اعلامیه کې د تاوتریخوالي پر کمښت، د امریکا او طالبانو تر منځ د خبرو ملاتړ او د بین الافغاني خبرو پر دوام ټینګار شوی و.

دغه راز دا وروستیو کې د افغان سولې لپاره د امریکا متحدو ایالتونو ځانګړی استازی زلمی خلیلزاد کابل کې له افغان چارواکو سره په لیدنو کتنو بوخت و.

محب: طالبان ادعای امارت دارند و آمادۀ مذاکرات مستقیم نیستند
منبع : طلوع نیوز   تاریخ: 7/30/2019

در حالی‌که وزیر دولت در امور صلح، پیش از این اعلام کرد که قرار است تا دوهفتۀ دیگر گفت‌وگوهای مستقیم میان حکومت افغانستان و طالبان آغاز شود، اما اکنون مشاور امنیت ملی رئیس‌جمهور می‌گوید که طالبان آمادۀ گفت‌وگوهای مستقیم نیستند.

حمدالله محب، مشاور امنیت ملی رئیس‌ جمهور غنی که امروز(دوشنبه، ۷اسد) به ولایت بغلان رفته بود، گفت که طالبان هنوز هم ادعای برقراری امارت را در افغانستان دارند.

با این همه، آقای محب تأکید کرد که گام‌های نخستین برای گفت وگوها برداشته شده‌اند و قرار است که به‌زودی یک هیئت همه‌شمول برای گفت وگو با طالبان ایجاد شود.

او در این باره افزود: «پروسۀ صلح شاید دشواری‌هایی زیادی داشته باشد. یک پروسۀ طولانی است. ما در اوایل این پروسه استیم. طوری‌که شما می‌دانید، طالبان آماده‌گی این را ندارند که صحبت‌های مستقیم با دولت افغانستان با نماینده‌گان مردم افغانستان بکنند. هنوز هم ادعای امارت را دارند، هنوز هم ادعای این را دارند که با دولت مستقیم صحبت نمی‌کنیم.»

این در حالی است که زلمی خلیل‌زاد، نمایندۀ خاص امریکا برای صلح افغانستان چندین روز است که در کابل سرگرم رأی‌زنی با مقام‌های حکومت دربارۀ ایجاد هیئت گفت‌وگوکننده و چگونگی آغاز گفت‌وگوهای مستقیم حکومت افغانستان با طالبان، است.

او اما پیش از این گفته‌‎است که گفت‌وگوهای مستقیم میان دو طرف هنگامی آغاز خواهند شد که امریکا با طالبان به یک توافق دست یابند.

منابع، به طلوع‌نیوز می‌گویند که قرار است گفت‌وگوهای میان افغانان که در آن نماینده‌گان حکومت نیز حضور خواهند داشت، تا دوهفتۀ دیگر در ناروی برگزار شوند.

مشاور امنیت ملی رئیس‌جمهور، می‌گوید که حفظ دست‌آوردهای افغانستان بخش مهم این گفت‌‎وگوها خواهند بود: «هیئتی که در حالت ساخت آن استیم – یک هیئت متشکل از همه جامعۀ افغانستان خواهد بود هم دولت در آن شامل باشد و هم جامعۀ مدنی و ما در نظر داریم که از رسانه‌ها هم در این هیئت شامل باشد؛ چون افغانستان نو، افغانستان نوین نمانیده‌گی از همه اقشار می‌کند و باید همه اقشار در این هیئت خودرا ببیند.»

تلاش‌های صلح در حالی شدت گرفته‌اند که طالبان حمله‌های شان را در بخش‌هایی از کشور افزایش داده‌اند. اما مقام‌های محلی در ولایت بغلان، می‌گویند که طالبان به هدف‌های بزرگ شان که سقوط چندین ولسوالی و افزایش تهدید در شهر پلخمری بود نرسیدند.

فرید بسیم، والی بغلان اما اذعان می‌کند که تهدیدها هنوز هم در بغلان وجود دارند: «دشمن چنانی که پلان داشت که حداقل دو ولسوالی را سقوط بدهد به هدفش نرسید؛ یکی ولسوالی تاله و برفک بود و یکی بغلان مرکزی بود؛ دشمن در هر دو استقامت شکست خورد.»

بغلان از ولایت‌های ناامن در شمال کشور به شمار می‌رود که باشنده‌گان این ولایت همواره حکومت را در آن‌چه که کوتاهی در تأمین امنیت شان می‌گویند، انتقاد کرده‌اند.

عطا نور پر اتمر غوسه دی، له ډېره قهره یې ورته کمپاین ځنډولی
منبع : تاند   تاریخ: 7/30/2019

 

 د عطا محمد نور او حنیف اتمر تر منځ ژور اختلاف د سولې او اعتدال ټاکنیزې ډلې کمپاینونه ځنډولي دي.

حنیف اتمر ته نږدې سرچینې وايي، قانوني، نور او ډله یې ټینګار کوي چې حنیف اتمر باید لکه څنګه چې عبدالله عبدالله ښاغلی انوارالحق احدي خپل اجرائیه رئيس اعلان کړ، دی هم باید عطا نور د کمپاین د پیل په مراسمو کې د افغانستان راتلونکی صدراعظم اعلان کړي، خو اتمر ورته ویلي چې دا هر څه به وشي خو تر ټاکنو وړاندې باید پښتنو کې رایه ورکه نه کړای شي.

دغه سرچینه زیاتوي، حنیف اتمر وروسته له هغې چې جمعیت سره یې د افغانستان د فډرالي کولو هوکړه افشا شوه او د پښتنو له سخت غبرګون سره مخ شو، اوس احتیاط کوي چې له جمعیت سره کړې ټولې هوکړې یې افشا نه شي.

حنیف اتمر تر دې وړاندې څو  مرکو کې ویلي وو چې عطا محمد نور به یې واک ته له رسېدو وروسته د حکومت اجرائیه رئیس وي، خو اوس نور او ډله یې ټینګار کوي چې اجرائیه ریاست معنا نه لري، بلکې اتمر باید سر له اوسه جمعیتیانو ته قسم وکړي چې د متمرکز نظام بدلون او د نور صدراعظمي به یې له بریا وروسته لومړني اقدامات وي.

د حنیف اتمر د ډلې معتبرې سرچینې د نوم نه ښودلو په تړاو تاند ته دا هم وویل چې ټاکل شوې وه اتمر او ډله یې نن دوشنبه د لویې جرګې خیمه کې غونډې سره راښکاره شي، خو عطا محمد نور حنیف اتمر ته ګواښ کړی چې له کړیو ژمنو ورسره وانه وړي او دی باید په لومړۍ غونډه کې خپل صدراعظم اعلان کړي، ګني غونډه به ترې جوړه نه کړي.

دا اختلاف دومره شدید شوی چې د اتمر له لوري خپرو شویو انځورونو کې حتی د نوموړي دوه ښاماران مرستیالان د محمد محقق او یونس قانوني عکسونه هم په کې نشته.

خو شنونکي وايي، اتمر هیڅکله له جمعیت او نظار شورا سره له کړیو ژمنو نه اوړي، بلکې همدا معاملې د دواړو ډلو تر منځ اساس جوړوي، اما اوس چې د اختلافاتو خبرې یې را ایستلې دي، دا د سولې او اعتدال ډلې مصنوعي اختلاف او د ټاکنو ګټلو لپاره یو سیاسي چال دی.

شنونکي زیاتوي، اتمر او ډله یې غواړي اتمر ته په پښتنو کې بایللی حیثیت بیا ور پیدا کړي او په دې توګه د پښتنو د رایو له بانک څخه هم په دې چل یو څه راټول کړي.

حنیف اتمر دافغانستان په وروستي ۵ کلن تاریخ کې له پاکستان، روسیې، ایران، محقق او جمعیت ډلې سره د معاملو او په حکومت کې دننه دسیسو جوړولو له کبله خورا مشهور شوی دی.

افزایش تلفات حمله به دفتر امرالله صالح؛ حد اقل ۲۰ کشته و ۵۰ زخمی
منبع : بی بی سی   تاریخ: 7/30/2019

وزارت داخله افغانستان اعلام کرده که در نتیجه حمله دیروز (یکشنبه، ۶ اسد) مهاجمان به دفتر ’روند سبز’ در کابل دست‌کم ۲۰ نفر از جمله ۱۶ غیر نظامی کشته و ۵۰ نفر دیگر زخم برداشته‌اند.

دیروز پس از یک انفجار، گروهی از مهاجمان به دفتر روند سبز در کابل که ریاست آن را امرالله صالح، وزیر داخله پیشین و نامزد معاونت محمد اشرف غنی در انتخابات ریاست جمهوری به عهده دارد، حمله کردند. آقای صالح از این حمله جان سالم به در برده است.

وزارت داخله افغانستان افزوده که نیروهای امنیتی افغان بیش از هشتاد و پنج نفر دیگر را از ساختمانی که مهاجمان به آن حمله کردند، نجات داده‌اند.

این وزارتخانه دیروز گفته بود در این حمله دستکم دو نفر کشته و ۲۵ نفر دیگر زخمی شده‌اند.

این درگیری شب گذشته با کشته شدن مهاجمان به پایان رسید. گفته می‌شود مهاجمان چهار نفر بودند.

این حمله اول با انفجاری شدید در حوالی ۴:۴۰ بعد از ظهر در نزدیک دفتر روند سبز در جاده میدان هوایی کابل شروع شد و پس از آن مهاجمان وارد یک ساختمان شدند.

این درگیری شب گذشته با کشته شدن مهاجمان به پایان رسید. گفته می‌شود مهاجمان چهار نفر بودند.

دقایقی پس از این حمله روند سبز افغانستان با انتشار عکس‌ هایی از امرالله صالح در صفحه توییترش نوشت که حال آقای صالح خوب است اما چندین نفر از اعضای این سازمان زخمی و کشته شده‌اند. در این عکس ‌ها به نظر می ‌رسد بازوی راست آقای صالح زخم برداشته است.

تاکنون هیچ گروهی مسئولیت این حمله را به عهده نگرفته است.

روند سبز افغانستان با انتشار عکس‌هایی از امرالله صالح در توییتر نوشته است که حال آقای صالح خوب است

عکس العمل ‌های جدید

حمله به دفتر امرالله صالح همزمان با آغاز نخستین روز کارزار های انتخابات ریاست جمهوری صورت گرفت و عکس العمل شماری از نامزدان را در پی داشت. دیروز شماری از نامزدان ریاست جمهوری از جمله محمد اشرف غنی، رحمت الله نبیل، عبدالله عبدالله، محمد حنیف اتمر این حمله را محکوم کرده و ابزار خرسندی از سلامتی آقای صالح کردند.

امروز دفتر نمایندگی سازمان ملل در افغانستان(یوناما) نیز با محکوم کردن این حمله گفته که کاندیداها غیر نظامی هستند و خشونت در کمپین انتخابات ریاست جمهوری افغانستان جایی ندارد.

زلمی خلیلزاد، نماینده خاص  مریکا در امورد صلح افغانستان در عکس العمل  به حمله دیروز در صفحه توییترش نوشته که حمله به دفاتر حزب سیاسی آقای صالح ”باور نکردنی و اقدام روشن در راستای تروریسم” بود.

U.S. Special Representative Zalmay Khalilzad

 @US4AfghanPeace

The attack on Amrullah Saleh’s political party offices was grotesque and a clear act of terrorism. We condemn it in the strongest terms. The perpetrators should be brought to justice. We stand with  in the fight against terror.

آقای خلیلزاد ضمن تقبیح شدید این رویداد گفته که مرتکبین این حمله باید به څارنوالی  معرفی شوند. او افزوده؛ ما در راستای مبارزه با تروریسم در کنار افغانستان ایستاد‌ه‌ایم.

جان بس، سفیر امریکا در کابل نیز حمله دیروز را تقبیح کرده و گفته که حمله به کاندیداها و برنامه‌ های کمپینی حمله به دموکراسی افغان ‌ها است.

آقای بس در صفحه توییترش نوشته که امریکا و جامعه بین‌الملل همچنان متعهد به کمک به نهادهای افغان برای آماده شدن به انتخابات هستند.

John R. Bass

 @USAmbKabul

Attacks on candidates and campaign events are attacks on  . The U.S. and the international community remain committed to helping Afghan institutions prepare for elections. (2/3)

همچنین آلیسون بلیک، سفیر بریتانیا در افغانستان این حمله را محکوم کرده و نوشته است:”ما همه حملات بالای گروه‌ها و نامزدها را تقبیح می‌کنیم. چنین حملاتی، حمله به روند انتخابات و به حق مردم افغانستان برای سهم گرفتن در تعیین آینده کشور شان است.”

Alison Blake

 @AlisonBlakeFCO

Condolences to the families of those killed & injured in the attack on @AmrullahSaleh2, VP candidate & colleagues. We condemn all attacks on parties & candidates. They are attacks on the electoral process &  people’s right to have their say in the future of their country

سفارت هند در افغانستان، سفارت آلمان در افغانستان و وزارت امور خارجه پاکستان نیز حمله دیروز به دفتر ”روند سبز” در کابل را محکوم کرده‌اند. 

صدیقي: وروستۍ ګمارنې کمپایني نه، د اړتیا له مخې وې، ټاکنې مه سپکوئ
منبع : تاند   تاریخ: 7/30/2019

دوشنبه، د اسد ۷مه: د ارګ ویاند صدیق صدیقي سپیناوی ورکړی چې د ولسمشر غني لخوا وروستۍ ګمارنې د اړتیا پر اساس وې او له کمپاینونو سره هیڅ اړه نه لري.

صدیقي نن یو رسنیز کنفرانس کې په ډاګه کړه چې د کمپاینونو له پیل سره سم باید ټول د ولسمشرۍ نوماندان د دې پروسې درناوی وکړي.

 نوموړي د ټاکنو تحریموونکو انتخاباتي ډلو ته په اشاره وویل، ټاکنیز کمېسیونونه د شکایتونو د څېړنې لپاره ځانګړي میکانیزمونه لري او هغوی ته دې مراجعه وشي، نه دا چې یوه ملي پروسه له ننګونو سره مخ کړي.

 ښاغلي صدیقي زیاته کړه، ولسمشر به کمپاینونو کې له دولتي امکاناتو هیڅ استفاده ونه کړي او د هغه د امر له مخې تر دې وروسته به هیڅ دولتي کارمند هم کمپاینونو کې ونډه وانخلي.

دا په داسې حال کې ده چې پرون د اتمر په پلوئ یو شمېر ټاکنیزو ډلو د انتخاباتو د تحریم خبره کړې وه او ویلي یې وو، ولسمشر غني له دولتي امکاناتو استفاده کوي ځکه نو د دوی پلویان باید ټاکنو کې ونډه وانخلي، مګر تر دې تحریم لږ وروسته رحمت الله نبیل اعلامیه ورکړه چې موږ د اتمر ډلې سره په دې تصمیم کې موافق نه یوو، بلکې موږ ټاکنو کې برخه اخلو.

د یو بل خبر له مخې ښاغلي صدیقي کابل ته د عمران خان د سفر د اوازو په تړاو وویل، تر اوسه داسې کوم معلومات نه لري او نه هم د عمران خان د سفر اجنډا روښانه شوې: (( دا به له وخته مخکې خبره وي چې په دې اړه څه وویل شي.))

صدیقي زیاته کړه، کابل له پاکستان څخه تمه لري چې د افغان سولې او جګړې د پای ته رسولو په تړاو جدي او عملي ګامونه واخلي.

شماری از شرکت‌های مخابراتی انترنت را بیست برابر به‌فروش می‌رسانند
منبع : رادیو آزادی   تاریخ: 7/30/2019

مسئولان شرکت افغان‌تلکام می‌گویند که این شرکت یک جی بی انترنت را به گونه اوسط از ۹ تا ۱۱افغانی از کشورهای بیرونی می‌خرند و دوباره آن‌را از سیزده تا چهارده افغانی به شرکت‌های مخابراتی به فروش می‌رسانند. اما یک جی بی انترنت از سوی شرکت‌های خصوصی در بدل۲۵۰ افغانی به مردم ارایه می‌شود.

در همین‌حال شماری از شرکت‌های عرضه‌کنندۀ خدمات انترنتی می‌گویند مصارف به شمول مالیۀ بلند سبب شده است تا این شرکت‌ها بسته‌های انترنتی را به‌بهای بلند عرضه کنند.

افراط درخرید و فروش انترنت از سوی شرکت‌های خصوصی مخابراتی و انترنتی در افغانستان.

شرکت افغان‌تلکام که واردکنندۀ عمدۀ انترنت در افغانستان است می‌گوید آن‌ها به‌گونۀ اوسط یک جی بی انترنت را از ۹ تا ۱۱افغانی می‌خرند و دوباره هر جی بی آن‌را به شرکت‌های مخابراتی از ۱۳ تا ۱۴ افغانی به فروش می‌رسانند. اما در مجموع شرکت‌های خصوصی مخابراتی یک جی بی انترنت را در بدل ۲۵۰ افغانی به فروش می‌رسانند که نزدیک به ۲۰ برابر بالاتر از نرخ خرید آن است.

گل نواز منگل رئیس بازاریابی شرکت مخابراتی افغان‌تلکام به رادیو آزادی در این باره گفت: ”ما از هر کشور نرخ جداگانۀ انترنت داریم، یک جی بی به ده افغانی تمام می‌شود، بعداً ما آن‌را به شرکت‌های خصوصی،۱۳ تا ۱۵ افغانی به فروش می‌رسانیم، ما انترنت را بیشتر از اوزبیکستان وارد می‌کنیم، تا اندازۀ کم از ایران و همین‌گونه از پاکستان نیز می‌گیریم. در حال حاضر تلاش داریم تا از چین نیز انترنت وارد کنیم.”

نظر به معلومات وزارت مخابرات و تکنالوژی معلوماتی افغانستان، در حدود ده میلیون تن در حال حاضر در افغانستان از انترنت استفاده می‌کنند .

افغانستان از کشورهای همسایۀ خود از طریق شبکۀ فایبر نوری انترنت وارد می‌کند؛ اما مصرف انترنت در افغانستان در مقایسه با کشورهای همسایه‌اش چندین برابر است.

با این حال یک جی بی انترنت در پاکستان در یک ماه در بدل نود کلدار و در هند روزانه یک و نیم جی بی انترنت در بدل پنج‌صد کلدار هندی برای سه ماه عرضه می شود که در این پکج تماس های داخلی نیز رایگان است.

تلاش کردیم دیدگاه‌های شرکت‌های خصوصی مخابراتی افغانستان را نیز داشته باشیم؛ اما موفق نشدیم.

از سویی هم در کنار شرکت‌های مخابراتی، شماری از شرکت‌های خصوصی که تنها خدمات انترنتی را برای شهروندان فراهم می‌سازند فعالیت دارند، اما هزینۀ آن‌ها نیز بسیار بلند است. آنان انترنت را برای مشتریان از قیمتی که خریداری می‌کنند شش چند بلندتر می‌فروشند.

بربنیاد معلومات وزارت مخابرات و تکنالوژی معلوماتی درحال حاضر انترنت از کشورهای همسایه بربنیاد سرعت یک ام بی در ثانیه ۶ تا ۱۰ دالر خریداری می‌شود.

محمد فهیم هاشمی سرپرست این وزارت در این باره به رادیو آزادی میگوید: ”در هر ثانیه قیمت یک ام بی انترنت ۶ تا ۱۰ دالر است،که برای شرکت ها به گونه اوسط ۳۸ تا ۴۵ دالر تمام می‌شود، اما این قیمت‌ها فرق می‌کنند.”

شماری از شرکت‌های عرضه‌کننده خدمات انترنتی می‌گویند به علت پرداخت مالیات بلند، چالش‌های امنیتی، معاشات بلند کارمندان، پرداخت کرایه و مصارف گونه‌گون دیگر هزینۀ عرضۀ خدمات انترنت بلند می‌رود.

یکی از این شرکت‌ها هم ندا تلکام است.

عبدالصبور رئیس بخش تخنیکی این شرکت می‌گوید :”وقتی‌که ما از افغان تلکام سرویس می‌گیریم هر شرکت مکلف می‌شود که به دولت مالیه برپدازد و اگر تمامی مصارف دفترها سنجش شود، انترنت در آن صورت برای ما پرهزینه تمام می‌شودو طبیعی است که وقتیکه انترنت را برای مشتریان عرضه می‌کنیم قمیت آن بلند می‌رود.”

قابل یاد‌آوری است که استفاده‌کنندگان انترنت بارها از بابت بلند بودن هزینۀ انترنت شکایت کرده اند، اما به گفته آنان این انتقادها جایی را نگرفته است و نه این شکایت هایشان سبب اقدامات لازم شده اند.

وزارت مخابرات و تکنالوژی معلوماتی افغانستان می‌گوید با تلاش‌های زیاد توانسته اند تا اندازه‌ای بهای انترنت را کاهش دهند.

این وزارت می‌گوید تلاش‌ها با شرکت اترا و شرکت‌های مخابراتی ادامه دارند تا خدمات انترنتی بهتر شوند و قیمت آن نیز کاهش یابد.

پاکستان د افغانانو لپاره خپلې وېزې محدودې کړې
منبع : د امریکا غږ   تاریخ: 7/30/2019

په کابل کې د پاکستان سفارت وايي، تر څو چې افغان حکومت د دغه هېواد د قونسلګریو نه بهر د پیسو په بدل کې د وېزو اخیستل بندوي دغه هېواد به یوازې، زړو ناروغانو، ښځو او پانګوالو ته وېزې ورکړي.

دغه سفارت  یکشنبه د جولای پر ۲۸مه په یوې لنډې اعلامیې کې ویلي، چې دا اقدام عاجل دی.

په کابل کې د پاکستان سفارت پر داسې مهال له خپلو قونسلګریو نه بهر د پیسو په بدل کې د وېزو تر لاسه کول مني، چې تر دې مخکې په کابل او ننګرهار کې د پاکستان د وېزې تر لاسه کولو د بهیر په اړه اندېښنې څرګندې شوي وې.

تېر کال یو شمېر کسانو په ننګرهار کې د پاکستان پر قونسلګرۍ او ساتونکو د فساد تورونه هم ولګول چې د وېزې په بدل کې له خلکو ډېرې پیسې اخلي، چې له امله په ننګرهار کې د څه مودې لپاره د پاکستان قونسلګري هم وتړل شوه.

په کابل، ننګرهار او کندهار کې هره ورځ زرګونه کسان د پاکستان سفارت او قونسلګریو ته د ویزې تر لاسه کولو په هدف ورځي خو ډېر کم کسان یې د وېزې په تر لاسه کولو بریالي کېږي.

تر دې مخکې په کابل کې د پاکستان د سفارت مخې ته هم د ویزو تر لاسه کولو بهیر کې د بې نظمیو په اړه راپورونه ورکړل شوي و.

د افغانستان د کورنیو چارو وزارت بیا وايي، پر کومو کسانو چې د فساد تور و او یا یې هم خلکو په اړه شکایتونه کړي و تر پيژندلو وروسته نیولي او د قانون منګلو ته یې سپارلي دي.

خو د دغه وزارت ویاند نصرت رحیمي نن یکشنبه له امریکا غږ سره خبرو کې د پاکستان د سفارت یاد اقدام یوه بهانه وبلل او زیاته یې کړه چې دغه سفارت نه غواړي دغه ستونزه حل کړي.

ښاغلي رحیمي وویل:داهسې یوه بهانه ده،خپله د پاکستان سفارت نه غواړي چې دغه ستونزه حل کړي، ډېری نور سفارتونه شته دي، چې هلته هم همداسې ګڼه ګوڼه وي، خو هغوی یو منظم سیستم ورته جوړ کړی دی، دا خپله ستونزه د پاکستان د سفارت ده.

د کورنیو چارو وزارت ویاند همدارنګه د پاکستان له سفارت څخه وغوښتل چې په دې اړه خپلې داخلي ستونزې حل کړي.

د افغانستان د کورنیو چارو وزارت په دې وروستیو کې په کابل کې د پاکستان د سفارت هغه دوه افغان پولس ساتونکي چې د وېزو اخیستلو پرمهال یې یو سپینږیري سړی وهلی و ونیوی.

تر هغه مخکې د دغه سفارت د وېزو تر لاسه کولو په بهیر کې د شفافیت په هدف د کورنیو چارو وزارت د دغه سفارت ټول افغان پولیس ساتونکي تبدیل کړل.

برگشت به فهرست اخبارفهرست اخبار
خلیل‌زاد: مذاکرات میان افغانان پس از توافق امریکا انجام خواهند شد
منبع : طلوع نیوز   تاریخ: 7/30/2019

زلمی خلیل‌زاد، فرستادۀ خاص ایالات متحده امریکا برای صلح افغانستان روز یک‌شنبه (۶ اسد) گفته‌است که مذاکرات میان افغانان، پس از تکمیل توافق‌ها میان امریکا و طالبان انجام خواهند شد.

این گفته‌ها پس از آن ابراز می‌شوند که شنبه‌شب، وزارت دولت در امور صلح اعلام کرد که گفتگوها میان حکومت افغانستان و طالبان تا دوهفته آغاز، خواهند شد.

هم‌زمان با این، این وزارت در یک خبرنامه‌یی‌که به رسانه‌ها فرستاده‌است، گفته‌است که کار و مشوره برای تعیین هیئت پانزده نفری برای این گفت‌وگوها آغاز شده‌است.

در خبرنامه آمده‌است: «در پی تلاش‌های دولت برای شکل‌گیری مذاکرات رودررو میان جمهوری اسلامی افغانستان و طالبان، این مذاکرات طی دو هفته آینده آغاز می‌گردد. وزارت دولت در امور صلح کار و مشوره با طرف‌های ذی‌دخل را به خاطر تعیین هیئت ۱۵ نفری به راه انداخته و اکنون در حال نهایی‌سازی لیست هیئت مذاکره‌کننده است.»

پیش از این، طالبان گفتگوها را با حکومت افغانستان رد کرده اند؛ اما عمران خان، نخست وزیر پاکستان در دیدارش با دانلد ترمپ، رییس‌جمهور امریکا گفته بود که طالبان را به میز مذاکره با حکومت افغانستان خواهد آورد.

این همه در حالی‌است که خلیل‌زاد چند روز است که در کابل به‌سر می‌برد و سرگرم گفت‌وگوها با رهبران حکومت وحدت ملی دربارۀ چگونگی آغاز گفت‌وگوها میان طالبان و حکومت است.

صدیق صدیقی، سخن‌گوی رئیس‌جمهور روز شنبه در یک نشست خبری گفت که قرار است آقای خلیل‌زاد برای مدت طولانی تری در کابل بماند و روی ایجاد هیئت گفت‌وگو کنندۀ حکومت با رهبران حکومت گفت‌وگو کند.

از سوی دیگر، طالبان روز یک‌شنبه گفتگوها را با حکومت افغانستان رد کردند و افزوه‌اند که «مذاکرات بین‌الافغانی با تیم مشترک همه جهت‌های سیاسی خواهد بود، ادارۀ کابل به حیث حکومت نه بل همچون سائر جهت‌ها یک جهت خواهد بود.»

استخدام جوانان از سوی گروه‌های افراطی در پوهنتون‌های افغانستان

استخدام جوانان از سوی گروه‌های افراطی در پوهنتون‌های افغانستان
منبع : رادیو آزادی   تاریخ: 7/26/2019
آرشیف، تظاهرات محصلین پوهنتون کابل بر علیه قانون محو خشونت علیه زنان. 22May2013

گروه‌های افراطی در افغانستان به استخدام جوانان در پوهنتون‌های این کشور آغاز کرده‌اند.

یک تعداد از محصلین در پوهنتون‌های مختلف افغانستان می‌گویند که در این بخش محصلین فاکولته‌های شریعات و حقوق بیشتر ترغیب می‌شوند.

بصیره اختر محصل پوهنتون کابل که بزرگترین و قدیمی‌ترین مؤسسه اکادمی در افغانستان می‌باشد در اواخر قربانی ظهور افراطیت در این پوهنتون بوده‌است.

بصیره ۲۲ ساله که در سال چهارم فاکولته حقوق مشغول تحصیل است می‌گوید که در سال‌جاری دو بار مورد لت و کوب قرار گرفته است.

وی افزود: ”در تاریخ پنج ثور اتفاقی که به من افتید این بود که یک گروه آمدند به من حمله کردند و مرا لت و کوب کردند بخاطر پس رفتن چادر من و مرا محکوم به ترویج عیسویت کردند. مرا با مشت و لگد زدند. ماه بعدش یعنی به تاریخ ۲۰ جوزا باز یک گروه به وسیله چوب‌های درخت آمدند به من حمله کردند و مرا محکوم به ترویج عیسویت کردند و می‌گفتند ملک اسلامیست ما این را مسلمان و آدم می‌سازیم.”

قضیه بصیره قطرۀ از بحر است زیرا گروه‌های افراطی مانند داعش و طالبان می‌خواهند پوهنتون‌ها را میدان استخدام برای مفکوره‌های خود بسازند که این عمل تهدیدی برای آینده افغانستان و صلح این کشور می‌باشد و حتی بعد از توافق صلح هم منبع نگرانی به این کشور خواهد بود.

در اول‌های ماه سرطان مقامات افغان خبر دادند که یک حلقه از افراطگریان را بازداشت کرده‌اند که یکی از آن‌ها استاد پوهنتون کابل می‌باشد و سه تن دیگر آن‌ها از فارغان فاکولته شریعات است که شاگرد همین استاد بودند. یک ماه قبل از این یک استاد دیگر هم به همین اتهام دستگیر شده بود.

پوهنتون ننگرهار در این اواخر میدان استخدام برای گروه داعش شده و طالبان هم در آن فعال می‌باشند.

در یک تحقیق که اخیراً در مورد ظهور افراطیت در شبکه تحصیلات عالی افغانستان صورت گرفته معلوم شده است که ۳۴ درصد پرسش شده‌ها از سیستم فعلی دموکراسی در افغانستان حمایت می‌کنند و ۵۱ درصد از امارت اسلامی که نام رسمی گروه طالبان می‌باشد، حمایت کرده‌اند ولی ترجیح می‌دهند که این نام خلافت اسلامی باشد.

عبدالوهاب صدیقی پروفیسر ژورنالیزم در پوهنتون هرات به رادیو آزادی گفت که او به عضویت حزب التحریر دعوت شده که یک حزب جهانی و خواهان حاکمیت خلافت اسلامی است.

وی گفت: ”آن‌ها تحقق آرمان خلافت اسلامی در افغانستان را دارند و این‌که نظام جمهوری اسلامی از افغانستان برچیده شود و بجای آن خلافت اسلامی جایگزین شود، این نوع مسایلی بود که زیر عناوین مختلف با استفاده از متون دینی آنرا توجیه می‌کردند. گویا افغانستان کشور اشغال شده‌است و ما باید در زمینه جهاد و مقاومت نیروها را بسیج کنیم.”

حبیب الرحمن نوری یک فارغ التحصیل فاکولته حقوق پوهنتون کابل به رادیو آزادی گفت که در تمام دوره تحصیل شاهد همچون تلاش‌های بوده و حتی استادان شاگردان را به افراطیت دعوت می‌کردند.

وی گفت: ”بلی از زمان آغاز تحصیل تا ختم تحصیل ما با همچو مواردی برخورده‌ایم. یک تعداد استادهای استند که تحصیلات‌شان در مدارس دینی در کشورهای خارجی از جمله پاکستان سپری شده، این‌ها کاملاً یک اندیشه تاریک نسبت به کشور، به نظام و به مردم دارند و می‌خواهند یک خلافت اسلامی در اینجا تأسیس شود.”

معاون دوم ریاست جمهوری افغانستان سرور دانش روز ۱۱ جولای در یک سیمینار در کابل در این مورد هشدار داد.

سرور دانش معاون دوم رئیس جمهور افغانستان

وی افزود: ”در پوهنتون اگر بجای علم و تحقیق، روی‌کردهای افراطی و ایدیالوژی‌های تندروانه جایگزین شود، کشور ما یک بار دیگر بسمت انحراف و بحران کشانده خواهد شد. من از همه استادان عالیقدر پوهنتون‌ها و همچنین از علمای دین شناس می‌خواهم که با دلیل و منطق در مقابل جریان‌های افراطی بی‌ایستند.”

حمیدالله فاروقی رئیس پوهنتون کابل در این اواخر اظهار داشت که پوهنتون نمی‌تواند از چیزی‌که در جامعه جریان دارد در امان بماند. اما او تعهد نمود که از پوهنتون کابل در برابر این مفکوره‌ها حفاظت خواهد کرد.

او گفت؛ پوهنتون همچون یک مؤسسه مسئول به چنین فعالیت‌های غیر قانونی که به جامعه تهدید بار می‌آورد اجازه نخواهد داد.

پمپیو: د افغانستان په اړه د ټرمپ تګلاره کې بدلون نه دی راغلی
منبع : بی بی سی   تاریخ: 7/26/2019

د امریکا د بهرنیو چارو وزیر مایک پمپیېو افغان ولسمشر محمد اشرف غني ته ډاډ ورکړی، چې د سوېلي اسیا په اړه د ولسمشر ټرمپ تګلاره کې بدلون نه دی راغلی. د امریکا د بهرنیو چارو وزارت لخوا خپره شوې خبرپاڼه کې راغلي، دواړو خواو په ټیلیفوني خبرو کې منلې، چې په وینا یې اوس د دې وخت دی چې د خبرو له لارې د افغان جګړې د ختمولو لپاره هڅې ګړندۍ شي.

د خبرپاڼې په وینا، ښاغلي پمپېو ویلي، امریکا دې ته هم ژمنه ده، چې د اړوندو شرطونو پر بنسټ په افغانستان کې د خپلو ځواکونو شمېر کم کړي.

د امریکا د بهرنیو چارو وزارت د خبرپاڼې له مخې له افغان ولسمشر محمد اشرف غني سره په ټلیفوني خبرو کې د بهرنیو چار وزیر مایک پمپیو هغه ته ډاډ ورکړی چې د سویلي اسیا لپاره د ولسمشر ډونالډ ټرمپ کړنلاره نه ده بدله شوې.

خبرپاڼه زیاتوي ښاغلي پمپیو ډاډ څرکند کړی چې د امریکا کړنلاره هماغه ده له څه ډول چې له وړاندې ټاکل شوې او هغه دا چې امریکا د وضعیت په پام کې نیولو سره له افغانستان سره د مرستې لپاره ژمنتیا لري.

خبرپاڼه زیاتوي په دې ټلیفوني خبرو کې دواړو په دې هوکړه وکړه او وې ویل چې اوس د دې وخت را رسېدلی چې د خبرو له لارې د افغانستان د جکړې د پاې ته رسولو لپاره روانې هڅې ګړندۍ شي.

د امریکا د بهرنیو چارو وزارت زیاتوي ښاغلي پمپیو افغان ولسمشر محمد اشرف غني ته وویل، د لوی درستیزانو د کمېټې مشر جنرال جوزف ډانفورډ او د سولې لپاره د امریکا زلمی خلیلزاد کابل ته د دې لپاره ورغلي چې د سولې لپاره د راتلونکي پړاو په تفصیل خبرې وکړي.

په دې ټلیفوني خبرو کې د امریکا د بهرنیو چارو وزارت د خبرپانې له مخې افغان ولسمشر ډاډ ښودلې چې ”له امریکا سره په ګډه به په سوله‌يیز، با ثباته او د داسې یوه افغانستان لپاره کار وکړي چې د ترهګرۍ مرکز نه وي”.

د افغان ولسمشر دفتر د دې ټلیفوني خبرو په تړاو څه نه دي ویلي خو ښاغلي غني پرون یوې غونډې ته په وینا کې وویل” سوله د افغانستان لومړيتوب دی خو داسې سوله چې تل پاتې وي”.

”زمونږ اصلي خبره سوله ده، تل ‎پایه سوله، با عزته سوله. اوس وخت د دې دی چې زموږ ټول ګاونډیان دې پایلې ته ورسېږي چې یو با ثباته افغانستان، یو روښانه افغانستان، یو باعزته افغانستان د دوی په ګټه دی؛ با عزته سوله راتلونکې ده انشاالله”

په دې ټلېفوني خبرو کې د افغانستان په اړه د امریکا د کړنلارې پر ځای پاتې کېدو د امریکا د بهرنیو چارو د وزیر ټینګار ښایې هغو اندېښنو ته ځواب وي چې د افغانستان د جګړې په اړه د ولسمشر ډونالډ ټرمپ د څرګندولو او د افغانستان په مسله کې د پاکستان ته د مهم رول د ورکولو له امله رامنځ ته شوي دي.

ښاغلي ټرمپ د پاکستان د لومړي وزیر عمران خان سره په ګډه خبرې غونډه کې ویلي و چې، پاکستان به له افغانستان څخه د امریکا په وتلو کې مرسته کوي.

ټرمپ ویلي که وغواړي نو د افغانستان جکړه ګټلی شي، خو ښایي لس میلیونه افغانان ووژل شي او افغانستان د ځمکې له نقشې لری شي خو ده ویلي نه غواړي داسې کار وکړي.

دې څرګندولو په افغانستان کې په ولسي او رسمي کچه سخت غبرګونونه پارولي دي.

انتقاد خانواده‌های قربانیان از ناتوانی حکومت در تأمین امنیت
منبع : طلوع نیوز   تاریخ: 7/26/2019

خانواده‌های قربانیان حمله‌های انتحاری امروز، مسؤولان امنیتی به خصوص رهبران حکومت وحدت ملی را به کوتاهی در تأمین امنیت همشهریان کشور می‌کنند.

این خانواده‌ها می‌گویند که خانواده‌ها و فرزندان رهبران و مقام‌های بلندپایۀ حکومت در بیرون از افغانستان به‌سر می‌برند و این مقام‌ها درد و زجر خانواده‌هایی را که اعضای شان را در حمله‌های هراس‌افگنانه از دست می‌دهند، درک نمی‌کنند و به همین خاطر در تأمین امنیت هموطنان بی‌پروایی می‌کنند.

ابراهیم، از نزدیکان یکی از قربانیان حمله‌های انتحاری امروز در کابل است: «بچۀ کدام رهبر تاکنون [در این گونه رویدادها] کشته شده‌است؟ بچۀ کدام رهبر در جبهه شهید و یا کشته شده‌است؟»

محمدذاکر نیز یکی از نزدیکانش را در حمله‌های انتحاری امروز از دست داده‌است: «سال‌هاست که ما همین‌طور شهید می‌دهیم. هیچ‌ وقت تو [رئیس‌جمهور] رهبر واقعی نبودی! این حکومت تو هم که تاکنون وجود دارد، ما ده‌ها هزار شهید دادیم [برای سرپا نگهداشتنش].»

در یک انفجار ماین و دو حملۀ انتحاری پیش از چاشت امروز در حوزه‌های شانزدهم و نهم شهر کابل، دست‌کم یازده غیرنظامی جان باختند و بیش از چهل تن دیگر زخمی شده‌اند.

مسؤولیت حملۀ انتحاری در حوزۀ نهم را گروه طالبان به عهده گرفته‌است.

انفجار و حملۀ انتحاری در حوزه شانزدهم، بر یک موتر حامل کارمندان وزارت معادن و پترولیم انجام شدند – پنج زن و یک کودک در میان جان باخته‌گان این دو رویداد استند.

از این میان، یک مادر با دخترش که کارمندان وزارت معادن بودند نیز یک‌جا، در رویدادهای هراس‌افگنانۀ جان باختند.

اسماعیل که تنها دونیم سال داشت نیز در حمله بر موتر کارمندان وزارت معادن پترولیم جان باخت و عالیه، مادرش به شدت زخم برداشته‌است و هنوز هم بیهوش است.

نزدیکان عالیه، می‌گویند که عالیه کارمند ریاست منابع بشری وزارت معادن بود و با همسر و کودکانش یک سال پیش از ترکیه اخراج شده بودند.

شریفه، یکی از نزدیکان عالیه گفت که این بانو دو فرزند هفت ساله و چهار ساله دیگر نیز دارد: «[نشست] دوحه چه فایده کرد؟ نتیجه‌اش این‌ است!»

به گفتۀ مسؤولان شفاخانه‌ها، تمامی جان باخته‌گان و زخمیان این حمله‌ها غیر نظامیان استند. این مسؤولان می‌گویند که چهار تن از زخمیانی‌که به شفاخانۀ وزیر محمد اکبر خان انتقال داده شده‌اند، وضعیت شان وخیم است.

د کابل، ننګرهار او تخار په بریدونو کې لږترلږه ۶۰ تنه وژل شوي
منبع : تاند   تاریخ: 7/26/2019

د کابل د(پنجشنبې) په درو بریدونو کې د دوو مسوولیت داعش په غاړه واخیست.

تر دې وړاندې د یوه برید مسوولیت طالبانو منلی و.

د افغان امنیتي او روغتیايي چارواکو په وینا په د بریدونو کې لږترلږه ۱۵ تنه ملکیان وژل شوي او شاوخوا ۴۵ نور ژوبل دي.

دا بریدونه په داسې وخت وشول چې د امریکا او بریتانیا لوی درستیزان کابل ته راغلي دي.

د کورنیو چارو وزارت ویندوی نصرت رحیمي وايي، لومړنۍ چاودنه د سهار په ۸ بجې او ۱۰ دقیقې د کابل په ختیځ کې هغه مهال وشوه چې یوه موټرسایکل سپاره انتحاري ځان له کانونو او پیترولیم وزارت د کارکوونکو د سپرلۍ له بس سره ټکر کړ.

ښاغلی رحیمي وايي، په دوو نورو چاودونو کې، چې یوه یې موټر بمي وه چې په نتیجه کې یې لږترلږه ۵ ښځې او یو ماشوم ووژل شول.

له دې سره په یو وخت په ننګرهار کې د سپرلیو په یوه موټر کې د یوې کورنۍ ۱۳ غړي ووژل شول.

دا پېښه  سهار په خوږیاڼي ولسوالي کې د موټر په لاره کې د اېښودل شوي ماین د چاودنې په نتیجه کې وشوه.

د پېښې ډېری قربانیان ښځې او ماشومان دي.

له دې جلا په تخار کې د طالبانو په حمله کې ۳۳ سیمه ییز پولیس وژل شوي دي.

د کابل د یوې حملې مسوولیت طالبانو په غاړه واخیست خو د دوو نورو په تر ماسپښینه پورې هیڅ ډلې څه ونه ویل وروسته داعش وویل چې دا بریدونه دوی کړي دي.

حمله مرگبار قوای هوایی برموضع طالبان درهلمند
منبع : باختر   تاریخ: 7/26/2019
درحمله قوای هوایی بریک موضع طالبان در هلمند شش هراس افگن کشته شدند.
این حمله دیشب درست هنگامی انجام شد که طالبان مشغول سازماندهی حمله های هراس افگنانه در موضع شان بودند.
یک قومندان ارشد اردوی ملی درجنوب کشوربه آژانس باخترگفت که دراین حمله قوای هوایی شش طالب مسلح کشته شدند.
اوگفت دراین حمله موضع طالبان با همه تجهیزات جنگی آن با خاک یک سان شده است.
یک خبردیگر حاکیست که از وقوع یک رشته انفجار ها در هلمند جلوگیری شد.

ماموران امنیتی امروز ده ماین را از راه های پررفت  وآمد هلمند کشف و خنثی کردند.
درپیوند به این ماین گذاری ها کسی بازداشت نشده است.
نور: که په ټاکنوکې درغلی وشی، له طالبانو سره یو ځای کېږم
منبع : پشتو نیوز   تاریخ: 7/26/2019
دبلخ پخوانی والی او دجمعیت ګوند اجرائیه رئیس «عطاء محمد نور» ګواښ کړی، چې راتلونکې ټاکنې باید شفافی وی او که په ټاکنو کې درغلی وشی دی به داړتیا په وخت له طالبانو سره ودرېږی.
عطاء محمد نور له طلوع نیوز سره په ځانګړې مرکه کې وویل « که چېرې ټاکنې د ۲۰۱۴ میلادی کال ټاکنو ته ورته وی، په ښه توګه مدیریت نه شی او تقلب را باندې تحمیل کړئ، نو دا یقینی ده چې افغانستان به په مستقیم ډول بحران ته ولاړ شی.»
دنور په خبره، که چېرې په ټاکنو کې درغلی وشی او یو مفسد نظام یې له لارې منځته راشی دوی به یې په وړاندې له هرې شونې لارې کار واخلی، « په هره بیه چې وی، موږ په خپل ځان دا متقلب، مفسد او دیکتاتور حکومت بیا منو، هغه که له هرې لارې وی، که دبحران له لارې وی، دجګړې له لارې ممکنه وی او یا له طالبانو سره په یو ځای کېدلو شونی وی.»                     
امریکا: طالبان یوه نه، بلکې څو ډلې دي
منبع : تاند   تاریخ: 7/26/2019

دامریکا دفاع وزارت په خپل راپور کې وایي، طالبان یوه ډله نه ده بلکې، له مختلفو ایډیالوژیو، فکري زاویو او اهدافو سره په یوه ډله کې راټولې شوې څو ډلې خلک دي. پنټاګون زیاته کړې، یو شمېر طالبان غواړي له افغان حکومت سره کار وکړي، خو ځینې بیا افغان حکومت سره حتی خبرې کول هم نه غواړي او په دې تړاو راډیکال دریځ لري.

دامریکا ددفاع وزارت په وینا طالبانو کې ځینې داسې خلک شته چې پرته له قید و شرط څخه په سمدستي ډول دامریکایانو وتل له افغانستانه غواړي، خو ځینې یې بیا وايي، امریکا باید دمهالوېش له مخې او شرایطو ته په پام کرار کرار خپل سرتېري له افغانستانه وباسي. خو دامریکا ددفاع وزارت دمرکزي قومندانۍ قومندان جنرال ډانفورډ افغانستان ته په خپل تازه سفر کې چې اوس هم کابل کې دی، ویلي، دوی به دطالبانو پرضد جګړه کې افغان حکومت سره په ګډه خپل ماموریت ته دوام ورکړي.

نوموړی وايي، افغان ځواکونه دغو طالبانو سره جګړه کوي او دا ورفهموي چې تاسې جګړه نه شئ ګټلی. نوموړی وايي، په افغانستان کې د دوی ماموریت کې کوم تغیر تراوسه نه دی راغلی.

                   

انډونیزیا بیا افغان او پاکستاني علما یو کنفرانس ته راټولوي
منبع : تاند   تاریخ: 7/26/2019

افغان حکومت او اندونیزیايي چارواکي وايي، ډېر ژر به دافغانستان، اندونیزیا او پاکستان دعلماو دوېمه درې اړخیزه ناسته تر راتلونکې میاشتې پورې جوړه شي. دملي امنیت شورا د دفتر له مرستیال عتیق الله نوشېر سره په کتنه کې دآسیا پسېفیک او افریقا لپاره داندونیزیا دبهرنیو چارو وزارت مسئول ډیسرا پارکایا ویلي، دناستې لپاره د اګست ۲۶ مه او ۲۷ مه په پام کې نیول شوې ده.

اندونیزیايي لوري له کابله غوښتي چې دې کنفرانس ته خپل علما معرفي کړي. ښاغلي ډیسرا پارکایا په ورته وخت کې وویل، هیواد به یې ډېر ژر دافغان مېرمنو یو کنفرانس هم راوبولي، چې په هغه کې به دسولې، پراختیا، دبې وزلۍ دله منځه وړلو او داسې نورو موضوعاتو په اړه خبرې اترې او بحثونه وشي.

بلخوا دانډونیزیا په کوربه توب دعلماو درې اړخیز دویم کنفرانس په تړاو دملي امنیت شورا ویاند کبیر حقمل وايي، دې ناسته کې به دتېرکال دجاکارتا دعلماو کنفرانس په پریکړو بیا ټینګار وشي، چې په کې هر ډول ترهګریز بریدونه رد شوي وو.

                  

واشنگتن پُست: افغان‌ های متحد با امریکا، نباید از اظهارات ترمپ نگران شوند
منبع : رادیو آزادی   تاریخ: 7/26/2019

واشنگتن پُستاگر کلمات نظامی برندۀ جنگ می‌ شود، رئیس ‌جمهور دونالد ترمپ، یکی از فاتحان بزرگ تاریخ است. روزنامه پس از اظهارات دوشنبۀ ترمپ روی افغانستان تمرکز کرده‌است. ترمپ گفته بود، اگر بخواهد جنگ افغانستان را در ۱۰ روز پایان داده می‌ تواند، اما ۱۰ میلیون تن کشته خواهد شد و این کشور نابود می ‌شود، بناءً چنین کاری نمی‌ کند.

این روزنامه می ‌نویسد، گروه طالبان بین ۲۰ تا ۳۰ هزار جنگجو دارد که به جنگ ‌های چریکی مشغول اند و فابریکۀ تولید سلاح و تانک ندارند که از طریق هوا هدف قرار گیرند. در ادامه آمده است، طالبان در میان مردم پنهان می ‌شوند و اگر امریکا در این جنگ ۱۰ میلیون تن را بکشد، یک جنایت جنگی را مرتکب می ‌شود و آن ‌سو طالبان هم شکست نمی ‌خورند، زیرا رهبران ‌شان در پاکستان هستند.

واشنگتن پُست در ادامه نوشته که افغان‌ های متحد با امریکا، نباید از این اظهارات دونالد ترمپ نگران شوند، زیرا او می ‌خواهد توافق صلح صورت گیرد و نیرو های امریکایی از افغانستان بیرون شوند.

  • یو. اس. ای تودی

به وضعیت مهاجران افغان در ایران پس از افزایش تحریمات امریکا تمرکز کرده‌ است. به‌ گفتۀ روزنامه، با ادامۀ تشنجات میان رهبران امریکا و ایران، میلیون ‌ها مهاجر افغان نخستین کسانی اند که بیشترین آسیب را متحمل می ‌شوند. در ادامه آمده است، در این تنتشنجات سیاسی، سه میلیون تعبه افغانستان که در ایران به ‌سر می‌ برند، به فراموشی سپرده شده‌اند.

یو. اس. ای تودی به این هم پرداخته که مهاجران افغان از چندی به این ‌سو اجازه یافته اند در چندین عرصه در ایران کار کنند و خدمات صحی هم برای‌ شان فراهم می ‌شود. فرزندان کسانی که اسناد قانونی ندارند نیز به دنبال سال ۲۰۱۵ میلادی اجازه رفتن به مکاتب را کسب کرده‌اند، اما تحریمات امریکا وضعیت را دگرگون ساخته است.

بر بنیاد معلوماتی که روزنامه به ‌دست آورده، شمار زیادی از مهاجران افغان به غذای کافی دسترسی ندارند و یا برای کمک، به همسایه‌ های شان اتکا می‌ کنند. شمار دیگر دارایی‌ های شان‌ را می ‌فروشند تا نیازمندی ‌های اولیۀ زند‌گی ‌شان را تأمین کنند. این روزنامه نوشته که شمار زیادی از افغان ‌ها در ایران، مشغول کار در بخش خیاطی اند، اما هنگامی که کارخانه‌ های خیاطی بسته شدند، آن‌ ها در بی ‌سرنوشتی بسر می‌برند.

دونالد ترمپ رئیس‌ جمهور امریکا در ماه می سال پار از توافق هسته‌ای چهار سال پیش با ایران بیرون شد و تحریمات شدید را بر آن‌ کشور به اجرا گذاشت. این روزنامه در پایان نوشته‌اش آورده است، تصمیم رهبران به خود آن ‌ها آسیبی نمی ‌رساند، بلکه فقیر‌ترین‌ ها صدمه می‌ بینند. یکی از آسیب ‌پذیرترین‌ ها، مهاجران افغان اند و به ‌گفتۀ روزنامه تا حالا، صدای آن‌ ها از سوی واشنگتن و تهران شنیده نشده‌ است.

ستونزه شعر ویلو کې نه ده، درد له بل ځای دی!

 

ویل کیږي، ولسمشر غني وړمه ورځ«افغانستان ګهواره ی زبان فارسي – دري» تر سرلیک لاندې سیمنار کې د خبرو په ترڅ کې د مولانا بلخي کوم شعر په اشتبا سره ویلی دی او د ځینو په ګومان، بویه نه بخښوونکې تېروتنه يي کړې ده. دې لړ کې یو تن ولسمشر ته د «مشوره مفید» په نوم د لارښوونو او سپارښتونو لوی لیست وړاندې کوي، له دې لیست څخه څو جملې دلته د بېلګې په ډول رااخلم، نوموړی لیکي« استعداد خواندن اشعاررا ندارد لطفآ کلام بزرگان ادب دری را باتغیر کلمات بی مفهوم وبی وزن وبی قافیه نسازد ودیگر شعر نخواند»!

کېدای شي څوک په خبرو او یا شعر ویلو کې اشتبا وکړي ولسمشران، پوهان، لیکوالان، شاعران او نور هم له داسې تېروتنو مشتثنا نه دي او تېروځي، خو نه ښای دا نه بخښل کېدونکې ګنا وګڼل شي او د ګټورې نېوکې پرځای په بې سروبوله کلمو او د کوڅې په ژبه وغندل شي.

تر کومه ځایه چې د «مشوره مفید» لیکونکي له نږدې پېژنم، نوموړی نه شاعر دی، نه ادیب او دا دواړه ادعاوې د هغه په یادو جملو کې هم له ورایه ښکاري. ادیب او شاعر په داسې شډله او شاړه ژبه نېوکه نه کوي، هغه هم د هېواد پر ولسمشر!

په پوخ باور، دلته سیاسي او نورې موخې دي چې لیکونکي يي د ولسمشر په وړاندې د کوڅې ژبې کارولو ته اړکړی دی!

که چیری ولسمشر پښتوژبی نه وای او بل څوک وای، هیڅکله به د «مشوره مفید» لیکونکي نه وای لیکلی چې ولسمشر« استعداد خواندن اشعار را ندارد….. ودیگر شعر نخواند»!

جیګپوړي چارواکي ډېر دي چې هره ورځ هذیان وايي، خو غرضي لیکوالان يي مداحي او ستاینه کوي، اپلتو او ورانکاریو ته يي لاهڅوي!

د ۸ صبح په نوم رسنۍ هم په یوه مقاله کې ورته لیکنه کړې، د مقالې لیکونکی لومړی په بېلا بېلو پیرونو کې افغاني ټولنه کې د شعر په ارزښت غږېدلی او بیا يی له دغو اوږد سفر څخه پر ولسمشر باندې د ګوزار لپاره له «واو» څخه «بو» جوړکړی او په پای کې يي ولسمشر ته سپارښتنه کړې چې «جبر نیست، شعر نخوان»!

د ۸ صبح او د «مشوره مفید» لیکونکو د ناروغه اوغرضناکو څرګندونو که تېر شو، ولسمشر غني په نوموړي سیمنار کې په سیمه کې د درې ژبې د ځای او دریځ په اړه بېسارې لارښوونې کړې. ولسمشر په سیمنار کې بیخي نوي مسایل وړاندې کړي چې افغان روڼ اندي باید پرې ژور غور وکړي او د پلیتوب په برخه کې د حکومت همکار واوسي.

ولسمشر وايی«دري ژبه، د پامیر له غرونو او تخارستان کهن نه ترهندوستان او د فردوسي د فارسي د رسا او ساده ژبې نه د بېدل ترغرونو رسېدلې او پر دغو سیمو یې د فرهنګ سیورۍ خپور کړی دی. د ژبپوهنې پیاوړي څېړونکي، د دغې ژبې د روزنې او پالنې ځای او زانګو، نننی افغانستان ګڼي. ازادی راډیو»

پکار دا ده چې د مولانا د شعر د څرنګوالي او په دې اړه د غرضي نېوکو پرځای، د ولسمشر غني پورته څرګندونو ته پام شوی وای او له هغو هر اړخیز ملاتړ شوی وای.

ولسمشرپه سیمنار کې زیاتوي«ضرورت دا دی چې په هغه اندازه چې پراقتصادي، سیاسي او امنیتي برخو پانګونه کېږي، د دې وخت را رسېدلی چي په خپل فرهنګ هم پانګونه وشي. دري ژبه د فارسي د لویې سیمې د رامنځته کېدو وسیله ده چې افغانستان په ‌دغه سیمه کې اساسي رول لري، که ګډ لید ونه ‌لرو، هر ډول اقتصادي وده مو نه‌ شي یوځای کولی، له کوم افراطیت سره چې مخ یو، مرمۍ ورته ځواب نه وايي، اساسي ټکی فکري لید لوری دی.»

ولسمشر په خپلو یادو څرګندونو کې ډېرو مهمو ټکو ته اشاره کوي، له هغې ډلې:

ــ د فارسي ـ- درې ژبې د روزنې او پالنې ځای او زانګو نننی افغانستان دی

 ــ ګډ فکري لیدلوری

دلته باید، ټولې هغه لارې راوسپړل شي او اړین ګامونه واخیستل شي چې زموږ ټولنه يي ناخوالو او انقطابونو سره مخ کړې ده.

افغاني ټولنه کې له بده مرغه په تېرو څو لسیزو کې سمتي، ژبني، مذهبي او قومي مسایلو ته لمن وهل شوې او افغانان يي د یووالي پرځای، توپيرونو او شخړوته کېنولي. بېلابېلو توپيرونو له افغانانو د نظر ګډ لوری اخیستی دی. ولسمشر همدې ته په اشارې سره وايی که د افغانانو په ګډ فرهنګ او ګډ تاریخ ډډه ونه شي، که د ملي ګټو او ارزښتونو پر بنسټ ګډ فکري لید لوری رامنځته نه شي، که په اقتصادي او مالي ډګر کې وده هم وشي، موږ د یوه ملت پتوګه په سیمه کې هغه ستونزې چې مخې ته پرتې دي نه شو حلولای او هغه دندې چې ور سره مخ یوو، نه شو ترسره کولای.

که ماڼۍ او ودانۍ هر څونه لوړې او ښکلي جوړې کړو، که د پرتوګ پرځای پتلون واغوندو او نیکټايي وتړو چې فکر بدل او اصلاح نه شي په پلازمېنه، کابل کې به د «فرخندې» د ژوندۍ سیځلو پشان هره ورځ ناورین زیږوو!

پر ولسمشر غني نېوکګر، د مولانا کلام د خپلو شومو موخو لپاره د یوې پلمې پتوګه کاروي، که نه د دوی اصلي موخه د مولانا کلام نه، بلکې د ولسمشر یادې څرګندونې دي.

ایران زموږ پر ځینو لیکوالو، شاعرانو او په اصطلاح روڼ اندو دومره اغیز کړی چې چمتو دي خپل ټول ملي ارزښتونه او شتمنۍ د هغه هېواد په پښو کې کیږدي او د ایران د سر نذرانه يي کړي. دوی چمتو نه دي دغه تاریخي حقیقت چې درې ژبه د افغانستان او بلخ څخه لویدیځ خوا، ایران ته تللي او هلته فارسي شوي، ومني. کله چې ویل کیږي درې ژبه د فارسي د لويي سیمې د رامنځته کېدو وسیله ده، غوږونه يي بوڅیږي او د ځان او افغانستان پرځای يي پر ایران پیرزوینه او لورنه هڅیږي. د فرهنګ په برخه کې چې کوم رول لرغوني افغانستان په سیمه او د فارس او اوسني ایران په لور لوبولي، دوی يي بابیزه ګني او د دوی په اند یوازې پخواني فارس او اوسني ایران دی چې افغانستان او سیمه يي خړوبه کړې او نور ملتونه او قومونه هیڅ!

په سیمنار کې ولسمشر غني افغان پوهان او په تېره بیا د بلخ پوهان او روڼ اندې نویو دندو ته رابولي. ولسمشر د افغانستان او د بلخ د تاریخي برم د بیرته تازه کولو په اړه غږیږي.

ایران چې د افغانستان د ژبو او فرهنګ په غلا کولو يي صرفه نه دی کړې او د افغاني فرهنګ او تاریخ دښمن ګڼل کیږي، غواړي د بلخ د عظمت او لویا او د افغاني فرهنګ د غوړېدا او ځلا مخه ډب کړي.

کېدای شي ځیني افغانان په لویلاس نه، بلکې له هغه ځایه چې ایرانیزم يي په ځان او اروا کې ریښې ځغلولي او پوخ ځای يي نیولي، داسې خبرې له خولې راوباسي.

همدارنګه ځيني کسان د ولسمشر د خبرو د منځپانګې او ماهیت  پرځای، ظاهري بڼې اوشکلونو ته ارزښت ورکوي چې د دې دواړو تاوان هم بابېزه نه شي ګڼل کېدای!

که طالبان د افغانستان او کابل پرځای، پنجاب او اسلام اباد ته په خدمت بوخت دي، ایران پلوي افغانان بیا د کابل او بلخ پرځای، د تهران او قم  مزدورۍ کوي، د ایران په خدمت کې لاسونه تڼاکې کوي او د ایراني فرهنګ لپاره تندي خولې کوي!

د ۲۰۱۹ کال د جولای ۲۱ مه

سرلوڅ مرادزی

 

 

 

 

 

محب: که ’سوله دنظام ړنګولو پروژه وي’ په وړاندې به یې ودریږو

منبع : د امریکا غږ   تاریخ: 7/21/2019

دافغانستان دملي امنیت شورا سلاکار حمدالله محب، یو ځل بیا دافغان سولې په اړه دامریکا روانو هڅو ته په اشاره ویلي، افغانان باعزته سوله غواړي، خو که چیري دسولې روان بهیر دافغان نظام ړنګولو یوه دسسه وي په وړاندې به یې ودریږي.

نوموړي پرون پنجشنبه د«چنګاښ پر۲۷مه» په پروان ولایت کې یوې غونډې ته وینا کې ویلي چې د«دافغانستان دخلکو دښمنان» داوسني نظام دړنګولو هڅې کوي. محب ویلي: ”موږ دافغانستان خلک غواړو چې زموږ هېواد ته یو واقعي سوله راشي، باعزسته سوله، خو که چیري سوله یوه پروژه وي، او یا یوه دسسه وي چې زموږ نظام ړنګ کړي… د کورنیو جګړو لامل شي، ټوله یې په وړاندې مبارزه کوو.”

دافغانستان دملي امنیت شورا سلاکار ډاډ ورکړ چې افغان حکومت به هیڅ کله دافغانستان خلک دیوې ”پروژې” قرباني نه کړي. هغه همدارنګه وویل:”موږ له خپلو نړیوالو همکارانو مننه کوو، چې زموږ سره په وروستیو کلونو کې همکاري کړې، خو که چیري موږ یو فکر ونه لرو، او که چیري اړتیا پیدا شي چې موږ خپل لاره بېله کړو، دا کار هم کوو، هر شخص او هر هېواد خپلې ګټې په نظر کې نیسي، موږ ته دافغانستان له ګټو څخه پرته هیڅ یوه ګټه لوړه نه ده.”

دافغان حکومت دغه لوړپوړي چارواکي ټينګار وکړ چې پرخپل وخت دولسمشریزو ټاکنو تر سره کېدل دافغان حکومت لپاره تربلې «هرې پروژې او پروسې» لومړیتوب لري. ښاغلي محب که څه هم په ښکاره ډول دکوم چا نه یاد نه کړ، خو ویې ویل چې یو شمېر کړۍ هڅه کوي، دافغان حکومت په سر معامله وکړي او په راتلونکي کې داسې یو حکومت رامنځته کړي چې مشروعیت یې دڅو کسانو څخه ترلاسه کړي.

حمدالله محب تردې هم مخکې دافغان سولې په اړه دامریکا دروانو هڅو په اړه داندېښنې په ښودلو سره ویلي و چې افغان حکومت له دغه بهیر څخه پوره خبرتیا نه لري. هغه څو میاشتې مخکې په واشنګټن کې په یوه مطبوعاتي کنفرانس کې دسولې په روان بهیر کې دزلمي خلیلزاد پر رول په تندو انتقادونو سره وویل، چې نوموړی په دغه پروسه کې شخصي ګټې پالي. خو دامریکا دبهرنیو چارو وزارت هغه مهال دښاغلي محب دڅرګندونو په رد سره وویل، چې دسولې بهیر ټول جریان له افغان حکومت سره شریک کېږي.

یادو څرګندونو دامریکا او محب اړیکې ترینګلې کړې، چې درویټرز آژانس دراپور له مخې د امریکا حکومت خپل چارواکي له محب سره له لیدنو منعه کړل.

                      

سرور دانش: تا زمانی که طالبان دست از جنگ بر ندارند، شعار صلح بی‌ محتوا است
منبع : ۸ صبح   تاریخ: 7/21/2019

محمد سرور دانش، معاون دوم ریاست جمهوری می‌ گوید که گروه طالبان به ادامه جنگ و خشونت‌ ورزی اصرار دارد و تا زمانی که این گروه استراتژی جنگی‌اش را تغییر ندهد و دست از ادامه خشونت ‌‎ها بر ندارد، سخن گفتن از صلح یک شعار بی‌ محتوا و برای فریب افکار عمومی جهان است.

معاون دوم ریاست جمهوری روز شنبه، بیست‌ونهم سرطان در نشستی زیر نام «کاروان سواد میهن ‌دوستان» در سخنانی گفت که تلاش ‌های زیاد و قابل قدری برای برقراری صلح در افغانستان صورت گرفته و در حال جریان است و حکومت نیز این تلاش‌ ها که منتج به برقراری صلح پایدار در کشور شود، استقبال می ‌کند. سرور دانش اما تأکید کرد که صلح نباید به معنای عبور از دست‌آورد های ۱۸ ساله مردم و دولت افغانستان تلقی شود. او تأکید کرد که نباید انتظار داشت که مردم از دست‌آورد ها و ارزش ‌های ‌شان دست بردارند به گفته او، تسلیم گروه‌ هایی شود که زمینه پذیرش در میان مردم افغانستان ندارد.

معاون دوم ریاست جمهوری حاکمیت دوره طالبان را سیاه توصیف کرد و گفت که این گروه افغانستان را در دهه هفتاد به «قبرستان خاموش» تبدیل کرده بود و میراثی جز یک سرزمین «سوخته» برجای نگذاشت. او افزود: «در چنین حالتی تا زمانی که این گروه استراتژی جنگی‌اش را تغییر ندهد و تا زمانی که دست از جنگ برندارد و آتش‌ بس را نپذیرد و به مذاکره بین‌الافغانی به رهبری حکومت افغانستان تن ندهد واقعاً سخن گفتن از صلح یک شعار بی‌ محتوا و در حقیقت فریب دادن افکار عمومی دنیا است.»

از جانب دیگر، معاون دوم ریاست جمهوری می‌گوید که طالبان اگر فکر می‌ کنند که تنها در پی مذاکره با امریکا می ‌توانند صلح را به پیروزی برسانند، دچار خیال ‌اندیشی شده‌اند. به گفته او،  طرف عمده جنگ مردم افغانستان هستند که باید در مورد صلح تصمیم بگیرند.

این در حالی است که زلمی خلیلزاد نماینده خاص امریکا در امور صلح افغانستان از آماده‌گی برای آغاز مأموریت جدیدش به هدف پیشبرد مذاکرات صلح خبر داده است. پیشتر نیز مقامات امریکایی اظهار امیدواری کرده بود که تا اول ماه سپتامبر سال روان میلادی به یک توافق صلح با گروه طالبان دست یابند. به موازات تلاش‌ های صلح، سطح خشونت‌ ها و درگیری ‌ها نیز افزایش یافته است. این در حالی است که طرف ‌های جنگ در نشست بین‌الافغانی قطر روی کاهش خشونت ‌ها تأکید کرده بودند.

                 

دولسي جرګې اکثرو پخوانیو وکیلانو دولتي امکانات کور ته وړي دي
منبع : تاند   تاریخ: 7/21/2019

شنبه دچنګاښ ۲۹ مه: دولسي جرګې دارالانشا یو شمېر سرچینې ادعا کوي او وايي، چې دولسي جرګې تېرې دورې وکیلانو نږدې ۱۴۰۰ میله وسله او ۲۸ زرهې موټر له ځانه سره وړي دي. سرچینه وايي، دغو وکیلانو څخه بار، بار غوښتل شوي چې ددولت امانت ور وسپارلي خو اکثرو یې ویلي دي چې دوی نه شي کولی له دغې وسلې څخه پرته دباندې ازادانه ژوند وکړای شي.

سرچینه وايي، لانجه په دې ده چې جرګه وايي، د پارلمان وسلې راکړئ او دکورنیو چارو وزارت لخوا دترلاسه کړیو امکاناتو ستونزه مو له دغه وزارت سره اواره کړئ. خو دولسي جرګې ددارالانشا مشر عبدالقادر ځاځی تاند ته وايي، وکیلانوسره دپاتې وسلو شمېر دومره نه دی.

دنوموړي په خبره یو شمېر پخواني وکیلان یې دوسلو او موټرو ورستنولو ته قانع کړي دي او اوس نږدې ۶۵۸ میله وسله، ۱۷ جیمرې ورسره پاتې دي: (دوی سره موږ هم مجبور یوو چې څو میاشتې مراعات وکړو، ځکه دوی ته چې حکومت دخوندیتوب نور امکانات ورکوي، تر هغو یې راسره ژمنه کړې ده چې خپل امکانات او وسلې به پارلمان ته بیرته ستنوو.)

خو دکورنیو چارو سرپرست وزیر مسعود اندرابي وايي، له پخوانیو وکیلانو څخه په هر ډول چې وي وسلې راټولوي. نوموړی وايي، که پارلمان په دې برخه کې ستونزه لري او هرڅومره ځواک ته اړتیا ولري، کورنیو چارو وزارت ورسره مرستې ته چمتو دی.

دا په داسې حال کې ده چې دولسي جرګې یو غړی رمضان بشردوست بیا ادعا کوي چې اوسنیو وکیلانو هم تراوسه کومه دقانون جوړونې ناسته نه ده کړې او تېرې دوه میاشتې یې یا دپارلمان دمشرۍ، مرستیالۍ، اداري پلاوي او دامنیت، مالي، دفاع کمېسیونونو دمشرۍ پر څوکۍ په معاملو تېرې کړې، یا یې هم له دولت څخه ځانته دموټرو، باډیګارډانو او نورو امکاناتو دبرابرولو پسې هلې ځلې وکړې.

                     

ترسپټمبر پورې دسولې موافقه نهايي کېږي، خلیلزاد کابل ته راروان دی
منبع : تاند   تاریخ: 7/21/2019

دافغانستان دسولې لپاره دامریکا ځانګړی استازی زلمی خلیلزاد به سبا (یکشنبه) کابل ته راشي چې له طالبانو سره دامریکا دسولې موافقه احتمالاً دسپټمبر ترلومړۍ نېټې پورې نهايي کړي. دا خبره دهند آی این آی خبري آژانس نن دحکومتي سرچینو په قول وکړه.

راپور وايي، خلیلزاد پرون (جمعه) په واشنګټن کې دهند له سفیر هارش واردهن شیرینګلا سره په دې اړه خبرې وکړې او ویې ویل چې فکر کوي هند به دافغانستان دسولې په پروسه کې یو مهم شریک واوسي. ده په خپل وخت دافغانستان دسولې دموافقې احتمال ته خوشبیني ښکاره کړه، ویې ویل چې ځینې کارونه لا پاتې دي په تېره بیا په افغانستان کې دښکېلو خواوو ترمنځ دسولې تړون.

سره له دې چې طالبانو منلې چې له امریکا سره یې دسولې په خبرو کې دپام وړ پرمختګ کړی خو تراوسه پورې دافغانستان له حکومت سره له مخامخ خبرو ډډه کوي.

                 

حکومت افغانستان: طالبان نظریۀ تروریستی شان را تغییر نداده‌اند
منبع : رادیو آزادی   تاریخ: 7/21/2019

سخنگوی ریاست جمهوری افغانستان می‌ گوید، طالبان به طور مکرر مسئولیت کشتار ملکی‌ ها را به عهده می‌ گیرند و متحدان حکومت افغانستان از این اعمال شان، باید به آن ‌ها خاطر نشان کنند.

صدیق صدیقی دیروز جمعه ۲۸ سرطان در اشاره به حمله طالبان در کندهار در حساب تویترش نوشت: ”این حمله نشان دهندۀ ادامۀ قصاوت و تشدد گروه طالبان است. گروهی که تعدادی از اعضای آن در گفتگو های شرکت دارند که به هیچ جای نمی‌ رسد.”

در حملۀ شام روز پنج‌ شنبه بر قوماندانی امنیه کندهار ۱۱ تن کشته و ۸۳ تن دیگر جراحت برداشتند. طالبان مسئولیت حمله را به دوش گرفتند. از سویی هم، کابل دیروز جمعه شاهد انفجاری در نزدیکی پوهنتون کابل بود. هرچند طالبان مسئولیت این انفجار را بدوش نگرفتند، اما عبدالله عبدالله رئیس اجرائیه حکومت وحدت ملی در فیسبوک خود نوشت، این حمله نشان داد که طالبان نظریه تروریستی خود را تغییر نداده‌اند. او دیروز گفت، پس از چند مرحله گفتگوی صلح در دوحه پایتخت قطر میان طالبان و هیئت امریکایی چنین حدس و گمان می ‌رفت که نظریات آن‌ ها تغییر کرده است. به گفته آقای عبدالله دوام خشونت مشخص ساخت که طالبان در افغانستان به آیندۀ عاری ازخشونت، هیچ باور ندارند.

سؤال در اینجاست که آیا از نظر حکومت افغانستان تلاش ‌های جاری صلح بی ‌نتیجه خواهد بود؟

صدیق صدیقی سخنگوی رئیس جمهور اشرف غنی شام دیروز جمعه به رادیو آزادی گفت: ”توقع حکومت و توقع همۀ مردم این است که کوشش ‌های صلح نتیجه بدهد و در چند هفتۀ دیگر نتایج آن را ببینیم. نتیجه آن این است که حمله بر مردم و جنگ در افغانستان پایان یابد.”

آقای صدیقی افزود، حرف و عمل طالبان با هم یکی نیست. او افزود، آن‌ ها از یک‌ سو، مسئولیت حمله بر تأسیسات ملکی را به عهده می ‌گیرند و از جانب دیگر با کشور های منطقه و جهان گفتگوی صلح را به پیش می ‌برند. در این حال، تاشکند تایمز روزنامه انگلیسی زبان ازبکستان روز دوشنبه در گزارشی گفته که شهر سمرقند این کشور میزبان گفتگو های بین‌الافغانی آینده خواهد بود.

بر اساس گزارش رسانه‌ های داخلی ازبکستان، گفتگو های دوم بین‌الافغانی صلح در ماه اگست برگزار می ‌شود. اما کدام موعد معین اعلان نشده است. در این میان، صدیق صدیقی سخنگوی رئیس جمهور اشرف غنی گفت، آن‌ ها در مورد گفتگو های بین‌الافغانی در سمرقند ازبکستان معلومات ندارند. وی افزود: ”شماری از کشور ها در منطقه و هم در خارج از منطقه هستند که می ‌خواهند حکومت افغانستان را در راه اندازی بعضی از نشست ‌ها کمک و همکاری کنند. ما امیدوار هستیم که این تلاش‌ ها نتیجه بدهد که جنگ در افغانستان ختم شود و طالبان از جنگ دست بکشند.”

هم زمان با این، وزارت خارجۀ ازبکستان دیروز تأیید کرد که عبدالعزیز کاملوف وزیرخارجۀ این کشور در دیدار با زلمی خلیلزاد نماینده خاص امریکا برای صلح افغانستان در واشنگتن دربارۀ صلح افغانستان صحبت کردند. بر اساس اعلامیۀ وزارت خارجه ازبکستان، آقای کاملوف برای اشتراک در نشست آزادی‌ های مذهبی اقلیت‌ ها، عازم واشنگتن شده بود. در اعلامیه آمده که خلیلزاد و کاملوف در مورد تلاش‌ های صلح افغانستان و اهمیت دیالوگ ‌های بین‌الافغانی، بحث کردند.

د افغانستان د خپلواکۍ د سلمې کاليزې په وياړ

 

 

لیکواله: پوهندوی شیما غفوري

ژباړن: سیلاني

د افغانستان د خپلواکۍ او په فیسبوک کې د ځينو د دريځ پر وړاندې زما يادښتونه

 

څوک دا ورځ په مبارکيانو او څوک يې په تخريبول نمانځي؟

 

د هر هیواد په تاريخ کې، چې وګړي يې د خپلواکۍ د ترلاسه کولو او د ملي نواميسو د ساتلو په پار را ولاړيږي او خپله وينه د يوې لوړې او سپیڅلې موخې لپاره تويوي،د ستاينې او درنښت وړ دي،بې لۀ دې چې څوک او د ټولنې کوم قوم یې په سر کې دی.

په همدې اړوند د هغو کسانو پر وړاندې چې په فیسبوک کې يې دريځ خپل کړی،څو پوښتنې کوم او ځوابوم يې.

 

لومړۍ پوښتنه :

 

د ۱۲۹۸کال د اسد ۲۸ چې د ۱۹۱۹ ز کال د اګسټ له ۱۹ سره سمون خوري، د يو ټول منلي پاڅون پايله ده؟

هو، پرته له شکه !

تاريخي شواهد دا ښيي،چې افغانان له هر ولايت، هر ټبر او هرې قبيلې څخه، ښځه او نر د انګليسي ښکیلاګرو د طلسم ماتولو په موخه ودرېدل، د دې حقيقت ثبوت د دې جګړې پايله ده. د دې خبرې ثبوت د انګليس لويې امپراتورۍ مجبورېدل دي،چې انګليس د استعمار په زنځير کې د لومړني هیواد په توګه د افغانستان سياسي خپلواکۍ ومني ، د دې حقيقت ثبوت د اسد د ۲۸ ورځې شتون دی. که دا ورځ د ټولو افغانانو د پاڅون پايله نه وای، ايا بې وزلو افغانانو په ډېرو لږو کمزورو جګړه ييزو وسلو کولی شوی،چې د وخت له زبرځواک سره، چې په پرمختللو او ځواکمنو جګړه ييزو وسلو او امکاناتو سمبال و، په برياليتوب سره ودريږي، داسې پاڅون چې پايله يې د خپلواکۍ تر لاسه کول و؟

هر سليم عقل، پرته له سياسي او قومي چارچلند څخه دې پوښتنې ته بايد يو ځواب پيدا کړي،چې هغه عبارت دی له:

هېڅکله!

تاريخ د دې شاهد دی، چې د شاه امان الله خان په رهبرۍ په دې پاڅون کې ، د ټولو افغانانو او د هر قوم سرښندونکو کړنو او ارادې شتون درلود.

.

دويمه پوښتنه :

 

د امان الله خان د ملي او فرا قومي شخصيت په اړه ده.

 

هغه کس چې د انګليسي ښکیلاک تر ږيرې لاندې يې افغانان د انګرېزانو پر وړاندې را غونډ کړل او د وروستي جهاد لپاره يې رهبري کړل،دا شونې ده،چې په يوه ټبر پورې تړلی کس وي؟ که چیرې امان الله ملي فکر او عمل نه درلودی افغانانو پرې باور کاوه؟ په دغه نا انډوله جګړه کې د هغه تر شا درېدل او د هیواد لپاره يې خپله وينه قرباني کوله ؟ نو بيا هم ځواب هماغه دی، هیڅکله نه ! داسې يوه پوښتنه را منځته کيږي، چې ولې ځينې کسان دغه ورځ تخريبوي ؟ دوی واقعاً په هغه وخت کې د افغانستان له سياسي خپلواکۍ سره مخالفت درلود؟

په دې وروستيو دوه – درې کلونو کې زما د څیړنې پر اساس هغه کسان چې د امان الله خان کړنې تخريبوي، دی يوه قوم پورې تړي او حتیٰ تر هغې کچې چې د هیواد خپلواکۍ ته منفي رنګ ورکوي،د غه کسان درې ډلې دي:

لومړۍ ډله : هغه کسان چې ملي مبارزې ته معتقد نه دي؛بلکې پۀ قومي مبارزې کې را ښکیل دي، چې ځينې يې په دين او ځينې يې پرته لۀ دين څخه دغه مبارزه پر مخ وړي. دوی هغه کسان دي، چې غواړي د۱۹۲۹ کال په پیښه کې د ترقي غوښتونکي شاه امان الله خان پر وړاندې د حبيب الله کلکاني خوزښت ته قومي جنبه ورکړي او د نوموړي دغو کړنو ته مشروعيت وبښي،چې دغه تاريخي تراژيدي د ( امان الله خان د ټولو ميهني کړنو د ردولو ) په اوبو سره ومينځي؛مګر بلواګر دې تر ابده د افغانانو نفرت له ځانه سره ولري،چې همداسې به پاتې هم شي.

دويمه ډله: هغه کسان دي، چې د بهرنيو کړيو لۀ خوا د خپلوکۍ غوښتنې د روحيې ماتولو، د خلکو د يووالي له منځه وړلو او حتیٰ د افغانانو د دغې لويې ګډې لاسته راوړنې د ورانولو لپاره ګومارل شوي دي.

دريمه ډله هغه کسان دي، چې د خپلو فیسبوکي ملګرو د خوښۍ په موخه لايک ورکوي.

د افغانانو د دغې لوې ګډې لاسته راوړنې پر وړاندې د خصمانه افکارو د درلودلو په پار بايد يو ځل بيا د تاريخ پاڼو ته مراجعه وشي. لومړی دا چې د امان الله خان پر وړاندې خوزښت هیڅ ډول قومي انګیزه نه درلوده؛بلکې د مذهب په نقاب کې يې ارتجاعي ريښه درلوده. تاريخي اسناد او د افغانستان ژوندی تاريخ چې سينه په سينه را پاتې دی، همدارنګه هغه څه چې ما له خپلو نيکونو څخه،چې په دې جګړه کې يې ګډون درلود، اورېدلي، چې روسته پاتې فناتيکانو، چې د انګليسي ښکیلاګرو په ملاتړ د غازي امان الله خان د اصلاحاتو پر وړاندې د پاڅون رهبري يې پرغاړه درلوده، د انګليسي لارنس او نورو جاسوسانو د تبليغاتو تر تاثیر لاندې و. لارنس هغه انګليس کافر ملا و، چې شل کاله يې د پلازمینې په يو مشهور جومات کې امامت وکړ، د تګ پر مهال يې خپلو مقتديانو ته يو ليک پرېښی و، چې لمونځونه دې بیرته له سره را وګرځوي؛ځکه چې تاسو د يو کافر امام تر شا امامت کړی دی. انګليسان په دې وتوانیدل چې د ملکه ثريا د انځورونو په فوټوشاپ کولو، د بغدادي پير په تبليغاتو چې پخپله يو انګليس او د ګوډ ملا په تبليغاتو د مذهب په نوم خلک د امان الله خان پر وړاندې تحريک کړي، ځکه انګليسان په دې پوهیدلي وو، چې مذهبي احساسات د افغانانو د کمزورتيا ټکی دی. هیره دې نه وي چې په دغه مخالفتونو کې چې د امان الله پر وړاندې وشول، له بیلابیلو ټبرونو څخه وګړو ګډون درلود. په دغه مخالفتونو کې د امان الله خان د واکمنۍ د نسکورولو لپاره د انګليسانو له خوا فکري چاپیريال چمتو شوی و، همدا و چې د امان الله خان واکمنۍ نسکوره او پر ځای يې د څو مياشتو لپاره حبيب الله کلکانی واکمن شو، چې وروسته د انګليسانو د خوښې کس قدرت ته ورسیده.

د حبيب الله شاهانه لقب ( امير حبيب الله خادم دين رسول الله ) د هغه وخت د مذهب په نوم د پاڅون استازيتوب کوي، نه د قومي پاڅون استازيتوب. يو بل روايت دا دی: چې په خپله حبيب الله کلکاني د امان الله خان دریشي، د خپلې ناستې څوکۍ تر شا په المارۍ کې ساتلې وه او هر سهار به د شاه دریشي ته درېده او سلامي به يې ورته کوله، له دغه او دې ته ورته نورو روايتونو څخه ښکاري چې کلکاني هم د دغه استعمار ماتونکي شاه لوړاوي ته درنښت درلود.

 

 

 

جنگ خاورمیانه را به کدام سو می‌برد ؟

اصطلاح خاورمیانه در زمان امپراتوری روم باستان بکار برده شد ، آنان شرق امپراتوری خود را خاور نام‌ می‌بردند  و با تقسیم جغرافیای شرقی به سه منطقه همچون خاور نزدیک و خاورمیانه‌ و خاور دور که شامل چین می‌شد .

خاورمیانه در شکل گیری تمدن بشری در طول تاریخ جایگاه حساس برای قدرتهای بزرگ دوران خود بوده‌ است . و از طرف دیگر بدلیل قابلیت‌های ژئوپلیتیکی ممتاز ، توانمندی‌های محیطی و منابع سرشار از انرژی از لحاظ اقتصادی همیشه مورد توجه در جهان بوده که تقریبا بالای ۶۰ درصد نفت جهان را تامین می‌کند .

خاورمیانه یا میدلیست با بافت نژادی مختلف با فرهنگ‌های گوناگون از ملیتهای متفاوت تشکیل شده است که در تقسیم‌های جغرافیای چندین کشور را در بر می‌گیرد . بافت حاکمیت سیاسی کشورهای خاورمیانه اکثرا به صورت استبدادی و دیکتاتوری با تکیه بر یک مذهب اسلامی با نژاد اکثریت شکل گرفته است . موجودیت مذاهب مختلف،  بخصوص شیعه و سنی همواره باعث تنش‌های درون کشوری و تاثیر گذار بر روابط خارجی آنها بوده است، اختلافات مذهبی بزرگ‌ترین عاملی است که باعث شده این کشورها پرطرفدارترین خریداران سلاح و تجهیزات نظامی از کشورهای غربی و بالاخص آمریکا باشند  بطوریکه انباری از باروت در منطقه ایجاد کرده‌اند ، و همواره تلاش برای دست‌یابی به سلاح هسته‌ای را از خود نشان داده‌اند .

از آنجا که نفت خاورمیانه در اقتصاد جهانی نقش بسزایی در تعامل قدرت‌های سیاسی منطقه و جهان سرمایه را داراست ، با نگرشی به جغرافیای مناطق نفت خیز خاورمیانه می‌توان به وضوح دید که بالای ۹۰ درصد از چاه‌های نفت در تمام کشورهای حوزه خلیج فارس در استان‌های شیعه نشین قرار دارد اعم از عراق ، کویت ‌، عمان و عربستان و … . که اکثر این کشورها با حاکمیت سنی‌ها که در جمعیت اکثریت‌اند اداره می‌شوند که شیعیان اقلیت ، در بدنه‌ی حکومت جایی ندارند ، و خواسته‌های آنها نه تنها برآورده نمی‌شود بلکه حرکت‌های اعتراضی آنها هم سرکوب شده‌ است . و همواره آنها را در فقر نگه داشته‌اند .

بافت جمعیتی درعربستان از مرکز به طرف غرب و دریای سرخ سنی نشین ، فاقد هر گونه چاه نفت با اکثریت جمعیت آن کشور ، در مقابل قسمت شرقی آن در کناره‌های خلیج فارس شیعه مذهب با در اختیار داشتن تمام چاه‌های نفت کشور ، دقیقا عراق هم با چاه‌های نفت آن در استان‌های شیعه نشین در جنوب و … .

تشیع در خاورمیانه اکثرا اثناء عشری – دوازده امامی – هستند که مراجع تقلید آنها در ایران و یا عراق اند . در تنش مذهبی در کشورهای حوزه خلیج فارس ایران در یک طرف و دیگر کشورهای غرب منطقه در طرف دیگر معادله برای حفظ قدرت دائم در تلاش بوده‌اند ، ایران با توجه به موقعیت موجود منطقه‌ای همواره کوشیده است که کنترول غول اقتصادی نفت را در دست بگیرد که هر بار قیام شیعیان سرکوب شده‌اند . ایران در حمایت شیعیان ناکام بوده و در ضدیت با اسرائیل همواره کوشیده است خود را به عنوان رهبری جهان اسلام معرفی کند .

حکومت‌های سنی کشورهای نفتی حوزه خلیج فارس همواره شیعیان خویش را از مشارکت در نظام سیاسی و قدرت مدیریتی کلان کشوری باز داشته‌اند ، زیرا ترس از بحران مالی و حتی تجزیه کشور دارند . در این اواخر هنگامی که نام حوثی‌های یمن برای مشارکت در نظام سیاسی و امکان برخورداری آنها از مسئولیت‌های حکومتی مطرح شد تمام کشورهای عربی حوزه خلیج فارس به مخالفت برخواستند و آن را پدیده‌ای نو برای تداخل در نظام سیاسی حکومتی خویش قلمداد کردند و عامل تشدید اعتراضات و زمینه‌ی تجزیه برای کشورهای خویش دانستند . لذا برای فرونشاندن و سرکوب تداخل شیعیان حوثی یمن در بدنه‌ی حکومت آن کشور ، ائتلافی به رهبری عربستان تشکیل دادند که با دخالت نظامی با عنوان‌هایی همچون ” عملیات طوفان قاطعیت ” و ” عملیات احیای امید ” شروع کردند که هنوز هم ادامه دارد .

هرچند در بحران موجود ایران به سوی رو در رویی نظامی می‌رود ، و آمریکا با دهشت‌بار خواندن تجربه‌ی جنگ عراق و افغانستان؛ تا حد امکان از جنگ خود داری می‌کند ، اما در دو مورد آمریکا وارد جنگ خواهد شد ، یکی از آن موارد گره خوردن منافع کشورهای خلیج فارس با اروپا و آمریکا است که در صورت به خطر افتادن آن و یا برخورد کشتی‌های عرب با کشتی‌های ایرانی می‌تواند زمینه‌ساز جنگ شود . از جهت دیگر با خروج ایران از قاعده‌ی برجام برای دست‌یابی به اورانیوم با غلظت بالاتر هم می‌تواند اسرائیل را در هجوم بر مراکز اتمی ایران ترغیب کند .

آنچه عیان است جنگ با ایران جز تکرار تجربه‌ی عراق و افغانستان هیچ محصولی دیگری عاید قدرت‌های بزرگ نخواهد شد . اما مورد پنهان آن بعلت آشفتگی نظام اقتصادی و نبودن سیاست روشن در منطقه که محصول عملکرد ظالمانه در عرصه‌های مختلف نظام حاکمیت در هر کدام از کشورهای حوزه‌ی خلیج فارس است ، انگار مسیری را می‌پیماید که در کتاب‌های آسمانی تورات و قرآن به آن اشاره شده است.

در قرآن در سوره اسرا از آیه‌ی ۴ تا ۷ به صراحت از دو بار تکرار یک سرنوشت اما با شرایط مختلف در آینده به مرکزیت مسجدالاقصی با خطاب به بنی اسرائیل هشدار داده شده است که اشاره به وجود ظلم و فساد دارد و خداوند ملتی را برای پایان دادن به آن بر می انگیزاند که به جنگ جویانی توانا (اولی البأس شدید) نام می برد. که با اشاره ی پیامبر(ص) در  مرحله ی اول فرمود: مردی از آنها صلیب را می شکند که اشاره ی آشکار به جنگ های صلیبی بود.

زمامداران مسیحی و همچنین اسلامی برای حفظ موقعیت خویش در حکومت‌های مفسد خود نزدیک به دو صد سال جنگ های مذهبی علیه هم (بین ادیان ابراهیمی) راه انداختند که هدف هم بر روی بیت المقدس متمرکز بود، به جنگ‌های صلیبی شهرت یافت.

بعد از ۵۵۰ سال از نزول آیه بناگاه با مرگ یک خلیفه‌ی مسلمان ، کردها فرصت یافتند با رهبری صلاح الدین ایوبی وارد کار زار بشوند و توانستند برتری قوا را به نفع خویش تغییر دهند و وارد بیت المقدس شوند. با قرارداد صلح صلاح الدین و ریچارد شیردل، بیت المقدس زیارتگاه آزاد برای هر سه دین گشت و جنگ‌های صلیبی فروکش کرد.

در حقیقت اشاره‌ی قرآن به کردها(ملت ابراهیم نبی(ع) )است که به «اولی بأس شدید» یا جنگ جویان ذاتی معرفی می‌کند. در تورات هم خداوند منجی ملتها را از ریشه‌ی پیامبران یعنی از فرزندان ابراهیم و در بین ملت ابراهیم معرفی می‌کند چنانچه به مفصل در مقاله ام با عنوان «منجی در ادیان ابراهیمی» به تحقیق آورده‌ام.۱

یهودی‌ها امروزه هم کردها را به عنوان حامی خویش می‌دانند چنانچه کردستان را متعلق به خود می‌دانند ، زیرا خود را پسران پیامبران کردها یعنی پسران یعقوب نبی ع– همان اسرائیل- فرزند اسحاق ع پسر ابراهیم ع  می‌دانند که از سرزمین اجدادی خویش – کردستان – به امر پدر خود یعقوب به مصر کوچ کردند . بنی اسرائیل  در زمان یوسف ع و بعد از او در مصر سالیان متمادی با عزت زندگی کردند تا در زمان یکی از فرعون‌ها به عنوان برده به بندگی گرفته شدند که با فرمان موسی نبی ع از مصر به فلسطین کوچ می‌کنند .

موسی نبی ناجی بنی اسرائیل ، زمانی که از فرعون گریخت در سرزمین مادری خویش پیش پیامبری از فرزندان ابراهیم آرام گرفت  . همچنین  بعد از طالوت بنی اسرائیل باز زیر سیطره اعراب کنعانی قرار گرفتند و ستم‌ها متحمل شدند که باز داوود نبی ع که آن هنگام به سرزمین ابراهیم پناه برده بود و در آنجا به پیامبری رسیده بود با لشکری اورشلیم را فتح کرد و آن شهر را پایتخت خویش قرار داد .- یهودیان داوود را پادشاه خود می‌دانند نه پیامبر خود – .و همچنین بنی اسرائیل آزادی اسیران بابل را به دست عموزاده های خویش – کردها – می‌دانند .  در کل وعده‌ی تورات به قوم یهود ، برپایی حکومت عدل الهی در ایلام – همان سرزمین جدشان ابراهیم ع –  اشاره شده است . در این اواخر هم دولت اسرائیل سرزمین اشغالی بلندی‌های گولان – اعراب بعلت نداشتن حرف گ آن را جولان می‌خوانند – که ساکنان اصلی آن کردهای سوریه است ضمیمه‌ی خاک خود کرد با دلیل اینکه این بلندی‌ها خاک اعراب نیست و به اجداد او تعلق دارد .

صفت ” اولی باس شدید ” به تعبیر قرآن که جنگجوی ذاتی معنا می‌دهد خصیصه‌ای است که کردها در جنگ سوریه با داعش و مقاومت در برابر ارتش ترکیه و همچنین عکس‌العمل شدید آنها بعد از حمله آمریکا به عراق  از خود نشان دادند . قرآن به برانگیخته شدن آنها اشاره می‌کند یعنی در یک صف واحد و با وحدت کامل بریک عقیده.

اما وضع کنونی آنها با گرایش‌های متفاوت سیاسی و حتی کمونیستی با جغرافیای مختلف در زیر سلطه‌ی حاکمیت‌های جداگانه در چند کشور ، که ترکیه‌ی عضو ناتو یکی از آنهاست .به تعبیر امام حسین ع مستضعفانی که به بردگی کشیده می‌شوند  و بقول سلیمان نبی ع آنان زنجیر شدگانند – قبل از روز موعود الهی – کتاب سلیمان ۸۳ .

آیا جز این است که تمام امور به خدا بر میگردد -قرآن- . جنگ با ایران ، آزادی کردهای ایران را رقم خواهد زد همچون تجربه‌ی جنگ با عراق و ضعف حکومت مرکزی در سوریه ؛ از طرف دیگر روسیه پرتگاهی برای قدرت سیاسی- نظامی ترکیه شده است که منجر به جدا شدن آن کشور از ناتو خواهد شد .

زمینه انگار طوری طراحی شده است که قدرت‌های بزرگ همچون آمریکا ناخواسته به حمایت از کردها برخیزند و چنان تدوین شده که گویا اجباری در کار است  .

۱برای مطلب بیشتر به مقاله‌ام با عنوان ” منجی در ادیان ابراهیمی / طاهره خدانظر ”  مراجعه شود.

طاهره خدانظر

t.khodanazar@yahoo.com