استخدام جوانان از سوی گروه‌های افراطی در پوهنتون‌های افغانستان

استخدام جوانان از سوی گروه‌های افراطی در پوهنتون‌های افغانستان
منبع : رادیو آزادی   تاریخ: 7/26/2019
آرشیف، تظاهرات محصلین پوهنتون کابل بر علیه قانون محو خشونت علیه زنان. 22May2013

گروه‌های افراطی در افغانستان به استخدام جوانان در پوهنتون‌های این کشور آغاز کرده‌اند.

یک تعداد از محصلین در پوهنتون‌های مختلف افغانستان می‌گویند که در این بخش محصلین فاکولته‌های شریعات و حقوق بیشتر ترغیب می‌شوند.

بصیره اختر محصل پوهنتون کابل که بزرگترین و قدیمی‌ترین مؤسسه اکادمی در افغانستان می‌باشد در اواخر قربانی ظهور افراطیت در این پوهنتون بوده‌است.

بصیره ۲۲ ساله که در سال چهارم فاکولته حقوق مشغول تحصیل است می‌گوید که در سال‌جاری دو بار مورد لت و کوب قرار گرفته است.

وی افزود: ”در تاریخ پنج ثور اتفاقی که به من افتید این بود که یک گروه آمدند به من حمله کردند و مرا لت و کوب کردند بخاطر پس رفتن چادر من و مرا محکوم به ترویج عیسویت کردند. مرا با مشت و لگد زدند. ماه بعدش یعنی به تاریخ ۲۰ جوزا باز یک گروه به وسیله چوب‌های درخت آمدند به من حمله کردند و مرا محکوم به ترویج عیسویت کردند و می‌گفتند ملک اسلامیست ما این را مسلمان و آدم می‌سازیم.”

قضیه بصیره قطرۀ از بحر است زیرا گروه‌های افراطی مانند داعش و طالبان می‌خواهند پوهنتون‌ها را میدان استخدام برای مفکوره‌های خود بسازند که این عمل تهدیدی برای آینده افغانستان و صلح این کشور می‌باشد و حتی بعد از توافق صلح هم منبع نگرانی به این کشور خواهد بود.

در اول‌های ماه سرطان مقامات افغان خبر دادند که یک حلقه از افراطگریان را بازداشت کرده‌اند که یکی از آن‌ها استاد پوهنتون کابل می‌باشد و سه تن دیگر آن‌ها از فارغان فاکولته شریعات است که شاگرد همین استاد بودند. یک ماه قبل از این یک استاد دیگر هم به همین اتهام دستگیر شده بود.

پوهنتون ننگرهار در این اواخر میدان استخدام برای گروه داعش شده و طالبان هم در آن فعال می‌باشند.

در یک تحقیق که اخیراً در مورد ظهور افراطیت در شبکه تحصیلات عالی افغانستان صورت گرفته معلوم شده است که ۳۴ درصد پرسش شده‌ها از سیستم فعلی دموکراسی در افغانستان حمایت می‌کنند و ۵۱ درصد از امارت اسلامی که نام رسمی گروه طالبان می‌باشد، حمایت کرده‌اند ولی ترجیح می‌دهند که این نام خلافت اسلامی باشد.

عبدالوهاب صدیقی پروفیسر ژورنالیزم در پوهنتون هرات به رادیو آزادی گفت که او به عضویت حزب التحریر دعوت شده که یک حزب جهانی و خواهان حاکمیت خلافت اسلامی است.

وی گفت: ”آن‌ها تحقق آرمان خلافت اسلامی در افغانستان را دارند و این‌که نظام جمهوری اسلامی از افغانستان برچیده شود و بجای آن خلافت اسلامی جایگزین شود، این نوع مسایلی بود که زیر عناوین مختلف با استفاده از متون دینی آنرا توجیه می‌کردند. گویا افغانستان کشور اشغال شده‌است و ما باید در زمینه جهاد و مقاومت نیروها را بسیج کنیم.”

حبیب الرحمن نوری یک فارغ التحصیل فاکولته حقوق پوهنتون کابل به رادیو آزادی گفت که در تمام دوره تحصیل شاهد همچون تلاش‌های بوده و حتی استادان شاگردان را به افراطیت دعوت می‌کردند.

وی گفت: ”بلی از زمان آغاز تحصیل تا ختم تحصیل ما با همچو مواردی برخورده‌ایم. یک تعداد استادهای استند که تحصیلات‌شان در مدارس دینی در کشورهای خارجی از جمله پاکستان سپری شده، این‌ها کاملاً یک اندیشه تاریک نسبت به کشور، به نظام و به مردم دارند و می‌خواهند یک خلافت اسلامی در اینجا تأسیس شود.”

معاون دوم ریاست جمهوری افغانستان سرور دانش روز ۱۱ جولای در یک سیمینار در کابل در این مورد هشدار داد.

سرور دانش معاون دوم رئیس جمهور افغانستان

وی افزود: ”در پوهنتون اگر بجای علم و تحقیق، روی‌کردهای افراطی و ایدیالوژی‌های تندروانه جایگزین شود، کشور ما یک بار دیگر بسمت انحراف و بحران کشانده خواهد شد. من از همه استادان عالیقدر پوهنتون‌ها و همچنین از علمای دین شناس می‌خواهم که با دلیل و منطق در مقابل جریان‌های افراطی بی‌ایستند.”

حمیدالله فاروقی رئیس پوهنتون کابل در این اواخر اظهار داشت که پوهنتون نمی‌تواند از چیزی‌که در جامعه جریان دارد در امان بماند. اما او تعهد نمود که از پوهنتون کابل در برابر این مفکوره‌ها حفاظت خواهد کرد.

او گفت؛ پوهنتون همچون یک مؤسسه مسئول به چنین فعالیت‌های غیر قانونی که به جامعه تهدید بار می‌آورد اجازه نخواهد داد.

پمپیو: د افغانستان په اړه د ټرمپ تګلاره کې بدلون نه دی راغلی
منبع : بی بی سی   تاریخ: 7/26/2019

د امریکا د بهرنیو چارو وزیر مایک پمپیېو افغان ولسمشر محمد اشرف غني ته ډاډ ورکړی، چې د سوېلي اسیا په اړه د ولسمشر ټرمپ تګلاره کې بدلون نه دی راغلی. د امریکا د بهرنیو چارو وزارت لخوا خپره شوې خبرپاڼه کې راغلي، دواړو خواو په ټیلیفوني خبرو کې منلې، چې په وینا یې اوس د دې وخت دی چې د خبرو له لارې د افغان جګړې د ختمولو لپاره هڅې ګړندۍ شي.

د خبرپاڼې په وینا، ښاغلي پمپېو ویلي، امریکا دې ته هم ژمنه ده، چې د اړوندو شرطونو پر بنسټ په افغانستان کې د خپلو ځواکونو شمېر کم کړي.

د امریکا د بهرنیو چارو وزارت د خبرپاڼې له مخې له افغان ولسمشر محمد اشرف غني سره په ټلیفوني خبرو کې د بهرنیو چار وزیر مایک پمپیو هغه ته ډاډ ورکړی چې د سویلي اسیا لپاره د ولسمشر ډونالډ ټرمپ کړنلاره نه ده بدله شوې.

خبرپاڼه زیاتوي ښاغلي پمپیو ډاډ څرکند کړی چې د امریکا کړنلاره هماغه ده له څه ډول چې له وړاندې ټاکل شوې او هغه دا چې امریکا د وضعیت په پام کې نیولو سره له افغانستان سره د مرستې لپاره ژمنتیا لري.

خبرپاڼه زیاتوي په دې ټلیفوني خبرو کې دواړو په دې هوکړه وکړه او وې ویل چې اوس د دې وخت را رسېدلی چې د خبرو له لارې د افغانستان د جکړې د پاې ته رسولو لپاره روانې هڅې ګړندۍ شي.

د امریکا د بهرنیو چارو وزارت زیاتوي ښاغلي پمپیو افغان ولسمشر محمد اشرف غني ته وویل، د لوی درستیزانو د کمېټې مشر جنرال جوزف ډانفورډ او د سولې لپاره د امریکا زلمی خلیلزاد کابل ته د دې لپاره ورغلي چې د سولې لپاره د راتلونکي پړاو په تفصیل خبرې وکړي.

په دې ټلیفوني خبرو کې د امریکا د بهرنیو چارو وزارت د خبرپانې له مخې افغان ولسمشر ډاډ ښودلې چې ”له امریکا سره په ګډه به په سوله‌يیز، با ثباته او د داسې یوه افغانستان لپاره کار وکړي چې د ترهګرۍ مرکز نه وي”.

د افغان ولسمشر دفتر د دې ټلیفوني خبرو په تړاو څه نه دي ویلي خو ښاغلي غني پرون یوې غونډې ته په وینا کې وویل” سوله د افغانستان لومړيتوب دی خو داسې سوله چې تل پاتې وي”.

”زمونږ اصلي خبره سوله ده، تل ‎پایه سوله، با عزته سوله. اوس وخت د دې دی چې زموږ ټول ګاونډیان دې پایلې ته ورسېږي چې یو با ثباته افغانستان، یو روښانه افغانستان، یو باعزته افغانستان د دوی په ګټه دی؛ با عزته سوله راتلونکې ده انشاالله”

په دې ټلېفوني خبرو کې د افغانستان په اړه د امریکا د کړنلارې پر ځای پاتې کېدو د امریکا د بهرنیو چارو د وزیر ټینګار ښایې هغو اندېښنو ته ځواب وي چې د افغانستان د جګړې په اړه د ولسمشر ډونالډ ټرمپ د څرګندولو او د افغانستان په مسله کې د پاکستان ته د مهم رول د ورکولو له امله رامنځ ته شوي دي.

ښاغلي ټرمپ د پاکستان د لومړي وزیر عمران خان سره په ګډه خبرې غونډه کې ویلي و چې، پاکستان به له افغانستان څخه د امریکا په وتلو کې مرسته کوي.

ټرمپ ویلي که وغواړي نو د افغانستان جکړه ګټلی شي، خو ښایي لس میلیونه افغانان ووژل شي او افغانستان د ځمکې له نقشې لری شي خو ده ویلي نه غواړي داسې کار وکړي.

دې څرګندولو په افغانستان کې په ولسي او رسمي کچه سخت غبرګونونه پارولي دي.

انتقاد خانواده‌های قربانیان از ناتوانی حکومت در تأمین امنیت
منبع : طلوع نیوز   تاریخ: 7/26/2019

خانواده‌های قربانیان حمله‌های انتحاری امروز، مسؤولان امنیتی به خصوص رهبران حکومت وحدت ملی را به کوتاهی در تأمین امنیت همشهریان کشور می‌کنند.

این خانواده‌ها می‌گویند که خانواده‌ها و فرزندان رهبران و مقام‌های بلندپایۀ حکومت در بیرون از افغانستان به‌سر می‌برند و این مقام‌ها درد و زجر خانواده‌هایی را که اعضای شان را در حمله‌های هراس‌افگنانه از دست می‌دهند، درک نمی‌کنند و به همین خاطر در تأمین امنیت هموطنان بی‌پروایی می‌کنند.

ابراهیم، از نزدیکان یکی از قربانیان حمله‌های انتحاری امروز در کابل است: «بچۀ کدام رهبر تاکنون [در این گونه رویدادها] کشته شده‌است؟ بچۀ کدام رهبر در جبهه شهید و یا کشته شده‌است؟»

محمدذاکر نیز یکی از نزدیکانش را در حمله‌های انتحاری امروز از دست داده‌است: «سال‌هاست که ما همین‌طور شهید می‌دهیم. هیچ‌ وقت تو [رئیس‌جمهور] رهبر واقعی نبودی! این حکومت تو هم که تاکنون وجود دارد، ما ده‌ها هزار شهید دادیم [برای سرپا نگهداشتنش].»

در یک انفجار ماین و دو حملۀ انتحاری پیش از چاشت امروز در حوزه‌های شانزدهم و نهم شهر کابل، دست‌کم یازده غیرنظامی جان باختند و بیش از چهل تن دیگر زخمی شده‌اند.

مسؤولیت حملۀ انتحاری در حوزۀ نهم را گروه طالبان به عهده گرفته‌است.

انفجار و حملۀ انتحاری در حوزه شانزدهم، بر یک موتر حامل کارمندان وزارت معادن و پترولیم انجام شدند – پنج زن و یک کودک در میان جان باخته‌گان این دو رویداد استند.

از این میان، یک مادر با دخترش که کارمندان وزارت معادن بودند نیز یک‌جا، در رویدادهای هراس‌افگنانۀ جان باختند.

اسماعیل که تنها دونیم سال داشت نیز در حمله بر موتر کارمندان وزارت معادن پترولیم جان باخت و عالیه، مادرش به شدت زخم برداشته‌است و هنوز هم بیهوش است.

نزدیکان عالیه، می‌گویند که عالیه کارمند ریاست منابع بشری وزارت معادن بود و با همسر و کودکانش یک سال پیش از ترکیه اخراج شده بودند.

شریفه، یکی از نزدیکان عالیه گفت که این بانو دو فرزند هفت ساله و چهار ساله دیگر نیز دارد: «[نشست] دوحه چه فایده کرد؟ نتیجه‌اش این‌ است!»

به گفتۀ مسؤولان شفاخانه‌ها، تمامی جان باخته‌گان و زخمیان این حمله‌ها غیر نظامیان استند. این مسؤولان می‌گویند که چهار تن از زخمیانی‌که به شفاخانۀ وزیر محمد اکبر خان انتقال داده شده‌اند، وضعیت شان وخیم است.

د کابل، ننګرهار او تخار په بریدونو کې لږترلږه ۶۰ تنه وژل شوي
منبع : تاند   تاریخ: 7/26/2019

د کابل د(پنجشنبې) په درو بریدونو کې د دوو مسوولیت داعش په غاړه واخیست.

تر دې وړاندې د یوه برید مسوولیت طالبانو منلی و.

د افغان امنیتي او روغتیايي چارواکو په وینا په د بریدونو کې لږترلږه ۱۵ تنه ملکیان وژل شوي او شاوخوا ۴۵ نور ژوبل دي.

دا بریدونه په داسې وخت وشول چې د امریکا او بریتانیا لوی درستیزان کابل ته راغلي دي.

د کورنیو چارو وزارت ویندوی نصرت رحیمي وايي، لومړنۍ چاودنه د سهار په ۸ بجې او ۱۰ دقیقې د کابل په ختیځ کې هغه مهال وشوه چې یوه موټرسایکل سپاره انتحاري ځان له کانونو او پیترولیم وزارت د کارکوونکو د سپرلۍ له بس سره ټکر کړ.

ښاغلی رحیمي وايي، په دوو نورو چاودونو کې، چې یوه یې موټر بمي وه چې په نتیجه کې یې لږترلږه ۵ ښځې او یو ماشوم ووژل شول.

له دې سره په یو وخت په ننګرهار کې د سپرلیو په یوه موټر کې د یوې کورنۍ ۱۳ غړي ووژل شول.

دا پېښه  سهار په خوږیاڼي ولسوالي کې د موټر په لاره کې د اېښودل شوي ماین د چاودنې په نتیجه کې وشوه.

د پېښې ډېری قربانیان ښځې او ماشومان دي.

له دې جلا په تخار کې د طالبانو په حمله کې ۳۳ سیمه ییز پولیس وژل شوي دي.

د کابل د یوې حملې مسوولیت طالبانو په غاړه واخیست خو د دوو نورو په تر ماسپښینه پورې هیڅ ډلې څه ونه ویل وروسته داعش وویل چې دا بریدونه دوی کړي دي.

حمله مرگبار قوای هوایی برموضع طالبان درهلمند
منبع : باختر   تاریخ: 7/26/2019
درحمله قوای هوایی بریک موضع طالبان در هلمند شش هراس افگن کشته شدند.
این حمله دیشب درست هنگامی انجام شد که طالبان مشغول سازماندهی حمله های هراس افگنانه در موضع شان بودند.
یک قومندان ارشد اردوی ملی درجنوب کشوربه آژانس باخترگفت که دراین حمله قوای هوایی شش طالب مسلح کشته شدند.
اوگفت دراین حمله موضع طالبان با همه تجهیزات جنگی آن با خاک یک سان شده است.
یک خبردیگر حاکیست که از وقوع یک رشته انفجار ها در هلمند جلوگیری شد.

ماموران امنیتی امروز ده ماین را از راه های پررفت  وآمد هلمند کشف و خنثی کردند.
درپیوند به این ماین گذاری ها کسی بازداشت نشده است.
نور: که په ټاکنوکې درغلی وشی، له طالبانو سره یو ځای کېږم
منبع : پشتو نیوز   تاریخ: 7/26/2019
دبلخ پخوانی والی او دجمعیت ګوند اجرائیه رئیس «عطاء محمد نور» ګواښ کړی، چې راتلونکې ټاکنې باید شفافی وی او که په ټاکنو کې درغلی وشی دی به داړتیا په وخت له طالبانو سره ودرېږی.
عطاء محمد نور له طلوع نیوز سره په ځانګړې مرکه کې وویل « که چېرې ټاکنې د ۲۰۱۴ میلادی کال ټاکنو ته ورته وی، په ښه توګه مدیریت نه شی او تقلب را باندې تحمیل کړئ، نو دا یقینی ده چې افغانستان به په مستقیم ډول بحران ته ولاړ شی.»
دنور په خبره، که چېرې په ټاکنو کې درغلی وشی او یو مفسد نظام یې له لارې منځته راشی دوی به یې په وړاندې له هرې شونې لارې کار واخلی، « په هره بیه چې وی، موږ په خپل ځان دا متقلب، مفسد او دیکتاتور حکومت بیا منو، هغه که له هرې لارې وی، که دبحران له لارې وی، دجګړې له لارې ممکنه وی او یا له طالبانو سره په یو ځای کېدلو شونی وی.»                     
امریکا: طالبان یوه نه، بلکې څو ډلې دي
منبع : تاند   تاریخ: 7/26/2019

دامریکا دفاع وزارت په خپل راپور کې وایي، طالبان یوه ډله نه ده بلکې، له مختلفو ایډیالوژیو، فکري زاویو او اهدافو سره په یوه ډله کې راټولې شوې څو ډلې خلک دي. پنټاګون زیاته کړې، یو شمېر طالبان غواړي له افغان حکومت سره کار وکړي، خو ځینې بیا افغان حکومت سره حتی خبرې کول هم نه غواړي او په دې تړاو راډیکال دریځ لري.

دامریکا ددفاع وزارت په وینا طالبانو کې ځینې داسې خلک شته چې پرته له قید و شرط څخه په سمدستي ډول دامریکایانو وتل له افغانستانه غواړي، خو ځینې یې بیا وايي، امریکا باید دمهالوېش له مخې او شرایطو ته په پام کرار کرار خپل سرتېري له افغانستانه وباسي. خو دامریکا ددفاع وزارت دمرکزي قومندانۍ قومندان جنرال ډانفورډ افغانستان ته په خپل تازه سفر کې چې اوس هم کابل کې دی، ویلي، دوی به دطالبانو پرضد جګړه کې افغان حکومت سره په ګډه خپل ماموریت ته دوام ورکړي.

نوموړی وايي، افغان ځواکونه دغو طالبانو سره جګړه کوي او دا ورفهموي چې تاسې جګړه نه شئ ګټلی. نوموړی وايي، په افغانستان کې د دوی ماموریت کې کوم تغیر تراوسه نه دی راغلی.

                   

انډونیزیا بیا افغان او پاکستاني علما یو کنفرانس ته راټولوي
منبع : تاند   تاریخ: 7/26/2019

افغان حکومت او اندونیزیايي چارواکي وايي، ډېر ژر به دافغانستان، اندونیزیا او پاکستان دعلماو دوېمه درې اړخیزه ناسته تر راتلونکې میاشتې پورې جوړه شي. دملي امنیت شورا د دفتر له مرستیال عتیق الله نوشېر سره په کتنه کې دآسیا پسېفیک او افریقا لپاره داندونیزیا دبهرنیو چارو وزارت مسئول ډیسرا پارکایا ویلي، دناستې لپاره د اګست ۲۶ مه او ۲۷ مه په پام کې نیول شوې ده.

اندونیزیايي لوري له کابله غوښتي چې دې کنفرانس ته خپل علما معرفي کړي. ښاغلي ډیسرا پارکایا په ورته وخت کې وویل، هیواد به یې ډېر ژر دافغان مېرمنو یو کنفرانس هم راوبولي، چې په هغه کې به دسولې، پراختیا، دبې وزلۍ دله منځه وړلو او داسې نورو موضوعاتو په اړه خبرې اترې او بحثونه وشي.

بلخوا دانډونیزیا په کوربه توب دعلماو درې اړخیز دویم کنفرانس په تړاو دملي امنیت شورا ویاند کبیر حقمل وايي، دې ناسته کې به دتېرکال دجاکارتا دعلماو کنفرانس په پریکړو بیا ټینګار وشي، چې په کې هر ډول ترهګریز بریدونه رد شوي وو.

                  

واشنگتن پُست: افغان‌ های متحد با امریکا، نباید از اظهارات ترمپ نگران شوند
منبع : رادیو آزادی   تاریخ: 7/26/2019

واشنگتن پُستاگر کلمات نظامی برندۀ جنگ می‌ شود، رئیس ‌جمهور دونالد ترمپ، یکی از فاتحان بزرگ تاریخ است. روزنامه پس از اظهارات دوشنبۀ ترمپ روی افغانستان تمرکز کرده‌است. ترمپ گفته بود، اگر بخواهد جنگ افغانستان را در ۱۰ روز پایان داده می‌ تواند، اما ۱۰ میلیون تن کشته خواهد شد و این کشور نابود می ‌شود، بناءً چنین کاری نمی‌ کند.

این روزنامه می ‌نویسد، گروه طالبان بین ۲۰ تا ۳۰ هزار جنگجو دارد که به جنگ ‌های چریکی مشغول اند و فابریکۀ تولید سلاح و تانک ندارند که از طریق هوا هدف قرار گیرند. در ادامه آمده است، طالبان در میان مردم پنهان می ‌شوند و اگر امریکا در این جنگ ۱۰ میلیون تن را بکشد، یک جنایت جنگی را مرتکب می ‌شود و آن ‌سو طالبان هم شکست نمی ‌خورند، زیرا رهبران ‌شان در پاکستان هستند.

واشنگتن پُست در ادامه نوشته که افغان‌ های متحد با امریکا، نباید از این اظهارات دونالد ترمپ نگران شوند، زیرا او می ‌خواهد توافق صلح صورت گیرد و نیرو های امریکایی از افغانستان بیرون شوند.

  • یو. اس. ای تودی

به وضعیت مهاجران افغان در ایران پس از افزایش تحریمات امریکا تمرکز کرده‌ است. به‌ گفتۀ روزنامه، با ادامۀ تشنجات میان رهبران امریکا و ایران، میلیون ‌ها مهاجر افغان نخستین کسانی اند که بیشترین آسیب را متحمل می ‌شوند. در ادامه آمده است، در این تنتشنجات سیاسی، سه میلیون تعبه افغانستان که در ایران به ‌سر می‌ برند، به فراموشی سپرده شده‌اند.

یو. اس. ای تودی به این هم پرداخته که مهاجران افغان از چندی به این ‌سو اجازه یافته اند در چندین عرصه در ایران کار کنند و خدمات صحی هم برای‌ شان فراهم می ‌شود. فرزندان کسانی که اسناد قانونی ندارند نیز به دنبال سال ۲۰۱۵ میلادی اجازه رفتن به مکاتب را کسب کرده‌اند، اما تحریمات امریکا وضعیت را دگرگون ساخته است.

بر بنیاد معلوماتی که روزنامه به ‌دست آورده، شمار زیادی از مهاجران افغان به غذای کافی دسترسی ندارند و یا برای کمک، به همسایه‌ های شان اتکا می‌ کنند. شمار دیگر دارایی‌ های شان‌ را می ‌فروشند تا نیازمندی ‌های اولیۀ زند‌گی ‌شان را تأمین کنند. این روزنامه نوشته که شمار زیادی از افغان ‌ها در ایران، مشغول کار در بخش خیاطی اند، اما هنگامی که کارخانه‌ های خیاطی بسته شدند، آن‌ ها در بی ‌سرنوشتی بسر می‌برند.

دونالد ترمپ رئیس‌ جمهور امریکا در ماه می سال پار از توافق هسته‌ای چهار سال پیش با ایران بیرون شد و تحریمات شدید را بر آن‌ کشور به اجرا گذاشت. این روزنامه در پایان نوشته‌اش آورده است، تصمیم رهبران به خود آن ‌ها آسیبی نمی ‌رساند، بلکه فقیر‌ترین‌ ها صدمه می‌ بینند. یکی از آسیب ‌پذیرترین‌ ها، مهاجران افغان اند و به ‌گفتۀ روزنامه تا حالا، صدای آن‌ ها از سوی واشنگتن و تهران شنیده نشده‌ است.

ستونزه شعر ویلو کې نه ده، درد له بل ځای دی!

 

ویل کیږي، ولسمشر غني وړمه ورځ«افغانستان ګهواره ی زبان فارسي – دري» تر سرلیک لاندې سیمنار کې د خبرو په ترڅ کې د مولانا بلخي کوم شعر په اشتبا سره ویلی دی او د ځینو په ګومان، بویه نه بخښوونکې تېروتنه يي کړې ده. دې لړ کې یو تن ولسمشر ته د «مشوره مفید» په نوم د لارښوونو او سپارښتونو لوی لیست وړاندې کوي، له دې لیست څخه څو جملې دلته د بېلګې په ډول رااخلم، نوموړی لیکي« استعداد خواندن اشعاررا ندارد لطفآ کلام بزرگان ادب دری را باتغیر کلمات بی مفهوم وبی وزن وبی قافیه نسازد ودیگر شعر نخواند»!

کېدای شي څوک په خبرو او یا شعر ویلو کې اشتبا وکړي ولسمشران، پوهان، لیکوالان، شاعران او نور هم له داسې تېروتنو مشتثنا نه دي او تېروځي، خو نه ښای دا نه بخښل کېدونکې ګنا وګڼل شي او د ګټورې نېوکې پرځای په بې سروبوله کلمو او د کوڅې په ژبه وغندل شي.

تر کومه ځایه چې د «مشوره مفید» لیکونکي له نږدې پېژنم، نوموړی نه شاعر دی، نه ادیب او دا دواړه ادعاوې د هغه په یادو جملو کې هم له ورایه ښکاري. ادیب او شاعر په داسې شډله او شاړه ژبه نېوکه نه کوي، هغه هم د هېواد پر ولسمشر!

په پوخ باور، دلته سیاسي او نورې موخې دي چې لیکونکي يي د ولسمشر په وړاندې د کوڅې ژبې کارولو ته اړکړی دی!

که چیری ولسمشر پښتوژبی نه وای او بل څوک وای، هیڅکله به د «مشوره مفید» لیکونکي نه وای لیکلی چې ولسمشر« استعداد خواندن اشعار را ندارد….. ودیگر شعر نخواند»!

جیګپوړي چارواکي ډېر دي چې هره ورځ هذیان وايي، خو غرضي لیکوالان يي مداحي او ستاینه کوي، اپلتو او ورانکاریو ته يي لاهڅوي!

د ۸ صبح په نوم رسنۍ هم په یوه مقاله کې ورته لیکنه کړې، د مقالې لیکونکی لومړی په بېلا بېلو پیرونو کې افغاني ټولنه کې د شعر په ارزښت غږېدلی او بیا يی له دغو اوږد سفر څخه پر ولسمشر باندې د ګوزار لپاره له «واو» څخه «بو» جوړکړی او په پای کې يي ولسمشر ته سپارښتنه کړې چې «جبر نیست، شعر نخوان»!

د ۸ صبح او د «مشوره مفید» لیکونکو د ناروغه اوغرضناکو څرګندونو که تېر شو، ولسمشر غني په نوموړي سیمنار کې په سیمه کې د درې ژبې د ځای او دریځ په اړه بېسارې لارښوونې کړې. ولسمشر په سیمنار کې بیخي نوي مسایل وړاندې کړي چې افغان روڼ اندي باید پرې ژور غور وکړي او د پلیتوب په برخه کې د حکومت همکار واوسي.

ولسمشر وايی«دري ژبه، د پامیر له غرونو او تخارستان کهن نه ترهندوستان او د فردوسي د فارسي د رسا او ساده ژبې نه د بېدل ترغرونو رسېدلې او پر دغو سیمو یې د فرهنګ سیورۍ خپور کړی دی. د ژبپوهنې پیاوړي څېړونکي، د دغې ژبې د روزنې او پالنې ځای او زانګو، نننی افغانستان ګڼي. ازادی راډیو»

پکار دا ده چې د مولانا د شعر د څرنګوالي او په دې اړه د غرضي نېوکو پرځای، د ولسمشر غني پورته څرګندونو ته پام شوی وای او له هغو هر اړخیز ملاتړ شوی وای.

ولسمشرپه سیمنار کې زیاتوي«ضرورت دا دی چې په هغه اندازه چې پراقتصادي، سیاسي او امنیتي برخو پانګونه کېږي، د دې وخت را رسېدلی چي په خپل فرهنګ هم پانګونه وشي. دري ژبه د فارسي د لویې سیمې د رامنځته کېدو وسیله ده چې افغانستان په ‌دغه سیمه کې اساسي رول لري، که ګډ لید ونه ‌لرو، هر ډول اقتصادي وده مو نه‌ شي یوځای کولی، له کوم افراطیت سره چې مخ یو، مرمۍ ورته ځواب نه وايي، اساسي ټکی فکري لید لوری دی.»

ولسمشر په خپلو یادو څرګندونو کې ډېرو مهمو ټکو ته اشاره کوي، له هغې ډلې:

ــ د فارسي ـ- درې ژبې د روزنې او پالنې ځای او زانګو نننی افغانستان دی

 ــ ګډ فکري لیدلوری

دلته باید، ټولې هغه لارې راوسپړل شي او اړین ګامونه واخیستل شي چې زموږ ټولنه يي ناخوالو او انقطابونو سره مخ کړې ده.

افغاني ټولنه کې له بده مرغه په تېرو څو لسیزو کې سمتي، ژبني، مذهبي او قومي مسایلو ته لمن وهل شوې او افغانان يي د یووالي پرځای، توپيرونو او شخړوته کېنولي. بېلابېلو توپيرونو له افغانانو د نظر ګډ لوری اخیستی دی. ولسمشر همدې ته په اشارې سره وايی که د افغانانو په ګډ فرهنګ او ګډ تاریخ ډډه ونه شي، که د ملي ګټو او ارزښتونو پر بنسټ ګډ فکري لید لوری رامنځته نه شي، که په اقتصادي او مالي ډګر کې وده هم وشي، موږ د یوه ملت پتوګه په سیمه کې هغه ستونزې چې مخې ته پرتې دي نه شو حلولای او هغه دندې چې ور سره مخ یوو، نه شو ترسره کولای.

که ماڼۍ او ودانۍ هر څونه لوړې او ښکلي جوړې کړو، که د پرتوګ پرځای پتلون واغوندو او نیکټايي وتړو چې فکر بدل او اصلاح نه شي په پلازمېنه، کابل کې به د «فرخندې» د ژوندۍ سیځلو پشان هره ورځ ناورین زیږوو!

پر ولسمشر غني نېوکګر، د مولانا کلام د خپلو شومو موخو لپاره د یوې پلمې پتوګه کاروي، که نه د دوی اصلي موخه د مولانا کلام نه، بلکې د ولسمشر یادې څرګندونې دي.

ایران زموږ پر ځینو لیکوالو، شاعرانو او په اصطلاح روڼ اندو دومره اغیز کړی چې چمتو دي خپل ټول ملي ارزښتونه او شتمنۍ د هغه هېواد په پښو کې کیږدي او د ایران د سر نذرانه يي کړي. دوی چمتو نه دي دغه تاریخي حقیقت چې درې ژبه د افغانستان او بلخ څخه لویدیځ خوا، ایران ته تللي او هلته فارسي شوي، ومني. کله چې ویل کیږي درې ژبه د فارسي د لويي سیمې د رامنځته کېدو وسیله ده، غوږونه يي بوڅیږي او د ځان او افغانستان پرځای يي پر ایران پیرزوینه او لورنه هڅیږي. د فرهنګ په برخه کې چې کوم رول لرغوني افغانستان په سیمه او د فارس او اوسني ایران په لور لوبولي، دوی يي بابیزه ګني او د دوی په اند یوازې پخواني فارس او اوسني ایران دی چې افغانستان او سیمه يي خړوبه کړې او نور ملتونه او قومونه هیڅ!

په سیمنار کې ولسمشر غني افغان پوهان او په تېره بیا د بلخ پوهان او روڼ اندې نویو دندو ته رابولي. ولسمشر د افغانستان او د بلخ د تاریخي برم د بیرته تازه کولو په اړه غږیږي.

ایران چې د افغانستان د ژبو او فرهنګ په غلا کولو يي صرفه نه دی کړې او د افغاني فرهنګ او تاریخ دښمن ګڼل کیږي، غواړي د بلخ د عظمت او لویا او د افغاني فرهنګ د غوړېدا او ځلا مخه ډب کړي.

کېدای شي ځیني افغانان په لویلاس نه، بلکې له هغه ځایه چې ایرانیزم يي په ځان او اروا کې ریښې ځغلولي او پوخ ځای يي نیولي، داسې خبرې له خولې راوباسي.

همدارنګه ځيني کسان د ولسمشر د خبرو د منځپانګې او ماهیت  پرځای، ظاهري بڼې اوشکلونو ته ارزښت ورکوي چې د دې دواړو تاوان هم بابېزه نه شي ګڼل کېدای!

که طالبان د افغانستان او کابل پرځای، پنجاب او اسلام اباد ته په خدمت بوخت دي، ایران پلوي افغانان بیا د کابل او بلخ پرځای، د تهران او قم  مزدورۍ کوي، د ایران په خدمت کې لاسونه تڼاکې کوي او د ایراني فرهنګ لپاره تندي خولې کوي!

د ۲۰۱۹ کال د جولای ۲۱ مه

سرلوڅ مرادزی

 

 

 

 

 

محب: که ’سوله دنظام ړنګولو پروژه وي’ په وړاندې به یې ودریږو

منبع : د امریکا غږ   تاریخ: 7/21/2019

دافغانستان دملي امنیت شورا سلاکار حمدالله محب، یو ځل بیا دافغان سولې په اړه دامریکا روانو هڅو ته په اشاره ویلي، افغانان باعزته سوله غواړي، خو که چیري دسولې روان بهیر دافغان نظام ړنګولو یوه دسسه وي په وړاندې به یې ودریږي.

نوموړي پرون پنجشنبه د«چنګاښ پر۲۷مه» په پروان ولایت کې یوې غونډې ته وینا کې ویلي چې د«دافغانستان دخلکو دښمنان» داوسني نظام دړنګولو هڅې کوي. محب ویلي: ”موږ دافغانستان خلک غواړو چې زموږ هېواد ته یو واقعي سوله راشي، باعزسته سوله، خو که چیري سوله یوه پروژه وي، او یا یوه دسسه وي چې زموږ نظام ړنګ کړي… د کورنیو جګړو لامل شي، ټوله یې په وړاندې مبارزه کوو.”

دافغانستان دملي امنیت شورا سلاکار ډاډ ورکړ چې افغان حکومت به هیڅ کله دافغانستان خلک دیوې ”پروژې” قرباني نه کړي. هغه همدارنګه وویل:”موږ له خپلو نړیوالو همکارانو مننه کوو، چې زموږ سره په وروستیو کلونو کې همکاري کړې، خو که چیري موږ یو فکر ونه لرو، او که چیري اړتیا پیدا شي چې موږ خپل لاره بېله کړو، دا کار هم کوو، هر شخص او هر هېواد خپلې ګټې په نظر کې نیسي، موږ ته دافغانستان له ګټو څخه پرته هیڅ یوه ګټه لوړه نه ده.”

دافغان حکومت دغه لوړپوړي چارواکي ټينګار وکړ چې پرخپل وخت دولسمشریزو ټاکنو تر سره کېدل دافغان حکومت لپاره تربلې «هرې پروژې او پروسې» لومړیتوب لري. ښاغلي محب که څه هم په ښکاره ډول دکوم چا نه یاد نه کړ، خو ویې ویل چې یو شمېر کړۍ هڅه کوي، دافغان حکومت په سر معامله وکړي او په راتلونکي کې داسې یو حکومت رامنځته کړي چې مشروعیت یې دڅو کسانو څخه ترلاسه کړي.

حمدالله محب تردې هم مخکې دافغان سولې په اړه دامریکا دروانو هڅو په اړه داندېښنې په ښودلو سره ویلي و چې افغان حکومت له دغه بهیر څخه پوره خبرتیا نه لري. هغه څو میاشتې مخکې په واشنګټن کې په یوه مطبوعاتي کنفرانس کې دسولې په روان بهیر کې دزلمي خلیلزاد پر رول په تندو انتقادونو سره وویل، چې نوموړی په دغه پروسه کې شخصي ګټې پالي. خو دامریکا دبهرنیو چارو وزارت هغه مهال دښاغلي محب دڅرګندونو په رد سره وویل، چې دسولې بهیر ټول جریان له افغان حکومت سره شریک کېږي.

یادو څرګندونو دامریکا او محب اړیکې ترینګلې کړې، چې درویټرز آژانس دراپور له مخې د امریکا حکومت خپل چارواکي له محب سره له لیدنو منعه کړل.

                      

سرور دانش: تا زمانی که طالبان دست از جنگ بر ندارند، شعار صلح بی‌ محتوا است
منبع : ۸ صبح   تاریخ: 7/21/2019

محمد سرور دانش، معاون دوم ریاست جمهوری می‌ گوید که گروه طالبان به ادامه جنگ و خشونت‌ ورزی اصرار دارد و تا زمانی که این گروه استراتژی جنگی‌اش را تغییر ندهد و دست از ادامه خشونت ‌‎ها بر ندارد، سخن گفتن از صلح یک شعار بی‌ محتوا و برای فریب افکار عمومی جهان است.

معاون دوم ریاست جمهوری روز شنبه، بیست‌ونهم سرطان در نشستی زیر نام «کاروان سواد میهن ‌دوستان» در سخنانی گفت که تلاش ‌های زیاد و قابل قدری برای برقراری صلح در افغانستان صورت گرفته و در حال جریان است و حکومت نیز این تلاش‌ ها که منتج به برقراری صلح پایدار در کشور شود، استقبال می ‌کند. سرور دانش اما تأکید کرد که صلح نباید به معنای عبور از دست‌آورد های ۱۸ ساله مردم و دولت افغانستان تلقی شود. او تأکید کرد که نباید انتظار داشت که مردم از دست‌آورد ها و ارزش ‌های ‌شان دست بردارند به گفته او، تسلیم گروه‌ هایی شود که زمینه پذیرش در میان مردم افغانستان ندارد.

معاون دوم ریاست جمهوری حاکمیت دوره طالبان را سیاه توصیف کرد و گفت که این گروه افغانستان را در دهه هفتاد به «قبرستان خاموش» تبدیل کرده بود و میراثی جز یک سرزمین «سوخته» برجای نگذاشت. او افزود: «در چنین حالتی تا زمانی که این گروه استراتژی جنگی‌اش را تغییر ندهد و تا زمانی که دست از جنگ برندارد و آتش‌ بس را نپذیرد و به مذاکره بین‌الافغانی به رهبری حکومت افغانستان تن ندهد واقعاً سخن گفتن از صلح یک شعار بی‌ محتوا و در حقیقت فریب دادن افکار عمومی دنیا است.»

از جانب دیگر، معاون دوم ریاست جمهوری می‌گوید که طالبان اگر فکر می‌ کنند که تنها در پی مذاکره با امریکا می ‌توانند صلح را به پیروزی برسانند، دچار خیال ‌اندیشی شده‌اند. به گفته او،  طرف عمده جنگ مردم افغانستان هستند که باید در مورد صلح تصمیم بگیرند.

این در حالی است که زلمی خلیلزاد نماینده خاص امریکا در امور صلح افغانستان از آماده‌گی برای آغاز مأموریت جدیدش به هدف پیشبرد مذاکرات صلح خبر داده است. پیشتر نیز مقامات امریکایی اظهار امیدواری کرده بود که تا اول ماه سپتامبر سال روان میلادی به یک توافق صلح با گروه طالبان دست یابند. به موازات تلاش‌ های صلح، سطح خشونت‌ ها و درگیری ‌ها نیز افزایش یافته است. این در حالی است که طرف ‌های جنگ در نشست بین‌الافغانی قطر روی کاهش خشونت ‌ها تأکید کرده بودند.

                 

دولسي جرګې اکثرو پخوانیو وکیلانو دولتي امکانات کور ته وړي دي
منبع : تاند   تاریخ: 7/21/2019

شنبه دچنګاښ ۲۹ مه: دولسي جرګې دارالانشا یو شمېر سرچینې ادعا کوي او وايي، چې دولسي جرګې تېرې دورې وکیلانو نږدې ۱۴۰۰ میله وسله او ۲۸ زرهې موټر له ځانه سره وړي دي. سرچینه وايي، دغو وکیلانو څخه بار، بار غوښتل شوي چې ددولت امانت ور وسپارلي خو اکثرو یې ویلي دي چې دوی نه شي کولی له دغې وسلې څخه پرته دباندې ازادانه ژوند وکړای شي.

سرچینه وايي، لانجه په دې ده چې جرګه وايي، د پارلمان وسلې راکړئ او دکورنیو چارو وزارت لخوا دترلاسه کړیو امکاناتو ستونزه مو له دغه وزارت سره اواره کړئ. خو دولسي جرګې ددارالانشا مشر عبدالقادر ځاځی تاند ته وايي، وکیلانوسره دپاتې وسلو شمېر دومره نه دی.

دنوموړي په خبره یو شمېر پخواني وکیلان یې دوسلو او موټرو ورستنولو ته قانع کړي دي او اوس نږدې ۶۵۸ میله وسله، ۱۷ جیمرې ورسره پاتې دي: (دوی سره موږ هم مجبور یوو چې څو میاشتې مراعات وکړو، ځکه دوی ته چې حکومت دخوندیتوب نور امکانات ورکوي، تر هغو یې راسره ژمنه کړې ده چې خپل امکانات او وسلې به پارلمان ته بیرته ستنوو.)

خو دکورنیو چارو سرپرست وزیر مسعود اندرابي وايي، له پخوانیو وکیلانو څخه په هر ډول چې وي وسلې راټولوي. نوموړی وايي، که پارلمان په دې برخه کې ستونزه لري او هرڅومره ځواک ته اړتیا ولري، کورنیو چارو وزارت ورسره مرستې ته چمتو دی.

دا په داسې حال کې ده چې دولسي جرګې یو غړی رمضان بشردوست بیا ادعا کوي چې اوسنیو وکیلانو هم تراوسه کومه دقانون جوړونې ناسته نه ده کړې او تېرې دوه میاشتې یې یا دپارلمان دمشرۍ، مرستیالۍ، اداري پلاوي او دامنیت، مالي، دفاع کمېسیونونو دمشرۍ پر څوکۍ په معاملو تېرې کړې، یا یې هم له دولت څخه ځانته دموټرو، باډیګارډانو او نورو امکاناتو دبرابرولو پسې هلې ځلې وکړې.

                     

ترسپټمبر پورې دسولې موافقه نهايي کېږي، خلیلزاد کابل ته راروان دی
منبع : تاند   تاریخ: 7/21/2019

دافغانستان دسولې لپاره دامریکا ځانګړی استازی زلمی خلیلزاد به سبا (یکشنبه) کابل ته راشي چې له طالبانو سره دامریکا دسولې موافقه احتمالاً دسپټمبر ترلومړۍ نېټې پورې نهايي کړي. دا خبره دهند آی این آی خبري آژانس نن دحکومتي سرچینو په قول وکړه.

راپور وايي، خلیلزاد پرون (جمعه) په واشنګټن کې دهند له سفیر هارش واردهن شیرینګلا سره په دې اړه خبرې وکړې او ویې ویل چې فکر کوي هند به دافغانستان دسولې په پروسه کې یو مهم شریک واوسي. ده په خپل وخت دافغانستان دسولې دموافقې احتمال ته خوشبیني ښکاره کړه، ویې ویل چې ځینې کارونه لا پاتې دي په تېره بیا په افغانستان کې دښکېلو خواوو ترمنځ دسولې تړون.

سره له دې چې طالبانو منلې چې له امریکا سره یې دسولې په خبرو کې دپام وړ پرمختګ کړی خو تراوسه پورې دافغانستان له حکومت سره له مخامخ خبرو ډډه کوي.

                 

حکومت افغانستان: طالبان نظریۀ تروریستی شان را تغییر نداده‌اند
منبع : رادیو آزادی   تاریخ: 7/21/2019

سخنگوی ریاست جمهوری افغانستان می‌ گوید، طالبان به طور مکرر مسئولیت کشتار ملکی‌ ها را به عهده می‌ گیرند و متحدان حکومت افغانستان از این اعمال شان، باید به آن ‌ها خاطر نشان کنند.

صدیق صدیقی دیروز جمعه ۲۸ سرطان در اشاره به حمله طالبان در کندهار در حساب تویترش نوشت: ”این حمله نشان دهندۀ ادامۀ قصاوت و تشدد گروه طالبان است. گروهی که تعدادی از اعضای آن در گفتگو های شرکت دارند که به هیچ جای نمی‌ رسد.”

در حملۀ شام روز پنج‌ شنبه بر قوماندانی امنیه کندهار ۱۱ تن کشته و ۸۳ تن دیگر جراحت برداشتند. طالبان مسئولیت حمله را به دوش گرفتند. از سویی هم، کابل دیروز جمعه شاهد انفجاری در نزدیکی پوهنتون کابل بود. هرچند طالبان مسئولیت این انفجار را بدوش نگرفتند، اما عبدالله عبدالله رئیس اجرائیه حکومت وحدت ملی در فیسبوک خود نوشت، این حمله نشان داد که طالبان نظریه تروریستی خود را تغییر نداده‌اند. او دیروز گفت، پس از چند مرحله گفتگوی صلح در دوحه پایتخت قطر میان طالبان و هیئت امریکایی چنین حدس و گمان می ‌رفت که نظریات آن‌ ها تغییر کرده است. به گفته آقای عبدالله دوام خشونت مشخص ساخت که طالبان در افغانستان به آیندۀ عاری ازخشونت، هیچ باور ندارند.

سؤال در اینجاست که آیا از نظر حکومت افغانستان تلاش ‌های جاری صلح بی ‌نتیجه خواهد بود؟

صدیق صدیقی سخنگوی رئیس جمهور اشرف غنی شام دیروز جمعه به رادیو آزادی گفت: ”توقع حکومت و توقع همۀ مردم این است که کوشش ‌های صلح نتیجه بدهد و در چند هفتۀ دیگر نتایج آن را ببینیم. نتیجه آن این است که حمله بر مردم و جنگ در افغانستان پایان یابد.”

آقای صدیقی افزود، حرف و عمل طالبان با هم یکی نیست. او افزود، آن‌ ها از یک‌ سو، مسئولیت حمله بر تأسیسات ملکی را به عهده می ‌گیرند و از جانب دیگر با کشور های منطقه و جهان گفتگوی صلح را به پیش می ‌برند. در این حال، تاشکند تایمز روزنامه انگلیسی زبان ازبکستان روز دوشنبه در گزارشی گفته که شهر سمرقند این کشور میزبان گفتگو های بین‌الافغانی آینده خواهد بود.

بر اساس گزارش رسانه‌ های داخلی ازبکستان، گفتگو های دوم بین‌الافغانی صلح در ماه اگست برگزار می ‌شود. اما کدام موعد معین اعلان نشده است. در این میان، صدیق صدیقی سخنگوی رئیس جمهور اشرف غنی گفت، آن‌ ها در مورد گفتگو های بین‌الافغانی در سمرقند ازبکستان معلومات ندارند. وی افزود: ”شماری از کشور ها در منطقه و هم در خارج از منطقه هستند که می ‌خواهند حکومت افغانستان را در راه اندازی بعضی از نشست ‌ها کمک و همکاری کنند. ما امیدوار هستیم که این تلاش‌ ها نتیجه بدهد که جنگ در افغانستان ختم شود و طالبان از جنگ دست بکشند.”

هم زمان با این، وزارت خارجۀ ازبکستان دیروز تأیید کرد که عبدالعزیز کاملوف وزیرخارجۀ این کشور در دیدار با زلمی خلیلزاد نماینده خاص امریکا برای صلح افغانستان در واشنگتن دربارۀ صلح افغانستان صحبت کردند. بر اساس اعلامیۀ وزارت خارجه ازبکستان، آقای کاملوف برای اشتراک در نشست آزادی‌ های مذهبی اقلیت‌ ها، عازم واشنگتن شده بود. در اعلامیه آمده که خلیلزاد و کاملوف در مورد تلاش‌ های صلح افغانستان و اهمیت دیالوگ ‌های بین‌الافغانی، بحث کردند.

د افغانستان د خپلواکۍ د سلمې کاليزې په وياړ

 

 

لیکواله: پوهندوی شیما غفوري

ژباړن: سیلاني

د افغانستان د خپلواکۍ او په فیسبوک کې د ځينو د دريځ پر وړاندې زما يادښتونه

 

څوک دا ورځ په مبارکيانو او څوک يې په تخريبول نمانځي؟

 

د هر هیواد په تاريخ کې، چې وګړي يې د خپلواکۍ د ترلاسه کولو او د ملي نواميسو د ساتلو په پار را ولاړيږي او خپله وينه د يوې لوړې او سپیڅلې موخې لپاره تويوي،د ستاينې او درنښت وړ دي،بې لۀ دې چې څوک او د ټولنې کوم قوم یې په سر کې دی.

په همدې اړوند د هغو کسانو پر وړاندې چې په فیسبوک کې يې دريځ خپل کړی،څو پوښتنې کوم او ځوابوم يې.

 

لومړۍ پوښتنه :

 

د ۱۲۹۸کال د اسد ۲۸ چې د ۱۹۱۹ ز کال د اګسټ له ۱۹ سره سمون خوري، د يو ټول منلي پاڅون پايله ده؟

هو، پرته له شکه !

تاريخي شواهد دا ښيي،چې افغانان له هر ولايت، هر ټبر او هرې قبيلې څخه، ښځه او نر د انګليسي ښکیلاګرو د طلسم ماتولو په موخه ودرېدل، د دې حقيقت ثبوت د دې جګړې پايله ده. د دې خبرې ثبوت د انګليس لويې امپراتورۍ مجبورېدل دي،چې انګليس د استعمار په زنځير کې د لومړني هیواد په توګه د افغانستان سياسي خپلواکۍ ومني ، د دې حقيقت ثبوت د اسد د ۲۸ ورځې شتون دی. که دا ورځ د ټولو افغانانو د پاڅون پايله نه وای، ايا بې وزلو افغانانو په ډېرو لږو کمزورو جګړه ييزو وسلو کولی شوی،چې د وخت له زبرځواک سره، چې په پرمختللو او ځواکمنو جګړه ييزو وسلو او امکاناتو سمبال و، په برياليتوب سره ودريږي، داسې پاڅون چې پايله يې د خپلواکۍ تر لاسه کول و؟

هر سليم عقل، پرته له سياسي او قومي چارچلند څخه دې پوښتنې ته بايد يو ځواب پيدا کړي،چې هغه عبارت دی له:

هېڅکله!

تاريخ د دې شاهد دی، چې د شاه امان الله خان په رهبرۍ په دې پاڅون کې ، د ټولو افغانانو او د هر قوم سرښندونکو کړنو او ارادې شتون درلود.

.

دويمه پوښتنه :

 

د امان الله خان د ملي او فرا قومي شخصيت په اړه ده.

 

هغه کس چې د انګليسي ښکیلاک تر ږيرې لاندې يې افغانان د انګرېزانو پر وړاندې را غونډ کړل او د وروستي جهاد لپاره يې رهبري کړل،دا شونې ده،چې په يوه ټبر پورې تړلی کس وي؟ که چیرې امان الله ملي فکر او عمل نه درلودی افغانانو پرې باور کاوه؟ په دغه نا انډوله جګړه کې د هغه تر شا درېدل او د هیواد لپاره يې خپله وينه قرباني کوله ؟ نو بيا هم ځواب هماغه دی، هیڅکله نه ! داسې يوه پوښتنه را منځته کيږي، چې ولې ځينې کسان دغه ورځ تخريبوي ؟ دوی واقعاً په هغه وخت کې د افغانستان له سياسي خپلواکۍ سره مخالفت درلود؟

په دې وروستيو دوه – درې کلونو کې زما د څیړنې پر اساس هغه کسان چې د امان الله خان کړنې تخريبوي، دی يوه قوم پورې تړي او حتیٰ تر هغې کچې چې د هیواد خپلواکۍ ته منفي رنګ ورکوي،د غه کسان درې ډلې دي:

لومړۍ ډله : هغه کسان چې ملي مبارزې ته معتقد نه دي؛بلکې پۀ قومي مبارزې کې را ښکیل دي، چې ځينې يې په دين او ځينې يې پرته لۀ دين څخه دغه مبارزه پر مخ وړي. دوی هغه کسان دي، چې غواړي د۱۹۲۹ کال په پیښه کې د ترقي غوښتونکي شاه امان الله خان پر وړاندې د حبيب الله کلکاني خوزښت ته قومي جنبه ورکړي او د نوموړي دغو کړنو ته مشروعيت وبښي،چې دغه تاريخي تراژيدي د ( امان الله خان د ټولو ميهني کړنو د ردولو ) په اوبو سره ومينځي؛مګر بلواګر دې تر ابده د افغانانو نفرت له ځانه سره ولري،چې همداسې به پاتې هم شي.

دويمه ډله: هغه کسان دي، چې د بهرنيو کړيو لۀ خوا د خپلوکۍ غوښتنې د روحيې ماتولو، د خلکو د يووالي له منځه وړلو او حتیٰ د افغانانو د دغې لويې ګډې لاسته راوړنې د ورانولو لپاره ګومارل شوي دي.

دريمه ډله هغه کسان دي، چې د خپلو فیسبوکي ملګرو د خوښۍ په موخه لايک ورکوي.

د افغانانو د دغې لوې ګډې لاسته راوړنې پر وړاندې د خصمانه افکارو د درلودلو په پار بايد يو ځل بيا د تاريخ پاڼو ته مراجعه وشي. لومړی دا چې د امان الله خان پر وړاندې خوزښت هیڅ ډول قومي انګیزه نه درلوده؛بلکې د مذهب په نقاب کې يې ارتجاعي ريښه درلوده. تاريخي اسناد او د افغانستان ژوندی تاريخ چې سينه په سينه را پاتې دی، همدارنګه هغه څه چې ما له خپلو نيکونو څخه،چې په دې جګړه کې يې ګډون درلود، اورېدلي، چې روسته پاتې فناتيکانو، چې د انګليسي ښکیلاګرو په ملاتړ د غازي امان الله خان د اصلاحاتو پر وړاندې د پاڅون رهبري يې پرغاړه درلوده، د انګليسي لارنس او نورو جاسوسانو د تبليغاتو تر تاثیر لاندې و. لارنس هغه انګليس کافر ملا و، چې شل کاله يې د پلازمینې په يو مشهور جومات کې امامت وکړ، د تګ پر مهال يې خپلو مقتديانو ته يو ليک پرېښی و، چې لمونځونه دې بیرته له سره را وګرځوي؛ځکه چې تاسو د يو کافر امام تر شا امامت کړی دی. انګليسان په دې وتوانیدل چې د ملکه ثريا د انځورونو په فوټوشاپ کولو، د بغدادي پير په تبليغاتو چې پخپله يو انګليس او د ګوډ ملا په تبليغاتو د مذهب په نوم خلک د امان الله خان پر وړاندې تحريک کړي، ځکه انګليسان په دې پوهیدلي وو، چې مذهبي احساسات د افغانانو د کمزورتيا ټکی دی. هیره دې نه وي چې په دغه مخالفتونو کې چې د امان الله پر وړاندې وشول، له بیلابیلو ټبرونو څخه وګړو ګډون درلود. په دغه مخالفتونو کې د امان الله خان د واکمنۍ د نسکورولو لپاره د انګليسانو له خوا فکري چاپیريال چمتو شوی و، همدا و چې د امان الله خان واکمنۍ نسکوره او پر ځای يې د څو مياشتو لپاره حبيب الله کلکانی واکمن شو، چې وروسته د انګليسانو د خوښې کس قدرت ته ورسیده.

د حبيب الله شاهانه لقب ( امير حبيب الله خادم دين رسول الله ) د هغه وخت د مذهب په نوم د پاڅون استازيتوب کوي، نه د قومي پاڅون استازيتوب. يو بل روايت دا دی: چې په خپله حبيب الله کلکاني د امان الله خان دریشي، د خپلې ناستې څوکۍ تر شا په المارۍ کې ساتلې وه او هر سهار به د شاه دریشي ته درېده او سلامي به يې ورته کوله، له دغه او دې ته ورته نورو روايتونو څخه ښکاري چې کلکاني هم د دغه استعمار ماتونکي شاه لوړاوي ته درنښت درلود.

 

 

 

جنگ خاورمیانه را به کدام سو می‌برد ؟

اصطلاح خاورمیانه در زمان امپراتوری روم باستان بکار برده شد ، آنان شرق امپراتوری خود را خاور نام‌ می‌بردند  و با تقسیم جغرافیای شرقی به سه منطقه همچون خاور نزدیک و خاورمیانه‌ و خاور دور که شامل چین می‌شد .

خاورمیانه در شکل گیری تمدن بشری در طول تاریخ جایگاه حساس برای قدرتهای بزرگ دوران خود بوده‌ است . و از طرف دیگر بدلیل قابلیت‌های ژئوپلیتیکی ممتاز ، توانمندی‌های محیطی و منابع سرشار از انرژی از لحاظ اقتصادی همیشه مورد توجه در جهان بوده که تقریبا بالای ۶۰ درصد نفت جهان را تامین می‌کند .

خاورمیانه یا میدلیست با بافت نژادی مختلف با فرهنگ‌های گوناگون از ملیتهای متفاوت تشکیل شده است که در تقسیم‌های جغرافیای چندین کشور را در بر می‌گیرد . بافت حاکمیت سیاسی کشورهای خاورمیانه اکثرا به صورت استبدادی و دیکتاتوری با تکیه بر یک مذهب اسلامی با نژاد اکثریت شکل گرفته است . موجودیت مذاهب مختلف،  بخصوص شیعه و سنی همواره باعث تنش‌های درون کشوری و تاثیر گذار بر روابط خارجی آنها بوده است، اختلافات مذهبی بزرگ‌ترین عاملی است که باعث شده این کشورها پرطرفدارترین خریداران سلاح و تجهیزات نظامی از کشورهای غربی و بالاخص آمریکا باشند  بطوریکه انباری از باروت در منطقه ایجاد کرده‌اند ، و همواره تلاش برای دست‌یابی به سلاح هسته‌ای را از خود نشان داده‌اند .

از آنجا که نفت خاورمیانه در اقتصاد جهانی نقش بسزایی در تعامل قدرت‌های سیاسی منطقه و جهان سرمایه را داراست ، با نگرشی به جغرافیای مناطق نفت خیز خاورمیانه می‌توان به وضوح دید که بالای ۹۰ درصد از چاه‌های نفت در تمام کشورهای حوزه خلیج فارس در استان‌های شیعه نشین قرار دارد اعم از عراق ، کویت ‌، عمان و عربستان و … . که اکثر این کشورها با حاکمیت سنی‌ها که در جمعیت اکثریت‌اند اداره می‌شوند که شیعیان اقلیت ، در بدنه‌ی حکومت جایی ندارند ، و خواسته‌های آنها نه تنها برآورده نمی‌شود بلکه حرکت‌های اعتراضی آنها هم سرکوب شده‌ است . و همواره آنها را در فقر نگه داشته‌اند .

بافت جمعیتی درعربستان از مرکز به طرف غرب و دریای سرخ سنی نشین ، فاقد هر گونه چاه نفت با اکثریت جمعیت آن کشور ، در مقابل قسمت شرقی آن در کناره‌های خلیج فارس شیعه مذهب با در اختیار داشتن تمام چاه‌های نفت کشور ، دقیقا عراق هم با چاه‌های نفت آن در استان‌های شیعه نشین در جنوب و … .

تشیع در خاورمیانه اکثرا اثناء عشری – دوازده امامی – هستند که مراجع تقلید آنها در ایران و یا عراق اند . در تنش مذهبی در کشورهای حوزه خلیج فارس ایران در یک طرف و دیگر کشورهای غرب منطقه در طرف دیگر معادله برای حفظ قدرت دائم در تلاش بوده‌اند ، ایران با توجه به موقعیت موجود منطقه‌ای همواره کوشیده است که کنترول غول اقتصادی نفت را در دست بگیرد که هر بار قیام شیعیان سرکوب شده‌اند . ایران در حمایت شیعیان ناکام بوده و در ضدیت با اسرائیل همواره کوشیده است خود را به عنوان رهبری جهان اسلام معرفی کند .

حکومت‌های سنی کشورهای نفتی حوزه خلیج فارس همواره شیعیان خویش را از مشارکت در نظام سیاسی و قدرت مدیریتی کلان کشوری باز داشته‌اند ، زیرا ترس از بحران مالی و حتی تجزیه کشور دارند . در این اواخر هنگامی که نام حوثی‌های یمن برای مشارکت در نظام سیاسی و امکان برخورداری آنها از مسئولیت‌های حکومتی مطرح شد تمام کشورهای عربی حوزه خلیج فارس به مخالفت برخواستند و آن را پدیده‌ای نو برای تداخل در نظام سیاسی حکومتی خویش قلمداد کردند و عامل تشدید اعتراضات و زمینه‌ی تجزیه برای کشورهای خویش دانستند . لذا برای فرونشاندن و سرکوب تداخل شیعیان حوثی یمن در بدنه‌ی حکومت آن کشور ، ائتلافی به رهبری عربستان تشکیل دادند که با دخالت نظامی با عنوان‌هایی همچون ” عملیات طوفان قاطعیت ” و ” عملیات احیای امید ” شروع کردند که هنوز هم ادامه دارد .

هرچند در بحران موجود ایران به سوی رو در رویی نظامی می‌رود ، و آمریکا با دهشت‌بار خواندن تجربه‌ی جنگ عراق و افغانستان؛ تا حد امکان از جنگ خود داری می‌کند ، اما در دو مورد آمریکا وارد جنگ خواهد شد ، یکی از آن موارد گره خوردن منافع کشورهای خلیج فارس با اروپا و آمریکا است که در صورت به خطر افتادن آن و یا برخورد کشتی‌های عرب با کشتی‌های ایرانی می‌تواند زمینه‌ساز جنگ شود . از جهت دیگر با خروج ایران از قاعده‌ی برجام برای دست‌یابی به اورانیوم با غلظت بالاتر هم می‌تواند اسرائیل را در هجوم بر مراکز اتمی ایران ترغیب کند .

آنچه عیان است جنگ با ایران جز تکرار تجربه‌ی عراق و افغانستان هیچ محصولی دیگری عاید قدرت‌های بزرگ نخواهد شد . اما مورد پنهان آن بعلت آشفتگی نظام اقتصادی و نبودن سیاست روشن در منطقه که محصول عملکرد ظالمانه در عرصه‌های مختلف نظام حاکمیت در هر کدام از کشورهای حوزه‌ی خلیج فارس است ، انگار مسیری را می‌پیماید که در کتاب‌های آسمانی تورات و قرآن به آن اشاره شده است.

در قرآن در سوره اسرا از آیه‌ی ۴ تا ۷ به صراحت از دو بار تکرار یک سرنوشت اما با شرایط مختلف در آینده به مرکزیت مسجدالاقصی با خطاب به بنی اسرائیل هشدار داده شده است که اشاره به وجود ظلم و فساد دارد و خداوند ملتی را برای پایان دادن به آن بر می انگیزاند که به جنگ جویانی توانا (اولی البأس شدید) نام می برد. که با اشاره ی پیامبر(ص) در  مرحله ی اول فرمود: مردی از آنها صلیب را می شکند که اشاره ی آشکار به جنگ های صلیبی بود.

زمامداران مسیحی و همچنین اسلامی برای حفظ موقعیت خویش در حکومت‌های مفسد خود نزدیک به دو صد سال جنگ های مذهبی علیه هم (بین ادیان ابراهیمی) راه انداختند که هدف هم بر روی بیت المقدس متمرکز بود، به جنگ‌های صلیبی شهرت یافت.

بعد از ۵۵۰ سال از نزول آیه بناگاه با مرگ یک خلیفه‌ی مسلمان ، کردها فرصت یافتند با رهبری صلاح الدین ایوبی وارد کار زار بشوند و توانستند برتری قوا را به نفع خویش تغییر دهند و وارد بیت المقدس شوند. با قرارداد صلح صلاح الدین و ریچارد شیردل، بیت المقدس زیارتگاه آزاد برای هر سه دین گشت و جنگ‌های صلیبی فروکش کرد.

در حقیقت اشاره‌ی قرآن به کردها(ملت ابراهیم نبی(ع) )است که به «اولی بأس شدید» یا جنگ جویان ذاتی معرفی می‌کند. در تورات هم خداوند منجی ملتها را از ریشه‌ی پیامبران یعنی از فرزندان ابراهیم و در بین ملت ابراهیم معرفی می‌کند چنانچه به مفصل در مقاله ام با عنوان «منجی در ادیان ابراهیمی» به تحقیق آورده‌ام.۱

یهودی‌ها امروزه هم کردها را به عنوان حامی خویش می‌دانند چنانچه کردستان را متعلق به خود می‌دانند ، زیرا خود را پسران پیامبران کردها یعنی پسران یعقوب نبی ع– همان اسرائیل- فرزند اسحاق ع پسر ابراهیم ع  می‌دانند که از سرزمین اجدادی خویش – کردستان – به امر پدر خود یعقوب به مصر کوچ کردند . بنی اسرائیل  در زمان یوسف ع و بعد از او در مصر سالیان متمادی با عزت زندگی کردند تا در زمان یکی از فرعون‌ها به عنوان برده به بندگی گرفته شدند که با فرمان موسی نبی ع از مصر به فلسطین کوچ می‌کنند .

موسی نبی ناجی بنی اسرائیل ، زمانی که از فرعون گریخت در سرزمین مادری خویش پیش پیامبری از فرزندان ابراهیم آرام گرفت  . همچنین  بعد از طالوت بنی اسرائیل باز زیر سیطره اعراب کنعانی قرار گرفتند و ستم‌ها متحمل شدند که باز داوود نبی ع که آن هنگام به سرزمین ابراهیم پناه برده بود و در آنجا به پیامبری رسیده بود با لشکری اورشلیم را فتح کرد و آن شهر را پایتخت خویش قرار داد .- یهودیان داوود را پادشاه خود می‌دانند نه پیامبر خود – .و همچنین بنی اسرائیل آزادی اسیران بابل را به دست عموزاده های خویش – کردها – می‌دانند .  در کل وعده‌ی تورات به قوم یهود ، برپایی حکومت عدل الهی در ایلام – همان سرزمین جدشان ابراهیم ع –  اشاره شده است . در این اواخر هم دولت اسرائیل سرزمین اشغالی بلندی‌های گولان – اعراب بعلت نداشتن حرف گ آن را جولان می‌خوانند – که ساکنان اصلی آن کردهای سوریه است ضمیمه‌ی خاک خود کرد با دلیل اینکه این بلندی‌ها خاک اعراب نیست و به اجداد او تعلق دارد .

صفت ” اولی باس شدید ” به تعبیر قرآن که جنگجوی ذاتی معنا می‌دهد خصیصه‌ای است که کردها در جنگ سوریه با داعش و مقاومت در برابر ارتش ترکیه و همچنین عکس‌العمل شدید آنها بعد از حمله آمریکا به عراق  از خود نشان دادند . قرآن به برانگیخته شدن آنها اشاره می‌کند یعنی در یک صف واحد و با وحدت کامل بریک عقیده.

اما وضع کنونی آنها با گرایش‌های متفاوت سیاسی و حتی کمونیستی با جغرافیای مختلف در زیر سلطه‌ی حاکمیت‌های جداگانه در چند کشور ، که ترکیه‌ی عضو ناتو یکی از آنهاست .به تعبیر امام حسین ع مستضعفانی که به بردگی کشیده می‌شوند  و بقول سلیمان نبی ع آنان زنجیر شدگانند – قبل از روز موعود الهی – کتاب سلیمان ۸۳ .

آیا جز این است که تمام امور به خدا بر میگردد -قرآن- . جنگ با ایران ، آزادی کردهای ایران را رقم خواهد زد همچون تجربه‌ی جنگ با عراق و ضعف حکومت مرکزی در سوریه ؛ از طرف دیگر روسیه پرتگاهی برای قدرت سیاسی- نظامی ترکیه شده است که منجر به جدا شدن آن کشور از ناتو خواهد شد .

زمینه انگار طوری طراحی شده است که قدرت‌های بزرگ همچون آمریکا ناخواسته به حمایت از کردها برخیزند و چنان تدوین شده که گویا اجباری در کار است  .

۱برای مطلب بیشتر به مقاله‌ام با عنوان ” منجی در ادیان ابراهیمی / طاهره خدانظر ”  مراجعه شود.

طاهره خدانظر

t.khodanazar@yahoo.com

 

 

 

 

 

 

 

په دوحه کې د سولې د بین الافغاني کانفرانس پریکړه لیک

ياهووو!

بسم الله الرحمن الرحیم

موږ د روان ۱۳۹۸ کال د چنګاښ په ۱۶ ــ ۱۷ چي د ۲۰۱۹ کال دجولای د میاشتي له ۷ ـ ۸ نیټي سره سمون خوري په دوحه کي دسولي لپاره د بین الافغانی کانفرانس ګډون کوونکي په افغانستان کي دسولي لپاره د جرمني د فدرالي جمهوریت او د قطر هیواد هڅو ته د ارزښت په سترګو ګورو او بین الافغاني ناستو د کوربتوب او سهولت برابرولو له کبله یې مننه کوو.

موږ د کنفرانس ګډون کوونکي همدارنګه د ملګرو ملتونو له سازمان، د سیمې له هیوادونو او په خاص ډول له امریکا سره دمذاکراتو او بین الافغاني ناستو لپاره دسهولت برابرونکو هیوادو څخه مننه کوو چې د افغانستان د مسئلې دحل لپاره یې لازم امکانات برابر کړي دي او هیله لرو چې ټول اړخونه به په راتلونکې کې همدغه همکاري پداسې ډول انجام کړي چې زموږ د هیواد او ولس په خیر او یوې واقعې سولې ته د رسیدو سبب شي.

دا چې له اوږده بحران وروسته په افغانستان کې د تلپاتې او سراسري سولې د راتګ لپاره وضعیت آماده شوی، نو دې هدف ته د رسیدو لپاره موږ دوحې د بین الافغاني کانفرانس ګډونوال په لاندې مواردو کې توافق ته ورسیدو.

موږ د کنفرانس د ګ‌‌‌‌‌‌ډون کونکو له دیده د خبرو اوتفاهم
له لارې کولای شو چې د هیواد د نن او راتلونکي په اړه مشترک درک ته ورسیږو او هغه موانع چې پدې لاره کې شتون لري لیرې کړو. لدی کبله موږ ټول دخبرو د تداوم پر ضرورت ټینګار کوو.

لومړی: د بین الافغاني کنفرانس ټول ګ‌‌‌‌‌‌ډون کونکي بشپړ اتفاق لري چې په هیواد کې تلپاتې سراسري او باعزته سوله چې د افغانستان د ټولو وګړو غوښتنه ده، د صادقانه همه شمولو بین الافغاني مذاکراتو په پایله کې شونې ده.

دوهم: افغانستان یو متحد، اسلامي هیواد او د ټولو میشتو وروڼو قومونو مشترک کور دی. د اسلامي نظام حاکمیت، اجتماعي او سیاسي عدالت، دوګړو اساسي حقوق، ملي وحدت، خپلواکي او ارضي تمامیت هغه ارزښتونه دي چې ټول افغانان ورته تعهد لري.

دریم: افغان اولس چې په تېر تاریخ او په تیره بیا تیرو څلویښتو کلونو کې یې له خپل دین، هیواد، فرهنګ او خپلواکۍ څخه د دفاع لپاره ډیرې قربانۍ ورکړې دي، ټول نړیوال، سیمه ایز او کورني جهتونه دي زموږ د ملت لوړو ارزښتونو ته په احترام قائل شي. د دې لپاره چې په راتلونکې کې افغانستان بیا د جګړو او بحران شاهد ونه اوسي، بین الافغاني تفاهم او د هیواد د بیلابیلو اقشارو تر منځ پوهاوی یو مبرم ضرورت دی. نړیوال، سیمه ییز او ټول داخلي اړخونه د دې بهیر ملاتړ ته رابولو او تقویه یې د ټولو په خیر ګڼو.

څلورم: دا چې د جګړې په اوږدیدلو سره هره ورځ زموږ ولس متضرر کیږي نو سولې او د بین الافغاني مؤثرو مذاکراتو ته د زمینه سازۍ لپاره لاندې اقدامات ضروري بولو:
الف ــ د جګړې ښکیل اړخونه دې د ګواښونو، انتقامي تهدیدونو او جګړه ییزو ادبیاتو په ځای په خپلو رسمي بیانونو کې له نرمې ژبې کار واخلي.
ب ــ دسولي دناستي ټول ګډونکونکي له امریکاسره په قطر کي د روانو مذاکراتو ملاتړ کوي او په افغانستان کي د روان تحمیلي جنګ په پای ته رسولو کي یې موثر او مثبت قدم بولي.

پنځم: د دې لپاره چې زموږ ولس د جګړې له زیانونو خوندي او د جګړې ناخوالې تر ټولو ټیټې کچې ته راښکته اود سولي لپاره داعتماد بهتره فضاءجوړه شي د جګړې ښکیل اړخونه دې لاندې اجراآت ترسره کړي.
الف ــ د سپین ږیرو، معیوبو او ناروغو بندیانو بې قید او شرطه خوشي کول.
ب ــ دهیواد په ټولو سیمو کې د عام المنفعه بنسټونو لکه، د دیني او مذهبي مرکزونو، روغتونونو، بازارونو، د اوبو بندونه او کارځایونو د امنیت تضمین.
ج ــ په ځانګړې توکه د تعلیمي بنسټونو لکه ښوونځیو، مدرسو،پوهنتونونو او نورو تعلیمي ادارو حریم ته درناوی.
د ــ د ملکي خلکو د عزت، ژوند، مال او کورونو ساتنې ته ژمنتیا، او ملکي تلفات د صفر کچې ته راښکته کول.

شپږم: د اسلامي اصولو سره سم د تعلیم، کار، سیاسي، اقتصادي او ټولنیزو فعالیتونو په برخه کې د ښځو د حقوقو ‌‌‌‌‌‌ډا‌‌‌‌‌‌ډ او همدارنګه دمذهبي اقیلتونو. ‌‌‌‌‌‌ډا‌‌‌‌‌‌ډ

اوم: د دوحې دکانفرانس ګډون کوونکی توافق لري چې د سولې تګ لاره به په لاندینیو مواردو څرخي:
الف – په افغانستان کې پر اسلامي نظام توافق.
ب – د سراسری سولی دپیل په شرایطو او عملي کیدو.
ج – د سولې تړون د موادو پر پلي کیدو او څارنې.
د – د بنیادي بنسټونو، دفاعی او نورو ملی نهادونوچي دټولو افغانانو ملکیت دی، دسولی له توافق څخه ورسته په اړیني اصلاح خوندیتوب او غښتلتیا.
ه – د افغان کډوالو او د جنګ لکبله د داخلي بیځایه شویو کورنیو خپلو سیمو ته پر بیرته ستنیدلو.
و – د مرستندویه ھیوادونو سره د سولې د تړون وروسته د مرستو د نوې ھمکارۍ او اړیکو پر شرایطو.
ز – د افغانستان په اړه نړیوال کنفرانس کې د نړیوالو ضمانتونو سره د افغانستان د سولې پر توافقاتو تائید.
ح – په نړیوال کنفرانس کې د سیمې، ګاونډیو او نورو ھیوادونو له لورې په افغانستان کې د نه لاسوھنې ژمنې او توافق باندي ټینګار کوي.

اتم ــ موږ دسولي په اړه دټولو هڅو او لدې جملې د مسکو د تیر بین‌الافغاني کنفرانس پریکړه لیک چي د روان کال د فبرورۍ په ۵مه او ۶مه نېټه جوړ شوی و تائیدوو او ټول ګډونوال په یوه خوله، له اسلامی کانفرانس، د ملګرو ملتو له سازمان، امنیت شوری، اروپایې ټولني او ټولو ګاونډیو هیوادو څخه غوښتنه کوو چي د سولې په اړه د دوحې د بین الافغاني کانفرانس پریکړي تائید او ملاتړ یې وکړي.

ومن الله توفیق

 

سیستان، پارت، خراسان او افغانستان

 

استاد شهسوار سنګروال

د خراسان خارجي وجود او جغرافېوي حدود!؟)

استادشهسوار سنګروال

لرغونی سېستان: 1

جورج پټريټ په دې انددی،چې د سېستان ډېرلرغونی نوم ؛زره ،وو؛چې يونانيانواولاتين تاريخپوهانوددرنګيانا په نوم يادکړی دی.

دداريوش په ډبرليک کې زارانکا کښل شويدی ،چې په راوروسته کې نيمروزوبلل شو….

دسېستان نوم له بېلابېلووېيونواونومونوسره تړاو لري ،چې موږسېستان،سکستان،سکيتيان،ساکان،سکه،ساک،سهاک،زرنج،سجستان،زرنګ،سکزي،زرنګانا،نيمروزاونوردساري په توګه يادولی شو..

ياقوت حموي وايي،له کشمير نه دسېندترغاړې بيا دعرب ترسمندرګي پورې دغه ځمکه دسېستان دوګړوپه ولکه کې وه ….

يوشمېرتاريخپوهان دغه سيمه دلرغونې اريانا شپاړسمه ناحېيه،خوپه اوستا کې يولسمه ناحېيه بلل شويدی . .

هغه مهال چې ساکانويوه لويه ټولواکمني جوړه کړه،سکستان ياسيستان ډېرنامتو سواو. .

دمحمدتقي بهارخبره سېستان،سکستان دی اومخکې ترهغې دسېستان نوم زرنګا وو…دسېستان په تاريخ کې دزرنګ ښارداستوروي تاريخ،دکيسو،افسانواودداستانونوټاټوبی ګڼل شوی دی . .

حميداله مستوفي انګېري،چې دزرنګ ښارګرشاسپ ودان کړی دی اوزرنګ يې وباله ،چې وروسته عربانوپه زرنج يادکړ. .

له دې لنډې يادونې برېښي،چې سېستان اوږ تاريخ لري …اودلوې خراسان افسانه ددغې سيمې په تاريخي دب دبې اولرغوني شتون سيوری نشي غوړولی ،داځکه،چې دغې سېمې له لرغونې زمانې نه راواخله دعربوتربريدپورې خپل څومره والی اوڅرنګوالی خوندي کړی دی .

داسکايي قبايلوبېلابېلې قبيلې اوخېلونه،چې موږدساري په توګه ؛ازي يي؛اوساکاروي؛يادولی شو…په دغه پراخه سيمه کې ودان وو،چې هخامنشېانودوئ ساکا بلل،ااثوريانودوېته اشکوزي وېل،خوپه اوستاکې د؛توريا؛په نامه يادشوي دي ..

ددوئ نامتوپاچا؛ازس؛(58م ز)له سېستانه نيولې ترارغندابه اوهمغسې ترپنجابه پورې ديوه سترحکومت بنسټ کېښود . .

اسکايان،پارتيان،پهلوايان…پخپلوکې سکني تربوران دي اودپهلوايانونامتوواکمن اوموسس؛ونوس؛نومېده(120م ز)،چې په سېستان اواراکوزي باندې سلطنت کاوه . .

له پهلوايانوسربېره دساکانويوبل نږدې تربور؛پارت؛(وروسته پارتيان)،چې په اصل کې باختريان ول،دباخترپه لويديځ اوداوسني ايران په شمال کې دواک اوځواک څښتن ول . .

ددوئ دواکمنۍ په تړاوبه وروسته وغږېږواوس راځوديته،چې دعربوديرغل په مهال څه پېښ شول؟په دې به وغږېږواودسېستان نخش ته به په لنډه توګه تم شو ..

سيستان په اسلامي پېرکې :2

له اسلامي پېرنه دمخه اووروسته دسېستان په اړه اوږدې څرګندونې شويدي د؛عجايب المخلوقات؛ليکوال ،سېستان دخداې دنعمتونوټاټوبی ګڼلی دی .

ابن فقېيه،دغه لويه اوپراخه سيمه دلرغونوڅرګندونوپه رڼاکې دسېستان په نامه ياده کړې ده . .

مېسوبارتولد،وايي ښايي ساکان په مخزيږدي اوومې پېړۍ کې سېستان ته راغلي وي …ابن حوقل دسېستان په مشهوروښارونوکې دزرنج،بست،بالشرخج،بلدي داوريانې مينداور،بغنيز،خلج يانېغرج،بشلنګ،خاش،قرنين،طاق فره،سروان اوزلقان يادونه کړې. .

داسلام دخپرېدوپه مهال په دې لرغونې خاورې برهمن واکمنو،چې تاريخ کې درتبيل شاهانوپه نامه نامتوول واک چلوه . .

ددې لړۍ پاچايان دتاريخ په اوږدوکې دتورکانو،ساسانيانو،هنديانواوعربانودبريدونوپر وړاندې دريدلي دي اودسېستان له هامون ترکابله اوان دسېندتروادي پورې،خپل واک اوځواک ساتلی وو..

هغه مهال،چې حضرت عمرداسلامي خلافت واګې خپلې کړې،دابوعبيده بن ثقفي په مشرۍ اوبيا وروسته دسعدبن وقاص په قومنده،عرب جنګيالېيودساسانيانوشاهي ماڼۍ اودبدبه رانسکوره کړه .

درېېم يزګرددنهاوندله جګړې(20هجري)وروسته مخ په ختيځ راخلاص شوځواکونه يې په نېشاپورکې ځاې په ځاې کړل اوبيا يې دماورالنهرله خاقان څخه پوځي مرسته وغوښته . ده په21هجري خپل پوځ پياوړی کړ…خوعرب جنګيالېيوديزدګردنيولوپه پلمه افغانستان ته راغلل اودوه پوځي جبهې پرانستې،لومړی جبهه يې ،نيشاپوراومروې ترمينځ(خراسان) اود ويمه جبهه يې په سېستان کې ترارغنداوناوې پورې وغوځوله. .

دحضرت عثمان دخلافت په مهال احنف بن قيس له هرات نه تر مروې پورې پوځي چارې څارلې اوځواکونوته يې سپا رښتنه وکړه چې باخترته مخه کړي،چې هغوهم په مروه کې ديزدګرد درې زره کسېزپوځ ته ماته ورکړه …ولې دسېستان په پوځي جبهه کې له سېستانه تربست پورې عبداله بن عميرليثي دواک خاوند وو .دلېږدي په دېرشمه ربيعه بن زيادسېستان ته راولېږل شواودپهره يا فهرج زالق يا جالق ترکابوکولووروسته له هلمنده پورېووت اوزرنج ته څېرمه ددرشت په سيمه کې ديوې خونړۍ جګړې په ترڅ کې اپروېز(ايران درستم زوې)يي سولې ته رامات کړاوعربوزرنج لاندې کړ..

بل لورته عرب جنګيالېيوپه خراسان کې سېاسي اوپوځي ځواکمنتيا ترلاسه کړه…که څه هم په مرو،باختراوتخارستان کې عربوغوښن پرمختګ ونکړ،ولې بېاهم دسېستان جبهه دخراسان دپوځي اوسېاسي جبهې سره توپيردرلود،ځکه چې سېستانېانودربيع له خواټاکل شوی عرب ؛حارثي؛له سېستانه وشاړه ،نوهغه ووچې اميرالمومېنين داپلاعبدالرحمان بن سمره له يوه سترپوځ سره راغی اوحسن بصري دزرنج ښارکلابند کړخودې پېښې ډېر دوام ونکړ،ځکه چې دحضرت عثمان له شهادت نه وروسته عبدالرحمان بن سمره بصرې ته لاړاودزرنج چارې اميربن احمرته پرېښودې اوسېستانېانوبېا پاڅون وکړ،اميربن احمروتښتېد اودسېستان وګړوخپلواکي اعلان کړه . .

يودبل پسې دحضرت علي،اميرمعاويه له امويانوراواخله ترعباسېانوپورې ګڼ شمېرعربي سرداران واليان اوجنګيالي سېستان ته راولېږل شول،چې موږربېع الحارثي،عبادبن زياد،يزيدبن زياد،عبدالعزيزبن عبداله عامرموسا بن طلحه يوشمېرنوردساري په توګه يادولی شوخوهېچا سېستان ايل نکړ…ان تردې چې دحجاج اوعبدالرحمان بن اشعث ترمينځ داسې پېښې رامينځته شوې،چې له سېستانه ترکابله پورې دخلکوپاڅون ان په خراسان هم اغيزه وکړه ….

ددغوپېښوپايلې اوغبرګونونه دومره غوښن شول،چې حجاج دعبدالرحمان بن اشعث دککرۍ په بدل کې دسېستان واکمنۍ رتبيل ته وسپارله . .

رتبيلان چې ډېرکلونه دکابل،کندهار،بست اودلوې سېستان جګړوکې دعربوخلاف ودرېدل ..ترهغې،چې ابومسلم خراسانی دامويانوخلاف دعباسيانوملاتړی شو…اوپه پاې کې عباسېانوهغه وواژه اودخراسان پېښوبله بڼه خپله کړه . .

خرا سا ن :  دخراسان په تړاوډېروتا ريخپوهانواوڅېړونکوډېرې څرګندونې کړي دي،ولې يوشمېرليکنېوروايتي اوسېاسي بڼه خپله کړې ده اوپه روايتونواوشعرونو دومره ټينګارشوی،چې دليکنوله څېړنيزمېتوداومزاج سره اړخ نه لګوي .

دساري په توګه؛فرهنګ؛دعنصري بلخي(ملک الشعرا)شعرته په اشاره،چې دغزنوي سلطان محمودپه ستاينه کې اودهغه پلازغزنه په اړه کښلي،کاږلي دي:

خدايګان خرسان به دشت پشاور       به حمله ای بپراکندجمع ان لشکر

دلته لوستونکی نپوهېږي،چې دليکوال موخه دخراسان له نوم نه ددې نوم لرغونتوب دی اوکه ديوه دولت اوهېوادنوم؟

هره خبره چې وي ويبه،خوکه يوازې په شعرديوه نوم هويت اوپېژندنه دتاريخي ارزښت پوله ټاکي،ولې يادليکوال بيا په دغه شعرسترګې پټې کړيدي؟ :

ابوالفرج روني پخپله قصيده کې داسې ليکلې دي ،

غزوه ګوارنده باد،شا جهانرا      ناصردين،راعی زمين وزمان را

موکب منصوراوهنوزبه موهند     برتن افغان تنيده است فغا ن  ر ا

مسعودسعدسلمان،بيا په دې اند دی :

نه ګفتم چيزيا رب نه جستم چيزجزرستن     نه راندم اسب جزپويه نديدم خلق جز افغا ن

خاقاني په دې تړاوکښلي دي،چې بختيان(پښتانه)افغان اوخراسان يعنې څه؟

بختيان نفس من که جرس دارشوند      ازدهان جرس افغان خراسان يابم

داسې لسګونه لاسوندونه، بيتونه اوشعرونه موندلی شو،چې په هغه کې دافغان موجوديت له لرغونې زمانې نه راواخله تردې دمه څرګنددی ولې دخراسان حدوداووجوبيا دناڅرګنددي،دخوشحال خان خبره:

دافغان په ننګ مې وتړله توره           ننګيالی دزمانې خوشحال خټک يم

دې کې شک نشته چې ځنې نومونه دشاعرانولپاره دوېاړلوسمبولونو،استورواوداستعاروبڼه خپله کړې ده ،خوپه تاريخي لاسوندونوکې ديوه هېواد سېاسي جغرافېيه خپل تعريف لري . .

معاصرتاريخپوهان ډېرټينګارپه څېړنيزتاريخ کوي،نه په دې چې ديوسيلاني په څېريوازې دنوم په يا دولوبسنه وکړي …داځکه،چې په تاريخ ليکنه کې بايد له وګړپوهنې،توکمپوهنې ،لرغونپوهنې اوټولنپوهنې اوله نوروټولنيزواواقتصادي توکونه  استفاده وشي .

…څومره چې دخراسان دنوم خبره ده،غوره به وي،چې تاريخي اوجغرافيوي متونوته سرښکاره کړو :

لومړئ خبره دخراسان له نامه نه پيلوو،ډېرڅېړونکې په دې انددي،چې خراسان دلمر خاته(مطلع الشمس)په مانا دی خوريانې لمر،اسان يانې ځاې .مفاتيع العلوم خوارزمي په دې انددی(72مخ)چې خراسان په پهلوي کې دختيځ په مانا دی…اسلامي پېرکې،ګڼوڅېړونکواوتاريخپوهانوهم خراسان دختيځ په مانا ګڼلی دی اولويديځوتاريخپوهانوهم ورته څرګندونې کړيدي ،يوازې په دې توپېرچې خراسان يې دختيځې سيمې په مانايادکړی دی،خودخراسان دجغرافېې په اړه ټول څېړونکې په يوه خوله نه دي .ځنويوازې ختيځ لوری،ختيځ پلو،ختيځه ځمکه اوختيځ ته په اشاره …يادکړی دی .ځنوڅوښارونو اوولايتونوته ځانګړی کړی دی ،چې موږنيشاپور،هرات،مرواوبلخ دبېلګې په توګه يادولی شو..

يوشمېرتاريخپوهانودومره پراخ ګڼلی دی،چې له مينځنې اسيا سغدانېيه راواخله ترپارس،افغانستان اوان دهند ترنيمې وچې پورې رسولی دی . .

موسا خورني په پنځمې زېږدي پېړۍ کې،چې څېړونکې يې مينځپانګه دبطليموس له جغرافېې سره ورته ګڼي،ليکلي دي،چې دايران فلات يې په څلوروبرخوويشلی دی ،لومړئ برخه يې پخپله لويديځ،دويمه برخه يې په جنوب کې نيمروز(سېستان)،درېيمه برخه يې په ختيځ کې خراسان اوڅلورمه برخه يې په شمال کې کپکاس په ګوته کړی دی . نوم ورکي تاريخپوه دسېستان په تاريخ کې دخراسان په اړه داسې ډاګيزه کړېده :

؛څومره چې شمال پلوته ځوباختردی،که جنوب خواته ځونيمروزدی،ولې مينځنۍ برخه په دوه برخووېشو،که څومره لويديځ لورته ځودايران يوشمېرښارونه دی اوکه ختيځ پلوته

ځو نوخراسان دی…ددايرت المعارف په پنځم ټوک کې راغلي دي ،ألپتګين دلومړي عبدالمالک ساماني (621مخ)له خوادخراسان په سپه سالاري وګمارل شو،دهغه له مرګه وروسته دمنصوربن نوح ساماني له امره سرغړونه وکړه،له خراسان نه دزابلستان اوغزني(350هجري)په لوررهي شو،چې دغه مهال دغزني واکمن؛لويک؛ وو؛.

داچې دخراسان دنامه پېدايښت له کومې نېټې سره سرخوري غوره به وي،چې دتاريخ په رڼاکې،ددغې کلېمې لرغونتوب ته سرورښکاره کړو:.

پارت،سا سان اوخراسان :پارت(پارتيان)دافغانستان له اريايي قبيلوڅخه يوموهم اصلي ټبروو،چې په دويمې مخزيږدي پېړۍ کې دواک خاوندان شول.دوئ دساکانويوه څانګه اويا دهغوسکه تربوران وو،چې تاريخپوه غباردغه سلطنتي کورنئ دافغانستان اصلي اريايان ګڼي …له دوئ څخه ؛ارشاک بلخي؛خراسان ته لاړاوديوه دولت بنسټ يې کېښوداودپارس په هېواد کې(تاريخچه مختصرې افغانستان15مخ)ديونانيانوځاې ناستي شول .؛،

پارتيانو،چې په کوموسيموواک چلووه،هغه هېواديې دپارتيا په نوم يادوو،چې څلور خوايې په دې ډول وې ،له هريرودنه دخزرترسمندرګي پورې،چې دمېديا له پولونه پيلېده،په اصل کې له دوه ولا يتونوهيرګانيا اوپارتيا څخه،چې داريانا په شمال لوديځ کې موقېعت درلود،جوړوو.ولې کله په بېلا بېلونومونواوترډېره دپارتياپنوم ياديده . .

دپارت خراسان په جغرافېيه کې دغه سيمې شاملې وې،نيشاپور،طوس،جوين،سبزوار،شارود،دامغان اودپارس شمال ختيځ ته يوشمېر پرتې ځمکې دساري په توګه يادولی شو .

دارساس کورنۍ وروستی پاچاساسانيانوته دياغي اوباغي خطاب وکړ،که څه هم جنرال اردشېرلاپه درې پرلپسې جګړوکې دپارت پاچا؛ارته بانوس؛په ځانګړي ډول په وروستئ جګړه کې داسې ځپلی وو،چې بيا يي د؛سوسېاني؛له ماتې وروسته سرراپورته نه کړ .

که څه هم دپارت ؛ارساس؛کورنۍ يوتن دخسروپه نوم په ارمنستلن لس کاله نورهم حکومت وکړ. .

احمدعلي خان کهزاددپارتيانوپه هکله په دغوټکوټينګارکوي،چې : ؛پارتيان يوه اريايي څانګه ګڼلی کېږي اويوباختري(پکت،پخت،پختي)ټبردی،په اوستاکې بخدي،چې دبلخ لرغونی نوم دی اوهم په ريګويد کې(وګوری دافغانستان تاريخ377مخ)پکهت=پخت زکرشويدی…ددوئ استوګنځاې داريانا په جنوب ختيځ د؛سپيتاګوناګېري؛(سپين غر)په مينځ کې دوئ دپکتيا=پختيا په نوم نامتوشول .؛

دبېستون په ډبرليک کې دلرغونوپارتيانو(پرتو=پارتو)نوم د؛ت؛ پرځاې ؛ث؛کښل شويدی،يانې پارثيا(پرثو)،چې دپختيا سره اړلګوي .

هېرودوت بېا پارتيان داپريتي په بڼه کاږلي دي،چې ښايي اوسني اپرېدي وي .

ساسان،چې وروسته په ساسانيانويادشول،يومشهورشخص وواوپخپله يې له يوې نامتوکورنۍ سره تړاودرلود…ده هغه وخت له سلطنتي؛بزرنجي؛کورنۍ سره اړيکې ټينګې کړې،چې له هغو سره يې خېښي اوخپلوي وکړه .

دساسان دنده دمزدک خدمت وواودده له مرګه وروسته دهغه مزدک مجاور؛پاپک؛دده زوې وټا کل شواودی دبزرنجي کورنۍ خورايی کېده چې دده دباور له وجې زوې يې اردشېردپوځ قومندان شواودپارت پاچا؛ارتابانوس؛ته يې ماته ورکړه،خوکله چې هغه ختيځ ته پرشا شو،دلته دی چې دخراسان کلېمه دبزرانجي سلطنتي کورنۍ په دربار کې ياده شوه،ولې کوم ټاکلی ځاې په ګوته نشو،يوازې دلوري اوطرف په مانا وکا رول شو،چې موخه ترې ختيځ وو،خودغه ختيځ نه خارجي وجود درلوداونه هم جغرافېوي حدود…!؟

کله چې بياداسلام سپېڅلی دين سيمې ته ورسېداودرېيم يزدګرد،له وېرې داصفهان ختيځ ته مخه کړه،يوځل بيا دخراسان اصطلاح وکارول شوه .

کرستن سن،له اوسني ايرانه يانې له تهرانه نيولې ترالبرزغرونو،همغسې دخزرترسمندرګي،مرو،دپاميرغرونه،هرات دخراسان برخه ګڼلې ده …(ايران درعصرساساني179مخ) .

په اسلامي پېر کې ابن خرداد،مسعودي،اصطخري،ابن حوقل،احمدبن عمر،ابوزيدبلخي،ياقوت حموي،ناصرخسروقبادياني بلخي،منوچهري دامغاني اوپه لسګونونورودخراسان په اړه څرګندونې کړې دي،چې په ټوله کې دغه سېمې دخراسان برخه ګڼلی شوې دي : خوارزم،تاشکند،سمرکند،طاربند،،بخاره،بلخ،نېشاپور،فرغانه،،سغدانېيه،بدخشان،پوشنج،بادغيس،طبسين،طوس،مرو،سرخس اويوشمېرنورې لوې اووړې سيمې يادولی شو.

يزدګردله نهاوندجنګ نه(20هجري)وروسته په مروه کې له ؛ماهوي سوري؛پناه وغوښته

هغه مهال چې عبدالرحمان بن سمره دسېستان اوارغنداوپه ناوه کې پرمختګ وکړ،ولې په مروه کې اميربن احمردخراسان يوشمېرسيمې لاندې کړې اويودبل پسې ربيع بن زيادحارثي اوسعيدبن عثمان دخراسان واليان وټاکل شول اوله اموروده پورېوتل ،خوکله چې قتيبه ابن مسلم له سېستانه راوګرځېد دخراسان حکمران وټاکل سواوپه مروکې ځاې پرځاې شو .

ددې خبرې مانا داده،چې دخراسان اوسېستان سېمې سره بېلې وې اوخپل بېل پوځي تشکيل اوجوړښت يې درلود .

لکه څرنګه چې دخراسان حکمران قتيبه له مروې نه مخ په باختراوتخارستان پرمختګ وکړ،خودسيستان په جبهه کې عبدالرحمان بن سمره بست،کش،کندهار،هلمنددارغنداب ترناوې پورې سيمې لاندې کړې .

له درېيم خليفه نيولې تراموي اوعباسي پېرونوپورې دغه سلسله روانه وه،ترهغې چې ابومسلم،ماهوي سوري،استادسيس هېروي،،حرېش سيستاني،محمد دشدادزوې اوازروبه دمرزبان زردشتي زوې،دطاهرپوشنج اونورومشرئ په افغانستان کې يودبل پسې ملي خوځښتونه اوپاڅونونه مينځته راغلل …

ددغوملي ازادي بښونکواتلانوپه لړکې يوهم اميرحمزه سېستاني وو،چې دازادئ ډګرته راووت …په داسې مهال يې سياسي ډګرته را ودانګل ،چې سيمه له سېاسي کړکېچ سره لأس وګرېوان وه .

ده دهارون الرشيدوالي عيسی بن علي له واکه وشاړه اوبيا يې زرنج ونيوه…ده غوښته دخراسان پوځي پلا زنيشاپورونيسي،چې له دې لارې عرب جنګيالي اکمالات ونشي کړی …

اميرحمزه له پرلپسې بريدونووروسته له نېشا پوره بېرته سيستان ته(188هجري) راستون شو.ده په دې پاڅون دعباسيانوټولواکمنۍ سخته وګواښله،داځکه چې په سېستان اوخراسان کې دازادۍ بيرغونه رپانده شول

 

 مقابله با پالنهاى سوپرشيطان پاكستان دقيق و پاسخ درست به اين موضوع ايجاب مينمايد تا

ميرعبدالواحد سادات

اين سوال اساىس پرداخت رامطرح نماييم : خ ما : ين ضعف تاري ض مقاطع ، هميشه دست باال دارد ؟ بزرگی چرا پاكستان درين هفت دهه به استثناىه بع خ ان همانا : ما استكه مانع برخورد شعورى ما بامسايل و مصايب ميگردد و البته علت تاري ى درشعارزدگ فقدان حاكميت عقل است طرح انرا ” كس كه برحسب ذهن و عادت رشق ىم پنداريم . شان ” وح ت توهرت تا زمانيكه با عقالنيت سياىس به اين سوال نریدازيم و علل ضعف و ناكاىم خود را مشخص نسازيم : كماكان در برابر اين كشور تصنىع و مخلوق استعمار ، با سيستم ناپايدار سياىس كه نيم عمر ان با كودتا ها و سيادت نظاميان سریىگرديده ، بازند وطراز انگريزى ان مقابله نميتوانيم . ه و با پالنهاى سوپرشيطان پاسخ به اين سوالگره خورده است . ى خ ما بعد از نخسترت جمهوريت و تاكنون باچگونگ افول تاري ين قدرتهاى جهان وسازمانهاى طراز اول نظاىم در دهه هشتاد عواقب ناميمون عملكرد اينكشور پاى بزرگی ورى و پيمان وارسا و اكنون امريكا و ناتو را درشزمرت اتحادش ماكشانيده است و از عجايب روزگاركه باز هم در شاشيب سقوط دقيقه شمارى داريم و اما : خوش هستيمكه : وكتمان نماييم ! ! ! پاكستان را ” دال خور ” بگوييم و درد خود را تسكرت رمز اصىل و شاه كليد ” موفقيت ” پاكستان كدام است ؟ ترين رشايط و منجالبكشمكش هاىكالن برت كه درين هفت دهه و بويژه درين حدود نيم قرن اخریدر بحران با هفت يك جهان اتریر الملىل از دوران جنگ شد و تا دورجديد ” بازيهاى بزرگ ” و اوج رقابت رقباى جيوسی بمث در دشم ت رئيس جمهور امريكا وشش سكانداركرملرت مداوم با يك غول اقتصادى چرت اتریر ابه دوست سی رشيك غریاروپاىه ناتو ” قدرت بزرگ هندوستان رقيب ، مالك اردوى قدرتمند و ” بمب اتوىم اسالىم ” و ” بحيث يك قدرت منطقوى مطرح است . استكه : درحاليكه ديگر ازكفر ابليس معروفی ين زراد خانه توليد ذهنيت تكفریى و تروريستان استكه ح ت پاكستان مركز رشارت پيشه گان ج هان و بزرگی ت ساخت . تويت سال قبل اقاى ترامپ انرا عل ف و نخسترت بدان معی ين حاىم انكشور امريكا نری بزرگی و اعزام تخريبكاران اغاز و تاكنون با تمام ا جنگ اعالم ناشده پاكستان چهل وچهارسال قبل با تجهری بعاد ان تجاوز انكشور ادامه داردكه بقيمت نابودى هس ت مادى و معنوى و شهادت مليونها افغان و افغانستان قربان ميباشد . و هيهات افسوس وصد افسوس : ند و براى ما باز هم خ ما رقم مری خ افغانستان مقدرات تاري كه اكنون اين دشمن تاري حكومت ميسازد و دسته هاى تری) ج بدربار پنجاب ىن با اين پالنهاى شوم وشيطان البان سياىس ( بخاطر همنوا ىىم شتابند . از ديد اين قلم رمز اصىل و شاهكليد موفقيت پاكستان : در تداوم موسسه دولت درينكشور ، قواى مسلح مقتدر ، استخبارات نریومند ، كدر اگاه مىل و قدرت بزرگ الرنگرى درجهان ميباشد . اعم از ملىك و نظاىم ، مال و تاجر و … پاكستان تعريف دقيق و روشن از منافع مىل خود داردكه هر پاكستان ال و موالناى پاكستان از دشم ت با باورمندى هيچ زمامدار ، جی بدان باوردارند . بر مبناى همرت هندوستان و افغانستان دست نميكشند . برخالف ما در چه موقيت داريم ؟ رىس وسيطره مستقيم پاكستان را تجربه و با در تمام اين مراحل مامسریتضعيف دولت را پيموده وسقوط ، انار بلند ترين رقم مهاجر ، زيادترينكشته ، معلول ، يتيم ، بيوه ، معتاد و … بحيث ناامن ترينكشور درجهان شناخته ميشويم . ده ترين هجوم نظاىم وحضور وسيع امريكا ، سازمان ناتو و در هجده سال اخریو بارصف مليارد ها دالر درگسی رشكت سهاىم طرازجهادى ىن متحدان ان به عوض دولت ، – وكليپتوكراىس حاكم و به عوض بازار رت و مافيا طال سی ازاد ، بازار فساد هموار و بمثابه فاسد ترين دولت جهان راج هستيم . اق مىل مصايب بزرگكه مانع اعمال حق حاكميت مىل وگذار به پروسه رسوعيت ، بحران اعتماد و افی بحران م دولت – ميگردد . بشاهراه صلح و ترق ملت و رفت پاشنه اشيل افغانستان : ميباشدكه راه را به اقتدار نریومندم فقدان دولت مىل قانون محور و عدالتگسی ىل هموار نمايد تا ما تعريف روشن از منافع مىل داشته باشيم و با چنگ زدن بوحدت مىل ) كه بقول شاه امان اله موجوديت افغانستان در به شهونيسم وسكتاريسم ازخود محورى ، اق مىل ، با نه گفت گرو ان است ( و مصالح علياىكشور از اتش افی تنظيم و حزب محورى ، قوم و سمت محورىگذار نماييم . فقدان دولت مىل باعثگرديده تا بقول مرحوم مجروح به عوض ” قوه جاذبه اى المركز به قوه دافعه عن همرت ان مركزگريز و مركزگرايان رن قانون ” زمينه مساعدگردد المركز ” به زور و زرساالر ، جنگساالر ، ” قانون ستری تا در خدمت منافع جيوپولوتيك اجانب و همسايه حريص بخاطر منافع شخض شان موسسه دولت را دور بزنند . رن درشش ماه اخریكه بحساب منافع خاص امريكا ازشيال صلح موج ازشاب را ايجاد نموده است ما بخو مصداق اين واقعيت تلخ را مشاهده مينماييم كه گروه از جالبان سياىس از نام مردم افغانستان در پايتخت هاى ممالك ذينفوذ برطالبان شگردان اند و ماحصل تالش شان : ىن ىن ” قباحت زدا ” از طالبان و رسوعيت زدا ” م ” از نهاد دولت و زمينه سازى به پالن پاكستان بخاطر ” دولت موقت ” وصدور امارت اسالىم طالبان به قيموميت انكشور ميباشد . تالش اخریدرين راستا سفر با عجله ” ازسياسيون ) جالبان سياىس ( به شهر الهور پاكستان است ى يك ” دلىك كه حسبگذارش ” تاند ” با تحقریانان همراهگرديد . ” جالبان سياىس و درين ” جمع أضداد ” از راست افراىط و تا چپ افراىط و از نماد هاى ى درين ” دلىك سكتاريسم وشهونيسم و ازشعيه و تا س ت از يك يخن شكشيده و با ارادت خاص لكچر اقاى وزير و … همه ىنگوش دادند . خارجه پاكستان را همچون شاگردان تنبل مكاتب ابتدا در حاليكه تا يك هفته ديگر دور هفتم نشست قطر پالن گرديده و در اجنداى كار به اصطالح كنفرانس الهور مطرح نبود ، سوال ايجاد ميگرددكه چه اهداف پنهان حضور طالبان و يا مالقات با احزاب سياىس پاكستان و كدام نيم كاسه در زيركاسه وجود دارد . اك و نقش دولت افغانستان در پروسه صلح مورد بعد از ناكاىم جلسه دوم ” سياسيون ” با طالبان در مسكو اشی توجه قرارگرفت . ايىم شوراى امنيت ) امريكا ، چرت نشست هاى سه قدرت بزرگ اعضاى د و روسيه ( ال ناتو بر اين اشاره و تاكيد داشته اند . ، اتحاد اروپا بويژه المان وسكرترجی و اشكارا استكه ” كنفرانس الهور ” براى تضعيف موقف دولت افغانستان و تاثریگذارى برسفرچند روز بديی بعد رئيس جمهور به پاكستان و مطرح سا طرح ” حكومت موقت ” سازماندىهگرديده است . خت تعداد از مبرصين و مطبوعات پاكستان نری چنانچه بر اهداف پشت پرده در زمينه تاكيد نموده اند . درحاليكه در ” كنفرانس طالبان و احزاب سياىس پاكستان حضور نداشتند ، اين اشخاص نظرات شانرا برت خودشان و البته در مح شان رص” اولياى امور ” پاكستان بيان نمودند . رشاف دارد و ميتواند پاكستان با تدويركنفرانس به جانب افغانستان حاىل ساختكه بر مخالفان مختلف دولت ا انان را در پنجاب جمع نمايد . مردم ى صحبت هاى انجام يافته درين ” كنفرانس ” پریامون اساىس ترين موارد مربوط به زندگ ، جنگ و صلح كه حل و فصل ان است : ى هست و بود افغانستان درگروچگونگ – بسيار عام و هوان – تقليل گرايانه و ساده انگارانه – فاقد پالن و برنامه – فاقد ارزش محورى پوپوليس ت – اقاى محمد اكرم انديشمند از بلند پايه گان جمعيت اسالىمكه درين ” كنفرانس رش شت ، در فيسبوك كت دا خود نوشته است : ” اینگویا رهریان افغانستانکه درکنفرانس صلح در مری پاکستان صحبت ىم کنند مانند امامان و واعظان مساجد سخن ىمگویند. این ها هیچ طرح مشخص برای صلح ارایه نىمکنند. این ها واقعا نىم دانند. با این ىن ىم رسد و نه به صلح ” ها افغانستان نه به جا كشور تاكيد مكرر بر اسالىم بودن دوكشورشايد ” كشف خالق ” اقايان بوده وگويا اطالع ندارندكه همرت ازچهاردهه دمار ازروزگار مردم ما بریون نموده اند و افغانستان قربان اسالىم و موالنا هاى خبيث ان درين بيشی جنگ اعالم نا شده و تجاوز جمهورى اسال ىم پاكستان ميباشد . خوب است اقايان بياد داشته باشندكه : ت منجمله اهداف سياست خاررجكشور ها رامنافع مىل شان تعريف مينمايد وطرح هاى ايديولوژيك و دي شان مورد سوء استفاده قرار ميگرید . اخوت اسالىم بخاطركتمان اعمال ضد انسان ىتكوتاه بر بخش هاى ازصحبت اقايان با ادعا هاى بزرگ وح تكانديد رياست جمهورى نشان ميده مك دكه : اگر اين مكتب است و اين مال حال ” كشور ” خراب ىم بينم اقاى عطامحمد نور در موعظه طوالن به ارتباط معضله ابها ارشاد فرمودكه : ايجاد نماييم ” مثل انكه اين اقا اطالع ميتوانيم اين موضوع را حل و بند برق دردرياىكی ” بحساب رشىع نری نداردكه : الملل معارصدرين عرصه قواعد وجود دارد و ملل متحدكنوانسيون خاص را در مورد ابهاى برت در حقو ق برت الملىل به تصويب رسانيده است . اكنون هموطن ما قضاوت ميفرمايند كه در مورد يگ از عوامل اساىس تداوم تجاوز پاكستان ما چگونه ىم انديشيم ! ! ! بار در تاري خ موجوديت پاكستان ، با لك بخرش اقاى لطيف پدرام كانديد رياس نظر ت جمهورى براى اولرت خط تحميىل و استعمارى ديورند در پاكستان اعالم نمود . شخص وحزب خود را در مورد برسميت شناخت اين موضوع جوانب مختلف داردكه بايد جداگانه به ان پرداخته شود و مرتبط به بحث جارى بايد نوشت : دام كشورجهان چنرت در ك مرسوم و مجاز استكه بيگ از عمده ترين مسايل متنازعه فيه دركشور متخاصم رئيس يك حزب رسىم و كانديد رياست جمهورى مخالف سياست دولت و خالف منافع و مصالح كشوربه كشور متجاوز و متخاصم باج دهد ! ! ! از طرف ديگر هركسيكه در احوال جارى دليل تداوم تجاوز پاكستان را خط ديورند بداند ، به مفهوم ان است كه الملىل و دها عامل ديگر در ادامه تراژيدى خونبار افغانستان از درك عوامل پيچيده جيوپولوتيك منطقوى و برت دور ميباشد و در غریان همچوطرح صاف وساده پوپوليسم وخدمت به جيوپولوتيك پاكستان ميباشد . از جانب ديگر طرح مسايل مربوط به نوعيت نظام و رژيم سياىس موضوع داخىل و انحصارى مربوط افغانان به مفهوم ان استكه : ميباشدكه طرح ان با ” اولياى امور ” پاكستان عمران خان ” حق ” دارد نسخه استعمارى ” دولت موقت ” را براى ما تجويز نمايد . اقاى حكمتيار صاف و روشن درين كنفرانس بيان نموده استكه : ” ما در افغانستان براى بقاى پاكستان مبارزه مينماييم ” البته ابراز همچوسخنان از جانب اقاى حكمتياركه درين چهل و پنج سال اخریدر خدمت اهداف پاكستان قرار دارد ، مايه تعجب نميباشد . موصوف چهل وچهارسال قبل برهریى استخبارات پاكستان ال ال نصریاله بابرگورنرجی و تحت قيادت جی تجاوز انكشور برضد نخسترت جمهوريت افغانستان و رت را اماده و نخسترت وقت صوبه شحد ، گروه هاى تخري محمد داود فقيد انجام و يگ از وسايل عمده جنگ اعالم ناشده انكشور در سال ) ١٩٩٠ م ( طرح كنفدراسيون افغانستان و پاكستان را با غالم اسحق خان پذيرفت و در دهه نود ارمان وخواب ضياالحقكه : كابل بايد بسوزد ! رشكا و رقباى تنظيىم شان بواقعيت مبدل ساختند . و اين بار بخاطر تحقق را همراه با نند . طرح عمران خان تریهاى اخر عمر را به نعش اغشته بخون وطن مری رش اقاى رحمت اله نبيل رئيس س كت ت و يگ ازكانديدان رياست جمهورى در مورد ابق رياست امنيت دول كنندگان ” كنفرانس الهور ” تبرصه كوتاه دارد كه يك قسمت انرا ازسايت ) سپوتنيك – افغانستان ( نقل مينمايم : دركشور هاى ديگر ض ها را سهل ساختند ، از تيلفونهاي محرم و ديدارهاى مخف ” …كار بع خود را اسوده نموده ، اين بار بطور مستقيم دستور وشاباىسگرفتند : كه خواىه جامه ىم پوش ى به هر رنگ من از طرز خرامت ىم شناسم ” در مجموع نزد اين اقايان ارزشهاى متعاىل : – جمهوريت – حاكميت قانون و تفاوت ماهوى ان با : – امارت حاكميت رش – يعت ىن و چندان تفاوت ندارد وشناخت انان ازطالبان و اهداف پيچيده تداوم دهندگان جنگ افغانستان بسيار ابتدا ىن بواقعيت هاى قرن ) و ديد قرون وسطا گويا با ذهن افسده و نا ذهرت ٢١ ) نسخه بدهند . چنانچه اقاى محقق سبكسانه مطرح نمودكه : ” … پس ازشوروى تروريستان در مناسبات پاكستان و افغانستان غلط فهىم ايجادكردند وحال بايد هردوكشور كا به رفع اين غلط فهىم ها بریدازند . ” مشی هاميخواهند ، اخالص شانرا به پاكستان تيب اقايان با باالترين ادعا ها با اين پرت و پالگفت بدينی به قيمت خ ، تمثيل نمايند . مسخ حقايق تاري رن جهتكه هيچكدام از اقايان رشكتكننده دركنفرانس الهور در موارد : – جنگ اعالم ناشده پاكستان – تجاوز انكشور – كشت ى ار اهاىل ملىك وجنايات جنگ – موجوديت مراكز طالبان در پاكستان و كمك همجانبه پاكستان به انان رن : به زبان نياوردند و برخالف با تحريف حقايق افتا حرق ” جنگ افغانستان خواندند پاكستان متجاوز را ” قربان . همچو اظهارات خيانت اشكار به افغانستان ميباشدكه : ق اصىل جنگ اعالم ناشده پاكستان و اماج تروريسم سازمان يافته از انكشور ميباشد . ربان و بيوه هاى ، معلوالن ، معيوبرت ت به شهدا ، مجروحرت رن حرم اين موضعگریى اشكارا افغانستان ميباشد . اكنون با فداكارى در برابرجنگ رن پاىس در برابر قواى مسلح افغانستانكه همرت اعالم ناشده و جنايات اكنون هركدام اين اقايان را تا چند اين اقايان پنداشته ميشود . همرت تروريستان مریزمند ، خيانت نا بخشودن منسوب قواى مسلح محافظت مينمايند . همچنان بر هيچكس پوشيده نيستكه اين اقايان اجزاى رشكت سهاىم و دولت موجود ميباشند و پيوسته از رت امت يازات ان مستفيد ميگردند و امامشاهده ميشودكه اقايان در مسكو و الهور ” فاتحه ” دولت را فتواى اجن خواندند . الملىل هفتگانه و هشتگانه را به مقاصد با استخبارات برت تاري خ شاهد استكه پاكستان و ايران در تبان هايت افغانستان را قربان سيطره جويانه و استعمارى شان ايجاد نمودند و در ن رقابت انان ساختند . ميخواهند همان نسخه استعمارى را تطبيق و به اصطالح ” پروژه اكنون در مورد پروسه صلح نری ” ها را در رن نياز از اثبات استكه هر اندازه قصاب زيادگردد و رقابت مسكو ، قطر ، الهور و … راه اندازى مينمايند و ، عواقب زيانبار ان بيشی بازيگران ميگردد . بيشی تبليغ تصنىع ” فضاى نيك ” ، ” فرصت نيك ” ، ” فصل نو در مناسبات پاكستان با افغانستان ” و اعالم اينكه : يك ” را تعقيب نميكند و … اتریر ” پاكستان به صلح افغانستان متعهد است ” و ديگر ” سياست عمق سی رن كه عمدتا در ارزيا هاى اقايان اتمر و وىل مسعود بازتاب يافت . فاعتریو يا اواالبصار ! رشمفرانس ( الهور بغریاز إظهار اخالص و ارادت به پاكستان تيب اينكنفرانس ) بدينی ، و نوىع كمپاين درخانه دشمنكه باعث باالترشدن دست پاكستان در آستانه سفر رئيس جمهور شخض ، تنظيىم و انتخابان به انكشورگرديد . اقايان در مسكو و الهور به عمده ترين خواست پا كستان كه در مطالبات مكرر طالبان بازتاب دارد ، صحه رسوعيت ” انان و تضعيف موقف دولت افغانستان ىن ” ازطالبان ، عامل ” م گذاشتند و با نوىع ” وقاحت زدا گرديدند كه نتيجه ان ، منتج به استقرار امارت اسالىم طالبان خواهدگرديد . زمينه ساز مجموع اين ” درامه ” ها : فقدان دولت مىل مقتدر و نبود حاكميت قانون ميباشد . اظهر من الشمس است كه درين هجده سال مقاصد استعمارى باعث گرديده كه در افغانستان به عوض دولت ، رشكت سهاىم جهادى ىن – ايجادگردد و اگاهانه دولت امريكا و اقاى جانكریى حاكميت مىل ما را مافيا ميان دو گروه رقيب پيشتاز انتخابات تقسيم نمود . در نتيجه اين نقب گذارى ها اقليت منفور تاجران دين ، تيكه داران ” جهاد ” ، دكانداران قوم و جالبان سياىس ، ت بنفع جيوپولوتيك اجانب ” پارو ” بزنند اكنون عل و ممثل منافع انان باشند . درين راستا ، پاكستان بحيث كشور متخاصم زيادترين تاثریو نفوذ را بر بخش زياد افغانان اعم از تنظيىم و … ح ت در داخل دولت ستون پنجم شان فعال ميباشد . هرگاه در افغانستان دولت مقتدر مىل و حاكميت قانون وجود ميداشت ، بايد اين اقايان به اساس احكام قانون اساىس و كود جزاىكشور مورد تعقيب عدىل قرارگرفته و محاكمه گردند . با صد افسوس و درين فقدان دردناك بايد : اين جالبان سياىس در محكمه قضاوت مردىم محكوم گردند وحد اقل بايد تدابریان در مورد شان عمىلگردد : یاك درجلسات بریونكشور ممنوعگردند . — ممنوع الخروج اعالم و از اش — باديگارد ها و محافظان شانگرفته شود و امتيازات مادى انان قطعگردد . بر اساس قانون اساىس نافذ ، جنگ و صلح از صالحيت هاى انحصارى دولت است و دولت بخاطر انجام مكلفيت هاى خود بايد : رسوعيت اعمال خود به مردم اقتدا و بخاطر منافع در مسریكسب وجاهت و م واقىع مردم و منافع مىل كشور ، به قانون پناه برد . فقط و فقط تطبيق يكسان و بالرشط قانون ميتواند زمينه سازكاهش بحران اعتماد گردد . يم خواست اساىس مردم صلح واقىع و پايدار است و اين مأمول در وجود يك مكانری واقعبينانه متحقق ميگردد . ت يگانه وسيله تحقق اين مك استكه بخاطرضعف داخىل نميتواند نهاد موجود دول يم در احوال جارى همرت انری به انجام وظايف خود نائلگردد . خ دريافته اندكه : مردم در تجربه تاري يت مردم : ىن اكی ى و هرگاه نيت خدمتگذارى واقىع وجود داشته باشد ، با همنوا عمل مالك حقيقت است ، بديی – جوانان – زنان – مستمندان و فقریان – مهاجران و بيجا شدگان – روشنگران متعهد بوطن و … كه در مجموع خواستارصلح واقىع ميباشند ، راكسب نمايند . هميشه بياد بايد داشتكه : اصل و تعريفكالسيككه سياست خاررج را بازتاب سياست داخىل ميداند ،كماكان مردم نميتواند مدافع منافع مىل در روابط برت اصالت الملىل وسياست ى دارد و هيچگاىه دولت فاقد پشتيبان خاررج باشد . تجربه تاري خگواىه اين واقعيت استكه : رن به اهدافكالن مىل ممكن ، هيچگاىه دستيا ى اق مىل ، بحران اعتماد و تشتت وچند دستگ در احوال افی نميگردد . پس مری ين وظيفه مىل اين است تا : می تمام هم و غم ما متوجه كاهش بحران اعتماد مىل و ايجاد روحيه قوى مىل ميباشد . ىط اين چند دهه جنگ و بحران مسايل بگونه رقم خورده است كه فقط يك اقليت منفور در معامالت ذات البي اك شان ما ” وفاق ىن شان و در غياب مردم مقدرات مردم را رقم زده اند وگوي ا در اشت ر برهم خورده وكشور را به تباىه سوق داداه اند . مىل ” داشته ايم و دركم وكرسانان همه چ تى اكنون ديگرجامعه تغ تيافته و ن تو هاى محرك اجتماىع جديد را بايد زمينه ساز باشيم . بچشم شمشاهده مينماييم كه : ى قهرمانان جوان در عرصه سپورت و … با استقبال خودجوش هزاران افغان ، سازندگ ، تحصيل ، موسيف ىن رصورت دارند . مواجه ميگردد و اما اقايان جالبان با ادعاى بزرگ در مظاهرات وجلسات به افرادكرا يت جوانان جسور و تاري خ ساز ما به شریان مشابهت داردكه شنوشت شان بدستگوسپندان رقم حالت اكی ى ميخورد . كسانيكه به نریو و اراده نسل جوان شك دارند به رزم و دالورى منسوبان قواى مسلح توجه فرمايندكه چگونه در مقابل تروريسم و تجاوز پاكستان مریزمند . پاكستان بايد دروجود يك منشور مىل انجام يابد . مقابله با پالنهاى سوپرشيطان ىل ، فراقوىم ، سم ت و مذهرت در بحث وگفتمان وسيع همگان منشوريكه بايد محصول فكر كالن م باشد و بتواند تعريف دقيق منافع مىل و مصالح افغانستان را تسجيل نمايد . رش رسوع ” پاكستان وساير همسايه داشته باشيم ، تا بتوانيم از درين منشور مىل بايد شناخت از منافع ” م ت رقباى جيوپولوتيك جنگ هاى نياب منطقوى بدور باشيم . رشايط پاكستان در دور ” جديد بازيهاى بزرك ” و در مقابله با پالنهاى سوپرشيطان خ ما ، با هم مقدرات تاري ( براى تعرت الملىل ) امريكا ، روسيه وچرت بايد انجام يابدكه رقباى جيوپولوتيك برت رسميباشند و بدون شك مجموع قدرتهاى درح من درگریدر مسايل و مصايب افغانستان رسو ن طقوى وجهان نميخواهند ، نظاره گر عادى باشند . اوضاع و احوال بسيار بغرنج احتمال وقوع خطرات زياد وجود دارد ، سياست هاىكجدار و مريز امريكا درچنرت كه هميشه ش نخ تروريستان را بدست دارد و در تمام مدت ريشه ترور را در پاكستان ابيارى و بخاطر قطع شاخ هاى ان مردم بيگناه ما را قربان مينمايند ، هميشه يك تهديد جدى ميباشد . هميشه بايد تجربه دهشتبار تاري خ را بخاطر داشتكه : غریمسوالنه شان رش قدرتهاى بزرگ زيانبار است ، بل رفت نه تنها لشكرك كه هردو به اساس محاسبه منافع مىل صورت ميگرید ، عواقب بمراتب فالكتبار براى افغانستان وح ت منطقه دارد . رصورت طرح منشور مىل مسوليت جدى رامتوجه روشنفكران و روشنگران متعهد به مردم ميسازدك ينه ه بيشی ىن و ذهنيت تكفریىكه افغانستان را اك مساىع شانرا در مقابله با سریقهقرا مخاطب اين قلم ميباشند تا اشی ده روشنگرانه درجهت افشاى نيم كاسه هاى زيركاسه ” پروژه ” صلح اماج قرار داده اند ، معطوف وكارگسی نمايند . بايد اگاهانه شعار دفاع از ارزشهاى واال و جهانشول را مطرحكردكه : — جمهوريت ميخواهيم و نه امارت — حاكميت قانون ميخواهيم و نه حاكميت رشيعت خود ساخته طالبان خ رسو امريكاكه مقدرات تاري استكه همچو ارزشها براى مناديان دروغرت حقوق ب البته ازكفر ابليس معروفی نند ، ارزش خاص ندار خ ما را رقم مری معامله با شنوشت جمهوريت دوم وحزب د خ ا ) حزب د و تجربه تاري در ذهن ما وجود دارد . وطن ( با تنظيم هاى جهادى نری ترين جنگ رامتحمل و از مردم افغانستان روز هاى دشوار وشنوشت ساز را سریى مينمايد وكشور ما طوالن بزرگگرفته است ، حق دارندكه : ما قربان بشاهراه صلح پايدارگذار نمايند . با پاسدارى از ” انقالب ” اميد و در پرتو حاكميت عقل با تجس و تكيه بر عقيالنيت سياىس و چنگ زدن بمنافع و مصالح افغانستان بايد پاسخ شايسته به صداى نعش اغشته بخون مادر وطن داد و در برابر پالنهاى سوپر پاكستان و لطائف الحي شيطان ك دفاعكرد . رت از هست و بود وطن مشی ل اجن و منحيث حسن ختام : تيت ىىم مه بوله غورحنگ را باندى مهكره زه په دي ى ى ىگ افتادگ لوى گرنگ يم با حرمت

درمورد صلح افغانستان

till mig

هموطنان  عزيز  اينك  دور هفتم مذاكرات خليلزاد و طالبان در مورد صلح در كشور  جنكديده افغانستان بيرون از وطن در  دوحه   اغاز كرديد  كه من راه   قطع جنك و تامين  صلح سراسرى در كشور را  يك بار ديكر  قرار ذيل  پيشنهاد مينمايم :

با همه مردم رنجديده وجنك ديده افغانستان هويدا است  كه شش دور  مذاكرات وتفاهمات  بين نماينده با صلاحيت وزارت امور خارجه ايالات متحده امريكا  دوكتور خليلزاد ونمايندكان ارشد طالبان در دوحه تدوير كرديد ، و همچنان بخاطر اجماع منطقوى در مورد تامين  صلح و ختم جنك  طوي المدت در افغانستان از طرف خليل زاد  چندين دور  با چندين  كشورهاى ذيربط مذاكرات وتفاهمات به عمل امده وسه بار در مسكو پايتخت روسيه فيدراتيف نيز ملاقاتها بين طالبان وسياسيون افغان  سازماندهى كرديده است  ،و همچنان طالبان با مقامات دولتى ج چين وايران هم ملاقات هارا حاصل نمودند   .

اين همه تلاشها تا اكنون نتيجه عملى براى قطع خونريزى و تامين صلح سراسرى در كشور نداشته است .

باوجود اينكه جنك تشديد يافته ، ولى  به هر حال اين ديد وبازديدها ملاقاتها مذاكرات وتفاهمات ، بستر مناسب را براى حل مسله پيچيده صلح   هموار  ساخته و شرايط  خوبترى را براى اجماع سياسى در سطح ملى منطقوى وجهانى درباره  تامين صلح بميان اورده است .

به دين وسيله  من  بخاطر موفقيت و جلو كيرى از خطر شكست  احتمالى پروسه صلح در  توافقات دور هفتم خليل زاد وطالبان ، نقاط  سرنوشت ساز ذيل را كه لازم  است بر سر  ان  توافقات  صورت گيرد  پيشنهاد مينمايم :

 

١-جدول زمانى خروج نيروهاى خارجى در ( 3) مرحله در مدت  الى  ختم  ( 2024 ) كه   مرحله اول خروج   ان بعد از( 9 ) ماه  از  تاريخ اعلان اتشبس اغاز ميكردد .

٢-تعهد وتضمين بر اينكه .  قلمرو ديكران  منبعد از خاك افغانستان به صورت قطع تهديد نميشود  .

٣- اعلان اتش بس عمومى  دايمى وسراسرى در تمام قلمرو  افغانستان كه عدول از ان جرم شمرده ميشود.

بدين وسيله به چنين مذاكرات بين الافغانى زمينه مساعد كردد كه در ان  به مسايل ذيل در بن بست سياسى اينده در يك فضاى اعتماد توافقات صورت كيرد  :

١-   با روحيه عالى صميميت و دوستى و به  احساس كذشت  ويك وديكر پذيرى ، اغاز مذاكرات بين الافغانى   با  طالبان تحت رهبرى خلاق و خردمندانه  دولت  كه در ان نمايندكان اقشار مختلف اعم از سياسيون ، اعضاى شوراى صلح فعالين مدنى  ، زنان ، جوانان   ،علماوروحانيون ، صاحب نظران  ،اهل قلم وهنر  ، متنفذين و ريشسفيدان قومى و نمايندكان  اقوام مختلف   متشكل باشند .

٢-ادغام  همه  سيستم طالبان  در سيستم دولت جمهورى اسلامى افغانستان و جا به جا نمودن  رهبرى  طالبان و كادرهاى لازم انان در پوست هاى مهم و لازمى دولت  فعلى ويا  در  دولت انتخابى اينده و در صورت امكانات مهياى شرايط مناسب ونورمال بخاطر شركت  فعال و وسيع  طالبان در پروسه انتخابات رياست جمهورى پارلامان وشوره هاى ولايتى .

٣-ادغام و جابه جا كردن نيروها وسربازان  جنكى طالبان در ( 5 ) زون كشور :   ((  در جنوب كشور ، درشرق كشور  ، در شمال كشور ، در غرب كشور و در مركز – پايتخت كشور   )) .٤- توافق به تدوير لويه جركه  در مدت  دوسال ( تغيرات در قانون اساسى  وغيره موارد ).

٥- احترام  به نورم هاى صلح ، مبارزه بي امان عليه جنك خود دارى از عوامل افزار و وسايل جنك كه صلح را متضرر ميسازد ،  حفظ ثبات وامنيت دايمى دركشور ، در منطقه وجهان .

٦-توافق بر سر اصل انتخابات  رياست جمهورى  پارلامانى و شورا هاى ولايتى .

٧- تعهد و تضمين  عدم مداخلات كشورهاى  ذيدخل در  معضله افغانستان .

٨-مبارزه بي امان  عليه  بقيه  و نوظهور داعش و  ساير  كروپ هاى مسلح مخالف  .

٩-ايجاد وتحكيم مناسبات  دوستانه به همه ملل جهان خصوصا به دولتهاى همسايه ، كه متكى بر اصل  احترام به حاكميت ملى  تماميت ارضى منافع ملى و عدم مداخله در امور يكى ديكر باشد .

١٠-احترام به  احكام  منشور  شوراى امنيت ملل متحد ،  رعايت قواعد و نورمهاى كنوانسيونهاى  بين امللى ، احترام  به اصل  حقوق بشر و احترام به اصل همزيستى مسالمت اميز و اشتراك فعال در پياده كردن ديتانت و صلح  سر تا سرى  در  جهان .

 

داکتر صحابنور زدران

د هیلو کاروان:

 

د ولسمشر غني د روانو هڅو په تړاو:

د غوټۍ د غوړېدو په انتظار وم

لا سپرلی راغلی نه وو خزان راغی

څو مې ځان راټولوه، جکړ له وېرې

له جکړه څخه مخکې توپان راغی

ما پخپله خوښه لار ځانته ټاکله

ناخبر له امریکې نه شیطان راغی

ما لا دم اخیستی نه وو له ټاکنو

ناڅاپي د جان کیري، ګل مرجان راغی

چې د نوي ژوند نادودې مې میلمه شوې

د زاړه ژوند په نادودو ارمان راغی

راځۍ لاره د هدف په لور کړو سیخه

په نېولې لار خو ډېرډېر تاوان راغی

څه امید په ټوکېدو، زرغونېدو دی

یو الهام راته د هیلو پنهان راغی

مسافرو بار مو وتړۍ چې ځو به

ومنزل ته مو د هیلو کاروان راغی

شعر وزمه خیالونه