تلاش زنان بر یافتن هویت درمسیری بن‌بست

 

اخیرأ برنامه ای از تلوزیون بی بی سی بخش دری پخش شد که گوینده با اشتیاق بحث هویت زدایی داشت. شروعش جالب و پر محتوا با موضوعی رسا بود.  چهار زن مهمان برنامه بودند که با اندیشه و توان خود کلمات و جملات کلیشه واری را ادا می کردند.اما چیزی که من را متحیر کرده بود این بود که آنها تنها هویت زن را از نگاه و دیدگاه مردان می دیدند و تعریف می کردند. انگار زن خود دیدگاه ندارد ! یا وجود خارجی ندارد. زیرا آنها در دیدگاه های خود، زن را شناسه نمی کردند و هیچ تعریفی از خود نداشتند. یاد اصلاحیه‌ی قانون حقوق زنان در اروپا افتادم که بعد از پیروزی انقلاب ها در اروپا، مردان انقلابی و آزادی خواه تعریف خاصی از وضعیت و حقوق زنان را ارائه دادند و قانون رعایت حقوق زنان به تحریر کشیدند که تمام کشورهای اسکاندیناوی را در بر گرفت که طبق آن قانون رعایت حقوق زنان و حمایت از آنها جزو وظایف حکومت شد . چند سال بعد زنان اندیشمندی این قانون و تعاریف حقوقی از زنان را به چالش کشیدند که چون تعاریف و شناخت حقوق از تفکر و دید مردان بود دارای نقصان و ضعف بسیاری بود. لذا زنان خود با شناخت کامل تر از خود و حقوق خویش ، شناسه و تعریف جامع تری دادند که دیدگاه های مردان را هم عوض کرد و به زن ماهیت و هویت خاص بخشید که امروزه در اروپا شاهدیم.

آری جای تأسف است که همه ی زنان در این برنامه ی تلویزیونی ، نگرش و تعریفشان به زن در چارچوب جنسیتی بود و حتی در نوشته ها و رفتارها این دید جنسیتی به زنان [ ناشی از تفکر مردان ] را به اثبات رسانیده‌اند. بعنوان مثال خانم آوازخوانی که فعال حقوق زنان است در رقابتی با زن آواز خوان هم وطن خویش ادعا کرد که رقیبش سرمایه‌اش را از راه نا مشروع بدست آورده است. سؤال این است چرا به جای دیدگاه انتقاد هنری از همنوع خود به دید جنسیتی به او نگاه کرد؟ همین زن حامی حقوق بشر در جای دیگر برای دفاع از شخصیت خویش بر زن محجبه‌ای به قول او اسیر در بند باورهای تجر می‌تازد و او را بد بو خطاب می‌کند اما بر بد بویی باورهای تحجر و مذهبی نمی‌تازد که موجودیت او را در جامعه مخرب عنوان می‌کند.

در کل مجموعه‌ی صحبت‌ها و تلاش‌های این بانوان گرامی در موضوع ماهیت زن به این خلاصه شده بود که نام نبردن زن با اسم خودش ماهیت زن را از بین برده است که اگر کنجکاوانه به موضوع نگاه کنیم نام فرد در حقیقت مشخصه‌ی اسمی است که در فرهنگ افغانستان رنگ خویش را باخته است و می توان تعابیر خاصی را از آن نمود.در صورتی که این بزرگواران به شناساندن هویت و مشکل اساسی زنان جامعه ی افغانستان نپرداختند و عامل تاثیر گذار فرهنگی بر راستای بی هویتی زنان را تجزیه و تحلیل نکردند.

از نظر آسیب شناسی اجتماعی این گونه بیانات به نیروی انباشته ی پتانسیلی جامعه در جهت مبارزه با افکار و بینش ضد زن ضربه می زند و چه بسا چون سوپاپ بخار کمک به تخلیه آن می کند و جلو ترکیدن را می گیرد. باید بر ریشه ی این بینش زد نه آنکه هَرَس شاخه ها کنیم که بیشتر رشد کنند. در این راه سخت و دشوار نباید به هر چشم گرگی که در تاریکی می‌درخشد به انتظار روشنایی اطمینان کرد و باور کرد که شاید زهرمار با طعم شیرین مفید باشد و هر بلندی را جای ندا و صدا کرد بلکه جای گمانی بگذارید که شاید آن بلندی ، پرتگاهی باشد. بینش مذهبی طالب و مجاهد و حتی حاکمان ارگ نشین همه مذهبی و در یک جهت اند و ضد ارزش‌ها و ضد زن هستند ، تفاوت قائل کردن بین آنها نوعی فریب برای خویش است. خانه از بیخ ویران است و خواجه در بند ایوان . اگر ازدرد جامعه هیچ رنجی و دردی احساس نکنید خود مصیبت است که به قول مولانا درد بی دردی علاجش آتش است.

هویت اجتماعی انسان از مؤلفه های خاصی تبعیت می کند که تأ ثیر مؤلفه ها شکل دهی به هویت انسان است. مکان زندگی، نظام حاکم، طبقه ی اجتماعی از لحاظ اقتصادی، و بلاخره تفکر برآمده از فرهنگ و تربیت در کنار هم مکمل هویت دادن اجتماعی در دوران زندگی انسان است. هویت به معنای کیستی برای تمایز دادن هویت زن جدا از مرد با مجموعه نگرش‌های متفاوت از همدیگر هویدا می شود  در مقابل ویژگی ها و روحیات فرد در کنار فرهنگ و فلسفه‌ی زیستی و تاریخی هم نقش اساسی دارد به عبارت دیگر اندیشه های نگرشی به زن یک سوی مجزا و اثربخش در نقش دادن خود زن دارد . ماهیت روحی و روانی و ذاتی فردی او در سوی دیگر قرار گرفته است و عامل سنگین در هویت او خواهد بود. آری باید زنان خود را باور کنند، خدای خود را بشناسند آنجا نه تنها آزاد خواهند بود و خود اسماعیل ها را و ناجی ها را تحویل جامعه خواهند داد بلکه سمبل حرکت امتی هم خواهند بود و این مسیر از بردگی به آزادگی است و آن سنت الهی است که اساس مهر و محبت که ذات خداوندی است در درون زن نهفته است و اوست که کان و سرچشمه ی محبت الهی است ، همانا شایسته‌ی داشتن آزادی بخشیده شده از خداوند خواهد بود.

نقطه ی کور آنجاست که ما نمی توانیم درک درستی از خدایی داشته باشیم که خود او ارزش را از پایین ترین رده‌ی  اجتماعی شروع و به اوج می رساند.

ابراهیم و سارا به هاجر- کنیز بخشیده شده به سارا-  گفتند تو کنیز نیستی بلکه انسانی آزاد مانند ما هستی، هاجر در ابتدا باور نکرد اما وقتی خداوند را شناخت باور کرد و هفت بار دویدنش بین صفا و مروه سمبل مسلمانان در ارکان حج شد.  خدیجه ۴۰ ساله چون سرمایه دار بود هنگام ازدواج با محمد(ص) ۲۵ ساله هم سرمایه‌اش را به او بخشید و هم غلامی بنام زید را به او داد، زید حدود ۱۵ سال غلام و برده‌ی پیامبر بود. اما زمانیکه پیامبر خداوند را شناخت سریع زید را آزاد کرد و به زید فرمود شما همچون فرزندم هستی -چنانچه در قرآن خطاب به پیامبر ص آمده «وَوَجَدَكَ ضَالًّا فَهَدَىٰ » و وقتی تو را پیدا کردیم گمراه بودی، پس تو را هدایت دادیم – چنانچه بعد از آن هدایت بلال ها و سمیه‌های برده ، آزاد شدند و با آزادگی زندگی را شروع کردند زیرا برده کردن و بی‌هویت ساختن انسان گمراهی است، در کلام امام علی ع اشاره شده که خداوند تو را آزاد خلق کرد پس آزاد باش وبرده‌ی افکار کسی نباش، خود اندیشه کن . آنگونه که گرفتاران افکار علمای حاکم به ظاهر دین‌دار حکم بر بستن راه حسین ع دادند و او فرمود اگر دین ندارید لااقل آزاد اندیش و آزاده مرد باشید. رسالت و امر خداوند بر آزاد کردن انسان منوط به هویت یافتن انسان است، چرا که گم گشتگی و بردگی مذهبی ثمره‌ی گمراهی و بهره‌اش بی‌هویتی انسان وبخصوص زنان است. بینش مذهبی امروز در افغانستان در قالب اسلامی نه تنها سلب آزادی و هویت از زنان نموده بلکه زنان را اسیر و برده‌ی مردان بی‌هویت هم کرده است، همه برده‌وار بر محور خرافی بیمارگونه مذهب بدون هدف می‌چرخند. عالمان گمراه به اسلام ربطی ندارند جز اینکه بر نام حزب‌شان پسوند اسلامی نهاده‌اند و کتاب خداوند را حمل می‌کنند و از آن بی‌اطلاعند. آری بینش اسلامی امروزی جز ایجاد پرتگاهی برای سقوط انسان، هیچ محصول دیگری ببار نیاورده است زیرا تمام خشونت‌ها، تک‌روی‌ها ، تعصب‌ها و گمراهی ها از این بینش مذهبی شیطان صفت است.

قرآن مثال جالبی در مورد مسلمانان می‌آورد که یادآور رفتار و عملکرد یهودیان در قدیم است که فقط حمل کننده تورات بودند و از کتاب خدا هیچ فهمی نداشتند که اکنون مسلمانان هم بر پشت خود قرآن را حمل می‌کنند بدون اندک فهمی از آیات و بطن قرآن ، بسان خری تشبیه می‌کند که بارش قرآن است اما قدمهایش بر میل و آرزوی خود حیوان است.

قرآن کتابی است با زیبایی ظاهری و عمق معنایی تکرار نشده که بنا بر حدیث نبوی برای آن ظاهر و باطنی است که در باطن آن هفت بطن موجود است : ” ان للقرآن ظهر و بطن ، لبطنه سبعه ابطن”.

وصف احوال مسلمانان از دید قرآن، سوره جمعه آیه‌ی پنجم : ” مانند کسانی‌اند که تورات بر آنان بار شده بود اینان [ مسلمانان ] هم حامل کتاب خداوند[ قرآن ] اند [ تابع افکار و آرزوی خویش ] بسان خری هستند که فقط کتاب‌هایی بر پشت خود دارند و از آن هیچ فهمی ندارند و چه زشت و قبیح است و نمونه‌شان دقیقا مانند آن کسانی هستند که پیام خداوند [ اسلام ] را از اول قبول نکردند و [ کلام خدا ] را دروغ شمردند و تکذیب [ رسالت ] کردند ، زیرا اینان آیات خداوند را زیر پا گرفته و لگد مال کردند – [ آزادی و آزادگی بخشیده شده به انسان را نادیده گرفته و بردگی و اسارت را جایگزین کردند ] – براستی آنان ستم‌کارانی هستند بدون هدایت [ امکان هدایت و اصلاح آنان وجود ندارد].

طاهره خدانظر

T.khodanazar@yahoo.com

    

ملي سرود خو هم یو داستان لري

10.11.2019Jahani gammel
د کال ٢٠٠٢ د اپرېل د میاشتی په شاوخوا کی می د افغانستان د جمهوریس جلالتمآب حامد کرزي په غوښتنه د ملی سرود متن ترتیب کړ، او له ده څخه می د ملاقات غوښتنه وکړه. جمهوریس کرزي د خپلی همېشگي مهربانۍ سره سم په هغه ورځ د ملاقات وخت راکړ ، او کله چی د هغوی دفتر ته ورغلم نو تصادفا درې تنه نور پښتانه عالی رتبه مامورین هم ناست وه.
د ملی سرود متن مي ، چی ډېر اضافی بندونه می د هغوی د نور انتخاب دپاره پکښي ځای کړي وه، ورته ولوست. البته جلالتمآب جمهوریس هغه سمدستي رد کړ او ما ته یې وویل چی په دې سرود کی باید تغیرات راوستل. په دفتر کی ناستو پښتنو مامورینو هم د تایید په علامه سرونه وښورول او سرود گواکي رد سو. د سرود ډېره لویه نیمگړتیا دا بلل کېدله چی د پښتنو نوم په سر کی راغلی او دا خبره دنورو قومونو حساسیت را پاروي.
دا وطن افغانستان دی
دا د ټولو خلکو ځان دی
دلته هر وگړی خپل دی
دلته هر سړی افغان دی
دا وطن د پښتنو دی
دا وطن دی د تاجکو
دلته کور دهزاره دی
دلته اور دی د اوزبکو
د ورورۍ د سولي مېنه
دا ټاټوبی د جرگو دی
دا کیږدۍ د وروڼو خویندو
دا وطن د مرکو دی
څوچی نوم د دې نړۍ وي
دا به کور وي د افغان
تور او سور زرغون بیرغ به
وي د هرمنبر نښان
پر غلیم چی مو لاس بر دی
زور د الله اکبر دی زور دالله اکبر دی

څه باندی یو کال وروسته زلمی هیواد مل، د جلالتمآب جمهوریس صاحب سره امریکې ته راغلی وو او ماته یې په ټلفون کی وویل چی د ملی سرود په اړه ماته څه ویل غواړي. کله چی زه په واشنگټن کی دافغانستان سفارت ته ورغلم نو هلته هیوادمل راته وویل چی د ملی سرود یوه لویه نیمگړتیا دا ده چی پښتون قوم لومړی ذکر سوی دی او بله نیمگړتیا یې دا ده چی د نورو قومونو یادونه نه ده سوې. نو لومړی خو باید د نورو قومونو یادونه وسي او بله دا چی پښتون په منځ کی یا په پای کی چېرته واچول سي. ما بیا هم د ملی سرود هغه پخوانی متن ورته فاکس کړ او ځینی بندونه مي ورسره زیات کړل، چی د زلمي هیوادمل قناعت یې طبعا نه سوای حاصلولای. نو طبیعی خبره ده چی هغه سرود ونه منل سو او څه موده وروسته خبر سوم چی د پښتو ژبي د یوه خوږ ژبي شاعر ډاکټر محمد اکبر اکبر شعر د ملی سرود دپاره غوره سوی دی. خدای سته چی په دې خبری بېحده خوښ سوم او فکرمی وکړ چی یو لوی بار می له اوږو لیری سو. دا خبره لا توده وه چی څه وخت وروسته می واورېدل چی د ډاکټر اکبر شعر بیرته رد سوی او پر ځای باندی یې د حبیب الله رفیع نظم، چی لومړۍ برخه یې د پښتو د مشهور شاعر او لیکوال عبدالروف بېنوا او د قومونو او د الله اکبر برخه یې د حبیب الله رفیع ده، د ملی سرود دپاره غوره سوی دی. زه نه پوهېږم چی حبیب الله رفیع به د یوه مشهور شاعر او لیکوال په حيث دې کار ته څرنگه تن ورکړی وي. ځکه چی دا کار خو د ټولو ادبی موازینو په خلاف عمل دی، اوهیڅ ادبی او مطبوعاتی قانون اجازه نه ورکوي چی د یوه شاعر له شعر سره، چی هغه هم تقریبا دوه ویشت کاله مخکی وفات سوی وي، د بل شاعر شعر وتړل سي،اوداسی مواد پکښي اضافه سي چی ښایی هغه مرحوم به هیڅ موافقه نه ورسره درلوده.
زما دپاره د خوشالۍ خبره بیا هم دا وه چی دملی سرود د جوړولو څخه بېغمه سوی وم. ځکه چی جلالتمآب جمهوریس هم هغه منلی او ډېرو مجلو اوورځپاڼو یې متن خپور کړی وو. خو دروان کال د اپرېل په میاشت کی یوه ورځ محترم جمهوریس حامد کرزي کورته ټلفون راته وکړ او راڅخه یې وغوښتل چی د ملی سرود متن ورته ترتیب کړم. ما د ملی سرود یومتن د د وی د ټلفون په ورځ ترتیب کړ، په هغه ماښام می د هغوی د فتر ته ورفاکس کړ، او دوی هم څلور پنځه ورځي وروسته افغانستان ته وبللم. زه هم افغانستان ته ورغلم او د ملی سرود په باب د خبرو دپاره څلور ځله ارگ ته د ماښامنۍ دپاره وبللم. دا هم هغه متن چی ما د دوی دغوښتني سره سم تریب کړ.

دا وطن افغانستان دی
دا عزت د هر افغان دی
کورد سولي کور د توري
هر بچی یې قهرمان دی
دا وطن د ټولو کور دی
د بلوڅو داوزبکو
د پښتون د هزاره وو
د ترکمنو د تاجکو
د ورورۍ پرمېنه گرځي
پشه یان نورستانیان
چی سمسور کړي خپله مېنه
مله یې وروڼه پامیریان
دا هیواد به تل ځلېږي
لکه لمر پر شنه اسمان
په سینه کی د اسیا به
لکه زړه وي جاودان
را ژوندی به کړو له سره
تاریخی افغانستان
راغی کور په کور اختر
ږغ د الله اکبر ږغ د الله اکبر

دا شعر د ملی سرود د ارزیابۍ هغه کمېسیون ته ، چی ریس یې اعظم رهنور زریاب دی، وسپارل سو. د محترم زریاب د پښتو سواد ټولو وطنوالو ته معلوم دی، او دا د تعجب وړ خبره ده چی څرنگه د پښتو ژبی د یوه نظم د ارزیابۍ د کمېسیون مشری داسی یوه چاته سپارله کېږی چی هغه په پښتو ژبه نه پوهېږی. دا خبره باید په یاد ولرو چی د کمېسیون د ريس او غړو انتخاب ټوله په زلمي هیواد مل اړه درلوده. دې کمېسیون ته څه باندی سل نظمونه وړاندی سول او ټول په یوه او بل نامه رد سول. څو بالاخره د کمېسیون ريس ښاغلي زریاب دونه جرأت پیدا کړ چی په یوه مجلس کی یې پېشنهاد وکړ چی که تاسی د سرود متن نه سی ترتیبولای نو موږ به یې په فارسی درته ولیکو او تاسي به یې په پښتو ترجمه کړی.
په هرصورت د جلالتمآب جمهوریس کرزي په کور کی په لومړي ماښام مي هغوی ته وویل چی که چېری په ملی سرود کی د قومونو د نومونو یادول ضروری وي نو په نهو قومونو نه خلاصېږو. لږ تر لږه شیعه گان، عربان، قیرغیزیان، سیکهان او هندوان باید په سرود کی شامل سي. او که چېری دا ټول قومونه په ملی سرودکی شامل سي نو حمید ماشوخېل، چی زموږ پښتنو شاعرانو سالار دی ، هم نه سي کولای چی ښایسته سرود درته جوړ کړي. بهتره به داوی چی د قومونو د نومونو د یادولو پر ځای د هغو منطقو نومونه واخیستل سی چی دا ټول قومونه ژوند پکښي کوی. او په د ې توگه به د ټولو قومونو شکایتونه لیری سوي وي. د دې خبری سره سم می خپل هغه سرود ورته ولوست چی تازه می لیکلی او زما په نظر له هره پلوه جامع او غني وو.
له امو تر ننگرهاره
له هلمنده ترمزاره
له پامیر تر هریروده
له بامیان ترکندهاره
یو بیرغ دی یو هیواد
یو ملت پکښی آباد
تل دي وی افغانستان
هم دي ښاد وي هم آزاد
ټینگوو ملي وحدت
ځو پر لار د عدالت
نوم دحق مو دی رهبر
وایو الله اکبر وایو الله اکبر
محترم کرزي صاحب ویل واه واه دا بهترین سرود دی. خو هیواد مل، چی په دغه راز وختونو کی همېشه ویښ وي، سمدستی مداخله وکړه ویل یې دا سرود به کمېسیون ځکه ونه مني چی د اساسی قانون د تصویب په خلاف د قومونو ذکر پکښی نسته. په هر صورت دا سرود په هغه شپه رد سو او پخوانی سرود، چی د قومونو لیست یې په ځان کی درلود، مطرح سو.
د ملی سرود د متن د ارزیابی کمېسیون زما پر لیکلی شعر باندی عجیب او غریب انتقادونه درلودل. مثلا ویل یې چی سرود په دا وطن افغانستان دی پیل کېږي. خو که چېری دا سرود په کوم بل هیواد کی ویل کېږی نو هلته خو بیا معنی نه ورکوی. مثلا موږ به په اسلام اباد یا واشنگټن کی څرنگه وایو چی دا وطن افغانستان دی. اوس نو د کمېسیون محترم غړي په دې نه پوهېږي چی په خارج کی معمولا یوازي د سرود موسیقي ږغول کېږی، او که چېری شعر هم ورسره وږغول سي نو پرته له زریاب څخه به هیڅ ساده سړی دا فکر ونه کړي چی افغانانو په اسلام اباد یا واشنگټن دعوه کړې ده . یو انتقاد یې دا وو چی د وطن پر ځای باندی که چېری د فارسي د سرزمین معادله کلمه راسی بهتره به وي. خدای سته په دې پېشنهاد یا انتقاد نو زما هم چندانی سر خلاص نه سو. یو بل انتقاد یې دا دوو چی په دې شعر کی راغلي دي چی دا هیواد به تل ځلېږی لکه لمر پر شنه اسمان. او کله چی سړی دا شعر اوري نو فکر کوي چی افغانستان په اسمان کی دی. زه هیڅ فکر نه کوم چی د زلمي هیوادمل د غوره کړي کمېسیون له غړو څخه پرته دي بل هیڅوک دا شعر دغه راز تعبیر کړای سي.
کله چی زلمي هیوادمل د دوهم ځل لپاره د کمېسیون بې معنی انتقادونه را وسپارل نو مي په جواب کی ورته ولیکل چی د ملی سرود د متن د ارزیابۍ د کمېسیون محترمو پوهانو، عالمانو، لیکوالانو او شاعرانو. ماته داسی څرگنده سوه چی که زه د سرود په متن کی هر څونه تغیرات راولم ستاسی له انتقادونو څخه نه خلاصږم. زه دادی متن تاسي ته درسپارم او تاسي ته اختیار درکوم چی د خپلی خوښي سره سم بشپړه لاس وهنه پکښي وکړی. زه له دې افتخار څخه چی د ملی سرود پاره به زما شعر غوره کېږی تېر یم او دا افتخار تاسي محترمو پوهانو، فاضلانو او لیکوالانو ته درسپارم.
ستاسي وطندار جهاني.
په دې لیک ، د زلمي هیواد مل ډېر چرت خراب سو،خو زه صرف دوې درې ورځي وروسته له افغانستان څخه امریکې ته ولاړم او سرود می زلمي ته پرېښود. څه کم یوه میاشت وروسته د جولای پر دوهمه نېټه محترم جمهوریس صاحب ماته زما دمېرمني د فاتحې راکولو په ترڅ کی په ټلفون کی وویل چی د ملی سرود پاره یې زما شعر غوره کړی دی، او اوس به نو د موسیقۍ اوکمپوز غم خوړل کېږی. خو له دې څخه زیات وکم پنځه لس ورځی وروسته د جمهوری ریاست نوي نطاق کریم رحیمی په ټلفون کی راته وویل چی باید په شعر کی پنځه نور قومونه زیات کړم او د پای هغه بیت چی وایی را ژوندی به کړو له سره تاریخی افغانستان ورڅخه وغورځوم. او په نتیجه کی له سرودڅخه داسی شی جوړ سو چی پرته د قومونو له لیست څخه د بل شي نوم باندی ایښودل کېدلای نه سی
دا وطن افغانستان دی
دا عزت د هر افغان دی
کور دسولي کور دتوري
هر بچی یې قهرمان دی
دا وطن د ټولو کور دی
د بلوڅو د اوزبکو
د پښتون دهزاره وو
د ترکمنو د تاجکو
ورسره عرب، گوجر دي
پامیریان ، نورستانیان
براهویی دي، قرلباش دي
هم ایماق هم پشه یان
دا هیواد به تل ځلېږې
لکه لمر پر شنه اسمان
په سینه کی د اسیا به
لکه زړه وی جاودان
نوم د حق مو دی رهبر
وایو الله اکبر وایو الله اکبر
البته زلمی هیواد مل په دې هم بسیا نه سو او د خپلی ورسپارل سوي وظیفې ، چی تر نامعلومی مودې او یا تل لپاره د پښتو ملی سرود ځنډول، بې خاصیته کول اوحتی مسخره کول وه، سرته رسولو دپاره یې دا ملی سرود عامي نظر غوښتني ته واچاوه . څو لږ ترلږه د دې سرود لیکونکي ته د یو څو بې مسولیتو لیکوالانو په خوله پوچ او فحش ووایی. ځکه خلک نه دي خبرچی دا سرود اصلا په څه شکل وو او بیا د زلمي هیوادمل د کمېسیون په فرمایش څه تغیرات پکښي راغلي دي.
زه باید دا خبره وکړم چی ما دملی سرود متن یوازي او یوازي د جمهوریس حامد کرزي په غوښتنه کړی دی. او دا کار می له هغوی سره د اوږدو دوستانه اړېکو په اساس کړی دی. هغوی زما بې اندازې زیات قدر کړی او زه دهغوی د قدردانۍ پوروړی. البته زه په دې توگه له مسولیته نه خلاصږم او په کار خو دا وه چی کله زما لیکلی متن ونه منل سونو باید چی ما هم فرمایش نه وای منلی. او اوس مي له حکومت څخه دا صمیمانه غوښتنه ده چی دا سرود کمپوز نه کړي او له بل چا څخه د سرود جوړولو غوښتنه وکړي. د ملی سرود د متن په برخه کی باید ټول وطنوال په یوه اواز د اساسی قانون د تسوید پر کمېسیون باندی اعتراض وکړي چی ولی یې په سرود کی د قومونو ذکرول حتمی کړي دي، ځکه چی دا کار ملی یوالی نه بلکه ملی انشعاب او بې اتفاقي تشویقوی. د بلی خوا د الله اکبرد مقدسی کلمې څخه باید سیاسی استفاده ونه سي ځکه چی الله اکبر د آذان پر منبر ویل کېږی او له ساز اوموسیقۍ سره یې ویل ناروا دي.
له محترم جمهوریس حامد کرزي څخه د یوه وطندار، دوست او ورور په حيث غوښتنه کوم چی نور دي نو د دغه راز مشاورینو څخه، چی ده ته پرته له بدنامۍ او تنفر څخه نور هیڅ نه ور په برخه کوي ، ځان خلاص کړي اوکنه نو
اگر این مسجد است و این ملا حال طفلان خراب مې بینم.

دوکه لنډه کیسه

 

خوشال مزاروال

– اخ! ولې مې وهئ! ګنا مې څه ده!

په داسې اکر کې چې د سوکانو او لغتو باران دی پر ې، په روسي  بازاري ژبه ورته وایي:

– ژر شه! پیسې راو اخله،که نه بې مرګه دې نه پرېږدو!

– له کومه یې کړم!

بیا هم وهل او ټکول، ورته وایي:

– ښه نو په ژوند پکو شوی یې! نه غواړې ژوند وکړې!

بیا لاس شاته تېروي، د پتلانه له کمربنده چاړه راباسي، د ګوزار او وهلو تابیا نیسي. مړوند لاس و پښې وهي چې له ګوزاره ځان وژغوري، په دې کې یې څنګل د تخت له ژۍ سره لګیږي. راویښیږي. ګوري چې اندامونه یې رېږدي. خولې خولې وي. بیا د حوېلۍ څراغ په تته رڼا کې چې د خوب خونې ته راننوتې، خپلې مېرمنې ته ګوري. هغه په درانه خوب ویده وي. ژوره سا اخلي. د ځان د ارامولو کوښښ کوي. د خوښۍ څپې یې په شونډو راټوکیږي. شوکرونه )شکرونه( باسي، چې اخره خو یې سمیږي. نږدې میاشت وي چې له غونچې سره یې واده شوی وي. غونچه یې د ماما لور وي. له واده خوښ او راضي وي، او یو د بل په زړونو کې یې اوسېږي…. خوډېر ژر پرې همدا ډاروونکی خوب سیوری غوړوي، او تېر مهال ته ستنیږي.

تنکی ځلموټی وي، چې د ګټې وټې په سوچ و خیال کې کیږي. دغه سوچ و خیال ورته له مشرانو نه په میراث پاتې وي. له هغو یې اورېدلي وي چې(( وګټه فیل وڅټه)). د همدې ګټې وټې خوبونه وي چې پلار یې له دویمې ښځې او د هغې له زامنو سره ځان روسې ته رسولی وي، او خپل دوه سکني ورونو یې پر خپل پلار هم پښه وراړولې، تر قاف غرونو تېر شوي ، او ځانونه یې لوېدیځې اروپا ته رسولي وي. مړوند هم خپله مور د خدای اسرې ته پرېږدي، او د خپلو مېرنیو په مرسته ځان تر مسکوه رسوي. ګوري چې هغوی هره ورځ سپېده چاودې له کوره وځي. خپلې هټۍ ته ځانونه رسوي. د ماښام تر تیارې خورېدو پېر و پلور کوي، او ناوخته بیا کور ته راستنیږي.

کور کې د اونۍ په تېرېدو سره مړوند ته نوره ناسته خوند نه ورکوي. ورږې کوي. پښې په یوه موزه ننباسي چې ورونه یې کارته له ځانه سره بوځي. ورونه یې لیوالتیا ښه شګون ګڼي، وایي د سات تېرېدو تر څنګ به د دې ځای په دود و دستور، او رو و ګودر بلد شي، او هم به د دوی لاس پرې سپک وي…..

مړوندهره ورځ ګهیځ په خړه ورونو سره له کوره وځي، کرۍ ورځ د پېر و پلور توکي سمبالوي، په ډېرې ویښیارتیا سر ه ترې څارنه، او  ساتنه کوي او تېر ماښام کور ته راستنیږي. ورونو یې له غلو، غدیو ورته ویلي وي، هغوی چې له وېښې مور زوی لوټي. خو هغه څه چې ځینې وخت د مړوند تبه خټه کوي، د ژبې نه پوهاوی وي چې د اښتنې پوښتنې پر مهال ورته ربړه رامنځ ته کوي. خو بېرته د نهیلۍ پر ستوني ګونډه ږدي، وایي، چې تر اوسه یې لا سېر وړۍ نه ده ورېشلې، په دوه درې میاشتو کې ستونزمن وي چې د ژبې ربړه دې له مخې لرې کړي، او له دې سره یې موسکا په شونډو راخوریږي…..

کال لا پشپړ شوی نه وي، خو مړوند د دې جوګه ګرځي چې د ژبې په اړوند خپله جاله پورې باسي. د پېر و پلور چارې پرته له ستونزو سمبال کړي. د هغه موسکا، تنکۍ ځواني، ښکلې بڼه، او ښه سلوک د کار پر بهیر او زیاتوالي اغېزه ښیندي. ورونه یې پرېکړه کوي چې له مشتریانو سره د راکړې ورکړې او پېر و پلور چارې ده ته وسپاري….

خو بیا د پېر و پلور د ورځني ژوند په لړ کې دوه ورځې کیږي،  یوه پېغله چې د مړوند  د عمر سره اړخ لګوي، راځي، دتوکو په منځ کې ګرځي راګرځي. توکي اړوي، را اړوي. ځینې وخت موسکۍ غوندې شي، خو څه شی نه اخلي، او تش لاس بېرته روانیږي……

یو خو روسان له اصل و نسله سره او سپین دي، خو بیا پر دې پېغلوټې خدای لږه شانې زیاته لورولي وي. ډولي زړه وړونکې سترګې،یعقوتي شونډې، نرۍ ملا ، طلایي ویښتان، دنګه غاړه،   د چا خبره د اوبو د څښلو پر مهال یې په مرۍ کې اوبه له ورایه ښکاري، ښکلی اندام چې د غاټولو تازه سپړل شوي ګلونه یې لا د سړي پاملرنه ځانته راکاږي….. اورېدلي به مو نه وي، وایي، پېغله که د خټو هم وي، هر څه دې ترې ځار شي ، او بیا دا خو لا کورټه حوره ښکاري……

نن هم راځي، دا کانه کوي، او پر خپله مخه ځي. په اول کې مړوند پرې د غلې ګومان کوي، خو نن پر خپل ګومان پښېماني څرګندوي. مړوند پر ټاکلي وخت له ورونو سره هټۍ تړي. کور ته ځي. خو کله چې د خوب په پار غځيږي، بیا یې پېغله د ذهن تمبې ورټکوي. نا اشنا سپرغۍ یې د زړه په نغري کې روښانیږي. یوه پټه لمبه پر تن احساسوي. بې اختیاره د خولې لاړي تېروي، او څه پټ پټ تخنېدل یې په وجود کې راټوکیږي…… مړوند د خیالونو بړبوکۍ له ځانه سره اخلي چې په دې کې یې څنګ ته پرته مېرمن اړخ بدلوي، د زلفو ماران یې مړوند پر سترګو وهي. د بوړبوکۍ له ګردابه راوځي. غواړي ښکل یې کړي، خو زړه ته یې پرېوځي، نه چې خوب ته یې زیان ورسي، او له خپلې پرېکړې اوړي.  لږه شېبه وروسته بیا د سوچونو پیڅکه نیسي، او تر هغې له پېغلې سره په خیالونو کې زانګي رازانګي چې خوب پرې غلبه کوي، او خوب ته پنا وړي.

سهار له بیدارېدو سره د کار په نیت روانیږي، هټۍ پرانیزي. کرۍ ورځ په دې هیله چې د هغې دوه سترګې وویني، سترګې لور په لور اړوي، خو د هغې څرک نه لګیږي. ورځې خو پرېږده چې څو  شپې د هغې په سودا کې ویدیږي، او راویښیږي…… اونۍ وروسته، د جومې(جمعې) ورځې، نږدې مازیګر مهال وي چې نا ببره یې د سترګو په وړاندې رازرغونه شي. د مړوند زړه له خوښۍ نه په ټوپونو شي. هغه د تېر په څېر ځان په توکو بوختوي. خو کله چې د پېرېدونکو ګڼه ګوڼه کمیږي، ایغه نیغه راځي، مړوند ته دریږي. په موسکه بڼه سلام کوي ، وایي :

– نوم مې اکسانا دی!

مړوند اوږده سا اخلي، بیا په ماته ګوډه روسي ژبه ورته وایي:

– زما نوم مړوند دی. پېغله وایي:

– ډېر ښه!

بیا د زړه په سترګو مړوند ته ګوري، او په پسته ژبه چې مینه پکې څپې وهي، وایي:

– بشپړه اونۍ دې توکي پلورلي، ستړی شوی به یې، سبا ته د اونۍ رخصتي ده، نشو کولای چې فلم سره وګورو!

مړوند پرته له ځنډه هوکړه کوي، د سبا لپاره د مازیګر څلور بجې سره ټاکي، او هغه هم همدلته د هټۍ مخې ته.

اکسانا په خپله مخه ځي، خو مړوند ته د سوچونو بستر هواروي، او تر هغو یې له ځانه سره بوخت ساتي چې د ژمنې په پار  ژمنځای ته روانیږي. ګوري چې هغه تر ده وړاندې رارسېدلي وي. د مړوند په لیدو سره یې موسکا په تنکیو شونډو ناڅي. منډه کوي، ټینګ یې په غېږه کې نیسي، سره شونډې په شونډو کیږي، بیا یې تر لاسه نیسي، او د فلم لیدو ته روانیږي. د ټکټونو د پېر پر مهال اکسانا د وروستي کتار ټکټونه پېري، دواړه روانیږي، او پر ټاکلي ځای کې کیني. د فلم په پیلېدو سره ګوري چې وروستي دوه درې کتاره خالي دي. ژوره سا اخلي، لکه  مراد ته چې رسېدلي وي. نندارچیان د فلم په لیدو کیږي، او دوی دواړه داسې یو د بل په زړونو او رګونو ننوځي چې د فلم لیدو ته یې هډو پام نه اوړي. زړونه یې بې واره درزیږي. د مچکو باران یې جوړ کړی وي. درېغه چې د سینما څراغونه روښانیږي، فلم پای ته رسي. خو د دوی د زړونو تندغرې زمکې لا خړوبه شوې نه وي. بېرون ته په راوتو بیا سره غاړه غړۍ کیږي، او په تلو تلو کې پر دې همغږي کیږي چې سباته به بیا سره ګوري، هغه هم د نن ورځې پر ټاکلي وخت او ځای کې.

مړوند کور ته پر لارې او په وېښه خو پرېږدوه چې ان په خوب کې هم له اکسانې سره د نن ورځې په خوږو خوږو کې ورک وي، داسې خواږه چې په لومړي وار یې ازمایلي وي. د اکسانې اورنۍ مینه، تنکۍ او پستې شونډې،  او د غاټولو تنکي ګلونه…..

بیا هم ژمنه، د ژمنې په پار انتظار، او بیا د ژمنې ځای ته له کوره روانېدنه….. ګوري چې اکسانا ورته لارې څاري. یو بل ته غاړې وځي، سره ښکلوي. بیا پر دې سره سلا کیږي چې ړومبی به د ایسکریمو مزه څکي، او وروسته به کولتوري پارک ته روانیږي. مړوند د کولتوري پارک په لیدو خوښي څرګندوي. ځکه په لومړي وار ترې لیدنه کوي. ښایسته شېبه د پارک په ننداره بوخت وي. وروسته د دمې نيولو په موخه د پارک په یو کونج کې، د رنګارنګ ګلونو په منځ کې، په یوې ا وږدې څوکۍ کیني. ورسره جوخت یو د بل په سترګو ننوځي، او په تنونو یې اور پورې کیږي. کله چې په خود راځي، ګوري چې تیاره په خورېدو وي. چار ناچار زړونه سره پر دې دلاسه کوي چې راتلونکې اونۍ به بیا د زړونو خواله کوي، او د مچکو په اخیستو سره جلا کیږي. خو د اونۍ په اوږدو کې مړوند د اکسانې په زړه راوریږي، هټۍ ته ورځي، او خپله تندغرې مینه د څو شیبو لپاره سړوي….

د رخصتۍ په رارسېدو سره اکسانا مړوند له لاسه نیسي، استوګنځای ته یې بیایي، هغه چې دوه میاشتې وړاندې یې په کرایه نیولی وي. مړوند له اکسانې سره تر ماښامه پاتې کیږي. ډېر څه وایي. ډېر څه کوي. د زړونو بړاس سره باسي. یو د بل په زړونو کې ځای نیسي، او د باور او  اعتماد فضا رامنځ ته کیږي…. د ماښام په رارسېدو سره  اکسانا ټینګار کوي چې مړوند ورسره پاتې شي خو هغه ترې په دې ځان ژغوري چې کور کې یې څه نه دي ویلي، او روانیږي.

کور ته په رسېدو سره ګوري چې ماښامنۍ تیاره ده، او ټول ده ته سترګې اړوي. مشروټی ورور یې موسک کیږي، او د کنایې او کترې په ډول وایي:

– مړونده! نن سبا ډېر بوخت ښکارې، ان دا چې ماښامنۍ هم درنه هېره وي!

مړوند موسک کیږي، خو څه په خوله نه راوړي. لاسونه پرېمینځي، او ډوډۍ ته کیني. خو کله چې د خوب خونې ته ځي، او ډډې غځوي، د نن ورځې ټول خواږه یې د سترګو په وړاندې دریږي. نوې هیلې یې په زړه کې راټوکیږي. د هغې مینه یې ځانته راکاږي. د راتلونکې په اړوند یې په سوچ کې اچوي ….

د مړوند او اکسانې اورنۍ مینه، راشه درشه، او ناسته پاسته، له اونیو نه میاشتو ته غځیږي، او بیا داسې وخت هم رارسي چې مړوند د پلار او ورونو له استوګنځایه ځي ، او له اکسانې سره پاخه اړوي. د کورنۍ غړي یې خواشیني څرګندوي. خو مړوند ته اوس اکسانا خپله مینه بریښي، او په دې اړوند یې هډو زړه ته شک او بدګوماني نه پرېوځي…..

دا مهال د مړوند کاروبار رونق موندلی وي. خپله هټۍ لري. نیستوڼی یې غوړ وي. لاس ته یې دومره څه ورځي چې د دوی ګوزاره پرې کیږي، او د چا خبره غېران دوه سپما ته هم پاتې کیږي. مړوند خپلې مینې ته وړاندیز کوي چې دواړه کورنۍ، او یاران دوستان سره د واده په دود په هوټل کې راټول کړي، او خپل ژوند ته قانوني بڼه ورکړي، خو دا مهال په تخت کې ورسره پرته مېرمن ،غونچه یې په خوب کې د خپلو بنګړو ډکه مټه پورته کوي، او د مړوند پر سینه یې اچوي. مړوند له خیالونو راوځي، د بنګړو شرنګ ته موسکی کیږي. یوه شیبه غوږونه لک څک نیسي. پرته له یوه نیم کیرړي اوازه چې تر غوږو کیږي یې ، نور هر څه پر خواږه خوب وېده وي. له لنډ لارغي ( مکث) روسته بیا تېر مهال ته ګرځي، او یو ځل بیا د خپلوخیال پلوونو،  پلو رانیسي. مړوند غواړي چې له اکسانې سره د واده دود تر سره کړي، خو اکسانا بیا دا بې ځایه لګښت بولي،او سکوټ ترې انکار کوي. مړوند غلی کیږي، او نور څه نه وایي.

شپې ورځې همداسې په خوږو کې روانې وي، او وختونه وي چې د خپل مزله په کږلیچونو کې پر مخ درومي، او تم کیږي نه. …..

یو ه شپه ماسخوتن مهال وي چې  مړوندته یو هټۍ وال دوست همایون زنګ وهي، وایي چې د مور روغتیایي اکر یې ښه نه دی، د ناچارې ورځې سبا ته هیواد ته ځي. دمګړۍ د مړوند سترګو ته خپله مور دریږي چې ایکي یوازې یې د خدای اسرې ته پرېښې وي، او هیڅ اخوال ترې نه لري. زړه کې وایي: ( بنده حیران، خدای مهربان.) اکسانې ته وایي چې یو هټۍ وال  دوست یې هیواد ته بیړنی تګ کوي، غواړي د هغه پر لاس یوه اندازه پیسې مور ته ولیږي. هغه په سوچ کې ځي، خو مړوند ترې یوه اندازه پیسې اخلي، سم دستي ولاړیږي، دوست ته پیسې رسوي، زړه یې تسکین مومي،او خوشاله راستنیږي. خومیاشت لا تېره شوې نه وي چې مړوند د یوې بدې پېښې سره مخ کیږي. د جمعې شپې دولس بجې وي چې د ټیلیفون زنګ یې راوېښوي. مړوند غوږی پورته کوي. د تورسرو ژړاوې یې تر غوږو کیږي، کشروټی ورور یې په ژړغونې اواز د مور له مړینې خبروي. مړوند په بیړه ځان رسوي. میرنۍ یې د زړه حملې وهلي وي. مړوند اړوځي چې بشپړه اونۍ هټۍ تړلې پریږدي. د مور په ښخولو، لاسنیوه، خیر و خیرات کې ونډه واخلي، او یوه اندازه لګښت ته غاړه کیږدي. خو دا کړنې یې د اکسانې ټنډه تریووي، غوسه یې راپاروي، او د خپلوانو په ویر او غم کې د مړوند لګښت ورته لوپري ښکاري. مه واره له دې بشپړه اونۍ د هټۍ تړل او کورته د مړوند نه راتګ یې لا پر زخمونو مالګه دوړوي، خو بیا هم هر څه په ګوګل کې ساتي، او په خوله څه نه راوړي…..

وروسته له اونۍ راګرځېدو، په دې پار چې خوله یې ورسره ونه وهل شي، او زړه بداوی رامنځ ته نشي. مړوند ته پلمه کوي، وایي: بلا موده کیږي چې مور یې نه ده لیدلې، غواړي مور کره لاړه شي، او روانیږي.

اونۍ وروسته کله چې راستنیږي، یو بل ته تر غاړې کیږي. بیا هم د تېر په څېر تندغرې مینه، خواږه وختونه او مست خوبونه….. خو برخلیک ته ګوره چې بیا له مړوند سره څه نخرې کوي، اوپر نوې لانجې یې اړوي. یوه شپه چې هغه هم له دولسو اوښتې، او مړوند له اکسانې سره په خواږه خوب ویده وي، درې تنه یې اپارتمان ته رادننه کیږي، هغه هم پرته له دې چې کولپ او دروازې ته زیان ورسي. اکسانا له لاسونو تړي، او د مړوند په وهلو، ټکولو لاس پورې کوي، ورته وایي چې څه یې ګټلي، بویه چې دوی ته یې ورکړي، که نه پوستکی ورنه باسي…… خو مړوندسره له دې هم انکار کوي. بیا مړوند پر داسې کور وهي چې له خولې او پوزې یې وینې روانیږي،مړوند اړ وځي چې ټولې پیسې ورته مخې ته کېږدي، او له شره یې ځان وژغوري…… مړوند دوه درې ورځې د مخ د پړسوب له کبله له کوره نه وځي. وجود یې شنه سابه، او تغمې تغمې وي، بل غدۍ پرېوتو هېښنی کړی وي، وایي چې، نه دې کولپ مات شي، نه دروازه، او غله دې را د ننه شي….. خو بیا اکسانا  د دروازې د نه بندېدو پړه پر میوندوراچوي، وایي چې وروستی هغه کور ته راننوتی، او کېدای شي دروازه یې نه وي کولپ کړي…… د وخت په تېرېدو سره د یادې پېښې ټپ د مړوند له ذهنه وځي، او پاملرنه یې ګټې وټې او کاروبار ته اوړي…..  یوه ورځ مړوند ناوخته له خوبه پاڅیږي. د هټۍ پرانیستلو پرې ناوخته شوی وي. بېړه  کوي، او په تراټ له کوره وځي. د پېر و پلور په بهیر کې یو پېرېدونکی ترې د ځینو توکو د پېر خبره کوي چې هغه له مړوند سره په دیپو کې وي. مړوند جیبونه لټوي، خو کیلي ترې کور کې پاتې وي. مړوند تر دوه ګېنټو وروسته د توکو د چمتوکېدو ژمنه کوي. د غرمنۍ خوړلو پر مهال  د کلي راوړلو په پار کور ته منډه کوي. خو کله چې د اپارتمان ور  پرانیزي،د نا اشنا ځوانانو د خنداووڅپه یې تر غوږو کیږي چې یو یې اکسانې ته وایي:

– غم مکوه! پرېږده چې بیا یو څه زېرمه کړي! بیا احوال راکړه! دا پلا به داسې درس ورکړو چې مخ او څټ یې ونه پېژندل شي! خو اکسانا ورته وایي:

– ګوره چې مړ درڅخه نشي!  خو غوسه پر دې راځي؛ چې څه ګټي، هغه په نورو څټي. راتلونکي ته نه ګوري ! ماران خو نه یو چې خاورې به خورو!

– رښتیا د دروازې په اړوند خو به شکمن شوی نه وي!

– نه! هغه پړه مې مې پخپله پر هغه وراچولې ده…….!

مړوند له غوسې سوزي، خو ځان نه بایلي. اورېدلې خبرې د خپل ګوګل په هدیره کې خښوي، او سالون ته ننوځي. اکسانا ژېړه اوړي، خو مړوند په موسکو شونډو ټولو سره روغبړ کوي. اکسانا ناست کسان ورته د ښوونځي د وخت ملګري ور پېژني. مړوند د زهرو ګوټ له ستوني تېروي، یوه شیبه له دوی سره کیني،  بیا د ډیپو کیلي د هېرېدو خبره پر خوله راوړي، وایي چې پېرېدونکی ورته انتظار باسي، او له کوره وځي. خو ورسره جوخت یې اندېښنې د روان تمبې ورټکوي، وردننه کیږي، استوګنه پیلوي، داسې استوګنه چې د روان تر څنګ د بدن په رګونو او سلولونو کې سترګې غړوي، راج پرې چلوي، او اپوټه د سکون او ارام ، برجونه  ښوره او وراسته کوي، او د خپلې مینې په اړوند یې د بې باورۍ ګردجنه سېلۍ راپورته کيږي، داسې سېلۍ چې په شپو شپو، او ورځو ورځومړوند له ځانه سره بوخت ساتي. د اکسانې چلند اریان کړی وي. دهغې غبرګون او په مینه کې دوکه ، ورله په شاتو کې له زهرو ورکولو نه کم نه ښکاري……

وروسته له ډېر سوچه،  وړاندې تر دې چې یو ځل بیا په لومه کې ښکېل شي ، د یوې بلې دوکې ښکار شي، او یا هم تر دې بدې او بدمرغې پېښې سره لاس او ګرېوان شي، خپله هټۍ پلوري، او پرته له دې چې اکسانا پرې پوهه شي، د زوکړې ټاټوبي ته ستنیږي.

۱۴ – ۱۰ – ۲۰۱۹

۲۲ – د تلې – ۱۳۹۸

کوپینهاګن

 

لوی احمدشاه بابا (رح) په اړه مکمل معلومات 

5.11.2019Ahmad Shah Baba 2
د احمدشاه بابا تاریخ دومره څرګند دی چې د نړۍ هیڅ یو متعصب یې هم بد او غلط نشي تعبیرولای.

د هغه دښمن د هغه پر نیک خویونو او ښه اوصافو شاهدي ورکوي.

دهغه له غیرت، دهغه له ځیرکتیا او د جګړیې تکتیکونو څخه انکار نسي کولای.

په پنځوس زره (۵۰۰۰۰) پوځ درې لکه (۳۰۰۰۰۰) فوځ چې د وخت په عصري او پر مخ تللیو وسلو سمبال وي ته شکست او ماته ورکول د یو عادي سالار کار نه دی.

لنډه پیژندنه:

د نني افغانستان مؤسس، د وخت ستر امپراطور، د میړانی، غیرت، ذهانت، او شجاعت سمبول، د زړونو رهبر ستر احمدشاه بابا د دولت خان لمسی دی چې په کال ۱۷۲۲م کښې یې د زمان خان په کور کښې نړۍ ته سترګې وغړولې.

احمدشاه بابا په قوم سدوزی دی چې پوپلزیو ته منسوبیږي.

له اوه ۷ پښته خانزاده دی د مشری او رهبری خویونه ورته په میراث کې له نیکونو څخه ورپاتې دي.

واکمنۍ ته رسیدل:

په کال ۱۷۴۱م کې د نادر افشار د ګارډ مشر وټاکل شو
په کال ۱۷۴۷م کښې چې کله نادر افشار قتل شو نو ځینو افسرانو هڅه وکړه، چې د هغه کورنۍ ته زیان ورسوي خو احمدشاه یې په وړاندې ودرید او کلکه دفاع یې وکړه چې وروسته په ډالۍ کښې د نادر افشار ښځې ورته د کوه نور غمی ورکړ.

تر هغه وروسته کندهار ته ولاړ او هلته په همدغه کال ۱۷۴۷م د شیرسرخ بابا په زیارت کښې د یوې لوې جرګې په ترڅ کښې د پښتنو باچا وټاکل شو.

په دی جرګه کښی نورمحمد خان عليزي مشهور په میر افغان د نادر افشار نظامي قومندان او د شیرسرخ د جرګې ګډون کونکی او پاچاهۍ ته نوماند، محبت خان د پوپلزو د قبیلې مشر هغه خلک وه چی غټ شمیر نفوس یې درلود.

دلته یو بل څوک حاجي جمال خان بارکزی هم ؤ چې د باچاهۍ ادعا یې درلوده خو جرګه ځکه له ادعا څخه منصرف کړ چې فیصله یې کړې وه چی باچا باید د پوپلزو د قبیلې د سدوزو د پښې څخه وي.

د جرګی د فیصلی پر اساس احمدشاه بابا د افغانستان باچا او حاجي جمال خان یې وزیر وټاکل شو.

د شاهرخ واکمنۍ ته رسول:

څنګه چې په کال ۱۷۴۷ م کښې نادر افشار ووژل شو او احمدشاه بابا یې کورنۍ له لوټمارانو څخه وساتله.
په ایران کې یې ځینو افسرانو ځینې مخکې په خپله ولکه کی راوستي او په کابل کښې يې د هغه یو ورور علي قلي خان باچا کړ، او دغه بل ورور محمد ابراهیم خان یې ړوند کړ خو وروسته دوی دواړه د ځینو نورو زور واکو له لوری ووژل شول.

خو کله چی احمدشاه بابا امپراطور شو نو په ایران کښې یې د نادر افشار وراره شاهرخ باچا وټاکه.

احمدشاهي دولت:

کله چې احمدشاه بابا قدرت په لاس کښې واخیست هڅه یې وکړه چې د وخت څخه په استفاده خپله واکمني نوره هم پراخه کړي.

ده په لویدیځ کې خراسان، په ختیځ کی ګورګاني هند او په شمال کې د ازبکو جنیدي دولت په هغه قبیلو کې ځای کړل چی ده ورته ټاکل وه او دنده یې د افغانۍ امپراطوری د ټینګښت او پايښت لپاره خدمت ؤ.

دده د سفرونو لښکر کې چې د فتحو تر دیاره پر وړاندی ولاړل به لږ داسې خلاصه کړو.

اول:

کله چې په ۱۷۴۷ م کښې ده ته قدرت وسپارل شو، نو تر مقدماتي کارو وروسته یې په ۱۷۴۸م کښې له کندهاره حرکت وکړ او په مخه یې غزني، کابل او پیښور د اباسین سیند تر غاړې په خپلو حدودو کې شامل کړل.
د ګورګاني هند امپراطور محمد شاه رنګیلا د یو لک لښکر سره ورته راووت او خبره تر درنې جګړې ونه رسېدو احمدشاه بابا تر ټاکلو فتوحاتو وروسته بیرته کندهار ته ولاړ.

دوهم:

په کال ۱۷۴۹م کښې هرات ته ولاړ او هلته یې یو لک لښکر د اشرف الوزراء په قومندانۍ شمال ته ولیږه چی هغه بیغیر له جنګه ټول قومونه دولت ته تابع کړل او خپله احمدشاه بابا د یو بل لښکر په مشرۍ مشهد ته ولاړ، هلته یې ټول باغیان و ټکول او شاهرخ یې هلته باچا او نورمحمد خان میر افغان یې ورته سپه سالار مقرر کړ.

دریم:

په ۱۷۵۹م کښې په خراسان کښې بغاوتونه پیل شول.
احمدشاه نيشاپور ته ورغی او هلته یې باغي میر عام خان خزیمه مات کړ او شاهرخ یې بیا باچا کړ.
په دی وخت کښی د امپرطورۍ پراختیا د آمو څخه تر بحیرة العرب او د سند څخه د ایران تر دښتو ورسیده.

څلورم:

په کال ۵۱- ۱۷۵۲ م کښې کله چې د پنجاب صوبه دار میرمنو مالیه نه رالیږله احمدشاه بابا ورپسې ورغی او هغه یې مات کړ او کشمیر یې هم ونیوی او په لاهور کښې یې د دوه میلیونو روپو مالیه تحصیل کړه، او پنجاب او ملتان یې هم د افغانستان جزء کړل.

په دغه توګه کشمیر، ملتان، پنجاب او سیند هم د احمدشاهي امپراطوري په چوکاټ کښې داخل شول.

پنځم:

په کال ۱۷۵۳م کښې میر منو مړ شو او په ځای یې د هغه نابالغ زوی محمد امین صوبه دار کړ خو مور یې مغلانی بیګم د هغه په نیابت کار کاوه.

احمدشاه بابا دغه مقرري تائید کړی وه خو په دی لړ کښې یو څه نوي تحولات را منځته شوه.

د ډهلي امپراتور احمدشاه د محمد شاه رنګیلا د زوی صدراعظم عمادالملک غازی الدین احمدشاه کورګاني خلع او پر ځای یې دوهم عالمګیر باچا کړ او.وروسته یې هغه هم مړ کړ.

او همدارنګه په کشمیر کې مستوفي سکجون د کشمیر والي مړ او هغه یې ډهلي ته تسلیم کړ. په همدې توګه ادینه بیګ پنجاب ونیوی په هند پورې یې ملحق کړ.

دغې اوضاع احمدشاه سخت ودرداوه او د یوه قوي لښکر سره پنجاب ته ولاړ.

لومړی یې سکجون هنو ونیوی او کشمیر یې بیرته راوګرځاوه. په دې سره دوهم عالمګیر د افغان نجیب الدولة په قوماندې یو لښکر د احمدشاه سره جنګ ته راواستوه خو هغه بې له جنګه تسلیم شو او احمدشاه بابا فاتح ډهلی ته ورغی.

هلته یې افغاني مشران پر چارو وګومارل او مالیې یې راټولې کړې. عالمګیر خپله وریره د احمدشاه بابا زوی تیمور ته ورکړه او احمدشاه بیرته فاتح کندهار ته راستون شو.

شپږم:

په کال ۱۷۵۸م د افغاني حکمرانانو په فشار سکهان راټول او غازی عماد الدین جسان راجپوتان پر دهلي راوستل، سردار جان خان او د احمدشاه بابا زوی تیمور شاه چې هلته په دنده ګمارل شوی وه، تر خطر لاندې راغلل.
او خپله په داخل کی احمدشاه ته یو لړ مشکلات ورپیښ شول چی یو له هغو څخه د نصیر خان بلوڅ بغاوت ؤ.

احمدشاه وزیر شاولي خان بلوڅو ته ورولیږه او بیا خپله ورغی او هغه یې په نظامي او سیاسي سطع قانع او تابع کړ او د هندوستان ستونزې یې آینده ته پریښودې.

اووم:

په کال ۶۰-۱۷۶۱م کښې احمدشاه بابا د هندوستان پر لور روان شو، په لاره کې یې ډېر یاغی قوتونه وټکول، چی باراخره د مرهټیانو د دری لکه (۳۰۰۰۰۰) پوځ سره مخامخ شو.

د احمدشاه بابا ټوټال شپیته زره(۶۰۰۰۰) عسکر وه.
په ډېر نظم او مهارت سره یې جګړه وکړه او سوبه یې خپله کړه.

د هند پاچاهي یې علي ګوهر ته وسپارله او خپله بیرته فاتح کندهار ته راستون شو.

اتم:

په کال ۶۲-۱۷۶۳م کښې په پنجاب کښې سیکهان باغیان شول خو احمدشاه بابا هغوی وټکول او له پټیالی تر هنده یې حکومت یو سکهـ امیر سنګهـ ته وسپاره.

نهم:

په کال ۱۷۶۹ کښي یو ځل بیا د خراسان اوضاع خرابه شوه خو احمدشاه بابا سره له دې چې ناروغ ؤ، حالات کنټرول او یوځل بیا یې ړوند شاهرخ هلته مقرر کړ.

داشوه د احمدشه بابا د سفرونو خلاصه

د هندوستان فتحه:

په کال ۱۷۵۱م کښې یې پنجاب، سنده، او کشمیر په خپله ولکه کښې راوستل او په کال ۱۷۵۶ یې د هندوستان دهلی ښار هم ونیوی.

مشهوره د پاني پت جګړه:

په کال ۱۷۶۰م کښې د پاني پت ستره غزا وکړه چي د افغانانو د تاریخ په وینا د احمدشاه بابا د پوځ شمیر پنځوس زره (۵۰۰۰۰) او د مرهټیانو د پوځ شمیر لس (۱۰۰۰۰۰۰)لکه ؤ او د ځینو نورو تاریخونو په وینا د افغانانو شمیر شپیته زره(۶۰۰۰۰) او د مرهټیانو شمیر دری لکه(۳۰۰۰۰۰) ؤ خو په هر صورت جګړه وشوه چي په نتیجه کښی یې سوبه د احمدشاه بابا په برخه شوه.
په دی جګړه کښې دوه لکه(۲۰۰۰۰۰) مرهټیان مړه او دوویشت زره (۲۲۰۰۰)یې بندیان شول.

په کال ۱۷۶۳م کښی یې د عثمانی خلافت خلیفة المسلمين سلطان مصطفی ته د هند د فتح لیک ولیږی.

وفات:

په ۱۷۷۲ م کښی احمدشاه بابا د شپږویشت (۲۶) کاله باچاهي ورسته د یو پنځوس (۵۱) کلنۍ په عمر د کندهار په ارغستان کښی له فاني نړی څخه سترګی پټې کړې.

انالله وانا الیه راجعون
روح یې ښاد

خدای ج دې موږ ته یو بل احمدشاه بابا راکړي

ژوهش: پاکستان همواره به دنبال یک حکومت بی ‌ثبات و ضعیف در افغانستان بوده است

منبع : تلویزیون آریانا   تاریخ: 11/8/2019

پاکستان در چند دهه اخیر به دنبال یک حکومت بی‌ ثبات و ضعیف در افغانستان بوده است.

در گزارش تازه مرکز تحقیقاتی کنگره ایالات متحده امریکا، گفته شده است که پاکستان همواره با گروه‌ های هراس ‌افگن به ‌شمول شبکه حقانی رابطه نزدیک داشته است. در این گزارش هم چنان آمده است که حضور دیپلوماتیک و تجاری هند در افغانستان برای اسلام ‌آباد پذیرفتنی نیست.

در بخشی از این گزارش آمده: “پاکستان برای زیر شعاع قرار دادن فعالیت‌ های هند در افغانستان، با گروه طالبان ارتباط نرم دارد. حضور فعال دیپلوماتیک و بازرگانی هند در افغانستان و حمایت غرب و امریکا از این امر، پاکستان را بیشتر نگران کرده است.”

در همین حال، پیوند های نظامیان پاکستان به شبکه‌ های هراس ‌افگن خصوصآ شبکه‌ی حقانی و طالبان از دیگر بخش ‌های است که در این گزارش به آن اشاره شده است. هم چنان در این گزارش از گسترش حاکمیت طالبان در بخش ‌هایی از افغانستان هشدار داده شده و در آن گفته شده است که پاکستان بالای طالبان در افغانستان نفوذ دارد.

با این همه، این گزارش هم زمان با شدت گرفتن تشنجات سیاسی میان کابل و اسلام‌ آباد به نشر رسیده است. ادعای عدم مصونیت دیپلومات‌ های پاکستان در افغانستان از سوی سفارت این کشور در کابل و احضار سفیر افغانستان در اسلام آباد از سوی سازمان استخباراتی پاکستان (آی اس آی) بر روابط سیاسی و دیپلومایتک کابل و اسلام ‌آباد سایه افگنده است.

 

وزارت دفاع: حمله جنگجویان داعش بالای نیرو های مرزی تاجیکستان ربطی به افغانستان ندارد
منبع : تلویزیون آریانا   تاریخ: 11/8/2019

وزارت دفاع ملی، ادعای نیرو های مرزی کشور تاجیکستان مبنی بر وارد شدن جنگجویان گروه داعش از مرز افغانستان به آن کشور را رد می ‌کند.

مقامات در این وزارت می‌ گویند که حمله افراد گروه داعش بالای پاسگاه‌ های نیرو های مرزی تاجیکستان ربطی به افغانستان ندارد و تا هنوز روشن نیست که این جنگجویان اتباع کدام کشور اند. روح ‌الله احمدزی، سخنگوی این وزارت می ‌گوید: “جنگ در خاک تاجیکستان صورت گرفته، درگیری آنجا با نیرو های تاجیکی صورت گرفته و داعشی ‌ها در خاک تاجیکستان بوده، از خاک افغانستان بالای آنها صورت نگرفته، مبارزه با تروریزم مباره مشترک است، قسمی که تهدید مشترک است.”

نیرو های مرزی تاجیکستان، روز چهارشنبه (۱۵ عقرب) ادعا کردند که ۲۰ داعشی از ولسوالی قلعه زال ولایت کندوز و از مرز افغانستان وارد خاک این کشور شده اند. به گفته مقامات تاجکستانی جنگجویان داعش پس از ورود به خاک تاجیکستان بر یک پاسگاه آنان حمله کردند که در ضد حمله نیرو های مرزی آن کشور ۱۵ تن از این جنگجویان کشته شده و ۵ تن دیگر شان زنده بازداشت شدند.

منابع رسمی تاجکی گفته اند که آنان شب سوم ماه نوامبر سال روان میلادی، از ولسوالی قلعه زال افغانستان وارد حدود ناحیه قبادیان تاجیکستان، واقع در ۲۰۰ کیلومتری شهر دوشنبه شدند. با این حال، این منابع گفته اند که در این عملیات ضد داعشی ‌ها، ۱ سرباز مرزی و یک مامور پولیس تاجیکستان هم جان خود را از دست دادند.

وب سایت وزارت امورداخله این کشور، تصاویری از این حمله را منتشر کرده که در این تصاویر ۴ عراده موتر منهدم شده و چند جسد دیده می ‌شود. این وزارت گفته است که این موتر ها و اجساد متعلق به افراد گروه داعش بوده است.

 

پاکستان په کابل کې دبېوسه حکومت په هڅه کې دی – دامریکا دکانګریس څېړنه
منبع : تلویزیون آریانا   تاریخ: 11/8/2019
دامریکا دکانګریس دڅېړنیز مرکز یو تازه راپور په ډاګه کړې، چې پاکستان له څو لسیزو راپدیخوا په افغانستان کې دبې ثباته او بېوسه حکومت په هڅه کې دی.دامریکا دکانګریس دڅېړنیز مرکز په نوي راپور کې څرګنده شوې، چې پاکستان دافغانستان داستراتیژیک ګاونډ حکومت په توګه له اوږدو کلونو راپدیخوا په افغانستان کې منفي رول لوبولی دی. یاد راپور ښیي، چې پاکستانيو ځواکونو دافغانستان دامنیت دګډوډولو په خاطر له ترهګرو ډلو په ځانګړي توګه حقاني شبکې او طالبانو سره نږدې اړیکې پاللي دي.

په راپور کې څرګنده شوې، چې په افغانستان کې دهند دیپلوماتیک او سوداګریز حضور آسلام آباد ته دمنلو نه دی. په راپور کې دا ټینګار هم راغلیو چې پاکستان په افغانستان کې دهند دهڅو دمخنیوي لپاره له طالبانو سره نږدې اړیکې پاللي دي. په افغانستان کې د هند فعال دیپلوماتیک او سوداګریز رول او له دې چارې دامریکا او لویدیځ ملاتړ پاکستان ډېر اندېښمن کړی دی.

دپوهنتون استاد نصرالله ستانکزي ویلي، دپاکستان برلاسې دیپلوماسۍ امریکا اړ کړه، چې راپور پرې جوړ او په دې اړه دافغان حکومت بېوسي په ډاګه شي. له ترهګرو ډلو په ځانګړې توګه حقاني شبکې او طالبانو سره دپاکستانيو ځواکونو اړیکې هغه برخې دي، چې په دې راپور کې ورته نغوته شوې ده.

په دې راپور کې دافغانستان په ځینو برخو کې دطالبانو دحاکمیت پرپراختیا خبرداری ورکړ شوی او ټینګار کوي، چې پاکستان پرافغان طالبانو پراخ نفوذ لري. سیاسي هڅاند رحمت الله بیژنپور ویلي، چې امریکا دپاکستان دهڅو پوړوړې ده او له همدې کبله دا حکومت، چې په افغانستان کې هر څه وغواړي تر سره کولي یې شي.

دامریکا دکانګریس دغه راپور دکابل او اسلام آباد ترمنځ په اړیکو کې دترینګلتیا له پراختیا سره جوخت خپور شوی دی. ددغو حکومتونو ترمنځ اړیکې یو ځل بیا هغه مهال خرابې شوې، چې په کابل کې پاکستانيو دیپلوماتانو د امنیتي ګواښونو ادعا وکړه او په اسلام آباد کې دآی اس آی لخوا دافغان سفیر احضار یې اړیکې نورې هم اغېزمنې کړې.

 

افغان حکومت دچین بین الافغاني غونډې ”محدود کسان” استوي
منبع : د امریکا غږ   تاریخ: 11/8/2019

دافغانستان دجمهوري ریاست وايي، چې دافغان حکومت په رهبرۍ به یو کوچنی خو ټول ‌شموله پلاوی دچین په بین‌الافغاني غونډه کې ګډون وکړي.

داستراتیژیکو او عامه اړیکو په چارو کې دجمهور رئیس غني سلاکار وحید عمر دپنج شنبې په ورځ نومبر ۷مه (لړم ۱۶مه) په یوې غونډه کې وویل، دمرکچي پلاوي دغړو غوره کول ستونزمن کار دی، ځکه چې دهغه پر وینا، په دې برخه کې دسیاستوالو، ګوندونو، سیاسي ډلو او مدني ټولنې ترمنځ دنظر یووالی نشته دی.

دجمهور رئیس غني سلاکار وویل، حکومت هیڅ‌کله دسولې خبرې په خپل انحصار کې نه دي ساتلي، بلکې هڅه کوي چې له طالبانو سره دخبرو لپاره یو وړ پلاوی وټاکي. هغه زیاته کړه: ”دبیجینګ کنفرانس ته ځو… یو لېست هم نهايي شوی دی، ددغه لېست په اړه سلامشورې هم شوي دي، زموږ ټینګار دا دی چې یو لنډ لېست، یو منحصر پلاوی… چې دافغانستان له ټولو قشرونو څخه استازولي وشي کولی، خو شمېر یې محدود وي، ځکه چې په محدود شمېر کې ښه او آرامه بحث کېږي.”

افغان حکومت تراوسه ددغه پلاوي نومونه په ډاګه کړي نه دي. ښاغلي عمر همداشان وویل، طالبان هڅه کوي چې دافغان پلاوی یو موټی نه وي او په انفرادي ډول په دې غونډه کې حضور ولري. افغان حکومت تمه لري، چې دچین بین‌الافغاني غونډه دحکومت او طالبانو ترمنځ مخامخ خبرو ته لار هواره کړي.

ټاکل شوې وه چې په چین کې د افغان سولې په تړاو دا غونډه تیره اونۍ جوړه شوې وی، خو دځینو لاملونو له کبله وځنډول شوه. لاتراوسه څرګنده نه ده چې دا غونډه کله جوړېږي.

 

وزارت دفاع: هراس‌ افگنان از خاک افغانستان وارد تاجکستان نشده اند
منبع : رادیو آزادی   تاریخ: 11/8/2019

وزارت دفاع افغانستان آن ادعای تاجکستان را رد می ‌کند که گفته است هراس ‌افگنان با گذشتن از خاک افغانستان بر یک پوسته‌ مرزی این کشور حلمه کرده اند.

وزارت دفاع می ‌گوید که حمله در خاک تاجکستان انجام شده است و هراس ‌افگنان نیز در بیرون از خاک افغانستان به ‌سر می ‌برده اند. مقامات تاجکستانی دیروز ادعا کرده بودند که گروهی از افراد مسلح وابسته به گروه داعش از خاک افغانستان داخل تاجکستان رفته اند و به یک پوستۀ مرزی این کشور حمله کرده اند.

وزارت دفاع افغانستان میگوید، هیچ شواهدی نیست تا ثابت کند که هراس افگنانی که بر یک پوستۀ مرزی تاجکستان حمله کرده اند، از خاک افغانستان به آن جا رفته باشند. روح‌الله احمدزی، سخنگوی این وزارت به رادیوی آزادی گفت: ”تروریستان در بیرون از افغانستان بودند و جنگ هم در خاک تاجکستان صورت گرفته است، ادعای مقامات تاجکستان در این باره با شواهد عینی هیچ مطابقت ندارد. یعنی از خاک افغانستان به تاجکستان حمله نشده است.”

با آن که وزارت دفاع تحرکات گروه داعش در شمال افغانستان را رد نمی‌ کند، اما می‌ گوید که در حال حاضر این گروه در افغانستان با شکست مواجه شده است. مسؤولان این وزارت می‌ گویند، گروه‌ های هراس ‌افگنان در افغانستان پناه‌گاه ندارند و پناه‌گاه‌ های این گروه‌ ها در بیرون از افغانستان است.

این در حالیست که مقامات تاجکستانی به روز چهارشنبه ادعا کردند که گروهی از افراد مسلح وابسته به گروه داعش از خاک افغانستان به تاجکستان رفته و بر یک پوستۀ مرزی این کشور حمله کردند. نیرو های مرزی تاجکستان گفته اند، مهاجمان ۲۰ تن بودند که به تاریخ ۳ نومبر از ولسوالی قلعۀ ذال ولایت کندز در افغانستان به قبادیان تاجکستان رفته بودند. بر بنیاد گزارشات، یک زن نیز شامل این گروه بود که از این میان ۱۵ تن از مهاجمان در این حمله کشته شدند. مقامات تاجکستانی گفته اند که ۵ تن از این افراد بازداشت شده اند.

باری عارض، یکی از این آگاهان به رادیوی آزادی می ‌گوید، هیچ بخش ولسوالی قلعۀ ذال کندز و در عموم مناطق شمال شرقی افغانستان نزدیک به تاجکستان در کنترل گروه داعش نیست و بیشتر گروه طالبان در این مناطق فعالیت دارد. او افزود: ”شواهد موثقی وجود ندارند که مسالۀ داعش در مرز با تاجکستان را به گونۀ روشن ثابت کند. این گروه در حال حاضر جهانی است که گاه گاهی بر برخی کشور های آسیایی و اروپایی هم حمله می‌ کنند. بناآ این به ‌این معنی نیست که مراکز داعش در همسایه‌گی آن کشورها است.”

آقای عارض در کنار این به آن حملۀ گروه داعش در تاجکستان اشاره می‌ کند که در آن بایسکل ‌سواران اروپایی هدف قرار گرفته بودند. وی می‌ گوید، این موضوع ثابت می ‌کند که داعش در تاجکستان فعالیت دارد. این در حالیست که گروه داعش تا به حال مسئولیت این حمله را به عهده نگرفته است.

 

سیگار: افغانستان در بخش مبارزه با فساد پیشرفت کرده است
منبع : صدای امریکا   تاریخ: 11/8/2019

دفتر سرمفتش خاص ایالات متحده برای بازسازی افغانستان (سیگار) می ‌گوید که حکومت افغانستان در رسیدن به معیار های استراتیژی مبارزه با فساداداری پیشرفت کرده است، اما هنوز هم برخی مشکلات جدی وجود دارد.

سیگار در یک گزارش تازه گفته است که با وجود مبارزه با فساد و پیشرفت در این راستا، ادارات مهم دولتی افغانستان که بر ضد فساد کار می‌ کنند با کمبود منابع مواجه اند. دفتر سرمفتش خاص ایالات متحده برای بازسازی افغانستان گفته است: ”حکومت افغانستان تا ماه جون ۲۰۱۹ در بخش مبارزه با فساد، از جمله ۷۶ معیار، ۵۷ معیار را تکمیل کرده است، اما برای تکمیل معیار های باقیمانده نگرانی وجود دارد و برای رسیدن به نتایج قابل توجه به اقدامات مداوم نیاز است.”

به گفتۀ سیگار، با وجود این پیشرفت ‌ها، هنوز هم چلنج ‌های جدی فراراه حکومت افغانستان در بخش مبارزه با فساد وجود دارد. هم چنان سیگار معافیت افراد زورمند دخیل در فساداداری و کاهش فعالیت‌ های محکمۀ خاص مبارزه با فساد را از مشکلات جدی در راستای مبارزه با فساداداری در افغانستان دانسته است.

                   

پاکستان په افغانستان کې تل دجګړې اور ته لمن وهلې
منبع : خبریال دات کام   تاریخ: 11/8/2019
دامریکا کانګریس په خپل یوه تازه وروستي راپور کې ویلي دي چې پاکستاني حکومت په افغانستان کې تردې دمه هیڅ ډول مثبت رول نه دی ادا کړی، دوی په دې باور دي چې پاکستان په افغانستان کې تل منفي رول لوبولی دی. دکانګرېس له لوری په خپور شوي راپور کې راغلي دي چې په دې وروستیو کې په افغانستان کې دسولې لپاره پراخې برخلیک ټاکوونکي هڅې پیل شوي دي، دغه راز دافغان امنیتي ځواکونو دپیاوړتیا لپاره ګړندۍ هڅې او کوښښونه روان دي.همداراز په اداراتو کې دفساد پرضد مبارزې هم روانې دي چې نن دفساد پرضد دافغان حکومت دپرمختګ راپور هم خپور شوی دی، په دې برخه کې افغان حکومت ډیر ښه رول لوبولی دی. همداراز دترهګرو پرضد دافغان پوځ مبارزه، او دناټو له لوري له افغان پوځ سره دمرستو لړۍ هم رواني دي چې تراوسه یې ښې پایلې لری. په راپور کې دافغانستان ګاونډیانو په اړه هم ډیر څه ویل شوي دي چې له ډلې پاکستان ته په اشارې وایي، چې یاد هېواد دڅو لسیزو راهیسې په افغانستان کې خپل فعال منفي رول لوبولی دی.

دمعلوماتو له مخې دپاکستان هېواد استخباراتي اداره دهغو وسله والو ډلو ملاتړ کوي چې په افغانستان کې دجهاد په نوم جنګیږي، چې ددې جګړې پرمهال یې ګڼ شمېر افغانانو ته مالي او ځاني زیانونه اړولي دي. راپور لیکي، چې له دې ډلې یوه هم دحقاني شبکه ده چې دپاکستان استخباراتي ادارې سره پراخې ښې اړیکي لري او اسلام آباد یې هم خپله باوري ډله بولي چې دوی هم په افغانستان کې ورانکاره کړنې کوي.

دخپور شوي راپور په وروستیو کې لیکل شوي دي چې پاکستانی حکومت غواړي په افغانستان کې دیوه پیاوړي حکومت دجوړېدو په لار کې خنډ جوړ کړي، او په کابل کې کمزوری حکومت دځان په ګټه بولي. بلخوا افغان حکومت هم وایي، چې پاکستان دافغان حکومت سره دسولې په برخه کې هېڅ ډول همکاري نه ده کړې، خو دترهګریزو ډلو په رالېږلو کې پراخه ونډه اخیستې ده. خلک هم په دې باور دي چې پاکستان له افغان حکومت سره تراوسه په خپلو ژمنو وفا نه ده کړې او نه یې هم په ريښتیني ډول دسولې په پروسه کې ونډه اخیستې ده او هم یې تل دترهګرو ډلو ملاتړ کړی دی.

دیادولو ده په دې وروستیو کې دترهګرو پرضد دنړیوالې ادارې له لوري هم پاکستان ته اخطارونه ورکړل شوي دي چې ژر تر ژره دې له ترهګریزو ډلو له ملاتړ څخه لاس واخلي، که یې وانخلي نو ډیر ژر به په تور لېست کې شامل شي.

                

پوهاند محمد رسول باوري: دافغانستان تاريخي آثار، نړى ددې هېواد له تاريخي عظمت او لرغونې فرهنګ سره بلدوي
منبع : باختر   تاریخ: 11/8/2019
داطلاعاتواوفرهنګ وزارت دفرهنګ او هنر معين پوهاند محمد رسول باوري په هانګ کانګ کې دافغانستان  دتاريخي اثارو دنندارتون دپرانستلو په مراسمو کې وويل چې دافغانستان تاريخي آثار نړى ددې هېواد له تاريخي  عظمت او لرغونې فرهنګ سره بلدوي. دافغانستان ٢٣١ تاريخي آثار چې کلونه کلونه مخکې داي خانم له فلول غونډۍ، طلاتپې، بګرام او دزرګرانو له تپې څخه ترلاسه شوي دي له دوو کلونو راپديخوا دلاسليک شويو هوکړه ليکونو پربنسټ دچين په موزيمونو کې نندارې ته وړاندې شوي دي.
دمسوولانو دڅرګندونوله مخې له دې پلوه کابو يوميليون ډالره ددولت په عوايدو کې شامل شوي دي. له هانګ کانګ څخه داطلاعاتواو فرهنګ وزارت وياند محمدصابر مومند باختر آژانس ته وويل چې، دغه آاثار تراوسه پورې دنړى په څو هېوادونوکې نندارې ته وړاندې شوي دي او اوس دچين په موزيمونو کې دمينه والو نندارې ته  اېښودل شوي دي.
داطلاعاتواوفرهنګ وزارت دفرهنګ او هنر معين پوهاند محمد رسول باوري ددغه نندارتون دپرانستلو په مراسمو کې دافغانستان اوچين ترمنځ تاريخي او دوستانه اړيکو او په سيمې دهغو اغيزو ته په اشارې سره ددغه شان  نندارتونونو جوړول ددواړو هېوادونو په فرهنګ دخلکو په پوهاوي او په فرهنګي راکړه ورکړه کې ارزښتناک  وبلل او ويې ويل چې دغه شان نندارتونونه نړى دافغانستان له تاريخي تصوير او لرغونې فرهنګ سره  بلدوي.
دغه راز په دغو مراسمو کې دهانک کانګ دموزيمونو او تاريخي اثارو مسوول هم  خبرې وکړې او دافغانستان اودچين دولسي جمهوريت ترمنځ دفرهنګي او تاريخي اړيکو په لازيات ټينګښت باندې ټينګار وکړ او ددغه شان  نندارتونونو جوړول يې ددواړو هېوادونو ترمنځ دفرهنګي اړيکو په پياوړتيا کې مهم وبلل. 
                        
رئیس جمهوری: در مدتی کم، جلغوزه به یک افتخار تبدیل شد
منبع : افغانستان ما   تاریخ: 11/8/2019
محمد اشرف غنی رئیس جمهور کشور می گوید که در مدت بسیار کم توانستیم یک ثروت پنهانی (جلغوزه) را آشکار و به یک افتخار مبدل کنیم. آقای غنی روز چهارشنبه 15 عقرب که به مناسبت تجلیل از روز جلغوزه در ارگ سخنرانی می کرد، گفت که جلغوزه یک محصول شفاف، مشروع و قابل صادرات و یک افتخار برای کشور است. به نقل از خبرنامه ارگ، رئیس جمهور کشور از مردم و مسئولان تشکر کرد که جلغوزه را از قاچاق به زنجیرۀ ارزشی و سرمایه مبدل کردند. او به مسئولان مربوطه هدایت داد که در قسمت انار، بادام، پسته و دیگر محصولات زراعتی، اقدامات مشابه را روی دست گیرند.
آقای غنی  تصریح کرد که مردم به ارزش جلغوزه پی برده اند و در این بخش گام نخست برداشته شده است، اما گام های بعدی نیز باید به شکل اساسی برداشته شود و افغانستان به کشور صادراتی منظم محصولات زراعتی مبدل شود. او افزود که با تمام اقلام زراعتی صادراتی مراحلی که برای صادرات جلغوزه در نظر گرفته شده است، مدنظر گرفته شود. او با اشاره به بلند بودن هزینه ی ترانسپورت و کیفیت پائین آن، به وزارت ترانسپورت هدایت داد که اقدامات و اصلاحات اساسی را در این بخش به میان آورد. آقای غنی با تاکید گفت که ترانسپورت باید بخش از زنجیرۀ ارزشی شود و لوژستیک شامل نصاب های تدریسی مکاتب تخنیکی و دانشگاه ها شود و هم چنان روی زنجیرۀ ارزشی سرمایه گذاری شود.

رئیس جمهوری به بازاریابی برای محصولات زراعتی افغانستان اشاره کرده، گفت که بازار ها باز شده اند، ما باید فکر های خود را باز کنیم. بازار محصولات زراعتی ما کشور های منطقه هستند. منطقه را باید درک کنیم و چیزی را صادر کنیم که به آن نیاز دارند. آقای غنی به خاطر حل مشکلات موجود در بخش های پروسس، تولید، صادرات محصولات زراعتی، سرمایه گذاری و پارک های صنعتی، به وزارت زراعت هدایت داد نه تنها به تجلیل از روز جلغوزه اکتفا کنیم، بلکه جهت بازاریابی بیشتر برای محصولات زراعتی کشور، تلاش صورت گیرد.
رئیس جمهوری هم چنین گفت که سفارت خانه های ما در کشور های دیگر، تنها نمایندگی سیاسی نیستند، بلکه هر سفیر افغانستان در کشور مربوطه در بازاریابی و صادارات محصولات زراعتی افغانستان سهم فعال می گیرند.
در این نشست مسئولان اتاق تجارت گفتند که تاجران افغان سال گذشته از طریق صادرات جلغوزه، بیست میلیون دالر نفع برده اند و دولت با مشارکت سکتور خصوصی همانند جلغوزه، از اقلام زراعتی و صادراتی دیگر نیز حمایت می کند.
تلاش های عمران خان برای نقش داشتن بیشتر در مذاکرات صلح افغانستان
منبع : افغانستان ما   تاریخ: 11/8/2019
در این روزها پاکستان در اوج ناآرامی سیاسی به سر می برد، زیرا دو متحد کلیدی که همیشه دوشادوش هم در تاریخ پاکستان نقش بازی کرده اند، در این اواخر رو در روی هم قرارگرفته اند و این موضوع برای استراتژیست های پاکستان مخصوصاً در قبال منطقه دستپاچگی به بار آورده است. بنیادگرایی دینی و ارتش از جنگ جهانی دوم و پروسه تقسیم شبه قاره هند به این طرف همیشه در پاکستان نقش محوری بازی کرده اند.
بخش اعظم تاریخ پاکستان مربوط به زمامداری ارتشی ها در آن کشور است، البته نهاد های دینی مخصوصاً مدارس و رهبران آن ها برای ارتش نقش مشروعیت بخش بازی نموده اند. این دو نهاد (ارتش و مدارس دینی) در مورد اهمیت و همزیستی همدیگر به خوبی واقف هستند و بدون هماهنگی این دو مؤلفه، روند سیاست ورزی در آن کشور دچار اختلال شدید خواهد شد. طی یک ماه اخیر روند بازی در آن کشور دگرگون شده است و رهبران مذهبی در تقابل با ارتش قرارگرفته اند. عمران خان به عنوان نخست وزیر کشور بیش از همه از این وضعیت آسیب می بیند، زیرا ارتش یکی از حامیان اصلی خان در جناح بندی سیاسی فعلی در پاکستان است و به همین ترتیب مدارس مذهبی با تحریک انصاف عمران خان مخالفت ایدئولوژیک ندارد و دلیل اصلی این مخالفت را میتوان در ضدیت فعلی بنیادگرایان با ارتش دید تا عمران خان.
در شرایط فعلی بیش از همه حزب مردم و مسلم لیگ شاخه نواز سود می برند و این موضوع باعث دستپاچگی عمران خان شده است و سیاست خارجی آن کشور مخصوصاً در قبال هند و افغانستان تقریباً ناکام بوده است، زیرا ازیک طرف حزب ناسیونالیست بی جی پی در هند سیاست های خصمانه خود را در قبال پاکستان در حال عملی کردن است و از طرف دیگر اسلام آباد نتوانسته است در روند های سیاسی افغانستان به طور باید نقش بازی نماید. بنابراین عمران خان مانند هر سیاستمدار دیگر برای بیرون رفت از مخمصه فعلی در تلاش است که افکار عمومی را از ناآرامی های داخل کشور به سوی بیرون هدایت نماید.
با توجه به اوضاع بد مالی پاکستان آن کشور نمی تواند از طریق امکانات اقتصادی خود در جهت تقویت نفوذش استفاده نماید. مهم ترین دشمن پاکستان هندوستان است که طی سال های گذشته به لحاظ اقتصادی و نظامی نسبت پاکستان رشد فوق العاده داشته است و آخرین رویارویی نظامی در کشور بر سر مسأله کشمیر و جدایی طلبان منطقه تحت کنترل هند، نشانگر این موضوع است که هر دو کشور در نبرد بازنده هستند، اما اسلام آباد بیشتر از دهلی جدید آسیب پذیر است و برای همین هم که شده اسلام آباد نوک پیکان خود را به سوی همسایه شمالی خود، افغانستان هدف گرفته است و بهترین ابزار در اینجا می تواند روند مذاکرات صلح افغانستان باشد.
ازآنجایی که پاکستان نمی تواند از سایر جناح های درگیر در منازعه افغانستان به صورت آشکار خواهان نقش بیشتر شود، زیرا این امر می تواند تمامی انکار های گذشته پاکستان را مبنی برنداشتن رابطه با طالبان نقش بر آب می کند. برای این که اسلام آباد بتواند افکار عمومی را تا حدودی از داخل به سوی بیرون هدایت نماید، به بیگانه هراسی در قبال افغانستان دامن زده است.
زدوخورد مرزی که در هفته گذشته در ولسوالی ناری کنر رخ داد و اخیراً توقف صدور ویزا برای افغان ها توسط سفارت پاکستان در افغانستان از نشانه های برجسته پالیسی پاکستان در قبال مسائل داخلی آن کشور است. پرسش اینجا است که اسلام آباد چگونه می تواند از یک طرف افکار عمومی پاکستانی ها را از مسائل داخلی به سوی افغانستان جلب نماید و از جانب دیگر این اقدامات پاکستان چگونه می تواند نقش آن کشور را در مذاکرات صلح افغانستان برجسته بسازد؟
پاسخ این پرسش می تواند در ذیل بررسی موارد آتی ارائه شود:
الف – بهره کشی پاکستان از موقعیت جغرافیایی آن کشور در قبال افغانستان: افغانستان کشوری است که به آبهای آزاد راه ندارد و این موضوع مسأله تجارت افغانستان را با کشور های دیگر دچار مشکل می کند. افغانستان ناگزیر است از طریق خاک کشور های همسایه به دادوستد اقتصادی و تجاری خود ادامه دهد. بندر های کراچی و سپس تورخم با صرفه ترین و نزدیک گزینه برای انتقال کالاهای خارجی به افغانستان و صدور کالا های افغانی به بازار های بین المللی است.
افغانستان هرچند در جستجوی گزینه های دیگر هم چون بندر چابهار، آسیای مرکزی و دهلیز های هوایی بوده است، اما اجرایی کردن این طرح ها به این زودی نمی تواند عملی شود یا مقرون به صرفه باشد، بنابراین پاکستان به خوبی از این مسأله واقف است و هر از گاهی افغانستان را از بابت این موضوع تحت فشار قرار می دهد. البته این اقدام خاصه مسائل اقتصادی نیست، بلکه افغانستان با توجه به اشتراکات فرهنگی و زبانی با پاکستان و نیازمندی های صحی و درمانی نیز به سادگی نمی تواند از آن کشور چشم پوشی نماید.
حضور صدها هزار مهاجر افغانستان در شهر های پاکستان باعث شده است که به نحوی روابط میان این خانواده ها و دوستانشان در افغانستان باقی بماند و اکثراً کسانی که در پاکستان مشغول به کار هستند درآمد های اقتصادی خود را به افغانستان ارسال می کنند و این موضوع باعث میشود افغان ها با پاکستان رابطه گسست ناپذیر داشته باشند و مهم تر از این مسائل نیازمندی مردم افغانستان به شفاخانه ها و دارو های پاکستانی است که این نیازمندی در کوتاه مدت مرفوع نخواهد شد. پاکستان با ممنوع ساختن صدور ویزای خود برای افغان ها، حکومت و مردم افغانستان را تحت فشار بیشتر قرار میدهد و این امر شاید در کوتاه مدت نادیده انگاشته شود ولی دیر یا زود مورد مذاکره قرار خواهد گرفت و اسلام آباد می خواهد این مذاکره امتیازات خاصی را برای آن کشور در نظر بگیرد.
ب – حکومت بنیادگرایانه در افغانستان خواست اصلی مدارس مذهبی پاکستان است: در ظاهر وجود مدارس در یک کشور مخصوصاً همان جامعه پنداشته می شود، اما موضوع به این سادگی نیست، زیرا این مدارس مانند هر دستگاه ایدئولوژیک دیگر نیاز به بازار انسانی دارد تا محصولات آن صادر شود. همان طوری که کالای صنعتی محدود به کشور محل تولید باقی نمی ماند، بنیادگرایی مذهبی مانند هر ایدئولوژی دیگر نیازمند عرضه و تبلیغ در سایر جوامع انسانی است، زیرا در صورت عدم عرضه و تبلیغ با رکود روبرو می شود و ممکن از رونق بیافتد و متصدیان این صنعت مخرب دو حوزه جغرافیایی را بیش از همه مناسب تر می بینند که عبارت اند از افغانستان و مناطق مسلمان نشین هندوستان.
تاریخ پاکستان مخصوصاً از نیمه دوم قرن بیستم گواه این مسأله بوده است که اسلام گرایان چه در دوره ضیاءالحق در دهه هشتاد و چه در دهه نود میلادی به عنوان بلندگوی سازمان تبلیغی ارتش پاکستان در افغانستان عمل نموده است. ضیاءالحق با به کارگیری این بنیادگرایان برای مدیریت مجاهدین در افغانستان عمل نمود و سپس این متصدیان مدارس مذهبی پاکستان بودند که حکم قطب نمای طالبان را در دهه نود میلادی بازی نمودند. اکنون پاکستان با توجه به تنگناهای سیاست خارجی خود، تلاش می کند در افغانستان نقش برجسته داشته باشد. قدرت گیری مجدد طالبان یا هر گروه بنیادگرای دیگر در افغانستان میتواند باعث وفاق بیشتر ارتش پاکستان و مدارس مذهبی در آن کشور شود، زیرا حکومت بنیادگرایان در افغانستان فصل مشترک و تأمین کننده منافع این دو نهاد در پاکستان خواهد بود.
با توجه به توضیحات که ارائه شد، اسلام آباد خواهان نقش بیشتر در مذاکرات صلح افغانستان و نظام سیاسی پسا جنگ در این کشور است، زیرا در صورت برجسته شدن نقش آن کشور در افغانستان، بنیادگرایی بار دیگر بر سکوی قدرت سیاسی در کشور خواهد ایستاد و آن گاه ارتش پاکستان و مدارس مذهبی آن کشور به گونه مشترک سود می برند و این چیزی است که کارگزاران سیاست خارجی پاکستان به دنبال آن هستند.
وحید عمر: فهرست نام‌ های شرکت‌ کنند‌ه‌گان نشست چین نهایی شده است
منبع : ۸ صبح   تاریخ: 11/8/2019
مقامات حکومت وحدت ملی می ‌گویند که هیئت دولت افغانستان در نشست بیجینگ در کشور چین شرکت می ‌کنند و لیست اشتراک کننده‌گان این کنفرانس نیز پس از مشوره‌ ها نهایی شده است. وحید عمر، مشاور رئیس جمهور و رئیس عمومی اداره ارتباطات عامه و استراتیژیک ریاست جمهوری این موضوع را امروز پنج‌ شنبه، ۱۶ عقرب، در یک نشستی که در پیوند به صلح افغانستان در کابل برگزار شده بود، بیان کرد.
او ابراز امیدواری کرد که کنفرانس بجینگ، آغازگر یک گفتمان مشخص بین دولت افغانستان و طالبان شود. با این حال آقای عمر مشخص نساخت که در این نشست به نماینده‌گی از افغانستان کی‌ ها و در چه سطحی شرکت می ‌کنند. پیش از این طالبان نیز گفته‌اند که یک هیئت دوازده نفری این گروه به این نشست حضور خواهد یافت.

قرار بود نشست بیجینگ، به روز های ۲۹ و ۳۰ ماه اکتوبر سال جاری میلادی برگزار شود، اما این نشست به علل ناروشنی به تأخیر افتاد. پیش از این مقامات حکومت وحدت ملی اما گفته‌اند که این نشست تا مشخص نشدن نتیجه انتخابات ریاست جمهوری برگزار نخواهد شد.

در تازه ‌ترین مورد اما رئیس‌ جمهور غنی و وزیرخارجه چین در گفت ‌و گوی تلفنی که داشته‌اند، درباره‌ی چگونگی برگزاری این نشست به توافق رسیده‌‎اند. در همین حال صد ها تن از جوانان به شمول استادان، دانشجویان و ورزش ‌کاران، در یک گردهمایی در کابل، حمایت شان را از طرح صلح و ثبات حکومت، اعلام کردند. وحید عمر، مشاور رئیس جمهور در این برنامه گفت که دولت خواهان انحصار پروسه صلح نه، بلکه خواهان یک ‌پارچگی، یک‌ صدایی و اتحادنظر در بین افغان ‌ها در این پروسه است.

او گفت:«دولت مانع صلح نیست، اما مانع یک معامله پیچیده و پنهانی است که در آن دیدگاه شهروندان و قربانی‌ های ۱۸ سال گذشته نادیده گرفته شود.» آقای عمر گفت، پیش ‌شرط دولت برای مذاکرات، فقط آتش بس است و طالبان باید نسبت به آن اراده و حسن ‌نیت نشان بدهند. او گفت که دولت حسن ‌نیت های لازم را نشان داده است.

عبدالله عبدالله د هر مثبت ګام په وړاندې خنډ شیطاني مثلث

 

عبدالله عبدالله چې د نظارشورا او اسلامي جمعیت په سیکټاریستي او اخوانۍ روزنیزه او جګړه یزه مدرسه کې لوی اوروزل شوی، هېواد او سیمه کې د پېښو په وړاندې د همدغې مدرسې له لیدلوري دریځ نیسي او د څو لسیزو وروستني حالات هم په ۹۰ یمه لسیزه کې د اسلامي جمعیت او نظارشورا د مطلقه او انحصاري واکمنۍ له عینکو ویني.

دا مهال، نه ۹۰ لسیزه ده او نه په کور دننه او بهرني حالات هغه څه ته ورته دي چې عبدالله عبدالله يې په چاپېریال کې لوی شوی او نه د اسلامي جمعیت زړې نسخې او تګلارې د پلیتوب وړ دي چې مخینې يې هم د ناورین پرته، هېواد ته بل څه نه درلودل!

اسلامي جمعیت چې ۹۰ لسیزه کې یې برهان الدین رباني مشري کوله او هغه مهال یې هېواد لپاره د افغان حکومت او ملګرو ملتو د سولې تګلار شنډه کړه، نن چې عبدالله عبدالله يې استازولي کوي، په ورته دریځ غواړي د ولسمشر غني په مشرۍ د سولې هڅې او تګلار سبوتاژ کړي او د ۹۰ یمې لسیزې پشان دوه لسیزې وروسته هم افغانستان په بل او نوي ناورین ورګډ کړي.

ولسمشرغني تېره میاشت طالبانو سره د سولې لپاره خپله اووه ماده یزه تګلار اعلان کړه او طالبانو سره یې د یوې میاشتې اوربند، تر هر ډول مذاکراتو مخکې، د دې تګلارې اصلي شرط وګاڼه.

ویل کېدای شي د دې طرحې ان لومړیو شېبو کې، هېواد کې دننه او بهر په پراخه کچه هرکلی وشو. ولسمشري ماڼۍ د لا اغیزمنتوب لپاره په نوموړي تګلار کې د هېوادوالو د جوړونکو وړاندیزونو کړکۍ پرانیستې پریښوده، خو عبدالله عبدالله له لومړي سره او تر هر چا مخکې د هغې د سبوتاژ لپاره خپله خوله پرانیسته. نوموړي د نومبر په پنځمه د فرانسي خبرې اژانس سره په خبرو کې د دې تګلار اهمیت او جدي والی تر شک لاندې ونیو او زیاتوي «هیچا دغه طرحه د یوه پروګرام پتوګه جدی نه ده نیولې … دغه طرحه له بل هر څه د هیلو یو لیست دی. هیڅوک دغه طرحه جدي نه نیسي ــ نه د افغانستان خلک او نه بل څوک، ازادي راډیو»

البته عبدالله عبدالله په خپله پورته پریکړه کې، ځان هم د حکومت د برخې، هم د اپوزیسیون، هم د طالب، هم د افغانستان د خلکو (عبدالله د افغان کلمې په ځای، د خپلو پلانونو له مخې د افغانستان خلک کاروي) او هم د نړیواله ټولنې استازی راپېژني او د دوی په نابللي استازیتوب وایې چې «هیڅوک دغه طرحه جدی نه نیسي»!

خو که له نوموړي وپوښتل شي چې که ستاسو په مزاج برابر د هیڅوک پرځای هر څوک، یانې هم افغان حکومت، هم طالب، هم افغانان او هم نړیواله ټولنه کومه طرحه لري او هغه د عبدالله په خبره جدي ګڼل کیږي، هغه به کومه طرحه وي، عبدالله به څه ځواب ولري؟

د حکومت په طرحو نېوکه او هغه هم د سبوتاژ په موخه او بلخوا خپله طرحه نه وړاندې کول، یا نه لرل، د جګړې په درېدو او سولې ته په رسېدا کې، څه مرسته کلای شي.

د ولسمشر د سولې په اووه ماده یزه طرحه کې، منځټکی طالبانو سره اوربند دی او دا همغه ټکی دی چې شیطاني مثلث (عبدالله او د ده لنډه غر + طالبان + پاکستاني جنرالان او ISI)، يې په وړاندې خنډونه جوړوي.

دلته باید هېره نه کړو، د عبدالله ډله له هر څه زیات له اوربنده ډاریږي. یوه میاشت اوربند چې طالبانو سره د خبرو د پیل لپاره د حکومت لخوا په پام کې نېول شوی، عبدالله عبدالله او د هغه جګړه مار سخت ځوروي!

د جګړې دوام د عبدالله او د هغه د ډلې لپاره لنګه غوا ده. که جګړه جاري وي، مرکزي او غښتلی دولت نه شي جوړېدای او دا هغه څه دی چې د عبدالله د لنډه غرو د موخو منځړی جوړوي. په جګړه کې د جګړه مارو ډلو چې د عبدالله پرشاوخوا راټول دي د وسلو، تاریاکو او هر څیز ښه سوداګري او تجارت روان دی. که جګړه جاري وي د عبدالله د ډلې د وژنو، قتلونو، غلاوو، چور او تالان پوښتنو ته فرصت نه پیداکیږي. لکه څنګه چې تېرو څو لسیزو وښوده، کمزوری حکومت د افغانانو او نړیوالې ټولنې چور شوې پیسې، د دې ډلې له لنډه غرو نه شي اخیستلای. دلته هم باید حکومت کمزوری وساتل شي او جګړه باید په غرغنډو وي.

د مرکزي حکومت له پیاوړتیا څخه نه یوازې په کور دننه نظارشورا، اسلامي جمعیت او نورلنډه غر ریږدي، بلکې بهر کې ISI او د پنجابي پوځ لنډه غر هم خپله اینده تیاره ویني، نو ځکه د اسلام اباد، طالبانو او د عبدالله د لنډه غرو مثلث، د اوربند مخالف او د جګړې د دوام لامل ګڼل کیږي.

تېر ځل هم د روان کال د غوایې میاشتې په ۱۸ مه، د سولې د مشورتي لویې جرګې په تړاو، عبدالله عبدالله په ترکیه کې د دغه هېواد له دولتي اناتولي خبري اژانس سره مرکه کې ویلي ول« د لویې جرګې د تر سره کېدو پرمهال د دولتي او اقتصادي فعالیتونو د بندېدو ترڅنګ، خلکو ته د درنو مالي زیانونو په رسېدو سره زموږ د هېواد په اړه نوې لاسته راوړنې نه لرلې»

لومړی عبدالله او ټاکنیز ټیم یې لویه جرګه تحریم کړه او وروسته يې د هغې د پریکړو په اړه اناتولي اژانس سره یاده مرکه وکړه. دغه جرګه کې د افغانستان د ټولو ولایتونو ۲۳۰۰ تنو استازو ګډون کړی وو چې ۳۰ سلنه یې مېرمنې وې. د جرګې ګډونوالو د یادې جرګې په پنځمه او وروستۍ ورځ سولې ته د رسېدو لپاره په ۲۳ مادو کې خپل وړاندیزونه، نظرونه او غوښتنې له افغان حکومت سره شریکې کړې.

پاکستاني خبریال سلیم ساپي په پاکستانۍ جنګ ورځپاڼه کې لیکي «خلیل زاد طالبانو سره ژمنه کړې چې د دې ډلې ۵۰۰۰ غړي له بنده خوشې کړي، خو ولسمشر غني دا طرحه نه ده منلې او ویلي یې دي چې امریکا کولای شي هغه طالب بندیان خوشې کړي چې د دوی په زندانونو کې بندي دي. افغان دولت د سولې مشورتي لويې جرګې د پریکړې له مخې د ښه نیت څرګندولو په موخه، یو شمېر محدود بندیان خوشې کړل، خو د سراسري اوربند پرته به هیڅ بندي خوشې نه کړي.»

خو عبدالله عبدالله بیا د لړم میاشتې په ۹ مه، خلیل زاد او طالبانو ته په غوړه مارۍ کې وایې«که د طالبانو خوشې کېدا(هغه هم د دوه تنه امریکایانو په تبادله کې، لیکونکي) سولې سره مرسته کولای شي، باید تر سره شي. که چیري دلته بندیان وي، د خلاصون لپاره يې باید کار وشي»

عبدالله عبدالله داسې خبرې امریکا او طالبانو ته په غوړه مارۍ سربېره، پر ولسمر غني د فشار اچولو لپاره کوي. ایا عبدالله د دې تضمین کولای شي چې د دوه تنه امریکایې استادانو په تبادله کې د ۵۰۰۰ تنو طالبانو خوشې کېدل، چې هغو کې د طالبانو سړیخواره والیان او قومندانان شامل دي، اوربند او سولې سره مرسته کولای شي؟

حکومت د ښه نیت لپاره څو ځلي د طالب بندیان خوشې کړل، ایا په جګړه کې سړښت راغی؟

عبدالله او خلیل زاد غواړي، جګړه باید توده وساتل شي. هره پلمه باید وکاریږي چې د مرکزي حکومت د سولې کارنده طرحې تر پلي کېدا مخکې سبوتاژ شي.

افغانان باید د عبدالله د لنډه غرو په ګډون په دولت کې دننه د اوربند او سولې مخالفین تر طالب او داعش کم ونه ګڼي. باید د مرکزي حکومت پر شاوخوا راټول واوسو. حکومت یوازې د ولس په ملاتړ د اوربند او سولې تګلار پلې کولای شي.

د ۲۰۱۹ کال د نومبر ۶ مه

سرلوڅ مرادزی

پاکستان په پکتيکا کې د جلغوزو غر او د کرومايټو کان قبضه کړی

پاکستان په پکتيکا کې د جلغوزو غر او د کرومايټو کان قبضه کړی
منبع : خبریال دات کام   تاریخ: 11/6/2019
 

د افغانستان او پاکستان ترمنځ په ډیورنډ کرښې د پاکستاني ځواکونو له لوري د اغزن تار تر لګولو وروسته بد خبر دادی چې اوس تازه د پاکستاني ځواکونو له لوري د پکتیکا په ګومل ولسوالۍ کې د افغانستان د کرومایټو مهم ارزښتناک کانونه او د جلغوزیو ستر غر د خپلې ولکې لاندې راوستی دی.

په پکتیکا ولایت کې د دې ولایت پخواني چارواکي او د سیمي مخور قومي مشران وایي، چې پاکستاني پوځیان د پکتیکا ګومل ولسوالۍ اړوند ترخې اوبه او د وچ غر په هغو سیمو کې اغزن تار غځوي، چېرته چې د کرومایټو کان او د جلغوریو غر موجود دی چې د دوی په خبره دا کانونه هر کال مبلیونونه حاصلات له ځان سره لري.

په همدې حال کې د پکتیکا پخواني والي محب صمیم او قومي مشرانو هم رسنیو ته تایید کړې ده چې پاکستان له پخواني ټاکل شوي حد څخه په بشپړه توګه مخکې راغلی دی. او د افغانستان هغه سیمې یې تازه تر خپل واک لاندې کړي دي چې پکې د جلغوزیو غر او د کرومایټو مهم کانونه موجود دي.

د سیمه ییزو خلکو پر وینا په دې سیمه کې پاکستاني پوځیانو د تېرو لسو ورځو راهیسې د اغزن تار د غځولو چارې بېرته پیل کړي دي. چې په همدې سره د جلغوزیو غر او کرومایټو کان مهمه برخه هم هغې لور ته پاتې ده دوی وایي، حکومت لاهم چوپه خوله ناست دی اوس نو په کار ده چې افغان حکومت دا ستونزه ژر تر ژره حل کړي او له خپلې خاورې او کانونو دفاع وکړي.

خلک په سیمه کې سخت اندېښمن دي، دوی وایي که دا حال روان وي، نو نږدې ده چې پاکستاني ځواکونه د افغانستان نورې اقتصاد لرونکې سیمې هم تر خپلې ولکې لاندې راولي چې دا به د افغانستان اقتصاد ته لویه ضربه ورسوي او هم به په افغان حکومت د دفاع په برخه کې باور له منځه ولاړ شي.

قومي مخور وایی، که حکومت پر وخت اقدامات ونکړي نو د دې کلي ځوانان او سپین ږیري به ټوپک په لاس د خاورې ساتنې په موخه پاکستاني ځواکونو سره په سنګرونو کې وجنګیږي.

قومي مشرانو افغان حکومت په دې مسعله کې پړ وباله چې د خاورې په حقوقي مسله کې بالکل چوپ پاتې دي دوی زیاتوي، پاکستاني ځواکونه تل په افغان خاوره عامه تاسیسات، پوستې او مورچلې جوړوي، خو افغان حکومت یې هیڅ په کیسه کې نه دی.

په همدې حال کې په ولسي جرګه کې د پکتیکاد خلکو استازو هم له افغان حکومت څخه په کلکه غوښتي دي چې د جلغوزیو غر او د کرومایټو کانونو په تړاو دې جدي اقدامات وکړي، څو افغانان له خپلو حقوقو برخمن شي.

ولسي جرګې وکیلان زیاتوي، چې دوی د افغانستان په بهرنیو چارو وزارت باندې هم غږ کوي چې د پاکستان له لورې د دې ډول کړنو مخه دې ژر تر ژره ونیسي.

د یادولو ده دا لومړی ځل نه دی چې پاکستاني ځواکونه په افغان خاوره کې عامه تاسیسات جوړوي بلکې له دې وړاندې هم پاکستان په کونړ او ځینو نورو ولایتونو کې مورچلې او پوستې جوړې کړې وې چې د افغانانو له لوري له سخت غبرګون سره مخ شوي دي

پورتنې خبر دافغان چارواکو ولسونو او سياسيونو ته څه پېغام ورکوي؟

زما په اند ۴۱ کاله وشول چی زموږ خلک، خاوره او واکمنان د پاکستاني استخباراتي بريدونو لاندی نيولي دافغان خاوری تر نيمايي زياته خاوره د خپل پخواني بادار يانی انگريز په زور دهندوستان دويش پر وخت په جبري توگه اشغال لاندی نيولی په تيرو تر اويا زياتو کلونو کې ددی توری نامقدسی نامنل شوی پولي دواړو خواوته پراته ولسونه د خپلو شومو موخو له پاره ووژل تريتم يې کړل د بابړی عاموژنه سرته ورسوله د وزيرستان ولسونه يې له خپلو کورونو ايستلو ته اړباسل بی شميره پښتانه مشران يي وژل  د زندان تورو تنبو ته ټيل وهل اوددوی هر ډول ازادي تری واخستله.

پوره ۴۱ کلاله کيږي ددی قلابي رژيم د تورو مخو د خپلو شومو پلانونو  عملي کولو دوام لري.

د گران هېواد افغانستان  ولسونو ښونځي، کارخانی ځنگلونه ويجا ړکړل د لوړو زده کړيالان يي ووژل وسلوال پوځ يې د خپلو گوډاگيانو په واسطه ختم کړ. اوس په دی پلمه چی موږ د ترهگرو او قاچاق کونکو مخه نيسو نو يې داعزن تار غزول پيل کړي زما له نظره دوی ترهگر او يا قاچاقبرانو مخه نه نيسي بلکې دوی هم دا نه منل شوی کرښه خپلوي او بل د اوسني د پولي دواړه خوا زياتی نوری ځمکې اشغالوي معدنونه او ځنگلونه تر خپلی ولکې لاندی راولي. پورتنۍ عکس ددی پوره ثبوت دی .

داوسني افغان حکومت له پاره سره له دی زياتی ستونزی ورته همدغه ساختگي پاکستان له مخه جوړی کړي نور هم کو ښښ کوي چی خاوره لاندی کړي سرحد په زور جوړ کړې  موږ چارواکو، سياسيونو ته پکار ده چی  ددی د نه منلو له پاره د ټولو سياسي دپلوماتيکو لارو کار واخلو کنه بيا وخت له وخته تيريږي بايد ولسونه د يوی لوی جرگۍ تابيا ونيسیي اودخل خاوری ولسونو دسرنويشت له پاره کوټلي گامونه اوچت شي .

م اقا شيرزاد

۲۰۱۹ ز کال د اکتوبر ۶مه

د سولې هڅې باید د افغان دولت پر محور متمرکز وي

 

د عادلانه او تلپاتې سولې لپاره باید د هرې ریښتینې هڅې ملاتړ وشي. افغانان هیڅ داسې موخه نه لري چې تر لاسه کولو لپاره یې لسګونه کلونه جګړه وکړي. افغان هېواد د پردیو د ګټو لپاره د نیابتې جګړې په مورچل بدل شوی. سوله د افغان ولس حق دی، ځکه چې جګړه پرې تپل شوې. په دې تپل شوې جګړه کې د افغان ولس هیڅ ګټه او خیر نشته.

د سولې هڅې باید ریښتینې وي، که داسې نه وي جګړه نه بندیږي، بلکې په نورو بڼو اوږدیږي او د تېر په توپیر لا پیچلې او سختیږي.

دې شک نشته چې ځینې بهرني هېوادونه او حکومتونه، همدارنګه په کور دننه بېلا بېلې کړۍ هم افغان ولس او افغان دولت سره سوله کې د مرستې په نوم هڅې لري، خو یوخوا دا هڅې پر یوه محور راټولې نه دي او بلخوا ځینې هڅې د تلپاتې سولې په موخه نه، بلکې د هغې د سبوتاژ او د جګړې د دوام لپاره کاریږي.

د سولې په تړاو، تر ټولومخکې باید وپوهیږو چې کوم حکومتونه او په کور دننه کومې کړۍ او شخصیتونه پخپلسر او د مرکزي حکومت له خبرتیا پرته نوروته بلنې ورکوي، غونډې جوړوي او کنفرانسونه پرانیزي. ایا دغه هېوادونه او بېلابېلې کړۍ په داسې تګلارو ریښتیا هم سوله غواړي؟ د جګړې د دوام بهیر ښۍ چې ډیری دا هڅې په جګړه کې د افغان ولس د نورې ښکېلتیا په نیت د فرصتونو د لاسته راوړلو لپاره ترسره کیږي!

که د سولې په تړاو کورنۍ او بهرنۍ هڅې د افغان دولت پر محور راټولې نه شي، هیڅکله به سوله را نه شي او هغوی چې په داسې ټولمنلي حقیقت باور نه لري او پلمي جوړوي، د جګړي د دوام پلویان او لامل دي.

په دوحه(قطر) کې د سولې په نوم هڅو دوه لويې ستونزې درلودي. لومړۍ ستونزه دا وه چې افغان حکومت پکې له پامه غورځول شوی وو او د ګډون مخه يې ډب شوې وه. د حکومت د نه ګډون سربېره، د خبرو د ۹ پړاوونو بهیر کې د حکومت سره سلا قدرې هم نه ترسره کېده او خبرې د تړلو دروازو تر شا وې. دوهمه غټه ستونزه دا وه چې د خبرو اجندا د پښو پرځای پر سر ولاړه وه. اوربند او افغان حکومت سره خبرې چې لومړیتوب يې درلود ، شا ته غورځېدلې وې او پرځای يې د اجندا دوه نورې برخې یانې افغانستان څخه د امریکايې پوځیانو وتل او له طالبانو تضمین ترلاسه کول چې ترهګرو لکه القاعده او داعشر سره به اړیکې پریکوي امریکا، د امریکا انډېوالانو، سیمې او نړۍ ته به ګواښ نه پېښوي؛ لومړۍ ګڼل شوې وې.

بلخوا دې خبرو کې هڅه دا وه چې افغان حکومت د طالبانو کچې ته چې طالبان په خورا ښه حالت کې هم له تنظیم پورته حیثیت نه لري، را ټيت کړي. همدارنګه دا هڅه هم کېده چې په کور دننه ځینې معلوم الحاله کړۍ چې د سولې څخه په جګړې او له ویش څخه په تالان خوښې دي، دولت سره په موازې توګه  طالبانو سره خبرو ته کښینوي چې دلته هم په خبرو کې د دولت حیثیت او اتوریته ټيټه وځلوي او حکومت له دوه خواوو یا د ژرندې د دوه پلونو ترمنځ ښکېل وساتي.

تقریبآ طالبانو سره په ټولو ناستو کې چې له دوحې سربېره په ماسکو، تېر ځل چین، اسلام اباد او نورو ځایونو کې ترسره شوي، ورته سیناریو لېدل کیږي. په دې غونډو او ناستو کې طالبان پورته پورته ځلول کیږي، په کور دننه د طالبانو سره خواخوږې او د مرکزي حکومت مخالفې ډلې د حکومت پرځای دغه ناستو او کنفرانسونو ته غوښتل کیږي او د واک او صلاحیتونو پورته خبرې کیږي، د سولې په نوم لوبه تاوده ساتل کیږي، خو ریښتینې سوله او د هغې په اړه علمي او عملي اجندا درک نه لري. د دا شان هرې غونډې یا کنفرانس پای کې جګړه لا تودیږي او د افغانانو قتل عام زیاتیږي.

کېدای شي په کور دننه یادې کړۍ ووايې چې مرکزي دولت د دې جوګه نه دی چې د سولې بېلا بېلې هڅې پر یوه محورراغونډې کړي. دلته هم خبره ښکاره ده، همدغه ملي ضد کړۍ چې حکومت کې غوړه ونډه لري د مرکزي حکومت د سولې هڅو ته د پښو زولنې دي. طالبانو ته، مرکزي حکومت همدوی کمزوری کړی، دوی دي چې طالبانو سره د دې هېواد په پلازمېنه او یا د هغه بل هېواد په کوم ښار کې ویني او هغو سره په ګډه کله د موقت حکومت او کله د سرپرست حکومت بولاله تکراروي.

ښای ټاکنې افغانانو ته فرصت برابر کړي چې دا ځل د دوه سري حکومت پرځای، په نسبي توګه یو لاس مرکزي حکومت ولري. په داسې حکومت سره به هم د موقت او سرپرست حکومتونو سندره ختمه شي او هم به د اوربند، سولې او د جګړې د پای په تړاو حکومت واک ولري او د واک یوه پته به چې مرکزي حکومت دی، رامنځته شي.

طبیعي ده چې د اوربند او سولې په اړه به نوی حکومت تصمیم نیسي، خو د نوي حکومت د کار تر پیل پورې هم د اوربند او سولې په اړه  چوپتیا نه ده پکار اوهڅې دې جاري وي.

د راتلونکي حکومت او د هغه د سولې د هڅو او اوس هم د دې هڅو په تړاو د افغانانو غوښتنه دا ده چې اور بند دې د سولې د هر راز خبرو د پیل لپاره د مخکیني شرط پتوګه وګڼل شي. اوربند او د افغان حکومت سره مخامخ خبرو ته دې لومړیتوب ورکړل شي.

له ښه مرغه، د ولسمشر غني په مشرۍ دولتساز ټیم، د نوي حکومت د منخته راتلو مخکې د افغانانو دغه اندیښنو ته پام کړی او په دې اړه چمتو شوې تګلار لري.

د اوربند په اړه د ولسمشر امنیتي سلاکار ښاغلی حمدالله محب وايې، پخواني پلان کې له طالبانو سره د سولې په تړاو هېڅ قید او شرط نه وو، خو اوس شته «طالبان یو لاس نه دي، پر جنګ کنټرول نه لري او یو شمېر قومندانان یې داعش سره یوځای شوي. نو مهمه دا ده چې لومړی باید دوی ځان ثابت کړي چې پر خپلو قومندانانو او جنګیالیو څومره واک لري. وړاندیز مو دا دی چې هغه وخت د سولې خبرو ته کینو چې یو میاشت اوربند وکړي»

ښاغلي محب دا هم ویلي «که د طالبانو او امریکا ترمنځ کومه هوکړه هم وشي، جګړه نه شي ختمولی. تر هغو چې پاکستان طالبان د وسلې ایښودو ته ونه هڅوي، د امریکا او طالبانو کېدونکې هوکړه روانه جګړه نه شي ختمولی.»

همدارنګه د روان کال د اکتوبر په ۲۸ مه، د افغانستان ولسمشرۍ ماڼۍ وایي ولسمشر اشرف غني سولې ته د رسېدو په موخه یوه ۷ ماده ییزه تګلاره جوړه کړې.

دې تګلار کې له امریکا غوښتل شوي«له دې هېواده تر وتو وروسته، ترهګرۍ سره د مبارزې چوکاټ جوړ کړي. دغه راز له طالبانو د اوربند او د پاکستان لخوا د ترهګرو ډلو د روزنې د بندولو غوښتنه هم شوې ده. له امریکا غوښتل شوي چې له افغانستان د خپلو ځواکونو د وتلو او تر هغې وروسته دغلته د ترهګرۍ پر وړاندې مبارزې لپاره پلان جوړ کړي.

ولسمشر د دغې تګلارې په دویمه ماده کې له طالبانو غوښتي چې د سولې له خبرو مخکې دوه اړخیز اوربند ومني، هغه کار چې حکومت غواړي پوه شي طالبان یوه واحده رهبري لرې او که نه.

د اسلام آباد سره خبرې د دغې تګلارې بله برخه ده، په دې اړه ویل شوي، افغانستان باید پوه شي چې پاکستان ترهګرو ډلو ته پنا ورکول او د هغوی روزنه دروي او که نه.»

د تېرو کلونو ترخو تجربو وښوده چې د سولې په تړاو پاشلې خبرې او غونډې ګټوره او مثبته پایله نه لري. حکومت باید له دې وروسته د سولې په تړاو ټولې هڅې پخپل لاس کې واخلي. که په کور دننه کوم کس یا ډله او یا هر بهرنی هېواد غواړي سولې سره مرسته وکړي، یوازې دې داسې هڅې د مرکزي حکومت له لارې ترسره شي.

د ۲۰۱۹ کال د اکتوبر ۲۹ مه

سرلوڅ مرادزی

در پکتیا سنگ ‌بنای کارخانه بسته‌ بندی جلغوزه گذاشته شد

منبع : رادیو آزادی   تاریخ: 10/25/2019

اتاق تجارت و صنایع پکتیا می ‌گوید، سنگ ‌بنای کارخانه بسته ‌بندی جلغوزه در این ولایت گذاشته شد.

نصیر عالم‌یار، رئیس اتاق تجارت و صنایع پکتیا روز پنجشنبه به رادیو آزادی گفت که این کارخانه را شرکت رحیم گردیزی به ارزش ۶.۲ میلیون دالر می‌سازد. به گفتۀ آقای عالم‌ یار، با ساخت این کارخانه برای حدود ۱۰۰۰ نفر فرصت کاری فراهم خواهد شد.

رئیس اتاق تجارت و صنایع پکتیا می‌افزاید که این کارخانه قادر خواهد بود تا سالانه حدود ۶۰ هزار تٌن جلغوزه را برابر با معیارهای جهانی بسته‌ بندی و به دیگر کشور ها صادر کند.

این در حالی است که پیش از این شماری از بازرگانان و مقامات دولتی از قاچاق جلغوزۀ افغانستان به برخی کشور های همسایه و عرضۀ آن به نام این کشور ها در بازار های جهانی شکایت داشتند.

                    

مارک اسپر: مامویت ایالت متحده در افغانستان بدون تغییر باقی خواهد ماند
منبع : رادیو آزادی   تاریخ: 10/25/2019

مارک اسپر وزیر دفاع امریکا می‌ گوید، مامویت ایالت متحده در افغانستان بدون تغییر باقی خواهد ماند.

آقای اسپر امروز گفت، این مأموریت تنها مربوط ایالات متحده نه، بلکه مربوط همۀ کشور های عضو ناتو و کشور هایی که در افغانستان سرباز دارند، می ‌باشد. او که در آستانۀ نشست وزرای دفاع کشورهای عضو ناتو در بروکسل صحبت می‌ کرد، اطمینان داد که امریکا با متحدین ناتو خود مشترکاً تلاش می ‌کنند تا افغانستان بار دیگر به لانۀ مصون تروریستان مبدل نشود.

او افزود: ”این تعهد ما به مأموریت در این کشور است، صرف نظر از اینکه ما در مرور زمان چگونه از نیرو ها استفادۀ اعظمی می ‌کنم. اما به فکر من این ماموریت ماست، به آن متعهدیم و آن را انجام می‌ دهیم. من از این امر همكاران افغان خود را اطمینان داده ام.”

آقای اسپر گفت، در دیدار اخیرش از کابل پیشرفت و تعهد نیروهای امنیتی و دفاعی افغان را مشاهده کرده است. مارک اسپر روز یکشنبه در یک سفر از پیش اعلان ناشده، وارد کابل شده بود.

                    

دناټو دغونډې سبانۍ ورځ دافغانستان لپاره برخلیک ټاکوونکې
منبع : خبریال دات کام   تاریخ: 10/25/2019

۲۴ اکتوبر ۲۰۱۹ –  هر کال د اکتوبر په ۲۳ مه دناټو غړو هېوادونو ددفاع وزیرانو کلنۍ غونډه پیلیږي. تیره ورځ د افغانستان د دفاع سرپرست وزیر اسدالله خالد له یو پلاوی سره دناټو کلنۍ غونډه کې دګډون لپاره بروکسل ته ولاړ. دا غونډه چې نن پرون شوه او سبا پای ته رسیږي.

وروستۍ یعنې سبانۍ ورځ یې دافغانستان لپاره ځانګړې شوې ده. دناټو دغړو هېوادونو دفاع وزیران به سبا دافغانستان دسولې، امنیتي وضعیت، ددغه هېواد دامنیتي او دفاعي ځواکونو په روزنې، مالي ملاتړ او تجهیز مفصل او هر اړخیز بحثونه وکړي. دارنګه به یاده غونډه کې دناټو غړو هېوادونو دفاع وزیران په افغانستان کې دناټو ماموریت دتمدید او نه تمدید په اړه پرېکړه وکړي.

باید یاده شي چې تیره ورځ دناټو عمومي منشي ینس سټولټنبرګ دناټو غونډه کې دخپلو خبرو په دوام وویل چې دناټو حضور په افغانستان کې دامریکا په حضور او نه وتلو پورې اړه لري. نوموړي زیاته کړه، ناټو سازمان له امریکا سره یو ځای افغانستان ته راغلی دی، او په ګډه توګه یې ورسره دلته دافغان ځواکونو دروزنې، تجهیز، ملاتړ او په دغه هېواد کې دتروریزم خلاف جګړه پیل کړې وه، او په ګډه یې پای ته ورسره رسوي. نوموړي هم مهاله دافغانستان دولسمشریزو ټاکنو په اړه زیاته کړه چې ښکېل اړخونه دې له زغمه کار واخلي او دټاکنو پایلو ته دې درناوی ولري.

پرون دیادې غونډې په لومړۍ ورځ دامریکا دمتحده ایالاتو استازې هاتچیسون دافغانستان په اړه څرګندونې وکړې، نوموړې وویل مونږ به دافغان ځواکونو له ملاتړ او روزنې وروسته نشو. ځکه په وینا یې افغان ځواکونه دترهګرۍ سره په روانه مبارزه او دارنګه دخپل هېواد او خلکو په ساتلو کې بریالي دي.

امریکا تر ۲۰۲۴ میلادي کال پورې دافغان امنیتي او دفاعي ځواکونو لپاره کافي پیسې او امکانات ورکوي. باید یاده شي چې داسدالله خالد ور اخوا دغې غونډې ته په افغانستان کې دامریکايي ځواکونو عمومي قوماندان جنرال سکاټ میلر او په دغه هېواد کې دناټو ملکي استازې نیکولاس کی هم ګډون کړی دی. باید وویل شي چې داکتوبر په ۲۱ د ناټو عمومي سرمنشي د افغان سولې په اړه دزلمي خلیلزاد سره هم لیده ــ کاته درلود، چې ترلېدنې وروسته یې په خپل ټویټر ولیکل چې مونږ دباثباته او سوله ییزه افغانستان لپاره کار کوو، او غواړو یو سیاسي جوړ جاړی رامنځته کړو.

             
چرا وزیرخارجه حالا کنار رفت؟
منبع : افغانستان ما   تاریخ: 10/25/2019
بالاخره پس از مدت ‌ها که وزیرخارجه باید می ‌رفت، دیروز استعفایش را تسلیم رئیس جمهور کرد و با دستگاه سیاست خارجی کشور خداحافظی کرد. البته رئیس جمهور نزدیک به سه سال قبل عذر ایشان را خواسته بود، اما همان مشکلی که در این چند سال جلو اصلاحات در بسیاری از نهاد ها از جمله وزارت خارجه را گرفت، مانع تطبیق حکم برکناری وزیرخارجه شد.
او در سه سال اخیر تنها عنوان وزیرخارجه را داشت و دستگاه سیاست خارجی کشور عملا فلج بود. البته هم زمان برخی نهاد های دیگر گاهی وظیفه وزارت خارجه را انجام می‌ دادند و عملا هم مفکوره نبودن وزارت خارجه با سیاست ‌های دولت افغانستان سبب سردرگمی ‌هایی شده بود. آخرین مورد که دو صدای متفاوت درباره یک رویداد از افغانستان به بیرون مخابره شد، موضع ‌گیری متفاوت وزارت خارجه درباره از سرگیری فعالیت های صلح زلمی خلیلزاد و سفر نمایندگان طالبان به پاکستان بود. در این مورد وزارت خارجه آن چیزی را به عنوان دیدگاه وزارت خارجه افغانستان به رسانه ها منعکس کرد که مخالف دیدگاه دولت افغانستان و هیات رهبری حکومت بود.
دولت افغانستان طی ماه های گذشته تحت فشار شدید متحدان بین المللی خود قرار داشت و به خصوص در آستانه انتخابات ریاست جمهوری و شتاب گرفتن مذاکرات صلح ایالات متحده و طالبان در قطر به قدری این فشار ها زیاد شد که رئیس جمهور غنی مواضع تندی گرفت. در آن زمان فشار های زیادی صورت گرفت که انتخابات ریاست جمهوری به تعلیق درآید و ظاهرآ
 بخشی از حکومت و از جمله شخص وزیرخارجه با این دیدگاه موافق بود. در طی سال‌ های گذشته دوگانگی در سیاست خارجی وجود داشت ولی به اندازه‌ای که در روز های اخیر این دوگانگی علنی شد، نبود.
در این که چه کسی در این سال‌ ها مقصر بوده است، ارگ یا وزارت خارجه، مرور زمان روشن خواهد کرد. ولی سوال اساسی این است که چرا آقای ربانی اکنون که عمر حکومت وحدت ملی به سر رسیده است به فکر استعفا افتاد و از این سمت کنار رفت؟
نمایندگان مجلس حدود متوجه ناکارآمدی وزیرخارجه شده بود و رای اعتماد خود را از او پس گرفتند. از همان زمان مشکلات جدی میان ارگ و وزارت خارجه وجود داشته است. آقای ربانی نیز در استعفانامه خویش اعتراف کرده است که در تمام این سال‌ ها وزیرخارجه نبوده است و وظیفه او را نهاد های موازی انجام می‌ داده اند. با چنین دیدگاهی چرا آقای ربانی به مدت پنج سال فرصت ‌های بزرگی را که در سیاست خارجی و روابط بین المللی افغانستان به وجود آمده بود، از دست داد و به نحوی فرصت سوزی کرد؟
پنج سال و حتی سه سال برای سیاست خارجی یک کشوری مثل افغانستان که در حال جنگ است، زمان کمی نیست. این که برخی از کاربران شبکه ‌های اجتماعی و رسانه‌ ها مطرح کرده اند که او تنها به خاطر موقف خود و منافع شخصی اش در این پست باقی مانده بود، یک نگاه تقلیل گرایانه و بسیار سطحی به این مساله است. بعید به نظر می ‌رسد که کسی مثل آقای ربانی تنها به خاطر منافع شخصی خود در این پست باقی ماند و در برابر حکم رئیس جمهور ایستاد.
نکته اصلی ظاهرآ در جای دیگر است. واقعیت این است که وزارت خارجه افغانستان سال ‌ها است که نه به عنوان وزارت خارجه افغانستان، بلکه به عنوان دفتر سیاسی یک حزب و تنظیم جهادی عمل کرده است. نمایندگی‌ های سیاسی افغانستان در سطح جهان متعلق به یک گروه خاص و بخش کوچکی از افغانستان بوده اند. همه کسانی که به خارج از کشور سفر کرده اند و یا در کشور های همسایه مهاجر بوده اند، این وضعیت را با تمام وجود درک کرده اند. از آن جا که رئیس اجراییه در طی پنج سال گذشته نصف قدرت را در دست داشته است، مانع اصلی برکناری وزیرخارجه و آوردن هرگونه اصلاحات در وزارت خارجه بوده است.
دلیل این کار فقط حفاظت از منافع یک گروه و تنظیم سیاسی خاص بوده است. این روند در وزارت خارجه اگرچه منافع افراد و در نهایت منافع یک گروه سیاسی خاص را در سال‌های گذشته حفظ کرده است ولی باعث بسیاری از بدگمانی ‌ها میان رهبران جمعیت اسلامی و دیگر متحدان سیاسی آنان شده است.
باید اذعان کنیم که اگر رئیس اجراییه در طول سال ‌های گذشته علی رغم داشتن جایگاه سیاسی بلند و هم وزن با رئیس جمهور، در عرصه قدرت ناکام بوده است، اما در یک مورد موفق عمل کرده است و آن حفاظت از منافع هم‌ حزبی ‌هایش بوده است. او هیچ گاه در حمایت از متحدان سیاسی خویش به طور جدی نه ایستاد ولی در جایی که احساس کرد منافع گروه و تنظیم سیاسی تحت رهبری اش در خطر است، با جدیت تمام ایستاد.
او مثل خیلی از عرصه های دیگر در تمام سال ‌های گذشته در قبال خطرهایی که منافع جناحی اش را تهدید می کرده است ایستاد. ولی بر عکس در جایی که منافع گروه خاص ولو این که از متحدان سیاسی وی بوده است، در خطر نبوده است، عکس العمل جدی نشان نداده است.
بنابراین استعفای وزیر ارجه در آخرین روز های عمر حکومت وحدت ملی برای مردم افغانستان و آن‌ گونه که او در استعفانامه اش گفته است برای کلیت نظام سودی نداشته است و اساسآ از ابتکارات خودش نیز نبوده است. بلکه حضور او در این سال ‌ها در وزارت خارجه تنها به خاطر حفظ منافع یک گروه خاص سیاسی و جهادی بوده است.
احمد شاه بابا تر امریکا ۲۹ کاله مخکې جمهوریت جوړ کړی
منبع : خبریال دات کام   تاریخ: 10/25/2019

 

۲۴ اکټوبر ۲۰۱۹ – په پېښور کې داحمد شاه بابا دمړیني په پار دهغه ۲۴۷ م تلین دیوې لویې غونډې په ترڅ کې ونمانځل شو. دمعلوماتو له مخې داحمد شاه بابا د ۲۴۷ م تلین مراسم پرون په پېښور کې دپښتو ژبې، ادب، هنر او دکلتور په برخه کې پوهه فاونډېشن په خپل نوښت جوړ کړی وو چې پکې دپښتو ادب لیکوالانو، شاعرانو، سیاستوالو، مدني فعالانو او دپوهنتون یو شمېر محصلینو ګډون کړی وو.

دپوهه فاونډېشن مشر بنسټګر لیکوال او څېړونکی ایاز محمد مندوخېل وایي، احمد شاه بابا هغه څېره وه چې نږدې ۲۷۲ کاله وړاندې یې په افعانستان کې دجمهوریت نظام رامنځته کړ، نوموړی زیاتوي په هغه وخت کې په سیمه او نړۍ کې ترټولو ښه نظام داحمد شاه بابا وو او زیاتوي، چې بابا له امریکا ۲۹ کاله وړاندې جمهوریت رامنځته کړی وو. په دې غونډه کې ټولو پښتنو سیاستوالو او لیکوالانو داحمد شاه بابا لاسته راوړنې له نورو سره شریکې کړې او هغه یې دافغانستان یوه نه هېرېدونکي څېره وبلله دوی وویل احمد شاه بابا دیو عسکر په توګه خپل ژوند پیل کړی وو، خو بیا یې هم ځان ترتولو لوړ مقام ته وروسوه چې اوس پرې ټول پښتانه ویاړي.

احمد شاه بابا څوک و؟

احمد شاه بابا دهرات دحکمراني زمان خان او زرغونې بي بي زوی او ددولت خان لمسی وو چې په کال ۱۱۳۵ ه ج کې دافغانستان په هرات ولایت کې زېږېدلی وو سره له دې چې دسلطنت په وخت کې ډیر کشر وو، خو بیا یې هم افغانستان ته ستر او نه هېرېدونکی خدمت وکړ چې هغه مهال افغانانو هم دهغه دخدمت ستاینه وکړه او دبابا لقب یې ورکړ.

احمد شاه بابا دخپلې واکمنۍ پرمهال نږدې سل زره عسکر ساتلي وو چې له پنجاب، سند او کشمیر څخه نیولې ترامو مشهد او بحیره عرب پورې دده دهېواد ټول عایدات په کال کې ۳۱ میلیونو ته رسېدلې وو. احمد شاه بابا دجګړو پرمهال ډیرې سیمې دخپل واک لاندې نیولې وې چې دافغانستان په خاوره یې راګډې کړې وې، نوموړی هغه مهال یو ستر رهبر یادېده چې له ستر قوت څخه برخمند وو چې له همدې له امله یې په ډیرو ځایونو خپله واکمني کوله.

لیکوالان وایي، چې داحمد شاه بابا په خدمتونو ډیر کتابونه لیکل کېږي هغه خپل هېواد ته نه هېرېدونکی خدمت وکړ چې نن سبا یې دتاریخ په پاڼو ټول افغانان لولي، نوموړي دتوري له مېړانې ترڅنک دقلم سره هم ډیره مینه درلودله چې له همدې امله ورته خلک دپښتو ژبې یو تکړه شاعر وایي، هغه دلیکوالۍ پرمهال یو لوی دیوان هم لیکلی وو چې دبیتونو شمېر یې ۲۵۰۰ ته رسېږي.

دیادولو ده احمد شاه بابا د۲۶ کالو له پاچاهۍ وروسته د ۵۱ کالو په عمر په ( ۱۱۸۶) قمري کال کې دافغانستان په کندهار ولایت کې درجب میاشتې په شلمه نېټه دجمعې په شپه دیوې ناروغۍ له کبله وفات شو.

 

افغانستان در اجلاس مسکو شرکت نمی‌ کند
منبع : رادیو آزادی   تاریخ: 10/25/2019

حکومت افغانستان با وجود اظهار خوش بینی نسبت به برگزاری اجلاس مسکو، گفته که در آن شرکت نمی ‌کند.

ناجیه انوری، سخنگوی وزارت دولت در امور صلح به رادیو آزادی گفت که از برگزاری این اجلاس اطلاع دارد، اما از پاسخ دادن به این پرسش که آیا حکومت افغانستان برای شرکت در این اجلاس دعوت شده یا نه، خودداری کرد. قرار است این اجلاس با شرکت نمایندگان کشورهای روسیه، امریکا، چین و پاکستان درباره بررسی راه ‌های برقراری صلح در افغانستان روز ۲۵ اکتبر برگزار شود.

خانم انوری به رادیو آزادی گفت که حکومت افغانستان نماینده‌ای را به نشست مسکو نمی ‌فرستد، اما تأکید کرد که کشورش انتظار دارد این اجلاس نتایج محسوسی در راستای دسترسی به صلح در این کشور در پی داشته باشد. این سومین نشست برای بررسی راه ‌حل ‌های دسترسی به صلح در افغانستان است که در یک سال گذشته در غیاب حکومت افغانستان در مسکو می ‌شود. سخنگویان حکومت افغانستان حاضر نشدند در این مورد توضیح دهند.

هم زمان چین اعلام کرده که در نظر دارد اجلاس دیگری را به هدف مشابه‌ای با شرکت نمایندگان حکومت افغانستان و گروه طالبان برگزار کند، یک منبع حکومت افغانستان به رادیو آزادی گفته که نمایندگان حکومت در این اجلاس هم شرکت نمی‌ کنند.

امریکا و اتحادیۀ اروپا به‌ تازگی در اعلامیه مشترکی از رهبران افغانستان خواسته‌اند تا هرچه زودتر نمایندگان خود را برای مذاکرات بین‌الافغانی معرفی کند – خواستی که ظاهراً تا اکنون به آن پاسخ مثبت داده نشده است. دور تازه تلاش‌ ها برای برقراری صلح در افغانستان به دنبال لغو مذاکرات صلح امریکا و گروه طالبان در قطر آغاز شده است.

۱۴میزان سال روان زلمی خلیلزاد، نمایندۀ خاص امریکا برای صلح افغانستان و نمایندگان گروه طالبان اعلام کردند که متن توافق ‌نامه صلح تقریباً آماده امضا است، اما دونالد ترمپ با پخش توییتی این مذاکرات و هم چنین دیدار برنامه‌ ریزی شده با رهبران گروه طالبان در کمپ دیوید را لغو کرد.

                

افغانستان دناټو دفاع وزیرانو دغونډې مهم ټکی دی
منبع : تاند   تاریخ: 10/25/2019

 

پنجشنبه، دعقرب ۲مه – په بروکسل کې دناټو سازمان دغړو هېوادونو ددفاع وزیرانو غونډه پيل شوه چې یوه ورځ به یې دافغانستان په اړه بحثونو ته ځانګړې وي.

دا ناسته نن پیل شوې چې له افغانستان څخه ددفاع سرپرست وزیر اسدالله خالد هم ورغلی او سبا ته په دویمه او وروستۍ ورځ به په کې دافغان سولې، امنیتي وضعیت،او امنیتي ځواکونو دمالي او روزنیز ملاتړ په برخه کې مهم بحثونه وشي. ناټو دفاع وزیران به همداراز په افغانستان کې د خپل ماموریت دتمدید په اړه هم سباته پرېکړه وکړي.

ټاکنۍ اوسوله

 

گران هېواد افغانستان ولسونه په ۱۳۹۸ل کال  کي د ټاکنو او سولی پروسه پر مخ وړي، زه غواړم پر دی موهمو مسلو خپل ځغلنده نظر څرگند کړم.

درنو دوستانو اول سوله دامريکا د بهرنيو چارو د وزارت استازي زلمي خليل زاد ۹ ځله د طالب استازو سره په دوحه کې ناستی تر سره کړی خو پاېله نه درلوده، د روسی، چين ، پاکستان هيوادو هم د يو شمير کور ناستو افغان مخکنيو چارواکو سره د طالبانو په گډون بی پاېلی ليدنې وکړی ولی افغان اوسنی حکومت څنډې ته وو؟ اوس بيا چين، پاکستان، روسيه او ايران پر امريکا زور اچوي چی افغان سوله پېل شي راتلونکی اونې  دچين  په هيواد کې ناسته کيږي که خبره را ټوله کړو هغه دا چی تر هغه دا ناستی منډې ترړی پاېله نه ورکوي  تر څو چی ددی سولی اصلي خواوی يانې افغان منتخب حکومت، د ملگرو ملتونو امنيت شورا، امريکا، او نور زيدخلی خواوی دافغان سولی د باعزته تل پاته سولی له پاره د اوربند او مخامخ بين الافغاني خبرو زمېنه برابره نکړي دا يي سمه او دره نه لاره ده  که هر څوک دافغان با عزته سولی غوښتونکي وي نوبيا د خپلو شومو مخو د عملي کولو کوښښ نه کوي په تير ۴۱ کلن ناورين د هر هغه هېواد چی خپلی شومې موخې درلودی ټولې نړې ته بربنډې شوي که بشريت اود انستانيت موخی وي نو سوله هم اسانه او باعزته کيدای شي او که خپل شوم پلانونه عملي کول هدف وي بيانو تش ناستی کومه گټه نه لري يوازی دوخت تيرول دي او بس.

دويم ټاکنۍ ،ټاکنۍ دافغانانو خپل روا حق دی هر افغان کولای شي خپل د خوښې نومان ته رايه ور کړي زه هغه څه ليکم چی زما د سترگو ليدلی حال بيانوي زما په اند په دی نړې کې موږ ژوند کوو دافغان ټاکنو بهير تر هر هيواد په اوسني مودرن تخنيک ولاړ وو زه چی کله په احمد شاه بابا مېنه د احمدشا بابا د نجونو ليسی ته ورداخل شوم موخه مې د خپلی رايي استعمالول وو ځکه ما هلته خپل سټيکر وهلی وو هتله په څؤ خونو کې دالفبا د تورو په شکل خونی وی زما نوم يانی  م اول توری وو پر دوه خونو کې د م توری کسان وو په يوه خونه کې زما نوم لست کې پيدا نه شو بلی خونۍ ته رهنمايي شوم هلته زما نوم وو اول نو م ټيکمار شو بيا زما تذکره کي عکس، سټيکر او نور شيا عکس برداري شول، بيا می گوتی ولگولي بيا زما عکس بايومتريک شو وروسته د رايو په پاڼۀ سټيکر نصب او ماته وويل شول د الماری شاته رايه ټيکمار کړه ما دا کار وکړه تر دی شفافه پروسه په دی نړې کې نشته دی زه وايم که څوک په دموکراسی، ولسواکۍ باورمند وي نودا لار تر ټولو غوره او رڼه ده که څوک ولسواکي په زور او زرو تر لاسه کوي د بل په لمسون پروسه بلی خواته بيايي نودا بيا ښکاره دولس او خلکو سره دښمني اودبل د شومو موخو د عملي کولو اود هغوی غلامي ده  . داولسونه نور ويښ او بيدار شوي دوی ددوست او دشمن توپير کولای شي دوی نور د اسلام مقدس نوم څخه د جهاد او ناوړه استفاده کونکي پيژني اوس ددی وخت را غلی چی ټول ولسونه د ملي گټو د خونديتوب له پاره سوله وکړي اودا وران هيواد بيارغونه ترسره کړي.

م اقا شيرزاد