د افغاني سياست سايکولوژي او اېکولوژي

 

 په افغانستان کې د سياست افتونه او زیانپېژندنه

لیکوال: څېړنوال عبدالغفور لېوال

مقدمه

دالیکنه به هڅه وکړي، د افغاني سیاست په اړه  څو پوښتنو ته ځواب ورکړي:

ـ موږ په کومه سیاسي زمانه او کوم سیاسي چاپېریال کې یو؟

ـ نړیوال او سیمه ییز شرایط څنګه دي؟

ـ د سیاسي افکارو انارشي پرموږ څه اغېز کړی؟

ـ سیاست او اقتصاد چېرته سره بېل او کوم ځای کې سره یوځای دي؟

ـ انسان چېرته دی؟

ـ ایا سیاست پېژنو؟

ـ حللارې څه دي؟

د ربړې ( پرابلم) طرح دا ده، چې زموږ سیاستونه پر افکارو نه دي ولاړ.

۱ـ   زموږ سیاسي زمانه،

تر سړې جګړې وروسته،  د هغې پسلړزې او ایډیولوژیکه ککړتیازموږ د سیمې د وروسته پاتې ملتونو په چاپېریال کې پاتې شوه. د دې جګړې لپاره لویدیځوالو او پخوانۍ شوروي دواړو یو د بل په وړاندې له ایډیولوژیو څخه ګټه اخیستله او د خپل سیال د راپرځولو لپاره یې له هغو ولسونو څخه د جګړې سوند توکي جوړول، چې پر اېډیولوژیک پوتانسیل ( ځواک ) جنګول کېدای شول.

وسلوال افراطیت او بنسټپالنه، عصبیت او تشدد د دغې جګړې داسې میراثونه ول، چې د جګړې له پایته رسېدلو سره، ښه په قوت  ژوندي پاتې او مخامخ یو له بل سره ښکېل شول.

افغانستان ـ له بده مرغه ـ د سړې جګړې تر ټولو تود او دوزخي ډګر و، چې په کې هر راز فزیکي او فکري وسلې وازمایل شوې. ځکه خو د جګړې ککړ میراث تر هر بل ځای زیات پر دې زمکه پاتې شو، چې لا تر ننه یې له خلکوځنې قرباني اخلي.

په دې توګه ګورو، چې زموږ سیاسي زمانه تر یوه نړیوال او سیمه ییز کړکېچ وروسته Post)  (Conflict زمانه ده، چې د رغښت او ترمیم لپاره یې ارادي کار نه دی شوی.

د فزیکي زېربنا Infrastructure   د بشپړې ورانۍ ترڅنګ یې اقتصادي ـ تولیدي بنسټونه، سیمه ییز او نړیوال دیپلوماتیک اړیکي،  ښوونه وروزنه، ټولنیز اخلاق، معنوي ارزښتونه، انساني عواطف، ټولنیز باور، هېوادنۍ مینه ( حُب الوطن Patriotism )، د ملي یووالي حس، د ګډ هویت جاذبه، قانونمننه او انسانمحوریت له منځه یووړل.

موږ د چپ او ښي اړخو سیاستونو د سولوونکې سیالۍ له منځه ناڅاپه انډول له لاسه ورکړ او د پانګوالۍ د کنچنیتوب دوران ته ورننوتلو.

کنچنۍ ګټه :

په افغانستان کې تر جګړې د راوتلو په زمانه کې، یو نوی پانګوال پوړ ( قشر) رامنځته شو، چې د طبقاتو د ویش له مخې نه فیوډالي پوړ دی او نه بورژوا یا دصنعتي پانګوالۍ واکمن پوړ.

دغه نوی پانګوال پوړ د جګړې له خیټې څخه رازېږېدلی دی، چې نه د فیوډالي پوړ په څېر کرنیز توکي تولیدوي او نه هم د بورژوا هغه په څېر صنعتي توکي.  دغه نوې طبقه جګړه ییزه ایډیولوژي مصرفوي ، د خلکو په عقیدو او باورونو کې پانګونه کوي، ټوپک او وسله وال کاروي او پیسې ګټي. نوی جرمي اقتصاد د همدوی په مرسته رامنځته شوی او یوازې تر هغې زمانې ژوندي پاېیدلای شي، چې جګړه روانه وي.

مخدرات، وسلې، مافیايي کړنې، ترهګري او سړي تښتونه و انساني قاچاق یې یوه برخه او پراخ، ریښه يي او ژور اداري فساد یې بله برخه زېږونې دي.

د دې زمانې ځانګړنه داده، چې جګړه ماره طبقه پانګه د ځواک او ځواک د پانګې زیاتولو لپاره کاروي او په دې څرخ کې اخلاق، قانون، عاطفه او عقیده له ډګره شړل شوي دي.

دا د بشپړې پانګوالۍ خوا ته د ورتللو مقدماتي پړاو دی. معنوي او مثبت ارزښتونه په کې نه شته، د هر ډول سیاست، تفکر او عمل زړی یې د پانګې زیاتوالی دی، ځکه خو یې د پانګوالۍ فاحشته توب  یا Prostitution Capitalism بللی شو.

له سیاست او سیاستوالوناسم تعبیر:

زموږ د سیاسي زمانې یوه ځانګړنه دا ده، چې سیاست په کې درې کونجونه لري، زور، پانګه او جګړه یي میراث .  د دې دورې سیاسي مشران خپل مشروعیت له جګړې څخه ترلاسه کوي او بیا له دې مشروعیت څخه په ګټنه د خلکو په قومي، ژبنیو، سیمه ییزو او مذهبي ګرومونو ( عقدو) او کرکو کې پانګونه کوي، په دې وسیله مشري انحصاروي او د خپلو ملاتړو له مجبوریتونو څخه په ګټنه ترقانون ورپورته کړنې کوي.  د ستونزې سټه دلته ده، چې ځوان نسل او عام خلک فکر و باور لري، چې ګواکې همدوی سیاستوال او د دوی کړنې سیاست دي.

په دغې فضا کې هرڅوک یا ډله، چې سیاست پر اقتصاد او مثبت تولید ولاړ فکر وعمل بولي او یا هم د ټولنې د وګړیو د انساني ژوند د شرایطو د ښه والي لپاره علمي طرحې راوړاندې کوي، خلک یې یوازې شریف  او د خبرو خلک بولي او د سیاستوال په سترګه نه ورته ګوري.

زموږ په سیاسي زمانه کې د سیاست او سیاستوال په اړه د قضاوت لومړی معیار د وسلو، پیسو،  ویرولو او وژلو د توان څومره والی دی.

عامه منافقت :

خلک د فاحشو جګړه مارانو د شمېر په اندازه سره ویشل شوي دي، په هر جګړه مار پسې د ده د زور، وسلې او پیسو په اندازه خلک ولاړ دي. خلک سره له دې چې له جګړې او جګړه مارو څخه شکایت کوي، سرټکوي او بد یې بولي، خو بیا هم په قومي، ژبنیو، مذهبي، سیمه ییزو او یا دوی ته د ګټې وررسولو په پار په یوه نه یوه پسې ولاړ دي.  په بله ژبه یوې برخې خلکو ته خامخا یو قاتل اتل دی. زموږ د زمانې یو عامه منافقت دا دی، چې هم له جګړې شکایت کوو او هم پر جګړه مارو راټول یو، هم د دوی کړنې بدې ګڼو او هم مو په کې یو خوښ کړی، چې په بده ورځ به راپه کار شي.

دغه عامه منافقت به تر هغو روان وي، چې ټول دېرش میلیونه وګړي د ټولو جګړه مارو په ضد ونه دریږي.

غیرت د تفکر پرځای:

زموږ د زمانې یوه ځانګړنه دا ده، چې سیاستونه مو حیثیتي کړي دي، موږ پرسیاستونو فکر نه کوو، بلکې غیرت پرې کوو. عامه ګټې او هوسایینه نه سنجوو، بلکې ضد کوو، ځېل اخیستي یو او ان په مضر او منفي سیاست کې هم خپله ماته نه شو زغملای، ځکه خبره  د حیثیت ده او غیرت تر تعقل غوره ګڼو.

دا چې د غیرت معیارونه مو هم ډېر قبیلوي او زاړه دي، لا بېله خبره ده.

پردي ادرسونه:

تر څلویښتو کلونو ډېر کیږي، چې فکر کوو، بلکې باور لرو، چې سیاسي پرېکړې باید بهر وشي. د خپل برخلیک ټاکلو لپاره د وروستیو پرېکړو ځای له هېواده بهر بولو؛ امریکا،  پاکستان، شوروي، ایران، سعودي یا بل هېواد زموږ د برخلیک ټاکنې مسئولین دي. دا باور اوس بیخي بنسټي شوی دی، چې ګټونکی هغه دی، چې بهرنی ملاتړ ورسره وي. موږ په بهر پورې تړاو بدنه ګڼو، شرم نه راته ښکاري، بلکې هڅه کوو، د خپلې خوښې بهرنی ادرس د خپل سیال له ادرسه غوره وګڼو.زموږ جدال پر دې نه دی، چې د پرېکړو ادرس باید افغانستان ته راولو، بلکې جدال مو پر دې دی، چې پاکستان خو ځکه ښه دی چې مسلمان دی، ایران خو ځکه غوره دی چې فرهنګ لري، امریکا خو ترټولو زوروره ده او سعودي د اسلام پلازمېنه ده.

په دې برخه کې هم د عامه منافقت په ناولتیا ککړ یو، ځکه موږ ته ټول پردي پردي نه ښکاري.

د ناستالژۍ افیون:

زموږ د زمانې یوه ګواښمنه ریښتیا دا ده، چې د نن او سبا لپاره سیاست نه کوو، بلکې د پخوا زمانې په حسرت کې یوبل سره دوښمني کوو. افغانستان د اکثریت ځوان نفوس خاوندهېواد دی، خو د دغه ځوان نفوس لویه برخه له فکري پلوه تر زړو هم زوړ دی. د هغه ځوان نفوس ترمنځ هم د سړې جګړې د زمانې تربګنۍ او دوښمنۍ ژوندۍ دي، چې د سړې جګړې تر پایته رسېدو وروسته زېږېدلي دي. اوس هم لا هغو ځوانانو د جهادي یا ضد جهادي  ډلو په نومونویو بل له ګریوانه سره نیولي، چې د جهاد پرمهال لا دغېږې ماشومان ول.

ځوانان لا هم د کړکېچ د زمانې د مشرانو مړي په خوسا تابوتونو کې پر اوږو ګرځوي. دوی لاهم د وینو د زمانې څېرې ستايي او د زړو بوتانو بې نفسه جسدونه په طلايي تختونو کې پر خپلو ځوانو مټو استوار ساتي.   د ځوانانو لپاره سیاسي مشران ځينې داسې کسان هم دي، چې عمرونه یې تر اویاوو اوښتي او یوڅو خو یې ایله پر لاره ګرځي.

پر ناستالژیکه څېرو او مشرانو دغه اعتیاد د نویو رهبرانو د رامنځته کېدو مخه نیسي او دنن و سبا لپاره د علمي فکرو عمل  پلویان له ډګرڅخه بهر ته شړي.

په تمه وګړي، په تمه ټولنه :

زموږ د زمانې یوه سایکالوژیکي ستونزه دا ده، چې ټول یوې نامعلومې معجزې ته په تمه یو، چې هرڅه سم کړي. هرڅوک چې د سمون او بدلون په اړه خبره کوي، نو نور ورته په تمه وي، چې دا خبرې باید اوس عملي هم کړي. موږ له دې حالته د وتلو لپاره یوازې دومره وایو، چې : خدای دې رحم وکړي.  له دې خبر نه یو، چې لوی خدای ج خپل بنده ګان د خپل حالت د بدلون لپاره مکلف کړي دي. موږ په ټولیز او سازماني کار باور له لاسه ورکړی دی . د ګواښ اوسختۍ پرمهال یو بل له ځانه مخکې کوو، خو د ګټې پرمهال یو له بله مخکې کیږو. داسې سیاسي مشقت، چې بدلون راوستلای شي، خپل کار نه ګڼو او پر بل یې تاوانوو. په فیسبوک یا بله ټولنیزه رسنۍ کې مو که د وضعیت د بدلون لپاره څه ولیکل، نو ټول درته وايي : اوس نو راوړاندې شه او عملي  یې هم کړه.

که تاسو ترې وپوښتئ، چې دا کارخو دټولو ګډون او ګډ مزله ته اړ دی، نو دی به درته ځواب ووايي: خدای دې رحم وکړي.

۲ـ  نړیوال او سیمه ییز شرایط،

افغانستان تر سړې جګړې وروسته ورځ تربلې زیات سیمه ییز او نړیوال ستراتيژیک اهمیت ورخپلوي. موږ د درېیو مهمو اقتصادي سیمو ترمنځ د تړون کړۍ یو( منځنۍ اسیا، جنوبي اسیا او منځنی ختیځ ).

د اینرژۍ، جیوستراتيژۍ او تولیدي زونونو دغه درېګوټی ( مثلث) په افغانستان کې د سیالۍ او نیابتي جګړې و سیاست بازار لاپسې تود ساتلی. هغه څه چې زموږ په سیاستونو، ملي تفکر او سیاسي ادبیاتو کې نه شته، له دغه اهمیت څخه د خپلو ملي ګټو لپاره استفاده ده.

موږ له دغو سیالیو څخه د افغان انسان او افغانستان لپاره د ګټنې پرځای د پردیو په سیالیو کې ورګډ شوي یو، یوه برخه مو د یوه لوبغاړي او بله برخه مو د بل په خوا درېدلي یو. اینرژي مو هم پر دې لګیږي، چې زموږ ملاتړی بهرنی ښه دی او ستا هغه بد.

دروانې سیالۍ کړکېچ پرفرصت بدلېدلای شي، خو په دې شرط چې په دې اړه ټولیز شعور لوړ شي او ملي پوهه رامنځته شي.

د افغاني سیاست یو افت دا دی، چې موږ لا هم داسې مقتدر سیاسي جوړښت او تفکر رامنځته کړی نه دی، چې  له دې ټولو سیالانو سره کیني او د ګډو ګټو پر سر ورسره نړیوال ډیسکورس پیل کړي.

موږ لا د داسې ډيسکورس فکري زړي هم نه دي کرلي. موږ نه د امریکا دوست ته اړتیا لرو، نه یې دوښمن ته ، نه د پاکستان یا ایران خواخوږي ته اړ یو  نه یې هم مخالفینو ته . موږ داسې سیاستوال ته اړتیا لرو، چې له دې ټولو سره د خبرو اترو د میز شاته کیناستلی شي او په سیمه و نړۍ کې د افغانستان څخه د ګټنې او مفاد پر ویش ورسره جوړ شي. داسې نړیوال سټېژ ته د رسېدو لپاره درېيو کورنیو پړاوونو وهلو ته اړتیا لرو؛ لومړی د سیمه ییز او نړیوال سیاست پردوکترینو ملي اجماع ته رسېدل، د دغې اجماع د تمثیل او تعمیل لپاره واحده سیاسي رهبري رامنځته کول او د عملي کولو پرمهال یې د لویو ګټو لپاره له کوشنیو ګټو او په کوردننه سیالیو تېرېدل.

۳ـ   د افکارو انارشي،

سیاست له ( فکر) څخه تش دی.  سیاسي کړنې وار له مخه تفکر څخه پرته ترسره کیږي. د سیاست شوقیان تر فکر زیات پر ګټو او څوکیو راټولیږي. موږ د سړې جګړې پرمهال د دوو ښکېلاکي فکري مکتبونو ( کومونیزم او کاپیتالیزم) د مېچنو ترمنځ دومره وځپل شو، چې د درېیم تفکر شتون بیخي منلای نه شو. موږ لاهم د افغانستان د جغرافیايي، فرهنګي، ایکولوژیکي، بشري او طبیعي شرایطو سره سم د پرمختګ او ځانرغوونې پر خپلواکه لاره فکر کول نه دي ازموییلي. موږ لاهم ( افغانیزم) په یوه فکري منظومه نه دی بدل کړی. فکري ګډوډي همدا ده، چې ګڼ شمېر زاړه سیاستوال لاهم د چپو مکتبونو په ناستالژیک حسرت کې سوزي، لېبرال تکنوکراتان مو په یرغه سورلۍ د (بازاراقتصاد) په خوا ځغلي. هغه هم په داسې ټولنه کې، چې نه په کې ( بازار) شته او نه هم ( اقتصاد). د لېبرال تکنوکراتانو هره طرحه چې ناکامه شي، نو وايي: په امریکا کې خو داسې نه وي؟ او انګلستان خو په دې طرحه کې بریالی دی. دوی هیچا پوه نه کړل، چې دغو هېوادونو دا مزل له څلورو پینځه سوه کلونو را په دې خوا پیل کړی او لومړنۍ پانګه یې هم د ښکېلاک پرمهال زېرمه کړې ده.

موږ ملي تفکر هم کافر ګڼلی دی. ( ملي) اصطلاح دواړو جګړه مارو ډلو( نیم کومونیستي او ايډیولوژي ځپلیو بنسټپالو) کافره ګڼله، دواړه په داسې انټرنشنلیزمونو پسې روان ول، چې بیخي لارامنځته شوي نه ول.

د دواړو انټرنشنلیستو ډلو په نظر ( ملي) تفکر د فاشیزم، سکټریزم یا راسیزم  بنسټ جوړوي، حال دا چې دا نظر بشپړ ناسم دی. هغوی چې لسیزې پخوا یې د نشنلیزم نظریې پربنسټ په دوو اړخونو (سوشل دموکراسۍ او مائیویزم)  کې مبارزه راپیل کړې وه هم په کوشنیو قومي ـ سکټریستي پوستینونو کې خوسا شول او خپل باور یې له لاسه ورکړ.

پر علمي تفکر ولاړ ملي سیاست ځکه رامنځته نه شو، چې خلک په بېړنیو بدلونونو عادت شوي دي، دوی د پرمختګپالنې او ریفورمیزم په منظمو او ګام پرګام فکري  هڅو باور نه لري او یا یې حوصله نه لري.

تر ټولو بد عادت دا دی، چې فکري مبارزې ته حوصله نه شته او که تاسو له چا سره پر سیاست کولو خبرې کوئ، نو درته وايي: وروره همدا نن باید حاکمیت راوپرځول شي او همدا سبا باید کوڅو اوسړکونو ته راووځو، خلک ووژنو او ځانونه وښییو، ستاسو طرحې ښې دي، خو نه یې حوصله شته او نه وخت.

موږ پرکودتايي  سیاستلوبو او لنډپارۍ عادت شوي یو.

۴ـ  د سیاست او اقتصاد ورکه اړیکه :  په روانو سیاستلوبو کې جرمي اقتصاد او یا هم ایډیولوژیکو باورونو د سراسري اقتصادي سیستم ځای نیولی دی. تاسو به له خورا لږو مقتدرو سیاستوالو څخه د اقتصادي زېربنا په اړه طرحې اورېدلې وي. د خلکو د خیټو مړول، کارموندل، تولیداو خدمات څوک نه پېژني، د دې پرځای یوه برخه سیاستوال په پټه یا ښکاره د مخدره موادو په کاروبار، انسان تښتونې، د کانونو مافیا، د زمکو غصب او له بهرنیانو سره په پوځي قراردادونو کې ښکېلتیا اقتصادي فعالیت ګڼي او پر جرمي اقتصاد تکیه کوي. بله برخه سیاستوال فکر کوي، چې د خلکو عقیدې او باورونه مهم  دي، روزي خو هسې هم له اسمانه راپریوځي، مهمه دا ده چې خلک دې د دوی په شان باور ولري. دوی یوازې هغه خلک ژوندي غواړي چې د دوی په شان عقیده لري، نور ټول د وژلو وړ دي. په داسې سیاستوالو کې چې د سیاست زړی او مرکزیت یې باورونه او عقیدې دي، اقتصاد ته ځای نه شته. له همدې کبله د افغانستان د روانو اوبو د مدیریت، د کروړ زمکو ژغورنه او راژوندي کول، د کانونو ملي برنامې (استخراج، پروسس او د وروستیو محصولاتو صدور)، له ترانزيتي موقعیته ګټه اخیستنه، د وړو اقتصادي پروژو او خدماتي سکتور وده، د مسلکي تخنیکي وړتیاوو لوړول او په نړیوال مارکیټ کې خپل دریځ تثبیتول اصلاً لوکسې خبرې ښکاري او بس.

له همدې ځایه ده، چې نور نو په افغانستان کې ملي اقتصاد د ملي سیاست بنسټ نه ګڼل کیږي او ځای یې جرمي اقتصاد او پر عقیدو جګړې او وژنې نیولی دی.

۵ـ  ( انسان ) چېرته دی؟

زموږ په سیاستونو کې هرڅه شته، خو د دې خاورې د ( انسان ) نښه او ځای په کې نه شته. که له هرسیاستوال څخه وپوښتې د څه لپاره لګیا یې ؟ نو درته وبه وايي :  عقیده ژغورم . خپلې ګټې ژغورم، خپله څوکۍ ژغورم، وطن ژغورم، حکومت ژغورم، قوم ژغورم، ژبه ژغورم….

انسانژغورنه یو هم نه پېژني. په سیاستونو، افکارو، فعالیتونو، مرده باد وزنده باد کې د دې هېواد انسان نه ښکاري. ( له ودان افغانستان ګوند پرته) ماله بل چا  نه دي اورېدلي، چې زما ټولې سیاسي هڅې د دې لپاره دي، چې د دې هېواد د ( انسان ) د ژوند شرایط ښه شي. کار، تولید، ډوډۍ، پاکې اوبه، سرپناه، حقوقي حیثیت او هوسا ژوند ولري. هیچا داسې لاره چاره نه ده راپېژندلې چې د افغانستان له اوبو، زمکې، لمریزې اینرژۍ، باد، کانونو، ترانزیتي موقعیت، ځوان بشري ځواک، توریستي جاذبې، فرهنګ او نورو شتمنیو څخه دې په عملي توګه د دې خاورې د انسان د مړښت او هوسایینې لپاره ګټه پورته کړای شي.

موږ د سیاست تعریف پېژندلی نه دی ، چې وایي:

سیاست له اجرایوي ـ اداري ځواک څخه د وسیلې په توګه داسې ګټنه ده، چې په سنجول شوي او وارله مخه برنامه شوي ټولیز عمل کولو، د یوې ټولنې د وګړو انساني ژوند شرایط له پرون څخه نن او له نن څخه سبا ته بهتره کړای شي.

حللارې :

تر هرڅه وړاندې باید، د سړې جګړې ناولی میراث له خپلو ذهنونو او افکارو څخه وڅنډو او د یوه نوي نسل پر نن او سبا تمرکز کول تجربه کړو. د سړې جګړې پېښې یوازې او یوازې د ترخو تجربو په توګه د پام وړ دي اوبس. ددغو تورو او تیارو کلونو پېښې باید کله کله د اړتیا پرمهال ترخپلې مخې کېږدو او زده کړه ورڅخه وکړو، تردې ورهاخوا د زړو دوښمنیو او ناندریو زمانه تېره وبولو او ښايي ځوان نسل د یوې شعوري او ارادي سیاسي زمانې لوري ته ورمخه کړي.

سازماني خوځښتونه باید له سیمه ییزو، قومي او ژبنیو کوشنیو کړیو څخه راووځي او پر فکر محوره ملي جوړښتونو بدل شي، چې په مرکزیت او محراق کې یې د دې هېواد ( انسان) ولاړ وي.

د حللارې لومړی اصل دا وګڼئ، چې سیاسي راتلونکی له سیاسي ګوندونو پرته بدلولای نه شو.

د پخوانیو ګوندونو تېروتنې، ناسمې  کړنې، بد نوم او ترخې خاطرې نه ښايي په دې مانا واخیستل شي، چې ګوندونه بد دي او بیا دې نه رامنځته کیږي. د اوبو ناولتیا او خوسا کېدل په دې مانا نه دي ، چې هیڅوک دې اوبه نه څښي، بې اوبو ژوند او بې ګونده سیاست کېدلای نه شي. له همدې کبله د اوبو د ککړتیا پرمهال د دې لپاره چې خلک له تندې مړه نه شي، نو یوازینۍ لاره دا ده، چې پاکې اوبه ومومو او له ګوندونو څخه د ترخې خاطرې پایله باید دا وي، چې پاک، ریښتیني او بدلون راوستونکي ګوندونه رامنځته کړو.

داسې ګوند ( یا ګوندونه) چې د یوې علمي ـ  عملي کړنلارې او فکرمحوره برنامې خاوند وي . د ټولو هڅو وروستۍ موخه یې د دې هېواد د انسان هوسایینه او ښه ژوند وي. سیاسي فعالیت یې اقتصادي بنسټ ولري او خلک د منطق و استلال په مټ پرځان رامات کړي، نه د ټوپک او ګواښ له ویرې یا د ایډیولوژیک دګماتیزم په جبر.

داسې ګوندونه باید په راتلونکي کې سیاسي ډګر ته په بشپړ دیموکراتیک ماهیت  ورننوځي او کړنې یې د بشري حقونو له نړیوالو ارونو سره په ټکر کې نه وي.

د نویو ګوندونو کار له درېیو پړاوونو تیریږي:

ویښتیا، روښانتیا او بدلون.

د ویښتیا په پړاو کې د مثبت بدلون لپاره د خلکو پام رااړول او په منظمو خوځښتونو کې یې تنظیم مهم دی. د روښانتیا په پړاو کې باید د اصلاحاتو تفکر عام شي او داسې سیاسي ادبیات راوپنځول شي، چې د هغو په مرسته ټولنیز ارزښتونه او مادي شتمنۍ د ( انسان ) لپاره استخدام کړای شي. په دې پړاو کې باید دا جبر له منځه ولاړ شي، چې د سیاستونو او باورونو یا نورو تش په نامه ارزښتونو لپاره دې انسانان قرباني کیږي او یو ځانګړی پوړ دې د دغو قربانیو( !) پر ګټو مزې و چړچې وکړای شي.  روښانتیا له فکري او ذهني غلامۍ څخه د انسانانو د خپلواکۍ دوره ده، هېڅوک نه ښايي د خپلو باورونو لپاره د انسان خپلواکي ترې واخلي او فردي و ډله ییز زبېښاک ښايي نور په یوه تولیدي و کاري فعالیت کې په داسې ګډون بدل شي، چې قوانینو تعریف کړی وي او انسان یې په بدل کې د خپل ژوند اړتیاوې پوره کړای شي.

د بدلون پړاو هغه مهال پیلېدلای شي، چې خلکو يې په زړونو او ذهنونو کې اړتیا منلې وي. د افغانستان نومهالي تاریخ څوځله له پاسه مخ کښته جبري بدلونونه چې د وسلو او پوځي تاوتریخوالي په پایله کې راوستل شوي دي، تجربه کړي. یوه هم سمه پایله نه ده درلودلې، نه تش په نامه چپ بدلون او نه هم ښي.

دا بدلونونه  نه ول، کړکېچونه او ټولنیز ټکانونه ول، چې خلک یې د راویښېدو پرځای ګنګس او سربداله کړل.

ریښتینی تحول او بدلون د اوږدمهالې شعوري ویښتیا په پایله کې راتللای شي، چې پرګنې يې په خپله عملي کړي، البته فکري او سیاسي رهبري یې داسې ګوند یا ګوندونه پر غاړه لري، چې د ریښتیني بدلون پروسه مدیریت کړي، نه دا چې په دغه نوم او عنوان یوازې واک ته د ځان رسولو هڅه وکړي او کله یې چې سیاسي واک وځواک ترلاسه کړل، خلک په نیمه لار کې یوازې پریږدي.

ځوان نسل باید د سړې جګړې له ناولي میراث څخه د پرېکون لومړی عمل له دې ځایه پیل کړي، چې په دودیزو خوځښتونو پسې تلل پریږدي او منځتشو مارکونو پرځای په افکارو پسې تلل زده کړي.

اقتصاد د سیاست بنسټ دی. سیاست پېژندل او پرې پوهېدل دومره سخت نه دي، له شته طبیعي ـ ایکولوژیکو او ټولنیزو امکاناتو څخه د خلکو د ژوند د شرایطو د ښه والي لپاره ګټه اخیستنه ده. ځوان نسل باید پر دې فکر وکړي، چې څنګه یو له بل سره د سیاسي ملګرتیا په پایله کې له خپلو اوبو، طبیعي سرچینو، موقعیت او فرهنګي شتمنیو څخه د خپلو هېوادوالو د هوسایینې لپاره ګټه پورته کولای شي؟

تر دې وروسته هرلوی یا واړه تش په نامه ګوند، چې د افغانستان لپاره اقتصادي طرحه نه درلوده، د ملاتړ وړ نه دی، ولو که په لکونو کسان پسې روان وي.

حللاره دا ده، چې ځوان نسل پروسلو او تورو پیسو راټولېدل هېر کړي، د دې پرځای پر خپل بشري ځواک، فکري تومنې او پر یوه سیاسي ـ اقتصادي تفکر د راټولیدو پرقدرت باور ولري.

موږ باید خپله سیاسي ایکولوژي و سایکالوژي له سره تعریف کړو، جوړه یې کړو او له شته افتونو او زیانونو څخه یې پاکه کړو.

په پردیو ایزمونو، سیاسي مکتبونو، سیستمونو او افکارو باور پریږدو، له نړیوالو تجربو څخه یوازې زده کړه او تجربي ګټنه بویه ، نه ړنده او ناسنجول شوې تکیه .  موږ ته ښايي له هر نړیوال سیاسي مکتب او باور څخه له خپلو شرایطو سره سم مثبتې او ګټورې تجربې راټولې کړو او پخپله یو افغاني سیاسي مکتب ورڅخه جوړ کړو، چې زموږ له فرهنګي، ټولنیز او هېوادنیو شرایطو سره سم، موږ له دغه حالت څخه وایستلای شي. زه همداسې یوه فکري بهیر ته چې زموږ له ټولنیز ـ طبیعي او فرهنګي وضعیت سره سمون ولري او موږ پر یوه افغاني سیاسي مکتب راټول کړلای شي ( افغانیزم ) وایم، لوستونکي یې هر بل څه ګڼلای شي، خو چې موږ د ژغورنې په پار پرې راټول شواو خپله ټولنه له روان ناورین څخه وایستلای شو.

ودان افغانستان ګوند، د همداسې یوې فکري ، علمي او عملي منظومې طرحه رامنځ ته کړې ده. البته په سازماني او عمل ته د راوستلو په کار کې به یې لا ډېر پرمختګ نه وي شوی، چې دا کار د ځوانو افغان کادرونو پراخ ګډون او رهبرۍ ته اړتیا لري.

موږ د دګماتیزم مخالف یو، هيڅکله د خپل سیاسي تفکر پر هرومرو او بشپړ سموالي ټینګار نه کوو، خو لږ ترلږه یوه داسې فکري او علمي دیسکورس د پیلولو نوښت خپل حق بولو، چې د بشپړې انارشۍ او فکري ګډوډۍ په فضا کې مو رامنځته کړی دی.

د دې لیکنې د پای په کرښو کې ، ځوان نسل پر همداسې یوه سالم او رغوونکي دیسکورس او خبرو اترو کې د فعال ګډون او یوې عملي ـ سازماني پایلې ته د وررسېدو پړاو ته رابولم، چې له پخوانیو ترخو تجربو څخه بشپړ پرېکون او د یوې نوې لارې پیلون یې  پایله وي.

 

تر څو ځان غولوونه ؟

حکيم روان

کله چې امريکا د ناټو سره يو ځای د ملګرو ملتونو د امنيت شورا د پرېکړې سره سم پر طالبی ناتار راوغورځيدل، جهادی ناتار اسلام، اسلامی ورورولی هېر کړه ، امريکايي دالر يې په جيبونو ننه ايستل او د خارجی لښکرو ملا يې وتړله . داسې شو د اسلام او اسلامی ورورولی برخليک !
د طالبانو مشر ړانده ملا عمر د امريکا وړانديزونه د اسامه بن لادن د شړلو په هکله يو په بل پسې ردول . کله چې خبره ګواښونو ته ورسيده ، ړانده ملا وويل چې : « امريکا خپل بی- ۵۲ ، راکټونه او جنګی الوتکی وينی او زور ورته ښکاري ، خو زما د خدای له زوره نه دی خبر ، که دوی راکټونه لري ، مونږ خدای لرو » . خو کله چې امريکائيانو بريد وکړ له ړانده ملا يې د سوړې لار ورکه کړه . په خواشينۍ سره د امريکا په بمباريو کې د ملاعمر زوی ټپي شو، د اوريدو له مخې ملا عمر ډاکترانو ته زارۍ کولې چې د ده زوی له مرګه بچ کړي . له بلې خوا بايد په منډه د جنګ له ميدانه تښتيدلای او آشنا پاکستاني پناهځايونو ته يې ځان رسولای وای . پوښتنه داده چې آيا ملا عمر د نورو د بچيانو په اړه فکر کولای شو ؟
په هغو شپو او ورځو کې پاکستان د طالبانو د اصلی ملاتړي په توګه او له دې وېرې چې شايد امريکا طالبان په پاکستان کې تعقيب کړي ، د پاکستان نظامی ولسمشر جنرال مشرف څه اوتی بوتې ويلی وې چې د امريکا د ولسمشر د مرستيال ارميتاژ د غبرګون سره مخامخ شو ، ارميتاژ پاکستان وګواښه چې :« که پاکستان د امريکا د ځواکونو له پاره ټولې آسانتياوې برابرې نه کړي ، مونږ به پاکستان د ډبرو پېر ته واستوو .» پنجابی واکمن مشرف خښتک لوند په منډه د امريکا د سفيرې نانسی جو پاويل په پښو کې ولويد او په زاريو يې د خپلو اوتو بوتو له امله بښنه وغوښته او د امريکايي ځواکونو د پاره يې د هر ډول آسانتياؤ د برابرولو ذمه واری ووهله .
پاکستان په توره مسلمان دی او بې تورې تور کافر دی . پاکستانی ابليس د ( ټرمپ په وينا ) په مودو مودو په ځانګړی توګه وروستی ۱۵ کاله امريکايي «احمقان» تېر ايستل . دوی له امريکا پيسې اخيستی چې د طالبانو پر ضد به د امريکا سره همکاری کوي ، خو په عمل کې پاکستان له همدې پيسو څخه د طالبانو ، لشکر طیبه ( نننی داعش ) او نورو اسلامی تروريستی وسله والو ډلو سره لوژيستيکی مرستې کولې. خو کله چې ټرمپ پر پاکستان کومکونه ودرول ، پاکستان ، چين ، روس او عربو ته په منډو را منډو ستړی شو، خو هيچا د امريکا ځای ونه نيو . اوس بيا پاکستان د امريکا ښه اوريدونکی شو او د افغانستان د سولې په چاره کې د امريکا تر شا «دريږي » خو زما له آنده ابليس خپل ماهيت نه شی بدلولای .
د طالبانو او امريکا، سعودی او اماراتو په خبرو آترو کې سعودی او اماراتو ومنل چې که چيرې طالبان افغان سولې ته غاړه کيږدي ، سعودی او امارات به هر يو دری درې مليارده ډالر پاکستان ته ورکوي .
اوس هم روښانه نه ده چې دا جنګ د چا د چا سره دی ؟ اوس هم طالب افغان دی او د آی-اس-آی بی خولې او بې ژبې مريې نه دی ؟ کله چې امريکا له پاکستانه يو څه ځان ونيو ، پاکستان د جنګ د ادامې او طالبانو د ملاتړ د پاره طالبان روس او ايران ته وسپارل . تر ننه پاکستان د تروريستانو د روزلو او صادرولو د پاره د امريکا او غرب له مرستو ګټه پورته کوله .
اوس ايران طالبانو ته اجازه ورنګړه چې د جدې غونډې ته ورشي . پاکستان ته درې مليارده سعودی ډالر کم شول . پاتې شوه امارات او امريکا !
وګورو چې پاکستان طالبی پسونه نور چيرته د افغانستان پر ضد او د پاکستان د ګټو د پاره سودا کولای شی ؟
امريکا تر ننه منافقت کاوه . امريکا د نن په شان هر وخت پوهيده چې د افغان کړکېچ کيلي پاکستان-سعودی- او آمارات دی . په وروستيو مذاکراتو کې د امريکا ، طالبانو ، پاکستان ، سعودی او اماراتو ګډون تصادفی نه دی . وروستيو درو هيوادونو د طالب تروريستانو ملاتړ کاوه او تر ننه يې طالب د افغانانو پر ضد وجنګاوه . طالب د جنګ عامل نه بلکې د پردو په لاس کې د جنګ وسيله ده . د جنګ اصلی عامل پاکستان او ملاتړي يې سعودی او امارات دی . پاکستانی واکمنان د سعودی او اماراتو د موخو د پاره اجرتی قاتلين دی . جنرال ضياءالحق ، د فلسطين د خلکو قاتل او راحل شريف د يمنی ولس قاتل هر څوک پيژني . د سعودی او اماراتو د وسله والو ځواکونو ډيری برخه پاکستانی اتباع دي .
که طالب افغان وي ولی سعودی او امارات د طالب پر سر پاکستان ته شپږ مليارده ډالر مني ؟ ولې سعودی او امارات له سولې وروسته د دې مرستو ژمنه د افغان حکومت سره نه کوي ؟
افغان کړکېچ هيڅکله يواځې داخلی او ملی بعد نه درلود ، بلکې څو بعدی کړکيچ دی او حل يې د ملی او افغانی اجماع سربېره د نړيوالو جوړوونکو هڅو ايجاب کوي . اوس ټولو ته جوته شوه چې طالب او د هغوی ملاتړی ، پاکستان ، ايران او نور….. د افغان کړکېچ ، جنګ غوښتونکی ، ورانوونکی او تباه کوونکی اړخ دی . له طالب څخه د انسانيت ، عدالت ، حقوقو او آزاديو توقع ځان غولوونه او د غرض په صورت کې د افغان ملت سره جفا ده . پای

د پښتون ژغونې ملاتړ

 

20190112

لبروبر افغان يودی زه غواړم پرهمدغه پر ما نا او تاريخي خبره لږ رڼا وا چوم .

درنو دوستانو د لروبر افغانو پي ټي يم د غورځنگ غوښتونکو ننگياليانو او باتورانو دا کلمه د نن او پرون شعار نه بلکې دا د زرگونو کلنو ددې سېمې د ۶۰ ميلوني خلکو چغه اود زړه اواز دی .

د ننې درنې غونډې برخوالو په ۱۸۹۳ز کال د نړې لوی زبر ځواک انگريز چی پر لوی هندوستان واکمن وو ددوی پر زور او زياتي د وخت د کمزورو واکمنو سره د ډيورنډ منحوسه کرښه وباسله د هند د لوی هيواد د ويشلو په دوران کې په زکال 1948 کې دافغا نانو ددی جغرافيی  زياته برخه په تحفه کې اوسني پاکستان ته وسپارله، چی په حقوقي لحاظ دا کرښه اوددی جغرافيي اوسيدونکو هيڅکله ددی منلو ته تيار نه وه او نه دي،

!

لا پاکستان يو کلن و، چې په ما قيامت جوړ شو. دا د ۱۹۴۸ کال د اګست ۱۲ نېټه وه. يو ورځ وروسته د پاکستان د لومړنۍ کليزې جشن کېده، خو ما د وينو نذرانه ورکړه.

.چاپېره پوليس ولاړ و او په جلسه ډزې وشوې، زنانه د کورونو نه قراۤن شريفونه په لاس بهر راووتې، قراۤن شريفونه هم د پښتنو سره شهيدان شول، عین لکه په کربلا کې امامان!

قيوم خانى لکه يزيد، زما په خاوره څه د پاسه ۶۰۰ شهيدان، يو شمېر ټپيان کړه ستاسو پښتنو وير او وژنې د همدغو قاتيلانو لخوا پېل او تر نن پوری دا  ناورين ددی کرغېړنۍ پولی دواړه غاړی ولسونه د وينو په لوی درياب کې لامبي ددی جغرافيي ولسونو مشران ترور ، شهيدان او وژل کيږي که د شهيدانو او نومورکو غازيانو نوم لړ پېل کړو  کيدای شي د ننی غونډي له وخت او حوصلی به بهر وي خو بېلگې لکه خان شهيد صمدخان اڅکزی، نقيب شهيد او نور په سلگونو اتلان ياد ولای شو.

دلته د يوه وتلي شاعر سلطان جان کليوال يوه دوه بيتي شعر ياد ولای شم

منظوره رنځور مشی غلامی سره دی جنگ دی

د قام د بربادی اوبدنامی سره دی جنگ دی.

جگړه د ښامار سره پېل کړېده ښکاره

توده دانصاف چيغه دی ويستلی ده ښکاره

جنډه د خپلواکۍ دی پورته کړېده ښکاره.

زه يو د وتلي شاعر دا څلور بيتي لازم گڼم

 که کویټه که پیښور دی زما کور دی

که کابل که کندهار دی زما ورور دی

هرغاصب چې په کې خنډ اچول غواړي

که د لر دی که د بر دی مخ یې تور دی.

 درنو دوستانو لهمدغه پېل نه چی ددی وطن لويه برخه په زور زياتی سره د يوی نامقدسه کرښي  په ايستلو سره  غواړي جلا اود خپلی خاوری برخه يې وگڼې اغزن تار پر راتاو کړي د ترهگری ځالی وروغوي اود لربرو افغانانو د وژلو اود خاوری د ورانولو تکل کړی پوره ۴۰ کلونه ددی هيواد پر ناورين کې په ښکاره لاس وهنه کوي مشران يي وژني اوددی خاوری طبعي شتمنی چور کړی اودخپلو تالي  څټو په واسطه د لربرو پښتنو د بربادی له پاره نخشی او پلانونه جوړ وي خوش بختانه اوس د نړی په دی لويه خيطه کې افغانا ويښ او بيدار شوي د پښتون ژغورنی( P,T,M» غورځنگ د منظور پشتون په لار ښونه په ټوله پښتون خوا او سړی ويلای شی چی په ټوله نړې کې د دی غورځنگ په ملاتړ راوتلي درنو دوستانو ددی غرځنگ موخی څه دی ټولو ته ما لومه دی چی ددی غورځنگ موخی د خپلو خلکو روا حقونه ور کول دی له زندانه د خپلو ورکو عزيزانو د خلاصون، په خپلو سيمو کې د ترهگريزو فعاليتونو بندول خپلو ولسونو ته د نورو ولسونو په شان ددوی حق ور کول پرمختگ کول زده کړی، د هر ډول زور زياتي ختمول، د نظاميگروپټو عملياتو ختمول،او نور انساني غوښتنې لکه په لربرو پښتنوسره سم چلند اولاس نه وهل د تل پاته سولی له پاره رښتنې گامونو اخستل او نور

درنو دوستانو موږ بهر ميشتی افغانان د پ،ټي، ايم د روا او په حقه غوښتنو په کلکه ملاتړ کوو اود دوی بر حقه او روا غوښتنو دور کړی ملاتړي يو دا هم زياتوو چی په نړی کې د ټولو هغه ملتونو سره چی زور زياتی په هره بڼه چی وی غندو اود ټولو ملتونو د سرنوشت د ټاکلو او روا حقونو دور کړی ملاتړ کوو .

په اخر کې وايم ژوندي او سر لوړي دی وی لروبر افغانان  لربر افغان يودی.

م.اقا شيرزاد

سیاسي تګلاره

 

د هیواد  سیاسی  حالاتو  ته  لنډه کتنه

که د سولې د خبرو بهیر وڅارو، نو څرګندیږي چه دوه سوالونه د مذاکرو اساسي مضمون  جوړوي:

‎۱- په سیمه کې د امریکې او ناټو سیاسي ـ نظامي حضور.

۲- په سوله کې د ګاونډیو او د سیمې زبرځواکونو ځان ځاني ګټې.

امریکا:

څرګنده ده ، چه په ۲۰۰۱ کال کې امريکا او ناټو د ملګرو ملتونو د امنيت شورا د اجازه نامې (مندات) سره په افغانستان کې د القاعدې پر تروريستی سازمان او د طالبانو پر رژیم،  چه د القاعدې مشرته يې پناه ورکړې وه، بريد وکړ.  امریکايي او اروپايي لښکرو القاعده د افغانستان څخه وویستله، د طالبانو رژیم يې نسکور کړ، پخواني جهادي مشرانو ته يې دولت په لاس ورکړ، ڼظامي هډې يې ځای پرځای کړې، په دموکراتیکو اصلاحاتو يې پیل وکړ، د بیارغونې د پروګرامونو د پلي کولو په موخه يې  ملیاردونه ډالر راوړل.  خو خارجي مرستې د جهادي مشرانو او دولتي لوړپوړي مامورانو (تکنو کراتانو) له خوا لوټ شوې، د بیا رغونې پلانونه په ټپه ودریدل، ډیر ژر طالب جنګیالي راپیداشول، د اشغالګرو څخه د وطن د آزادولو او د اسلام په خاطر د مقدس جهاد د شعارونو سره (لکه ۳۹ کاله دمخه) د جنګ  لمبې له هرې خوا بلې شوې.  د افغانستان  خلکو، په تیره  د  پښتني سیمو، د بمونو د باران څخه دردیدلي ولس، د جنګیالیو ملا وتړله. لکه د پخوا په شان، د عربي هیوادونو پیسو او د پاکستان هراړخیزه مرستو سره، طالبان د خاورې په یوه برخه مسلط شول، او امریکا یان يې  خبرو ته اړ کړل. ‎‎

پوښتنه پیدا کيږی چه امريکا د خپلو سربازانو دومره  تلفات او سترمالي تاوان د دې دپاره ځغمي  چه د تروریزم او مخدره موادو سره  مبارزه و کړي؟ که  نور ستراتژيک هدف لري؟ نورهد فونه دادي:

ـ د امریکې له پاره زمونږ هیواد یو ښه مورچل دی، چه د هغه څخه خپلو ستراتیژیکو حریفانو لکه روس چین او ایران ته سنګر ونیسي، نظامي هډې، د کشف وسایل د  جاسوسۍ ځالې، لکه په  اسرائیلو او پاکستان کې  دلته تأسيس کړي؛

ـ د امریکې او اروپايي هیوادو د صنعتي تولیداتو د پلورلو پلانونه، د پاکستان سمندري بندرونو څخه، بیا د افغانستان د شمالي دروازوله لیارې د منځنۍ آسیا پراخو تجارتي مصرفي بازارونو ته لیږدونه تر ټولو ارزانه او ګټوره تجارتي ستراتیژي ده؛

ـ د افغانستان تر ځمکې لاندې شتمنۍ، قیمتي کمیابه صنعتي معدنونه ، د ټولو بډایو هیوادونو پام جلبوي. خوپه افغانستان کې د نظامي سیاسی حضور په حالت کې به دا توکي  په آسانۍ لاس ته راشي.

ښکاره ده، چه د ګلوبالیزم سیاست، د امریکې بې رقیبه واکمنۍ،  په نړۍ کې مخ په زوال ده. د بل پلوه، د امریکې او پاکستان تر مینځ  د افغانستان پرسر پیداشوی سیاسي تضاد، د ناټو هیوادونو سره د ټرامپ  کبرجن  برخورد، او د ترکيې سره د امریکې د مناسباتو خړپړتیا، سبب ګرځیدلي دي چه امریکه په سیمه کې یواځې پاته شي.  که دا شرایط امریکه د یوې عادلانه سولې د راوستلو په لوري  ټیل وهي او د افغانستان د ملي ګټوپه پام کې نیولو سره ، یانې؛ ځمکڼۍ بشپړتیا، ملي حاکمیت، د قوي مرکزي دولت ساتنه، د اساسي قانون حکومت د شتون سره صادقانه ګامونه پورته کړي، نو زمونږ وطن ته به سوله او ثبات راولي او ځانته عزت او که امریکه  بیا د پاکستان سره غاړه په غاړه شي او (لکه ۲۷ کاله د مخه) هرڅه پاکستان ته وسپاري، دا به یوه نجسه سناریو وي.‎

ګاونډیان:

له بده مرغه، زمونږ د ګاونډیانو، په تیره د پاکستان او ایران  دولتي سیاست او امنیتي ارګانونوهڅې   تل زموږ د دولت او ملي حاکمیت  د کمزورتیا  په موخه کارول شوي دي.

ـ پاکستان او ایران، خپلې ګټې زمونږ د ضعیف حاکمیت په وجود کې، د دوۍ  تراثر لاندې چارواکو په شتون کې ، په مذهبي  رادیکالیزم او افراطیت اخته حزبونو کې، د ملي نفاق او محلي کړکیچونوسره لاس په ګریوان افغانستان کې ګوري.

ـ دوۍ، ته بي تعلیمه، بې سواده، د صنعتي او تولیدي موسسو نه تش افعانستان په کار دی، چه د دوۍ د تولیداتو استعمالونکی او مصرفي، بیرته پاته هیواد اوسو. همدا وجه ده چه دا څلویښت کاله ، د دوۍ  ‎ له خوا روزل شوې، استول شوې جنګي ډلې، ښونځي، پلونه، سرکونه او دولتي پروژې، یانې بنسټیزې بناوې (انفرا ستروکتور) ویجاړوي، فني کدرونه، آن ښوونکي وژني.

ـ د پاکستان دولت  تل د افغانستان د جنګي حالاتو څخه  ګټه پورته کړې ده. د شوروي سره د جنګ مدیریت او د جهادي حزبونو سازماني چارې  تر ډیر حده  د آی اس آی په لاس کې وې. د پریمانه مالي مرستو څخه چه َعرب شیخانو او غربي هیوادونو د  جهادیانو په نامه استولې، پاکستان غوړه برخه لرله. جنګ،  افغانستان خلکوته غریبي او ورانی اوپاکستانیانو ته آبادي او ثروت ډالۍ کړ.

ـ پاکستان د تروریزم سره د مبارزې په درواغجنه پلمه د امریکې او اروپا څخه او د جهاد سره د مرستې  په حیله د سعودي  او شیخانو نه په ملیاردونو ډالر تر لاسه کول. کله چه امریکې او نړیوال بانک، دا عاید ورباندې بند کړل، پاکستان  د امریکې مخالف لوري، روس او چین ته مخه کړه او طالبانو سره يې د امریکې پر خلاف جنګي مرستې چټکې کړې.  اوس، پاکستان د مینځګړیتوب تلوار لري، څو په افغاني سوله کې  خپلې دولتي ګټې  تر لاسه کړي. دا ګټې  به څه وي؟ دا  د جهاني بانک نه د کریډت د اخیستو د بندش  لیرې کول دي، دا د طالبانوپر سر تجارت دی، چه ګنې پاکستان  به يې مذاکراتو ته حاضر کاندي، د  طالبانو سازمانونه به  سوله ایز ژوند ته عیار کړي، احتمالا د دوۍ وسلې به  په بیه واخلي. د افغاني دولت نورو خواوو سره به د طالبانو د  اړیکو د کړکیچونو د حل صلاحیت تر لاسه کړي، ( یانې د سولې مدیریت ترلاسه کولو هڅه) او په دې ډول به راتلونکي  بین الافغاني سیستم کې خپله اغیزه وساتي.

د  یادوڼې وړ بولم چه د اشغال او یا حضور د کلمو د استعمال پر مبنا زیات روښانفکره  تحلیلګران سره مخالف دي. هغه چه د اشغال د کلمې تذ کر مطلق ګڼي، او د هغې پر ځای د حضور د کلمې استعمال خیانت بولي اشتباه کوي، ځکه چه:

ـ  د حضور او یا اشغال  د کلمې استعمال موجوده واقعیت ته بدلون نه ورکوي، بلکه د واقعیت تفسیر دی، چه هر یو يې د خپلې ارزونې سره کوي. یوه خوا وايي «وطن نیول شوی، دولت د اشغالګرو ګوډاګی دی،  د دولت کارکونکي د ښکیلاک مزدوران دي، که کوم شخصیت د خپل استعداد او یا  ولسي اعتبار په مټ په سیستم کې سر راپورته کړي  هغه هم  پلورل شوی دی، سیاسي ګوندونه اواجتماعي فعالین د ګوډاګي دولت جیره خواره دي ، پارلمان هم د امریکې لاسپوڅي دي، هر ډول ټاکنې باید  بایکوټ شي، هره منفعتي انکشافي پروژه د اشغال دسیسه ده» او داسې نورې سپکې سپورې د دولت او د دولتي کارکونکو په آدرس!

داسې لیکنې د یوافراطي او انحصاري تفکر نښانه ده. دې تحلیلګرانو ته ښايي د اشغال پر ضد د آتشینو مقالو په څنګ کې، لږ څه د سبا ورځې په باب، د کمزوره کړی شوي افغاني دولت په وجود کې، د پاکستان او ایران د شومو پلانونو د خطرونو او د رنګارنګ رادیکال، افراطي مذهبي ډلو د نفوذ د مسؤلیت په نظر کې نیولو سره لیکنې وکړي.

ـ د انصاف نه لیرې خبره ده،  چه ټولو هغو وطنوالو ته، کوم چه دولت کې ملکي او نظامي دندې ترسره کوي، د اشغال جیره خورو خطاب وشي. هغه چه په سختو نا امنه شرایطوکې، د خوار ژوند د ځغملوسره وطن نه دی پری ایښی، هغه چه  د تروریزم او مذهبي افراطي ډلو، د اپینو د قاچاقبرانو په مقابله کې، د افغانستان د سرحدونو د ساتنې  په سنګرونو کې قرباني ورکوي، هغو ته د ښکیلاک مزدوران ووایو. آیا دا عادلانه خبره ده؟ څه قضاوت کوۍ، داردو افسران، کوم چه پوهیږي، د ملي اردو مصرف امریکایان ورکوي، یا انجینر چه د امریکایانو په پیسو سرک جوړوي، باید اشغال ووايي یا حضور؟

ـ لوټماران او اختلاس ګران ، د بیت المال او د خلکو د جایدادونو غاصبین خو د ګوتو په شمار دي،هغوۍ ځان د رژیم مزدوران نه بولي، هغوۍ ځان ته د رژیم باداران وايي. اکثرأ همدا باداران دي، چه خولې يې د دولت په «غوړدسترخوان کې» لاسونه يې د خارجیانو په  «کندو کې» او پښې يې په « مقاومت جبهې» او راز راز اپوزیسیوني  سازمانونو کې بندې دي، د دولت او «اشغال» پر ضد  تند او تیز شعارونه هم ورکوي.

ـ له بده مرغه ټولې هغه خواوې چه زمونږ د دولت کمزوري غواړي، غرضي او ذینفع جوانب دي،  چه په خودمختاره سیمو د افغانستان ویشل او په شمال او جنوب د تجزيې خیالونه لري، یا  د پاکستان جماعت العلما دی، چه  د ۱۸ کلو پخوا په شان، افغانستان کې د  قادیاني، وهابي، القاعده او نورو افراطي، تروریستي ځالو احیاکول غواړي، دا ټول د پاکستان او  ایران په مرسته د افغاني دولت د کمزورتیا په هڅه کې دي.

نو ځکه متعهدو وطن پالو روښان اندو څیړونکو، د قلم خاوندانو ته په کارده، چه د سیاسي تګلارې په غوره کولو او چپو شعارونو په طرح کې د وطن او د خلکو راتلونکې په دقیقه توګه په پام کې ولري.

د حوصلې نه مو مننه کوم

محمدالله صافی

۲۰/۹/۱۳۹۷ (۱۰/۱/۲۰۱۹)

 

عضو پارلمان افغانستان به طالبان: پس از خروج امریکا، ایران و روسیه دیگر حمایت‌ تان نخواهد کرد

نور جلغوزي هم دصادرولو لپاره چمتو دي
منبع : خبریال دات کام   تاریخ: 1/10/2019

ددغې وزارت څخه په خپره شوي خبرپاڼه کې راغلي چې دتېرکال راهیسې دجلغوزیو دصنعت په برخه کې مهم او اغېزمن ګامونه اخېستل شوي دي دکرنې دوزیر نصیر احمد دُراني په وینا چین ته دجلغوزیو دصادراتو له پیلېدو سره جلغوزیو ته پاملرنه ډېره شوې چې ورسره دغه صنعت هم دغوړېدو پرمخ روان دی.

دی وايي، همدا اوس ۱۵۰ ټنه نور جلغوزي هم دصادرولو لپاره چمتو دي دکرنې وزارت وايي، ترکیه هم دافغان جلغوزیو دپیریدلو لېوالتیا لري او ټاکل شوې ډېر ژر هغه هېواد ته هم دصادراتو لړۍ پیل شي.

دافغانستان دکرنې وزیر وايي، افغانستان کولای شي دجلغوزیو دتولید کچه ۳۵ زره ټنو ته ورسوي چې اوسني نرخ ته په کتو له دې کار سره به یوازې له جلغوزیو په کلني ډول یو نیم میلیارد ډالره صادرات ولري.

                    

داوودزی: امیدواریم جنگ ۱۷ ساله افغانستان تا ختم سالجاری میلادی پایان یابد
منبع : رادیو آزادی   تاریخ: 1/10/2019
 

عمر داوودزی که با خبرگزاری اسوشیتدپرس مصاحبه می ‌کرد، ابراز خوش بینی نموده و گفت، سال ۲۰۱۹ بنام سال صلح در افغانستان نامگذاری می ‌شود. محمد عمر داودزی افزود: ”ما هیچ‌ گاه سالی را به عنوان سال صلح نامگذاری نکرده‌ایم. حالا از جانب شورای عالی صلح، ما ۲۰۱۹ را سال صلح نامگذاری می‌ کنیم و مطمئن هستم که صلح به دست می‌آید.”

اما با وجود فشار ها از سوی عربستان سعودی، امارات متحده عربی و حتی پاکستان، گروه طالبان در حال حاضر مذاکرات مستقیم با حکومت کابل را رد کرده‌است. عمر داوودزی که در ماه گذشته بحیث رئیس دارالانشاء شورای عالی صلح افغانستان تعیین شد، اولین بار پس از تقررش در این مقام به پاکستان سفر کرد، جایی‌ که او آن را برای تأمین صلح در افغانستان خیلی مهم می‌داند.

رئیس دارالانشای شورای عالی صلح افغانستان گفت، پاکستان بالای طالبان نفوذ دارد، اما نمی ‌تواند که آن ‌ها را به گفتگو ها مجبور سازد. عمر داوودزی از اسلام آباد تقاضا کرد که به عوض این ‌که طالبان را تشویق کند که به میز مذاکره بنشینند، آن‌ ها را متوجه سازد که صلح به منفعت آن‌ ها است.” به نظر می ‌رسد که دونالد ترمپ رئیس جمهور امریکا که می‌خواهد طولانی ترین جنگ در تاریخ آن کشور را پایان بخشد، هفته گذشته برای اولین بار به طور آشکارا گفت که ایالات متحده در جریان مذاکرات با طالبان است.

براساس گزارش، امریکا در نظر دارد که 7 هزار از جمله 14 هزار عسکر امریکایی را تا تابستان امسال از افغانستان بیرون کند. اما این گزارش ‌ها رسماً تأیید نشده‌است. عمر داوودزی در ادامه مصاحبه خود با خبرگزاری اسوشیتد پرس گفت، نیرو‌های امنیتی افغان که روزانه در برابر حملات طالبان از کشورشان دفاع می‌کنند، می‌توانند جای نیروهای امریکایی را که از افغانستان خارج می‌شوند، پُر کنند. اما به گفته وی این نیروها برای مدت طولانی نیاز به حمایت قوای هوایی امریکا، دارند.

 

ملي امنیت وايي د کندهار عینو مېنه کې د لوی برید مخه نیولې
منبع : د امریکا غږ   تاریخ: 1/10/2019

د افغانستان د ملي امنیت لوی ریاست وايي چې ځانګړو ځواکونو يې د کندهار په عینو مېنه کې د یوه لوی برید مخه نیولې او ۱۱ تنه يې نیولي دي.

ملي امنیت ویلي چې په نیول شوو کسانو کې دوه تنه یې انتحاري برید کوونکي‌و.

د چهارشنبې په ورځ د «مرغومې پر ۱۹مه» ملي امنیت د لوی ریاست له لوري په خپره شوې خبرپاڼه کې ويل شوي چې دغه عملیات تېره شپه په عینو مېنه کې له کابل څخه لېږل شوي د ملي امنیت ځانګړو ځواکونو تر سره کړي.

په خبر پاڼه کې ويل شوي چې نیول شوو کسانو د وسله والو طالبانو د مشرۍ په لارښوونه په شاه ولیکوټ، ژړۍ، میوند او کندهار ښار کې پر امنیتي پوستو، اکمالاتي‌ قطارونو او ملکي‌ اهدافو باندې حملې تر سره کولې.

د کندهار د پوليسو یوه لوړ پوړي مقام د نوم نه ښودلو په شرط امریکا غږ اشنا راډیو ته وويل چې د ملي امنیت خاصو ځواکونو له کابل څخه دغه عملیات پلان کړي وو.

سرچینه زیاته وي چې د کندهار ځايي امنیتي ادارې یوازي دومره په جریان کې وې چې په عینو مېنه کې د ملي امنیت خاص قطعات عملیات لري او دوی پکښې هېڅ ونډه نه‌لرل.

منبع وايي چې یوه اونۍ وړاندې په‌دې اړه استخباراتي معلومات وو چې د دولت وسله وال مخالفین په‌دې هڅه کې دي چې په عینو مېنه کې یو لوی برید تر سره کړي.

د کندهار د والي ویاند عزیز احمد عزیز پېښه تائیده وي خو زیاته وي چې په‌دې اړه ټول معلومات د ملي امنیت له عمومي ریاست سره دي.

عینو مېنه کندهار ښار په یوولسمه حوزه کې موقعیت لري چې امنیت يې تر ډيره پوري د پوليسو له لوري ساتل شوی.

نوموړی ښار ګوټی د جنوب په سطحه یوه پرمختللی او عصري ځای بلل کېږي چې د اوسیدو د کورونو تر څنګ عصري مارکېټونه، ځيني دولتي ودانۍ او تفریحي ځایونه يې خاص شهرت لري.

وسله والو طالبانو تر دا مهاله په دې اړه څه نه دي ویلي.

چهارمین جلسه کمیسیون برگزاری سیمینار علامه سید جمال الدین افغان برگزارشد
منبع : باختر   تاریخ: 1/10/2019
چهارمین نشست کمیسیون برگزاری سیمینار بین المللی علامه سید جمال الدین افغان امروز به ریاست پوهاند محمد رسول باوری معین فرهنگ و هنر وزارت اطلاعات وفرهنگ برگزارشد.
به گزارش خبرنگار آژانس باختر دراین نشست که به اشتراک نمایندگان با صلاحیت ادارات ذیربط برگزارشد،
پوهاند محمد رسول باوری درصحبت مختصر گفت که بحث پیرامون مقاله های پژوهشی به معنای رد مقاله های فرستاده شده نمی باشد او همچنان گفت که تمام آثار نوشته شده توسط علامه سید جمال الدین افغان ترجمه و به خاطر چاپ آن تصمیم اتخاذ میشود به همین ترتیب در مورد سایر مقاله ها نیز عمل میشود.
سپس اشتراک کنندگان جلسه روی اجندای برگزاری سیمینار بین المللی علامه سید جمال الدین افغان بحث کردند.
درپایان اعضای کمیسیون از نویسندگان ، پژوهشگران و محققان کشور خواستند تا آثاری را که پیرامون شخصیت فرهنگی ، سیاسی و ادبی علامه سید جمال الدین افغان نوشته اند،به آدرس کمیسیون بفرستند. 
عبدالله: ایجاد حکومت مؤقت به خیر مردم افغانستان نیست
منبع : طلوع نیوز   تاریخ: 1/10/2019

 

رئیس اجراییۀ حکومت هشدار می‌ دهد که ایجاد حکومت موقت به خیر مردم افغانستان نیست و این حکومت ایجاد نخواهد شد. آقای عبدالله می ‌گوید، صلحی که در آن حقوق اتباع کشور قربانی شود، باطل است و نام جمهوری اسلامی افغانستان قابل تغییر نخواهد بود.

وی میافزاید که طالبان تنها زیر چتر دولت افغانستان می ‌توانند به گفت ‌و گو های صلح بپیوندند. رئیس اجراییه که در مراسم گرامیداشت از تصویب قانون اساسی کشور سخن می زد، می‌گوید که طالبان به بهانۀ حضور نیروهای خارجی به جنگ ادامه میدهند و حاضر نیستند تا با حکومت افغانستان گفت ‌و گو نمایند. عبدالله عبدالله، رئیس اجراییۀ حکومت گفت:«با لجاجت با قبول مسوولیت جنایت ‌های نابخشودنی با هر معیار و اصولی که رویش شما بحث کنید، می گویند ما با این دولت افغانستان صحبت نمی کنیم.»

آقای عبدالله بازشدن راه‌ های گفت‌ و گو ها را از نشانی‌ های گوناگون با منافع ملی سازگار نمی داند و بر گفت‌ و گو های طالبان با پذیرفتن قانون اساسی و در چوکات دولت افغانستان تاکید می ورزد. عبدالله می افزاید:«اگر حکومت موقت گفتیم، باز همان حکومت موقت می باشد که داکتر سیما ثمر معاونش بود و من وزیر امور خارجه اش، فکر نکنم که دوباره آن ترتیب کار صورت بگیرد، این را باید سیاستمدار های ما درک کنند که ان کار نمی شود و اگر شود به خیر مردم افغانستان نیست.»

سیما ثمر رئیس کمیسیون مستقل حقوق بشر گفت:«این روز ها اگر قانون اساسی را به بهانه صلح نقض بکنند، ما میرویم یک بار دیگه به طرف زورگویی و زورمداری.»

در همین حال محمد سرور دانش معاون دوم رئیس ‌جمهور در دیدار با سرپرست ادارۀ توسعه یی ایالات متحد امریکا افشای طرحی را که از سوی نهاد پژوهشی ”رند” تهیه شده است، مانع تلاش‌ های حکومت افغانستان و همکاران جهانی در گفت‌ و گو های صلح میداند و تاکید مورزد که در روند صلح هیچ کسی نمی تواند جایگاه حکومت و مردم افغانستان را نادیده بگیرد.

محمد هدایت – مشاور رسانه‌یی معاون دوم رئیس‌ جمهور گفت:«هیچ دولتی، هیچ نهادی و هیچ شخصیتی به غیر از حکومت افغانستان صلاحیت این را ندارد که دربارۀ افغانستان دربارۀ مسایل مثل صلح و مسایل کلان ملی افغانستان تصمیم بگیرد.»

علی اخلاقی مجلس نماینده گان گفت:«برای مردم افغانستان طرحی که مغایر قانون اساسی افغانستان باشد قابل پذیرش نیست قانون اساسی یک وثیقۀ ملی است.» حکومت وحدت ملی تاکید می ورزد که قربانیان مردم افغانستان در چندین سال گذشته برای به دست آوردن حقوق شهروندان نادیده گرفته نخواهد.

 

دامریکا او طالبانو خبرې پرڅو مسلو داختلاف له کبله وځنډېدې
منبع : تاند   تاریخ: 1/10/2019

طالبان وايي، دغونډې پراجنډا داختلاف له کبله یې پرون /چهارشنبه/ دافغانستان دسولې لپاره دامریکا له خاص استازي زلمي خیلزاد سره خبرې ونه کړې. ه پام کې وه چې نن او سبا ددواړو خواوو ترمنځ په قطر کې خبرې وشي.

تردې وړاندې دابوظبي په غونډه کې پتېیل شوې وه چې بله غونډه دسعودي په جده کې وشي خو طالبانو وروسته وویل چې دوی سعودي عربستان ته نه ځي. په افغانستان کې دامریکا سفیر جان بس پرټویټر لیکلي، «یقیني نه ده چې دچهارشنبې په ورځ دطالبانو او امریکا ترمنځ خبرې وشي.» ده همداراز لیکلي، طالبان هماغه راز چې له رسنیو سره خبرې کوي، له افغانانو سره دې هم وږغېږي.

رویټرز خبري آژانس وايي، طالبانو ورته ویلي چې امریکا ټینګار کاوه چې طالبان دې په دې غونډه کې له افغان چارواکو سره وویني. طالبانو دغه راز ویلي چې دواړه خواوې په روان ۲۰۱۹ کال کې داوربند پرسر هم اختلاف لري. ځینې سرچینې وايي، امریکا له طالبانو غوښتي چې د اعتماد د رامنځته کېدو لپاره اوربند وکړي خو طالبان وايي چې اوربند نه کوي.

یوې طالب سرچینې رویټرز ته ویلي، ټاکل شوې وه چې ددوحې په نننۍ غونډه کې د امریکايي پوځیانو دوتلو، دبندیانو دتبادلې او له تور لیسته د طالب مشرانو دایستلو په اړه خبرې وشي. طالب سرچینه زیاتوي، طالب استازو له امریکايي چارواکو دخپلو ۲۵ زره بندیانو دخلاصون غوښتنه کړې او ویلي یې دي چې ددې په مقابل کې به ۳ زره بندیان خوشي کړي. خو امریکايي چارواکو دبندیانو له تبادلې سره لېوالتیا ښکاره نه کړه.

طالب سرچینه وايي، ترڅو چې بندیان تبادله نه شي دوی به له اوربند موافقه ونه کړي. خو دا په داسې حال کې ده چې بندیان دافغانستان دحکومت په محبسونو کې دي او په دې اړه هره پرېکړه باید دافغانستان حکومت وکړي او له همدې کبله امریکا اصرار کوي چې طالبان دې دافغانستان له حکومت سره خبرې وکړي.

دامریکا دسفارت له لوري هم په یوه ټویټري پیغام کې په دې ټینګار شوی چې دافغانستان دشخړې دپای ته رسېدا لپاره بین الافغاني خبرې ضروري دي. په همدې حال کې ټاکل شوې ده چې زلمی خلیلزاد دافغانستان دسولې په اړه له هندي چارواکو سره دسلامشورې لپاره هند ته لاړ شي. دامریکا دبهرنیو چارو وزارت ویلي چې دافغانستان لپاره دامریکا ځانګړی استازی به دهند ترڅنګ چین، افغانستان او پاکستان ته هم لاړ شي. خلیلزاد تردې مخکې هند ته نه و تللی.

گرامی داشت از پانزدهمین سالروز تصویب قانون اساسی
منبع : باختر   تاریخ: 1/10/2019

امروز طی نشستی از پانزدهمین سالروز تصویب قانون اساسی کشور با شعار (آگاهی از قانون وجیبه ملی است) و بااشتراک معینان وزارت امور خارجه، رییس کمیسیون نظارت بر تطبیق قانون اساسی و نمایند گان شورای ملی در مقر این وزارت تجلیل به عمل آمد.
به اساس معلومات دفتر سخنگوی وزارت امور خارجه به آژانس باختر،  ادریس زمان معین سیاسی و سرپرست وزارت امور خارجه، ضمن تبریکی،  در یک بخش از سخنرانی خویش به نمایند گی از رهبری این وزارت یک بار دیگر اطمینان داد  که قانون اساسی کشور به مثل گذشته  در این نهاد به گونه عملی آن تطبیق خواهد شد. 

په قطر کې دطالب او امريکایي استازیو لیدنه لغو شوه
منبع : رادیو تلویزیون ملی   تاریخ: 1/10/2019

ټاکل شوې وه، چې چهارشنبه او پنجشنبه دقطر په پلازمېنه دوحه کې دامریکایي پلاوي دمشر زلمي خلیلزاد  او دطالبانو له سیاسي استازیو سره دافغانستان دسولې او ټیکاو په اړه ناسته وشي، خو په اجندا کې دنه توافق پرلامل وځنډول شوه.

دیو شمېر طالبانو رویترز خبري سرچینې ته ویلي، چې په قطر کې دامریکایي پلاوي او طالب استازیو ترمنځ دچهارشنبې او پنجشنبې پرورځو کیدونکې ناسته پراجندا دنه توافق له کبله ځنډول شوې ده.

ټاکل شوې وه، چې په دغه غونډه کې دافغانستان پلاوی ګډون نکوي، خو دسولې عالي شورا ويلي وه، چې دا ناسته به دوسلوالو طالبانو او افغان حکومت ترمنځ خبرو ته زمینه برابره کړي. دسولې عالي شورا دویاند مرستیال اسدالله زائیري وایي، چې امریکا هڅه کوي، چې له افغان حکومت سره نېغو خبرو ته نه یوازې زمینه برابره شي، بلکې دافغانانو ترمنځ دخبرو دپیل ټګلاره هم رامنځته کړي.

سیاسي کارپوه حسن حقیار وایي، دنظام څرنګوالی، درې میاشتنی اوربند، دزندانیانو تبادله او له افغانستان څخه دامریکايي سرتېرو دوتلو دمهالوېش معلومول هغه ټکي دي، چې په دغه غونډه کې به پرې خبرې وشي. اجرائيه ریاست وايي، دهرې هغې غونډې هرکلی کوو، چې په پایله کې یې افغانستان ته سوله او ثبات راشي. داجرائيه ریاست دویاند مرستیال امید میثم ویلي، هیله مندي شته، چې په څو راتلونکیو ورځو کې به د سولې سیمه ییزې ناستې ترسره شي؛ دافغانستان حکومت دسولې او ثبات لپاره دهر راز هڅو ملاتړ کوي.

دنړیوالو چارو پوهان وايي، چې امریکا دافغانستان په سوله کې مهم رول لري، خو ټينګار کوي، چې په افغانستان کې شوي پرمختګونه باید خوندي وي. دنړیوالو اړیکو کارپوه شکیب منتظري څرګنده کړې. په رښتیا، چې دامریکا هڅې ګټورې دي، خو شکونه هم شته، چې دله منځه وړلو لپاره یې باید کار وشي.

ویل کیږي، چې درې اوونۍ وړاندې دابوظبۍ په ناسته کې طالبانو او امریکایي پلاوي له افغانستان څخه دبهرنیو ځواکونو پروتلو، دبندیانو پر خوشي کیدو او له تور نوملړه دطالبانو پرایستلو خبرې کړې وې. په دې ناسته کې دسعودي عربستان، اماراتو او پاکستان استازي هم حاضر ول، خو طالبانو دافغان حکومت له استول شوي پلاوي سره ونه کتل. دا په داسې حال کې ده، چې دسولې عالي شورا ددارالانشا رئیس عمر داووزی پاکستان ته پرڅلور ورځيني سفر رسیدلی او ویل کیږي، چې هغه به په افغان سوله کې ددغه هېواد رښتینې همکاري وغواړي.

 

ولسی جرگه: گروه طالبان نباید اشتباه مجاهدین را تکرار کند
منبع : رادیو آزادی   تاریخ: 1/10/2019

در اوج تلاش‌ها برای تأمین صلح در افغانستان ولسی جرگه این کشور می ‌گوید، باید این تلاش ‌ها بین‌الافغانی بوده و طالبان هم اشتباهات گذشته مجاهدین را تکرار نکنند.

اعضای این جرگه روز چهارشنبه در نشست عمومی ولسی جرگه گفتند، اگر طالبان اشتباهات گذشته مجاهدین را تکرار کنند وضعیت کشور از این هم بدتر می‌شود. امیرخان یار معاون دوم ولسی جرگه که ریاست جلسه را بر عهده داشت در مورد گفت:

”طالبان اشتباهات مجاهدین را که باعث تخریب افغانستان شد نباید تکرار کنند. اگر تلاش ‌ها از سوی امریکا، روسیه، چین یا پاکستان جریان دارد باز هم مسئله میان افغان ‌ها است باید طالبان در مسایل صلح حکومت این کشور را شامل بسازد تا این صلح افغانی شود و مفاد آن به افغان‌ ها برسد.”

اعضای ولسی جرگه هم‌ چنان گفتند، طالبان مسلح همواره خود را بالا تر از حکومت افغانستان می ‌دانند و به همین دلیل از گفتگو های مستقیم با حکومت این کشور خودداری می ‌کنند.

پیش از این نیز مجاهدین در سال ۱۳۷۱ حاضر به مذاکره با حکومت داکتر نجیب الله رئیس جمهور پیشین نشدند و با روسیه گفتگو کردند و به نحوی روس ‌ها را متقاعد بر این کردند که حکومت را به آنان بسپارد. پس از سقوط حکومت داکتر نجیب الله و ایجاد حکومت مجاهدین جنگ‌ های داخلی در افغانستان آغاز گردید.

این در حالیست که پیش از این طالبان مسلح در نشست امارات متحده عربی با هیئت فرستاده شده حکومت افغانستان دیدار نکردند. از سویی هم عبدالله عبدالله رئیس اجرائیه روز چهارشنبه در نشست تجلیل از پانزدهمین سالروز تصویب قانون اساسی در کابل گفت، تاکنون هیچ تغییری در موقف طالبان نیامده الی این که در میز مذاکره با حکومت این کشور حاضر شوند.

 

ملي امنیت کندهار کې دطالبانو ۱۱ کسیزې ډلې له نیول کېدو خبر ورکوي
منبع : طلوع نیوز   تاریخ: 1/10/2019

 

ملي امنیت په کندهار ولایت کې دطالبانو ۱۱ کسیزه ډله چې په دې ولایت کې دځانمرګو او ترهګریزو بریدونو پرپلان کولو بوخته وه، نیولې ده.

دیاد ریاست په خبرپاڼه کې راغلي دي چې دنیول شوې ډلې غړو په میوند، شاه ولیکوټ، ژیړۍ ولسوالیو کې دافغان ځواکونو پرپوستو او کاروانونو بریدونه پلانول. ملي امنیت وايي چې دیادې ډلې دوه نیو شوي غړي، دځانمرګو بریدونو لپاره چمتو شوي وو. طالبانو په دې اړه څه نه دي ویلي.

 

وزارت داخله: فهرست نام جنایت کاران درجۀ متوسط نشر می‌ شود
منبع : رادیو تلویزیون ملی   تاریخ: 1/10/2019

 

وزارت داخله می گوید، به زودی فهرست تازه ای را نشر خواهد کرد که در آن نام جنایت کاران درجۀ متوسط قرار دارد.

به باور مسوولان در این وزارت این افراد در بیشتر اختطاف ‌ها، قتل‌ های مسلحانه و باجگیری دست دارند. نصرت رحیمی، معاون سخنگوی وزارت داخله درین مورد می‌گوید: ”قرار است به زودی فهرست دومی اعلام شود که در آن نام جنایت کاران متوسط دخیل است.”

این وزارت در تازه ترین مورد فهرست دیگر را نیز نشر کرده است که شامل ۱۶ زورمند محلی که متهم به داشتن سلاح غیرقانونی و غضب زمین اند میباشد. هم چنان وزارت داخله از این افراد خواسته است که سلاح های خود را تحویل حکومت کرده و تصفیه حساب کنند. اما باشندگان کابل اقدام وزارت داخله را ستایش کرده می گویند، باید تمام زورمندان به پنجه قانون سپرده شوند. محمد عظیم باشنده کابل بیان میدارد: “ما کار وزارت و وزیر نو را ستایش می کنیم، اما باید این اقدام بالای تمام مجرمین یکسان تطبیق شود.”

با این حال اخیراٌ شماری از آگاهان توانایی این وزارت در بازداشت حمید خراسانی را با سوال همراه کرده می گویند، حکومت توان بازداشت شبکه های جرمی کلان را ندارد. حمید خراسانی فردی که نام اش در فهرست نخست جنایت کاران وزارت داخله قرار دارد، پولیس پس از نشر این فهرست اقدام به بازداشت وی کرد، اما تلاش ها بی نتیجه ماند. اسدالله ندیم، یک تن آگاه امور نظامی درین مورد اظهار می ‌دارد: “این فهرست زیاد مسلکی نیست و زمانی که این فهرست اعلام می شود مجرمین فرار می کنند.”

وزارت داخله در حالی اقدام به بازداشت مجرمین می کند که افزایش جرایم جنایی در کشور به خصوص شهر کابل به گونه بی سابقه افزایش یافته و مردم خواستار تامین امنیت جان و مال شان از حکومت اند.

 

طالبان باید دافغانستان په راتلونکې کې ونډه ولري – ظریف
منبع : د امریکا غږ   تاریخ: 1/10/2019
 

دایران دبهرنیو چارو وزیر جواد ظریف وايي چې دطالبانو تربشپړې واکمنۍ لاندې افغانستان دسیمې دامنیت په ګټه نه دی.

ښاغلی ظریف چې دا مهال په نوي ډیلي کې دی ویلي چې د افغانستان ځینې سرحدي سیمې دطالبانو ترولکې لاندې دي او له همدې کبله ایران له طالبانو سره استخباراتي تماسونه درلودل. نوموړي وویل: ”زما په فکر طالبانو ته له رول ورکولو پرته دافغانستان راتلونکی ناممکنه ده. خو موږ په دې هم باور لرو چې طالبان باید پرافغانستان واکمن رول ونلري.”

ښاغلي ظریف دا څرګندونې د”نوي ډیلي تلویزون لمیتد” سره په خبرو کې کړي دي. هغه وویل، دا دافغانانو کار دی چې طالبانو ته څه ډول رول ورکوي خو دافغانستان ګاونډیان نغواړي چې طالبان دې پرافغانستان بشپړ کنترول ولري. هغه وايي، ”په سیمه کې هېڅوک هم فکر نکوي چې دطالبانو تربشپړې واکمنۍ لاندې یو افغانستان به دسیمې دامنیت په ګټه وي. زما په باور په دې خبرې تقریباٌ ټول اتفاق کوي.”

ښاغلي ظریف داسې مهال دا څرګندونې کړي دي چې افغان او امریکايي چارواکو تربل هر وخت اوس له طالبانو سره دسولې هلې ځلې زیاتې کړي دي. همدا اوس دامریکا دبهرنیو چارو وزارت کې دافغانستان دبیا پخلاینې دبرخې ځانګړی استازی زلمی خلیلزاد هند، چین، پاکستان او افغانستان ته په سفر دی چې پرافغان سولې له دغو هېوادونو سره وغږیږي. په همدې حال کې ټاکل شوې وه چې دچهارشنبې په ورځ دطالبانو او امریکایي استازو ترمنځ په قطر کې بیا دسولې لپاره غونډه وشي، خو طالبانو وویل چې په اجنډا کې داختلاف له کبله دا غونډه ونشوه.

 

پومپیو: فشار های سیاسی و اقتصادی بر ایران دو چند خواهند شد
منبع : رادیو آزادی   تاریخ: 1/10/2019

ایالات متحده نه تنها فشار های سیاسی بلکه فشار های اقتصادی را علیه ایران بیشتر خواهد ساخت.

پیامی بود که از سوی مایک پومپیو وزیر خارجه امریکا در آغاز سفرش به شرق میانه گفته شد. پومپیو که همراه با ایمن الصَفدی وزیر خارجه اردن در یک نشست خبری در عمان صحبت می ‌کرد، هم چنان گفت، تصمیم برای خروج نیرو های امریکایی از سوریه، به هیچ وجه به معنای نادیده گرفتن هشدار ها در منطقه نیست.

وزیر خارجه امریکا، تهدید ها در منطقه را این‌ گونه بر شمرد: ”مهم ترین تهدید برای منطقه گروه داعش، انقلاب اسلامی و تلاش های انقلابی است.”

وزیر خارجه امریکا هم‌ چنان گفت که در روز های نزدیک همه شاهد خواهند بود که چه فشار ها، بر اساس آنچه در ماه می سال ۲۰۱۸ تعیین شده بود، علیه ایران به اجرا گذاشته می شود. او بار دیگر به تهران پیام داد و گفت که ایالات متحده همیشه خواسته تا ایران هم مانند یک کشور نورمال برخورد کند. تا هنوز مقامات ایرانی در مورد این اظهارات وزیر خارجه امریکا عکس العمل نشان نداده‌اند.

ایالات متحده امریکا در ماه می پارسال از توافق‌ نامه هسته‌ای سال ۲۰۱۵ با ایران بیرون شد و تحریم های تازه را بر آن کشور وضع کرد. حالا با آنکه مایک پومپیو وزیر خارجه امریکا از چگونگی افزایش فشار ها بر ایران جزئیات نداد، اما گفت که این فشار ها دو چند خواهند شد.

انتظار می‌ رود، پومپیو در دومین سفرش به شرق میانه و در جریان همین هفته از مصر، بحرین، امارات متحده عربی، قطر، عمان و کویت دیدار کند. بر اساس اعلامیه وزارت خارجه امریکا، قرار است پومپیو در کنار ایران، روی جنگ یمن و بحران سوریه با مقامات کشور های شرق میانه گفتگو کند.

ټولټاکنې او د اسلامي جمعیت تګلار

 

د اسلامي جمعیت د اجراییه شورا غړی یونس قانوني وړمه ورځ یوه خصوصي تلیفوني مکالمه کړې چې رسنیو هغه افشا کړې ده. د BBC په وینا دې مکالمه کې څرګنده نه ده چې قانوني چا سره خبرې کړي، خو ویلي يي دي ښای د جمعیت ګوند په راتلونکو ټاکنو کې د ښاغلي حنیف اتمر ملاتړ وکړي. قانوني خپلو خبرو کې ویلي چې ولسمشر غني د نظام بدلون په اړه د اسلامي جمعیت غوښتنه نه ده منلې، خو حنیف اتمر دوی ته شین چراغ ځلولی او په دې لامل کېدای شي جمعیت د اتمر ملاتړ وکړي.

همدارنګه د هېواد نورو رسنیو لکه طلوع هم ویلي چې دې مرکه کې قانوني زیاته کړې، یوازیني کس چې ولسمشر اشرف غني له ارګه شړلی شي، هغه حنیف اتمر دی!

که څه هم په رسنیو کې د نظام د بدلون په تړاو د حنیف اتمر لخوا د شین څراغ ځلېدا چې قانوني يي ادعا کوي تر اوسه نه ده تر سترګو شوې او داسې ادعا دا مهال یوازې په نوموړي پورې د یوه تور بڼه لري، خو بیا هم پکار دي چې په دې اړه، اتمر پخپله سپيناوی وړاندې کړي.

له نیکه مرغه ښاغلي اتمر «د یوې اعلامیې په صادرولو، یونس قانوني سره د راتلونکي سیاسي نظام د جوړښت په موخه هر ډول هوکړه ردکړه، افغان جرمن انلاین، بریښناپاڼه»

ریاستي نظام د هېواد په اساسي قانون کې د ملي او سراسري ارزښت پتوګه تسجیل دی، چې که چیري کومه ډله او یا تنظیم يي له قانوني لارو پرته، چې هغه لارې هم په اساسي قانون کې څرګندې دي، د بدلون غوښتنه کوي او بیا داسې بدلون په ټولټاکنو کې د تبلیغاتي موخو او یا نورو ملي ضد پلانونو لپاره کاروي، په حقیقت کې د اساسي قانون او د هېواد لوړو ګټو سره ښکاره ټکر کوي.

د ټولټاکنو هیڅ ټیم، قانوني حق نه لري چې د مخکیني شرط پتوګه د نظام بدلون، په ټاکنو کې د خپلې کړنلار پتوګه اعلان کړي او که داسې څه ته لاس اچوي د شته اساسي قانون له مخې په ټاکنو کې برخه نه شي اخیستلای!

خو که بلخوا د اساسي قانون او نطام په وړاندې د توطيې د هڅو تر څنګ، د اسلامي جمعیت د هڅو بل اړخ ته وګورو، د همدې تنظیم د مشرتوب غړی بیا په نورو ټیمونو کې د ریاستي نظام تر چتر لاندې ځانونه پټوي او د لوړو چوکیو د ترلاسه کولو لپاره، هرې روا او ناروا وسیلې ته لاس اچوي. د جمعیت تنظیم غواړي د ټولو ټاکنیزو ټیمونو په بدن کې لکه سپږې، ځانونه ور ننه باسي او د راتلونکو حکومتونو د کړنلارو د تخریش او شنډولو لپاره ځانونه بسیج کړي.

قانوني دا هم وايی« موږ ته که په جوړښت (د حکومت) کې بدلون را نه شي مرستیالي هیڅ معنا نه لري، ریاست خو موږ ته نه رارسېږي، په دې دور کې باید زموږ ستراتیژیک هدف دا وي چې جوړښت له ریاستي څخه نیمه ریاستي ته بدل شي؛ یعني ولسمشر ۳ مرستیالان ولري، اجراییه ریاست پر صدارت تبدیل شي، د صدارت صلاحیتونه په ټولو چارو کې مشخص شي، والیان نیمه انتخابي شي او یوه عالي مشورتي شورا جوړه شي چې ټول مشران په هغې کې شامل وي. دا څلور وړاندیزونه مو وکړل او د جمعیت ګوند د سیاسي پروګرام په توګه مو وړاندې کړل چې که هر کاندید ورسره موافقه وکړي د هغه به ملاتړ کوو. روهي بریښناپاڼه»

دا چې قانوني وايي «ریاست موږ ته نه رسیږي»، په کوم دلیل يي وایي؟

ایا د ولسمشرۍ په لومړي پیر ټولټاکنو کې د ښاغلي کرزي په وړاندې قانوني نوماند نه وو؟

خو هلته يي یوازې اتلس سلنه رايې وړې وي!

ایا عبدالله عبدالله ولسمشرۍ ته د کرزي او وروسته د اشرف غني په وړاندې نوماند نه وو؟ دا چې رايې يي ونه شوې ګټلای، دلته څو ک ملامت دی، دوی که افغان ولس؟

که اسلامي جمعیت په دې اند وي لکه څنګه چې قانونی وایي، نو بیا د جهاد او مقاومت!!! په نوم  ولې د خپل جلا  کاندید احمد ولي مسعود ملاتړ کوي؟

ایا افغانان، د ولسمشر پتوګه پر احمد ولي مسعود راټولېدای شي؟

همداسې د لطیف پدرام کاندیداتورې درواخله!

د مرستیالۍ چوکۍ هم پر هغه کسانو چې جمعیت يي د بېلابېلو ریاستونو لپاره وړاندې کوي درنه ده او د دې تنظیم کسان د داسې چوکیو وړتوب نه لري، څه رسیږي ولسمشرۍ ته!

افغانانو په ۹۰ لسیزه کې د اسلامي جمعیت د بنسټګر برهان الدین ربني ریاست هم ازمایلی او په ۱۹۲۹ کال يي د بچه سقاو پاچاهي هم؟

د دوی شرموونکي تاریخ نه ښای بیا تکرار شي!

خو قانوني اصلې خبره په تلیفوني پټه مکالمه او هم يي د هغې په اړه خپلو وروستیو څرګندونو کې چې پورته ورته اشاره وشوه، نه ده ښکاره کړې.

یونس قانوني څه وخت مخکې د نظار شورا ځینو کسانو ته د سلا او نصیحت په توګه ویلې ول چې د هیواد لومړۍ چوکۍ د دوی په ګټه نه ده. ښه دا ده چې په لومړۍ چوکۍ کې یو بېکاره پښتون ناست وي، خو واک ټول د دوی په لاس کې خوندي وي.
د یونس قانوني په اند، دا دوه ګټې لري:

لومړی داچې مسولیت به ټول د لومړي کس پر غاړه وي او دوی به له مسولیت پرته، د هر ډول امتیاز برخمن وي.

د کمزوري پښتون ولسمشر په شتون کې به یوخوا، دوی د خپلو سیکټاریستي موخو لپاره په ازاد لاس کار کولای شي او بلخوا به تور پر پښتنو پورې کوي چې دوی فاشیستان دی او لومړۍ چوکۍ نورو اقلیتونو ته نه ورکوي!

دوهمه دا چې لاندې او ټیټې مهمې چوکۍ به له دوی سره وي او د پخوا پشان به وايی چې واک او لومړۍ چوکۍ خو د دوی په لاس کې نه ده، د لومړۍ چوکۍ خبره به نورو ته په سترګو سترګو کې ځلوي او ځانونه به افغانانو ته مظلوم او دوهمه درجه خلک ورپېژني.

د دوی رسمي پالیسي همدا ده چې له لومړۍ چوکۍ پرته، د نورو ټيټو چوکیو د نیولو په سیالۍ کې یوله بله مخکې شي، په داسې سیالۍ کې واک په حقیقي ماناوو سره په خپل لاس کې متمرکز وساتي او د بدنامۍ پړي د تل پشان د یوه بېکاره، لټ او ناخبره پښتون پر غاړه ورواچوي!

اوس چې د داسې موخې لپاره د اسلامي جمعیت غشی د ښاغلي اتمر په تړاو خطا وخوت، د یوه بل شل و شوټ پښتون په لټه کې به وي!

د ۲۰۱۹ کال د جنورۍ ۹ مه

سرلوڅ مرادزی

 

 

داشتن ”هویت ملی” چرا ضرور است؟

میرعنایت الله سادات

جنوری 2019

پس از آن همه تقابل و رویارویی در جامعه ای ما، انسانهای با مواضع وتعلقات ازهم متفاوت در گذشته، اکنون پهلوی هم و در داخل یک سیستم دولتی قرار گرفته و میگویند که حالا مشترکأ برای وطن و مردم شان خدمت مینمایند. سوال مطرح میشود که:

آیا این چرخش، با انتباه از تجارب گذشته، یک تحول آگاهانه است؟ یا جبر روزگار؟ ویا ترس از آینده؟ ویا بمنظور مقابله با طالبان و حامیان آنها؟ آیا آنها در زیر فشاربین المللی حاضر به همکاری مشترک شده اند؟ و یا اینکه بر طبق پرسش اولی، واقعأ خود آنها از حوادث گذشته پند وعبرت گرفته اند؟ قابل سوال است که آیا آنها واقعأ حاضراند که بر تعلقات تخریش آور گذشته ای شان خط بطلان کشیده، هویت گروهی خودرا کنار بگذارند و بدور ”هویت ملی” شان حلقه بزنند؟ اگر چنین است؟ باید آنها کدام راه و روش را در پیش گیرند؟ و از چه چیزها بپرهیزند؟ تا ”روحیه ای ملی” خویش را بازیابند. جواب صادقانه به همه ای این سوالها ضرور بوده و چگونگی پاسخ هریک ازین افراد، مواضع آنها را در برابر وطن و مردم بازگو میکند. طبعی است که آمادگی بخاطر تحقق مشی ملی، نظر به درک، شعور و احساس هر انسان فرق مینماید و برای بالابردن سطح چنین آمادگی باید قضیه را به مباحثه گرفت تا عوامل بازدارنده، شناسایی شده بتوانند. بخاطر راه اندازی چنین مباحثه، لازم به نظر میرسد تا روی اصطلاح ”هویت ملی” و مصطلحات متمم با آن (ملت، دولت ملی و ملی گرایی) توجه نموده و بصورت مشخص در مورد ”هویت ملی افغانها” اندکی تـأمل و تعمق کرد.

1 ”هویت ملی” چیست؟

در رابطه به شناخت از ”هویت ملی” نظریات گوناگون ارائه میگردد که همه ای آنها در قالب دو مکتب فکری ذیل شناسایی میشوند:

طرفداران تیوری وراثت (1): از نظر آنها، ”هویت ملی” یک پدیده ای ازلی ودر خلقت انسانها نهفته بوده، میراثی و لایتغیر میباشد (2). چنین شیوه ای تفکر و شناخت از هویت ملی، سرلوحه ای درک نازی های المان را تشکیل میداد. آنها نژاد را پایه و اساس ”هویت ملی” خود قرارداده و جاهلانه پروپاگند مینمودند که نژاد آرین از ازل و در خلقت خود، برتر از دیگران است.

طرفداران تیوری سازندگی (3): پیروان این مکتب فکری معتقد اند که ”هویت ملی” مربوط به خلقت انسان نبوده، بلکه ”محصول و ساخته ای فرهنگ انسانها میباشد. ارزش های فرهنگی ساخته می شوند و بازهم مجددأ و بطورمسلسل بمیان میآیند. آنها استدلال مینمایند که تمام داشته های فرهنگی، فرهنگ را میسازد”(4).

همینطوردرمورد اجزای مکمله ای ”هویت ملی” شناخت های متعدد از جانب دانشمندان ارائه شده است. ”انتونی سمیت” (5) در اثرش به سال 1991 ازین اجزاء نام میبرد:

الف – قلمروتاریخی یا وطن

ب – گفته ها و خاطرات تاریخی و مشترک

پ – فرهنگ مشترک توده های مردم

ج – حقوق مشترک وثبت شده در قانون ووظایف تمام اعضأ

د – اقتصاد مشترک و پر تحرک در داخل قلمرو برای اعضأ

”کیروتی” (6) در سال 1992 این عناصر پنجگانه (زبان ،ادبیات ، تاریخ مشترک، نژاد و مذهب) را برای تکمیل تعریف ”هویت ملی” برشمرده وخاطرنشان میسازد که بنابرذوق و سلیقه ای سیاسی انسانها بر هریک ازین عناصر، مشخصأ تاکید صورت میگیرد.

”هویت ملی” را میتوان از نظرلغوی به کلماتی چون ”مطابقت کامل ملی”، ”تساوی ملی” و ”خود اگاهی ملی” توضیح و بیان کرد. ”هویت ملی” هم وجود یک ملت را در برابرخارج مشخص میکند و نیز بخود هر فرد یک ملت، در داخل و خارج کشور ”هویت” میدهد. یعنی انسان درپرتو این کلمه جایگاه خود و جایگاه جامعه ای خودرا می شناسد. وقتی انسان در خارج از قلمروملی خود قرارداشته باشد، هویت ملی او بیشتر مورد توجه قرار میگیرد.حتی خود آن شخص بیشتر به هویت ملی خود توجه مینماید. هرکسی که به مقصود اصلی این کلمه پی نبرده و نسبت به ”هویت ملی” خود شک و تردید دارد، بصورت طبعی در بحران هویت قرار گرفته، راه گم و به کجراهه میرود.زیرا احساس او در رابطه به هویت خودش و جامعه اش دچار بحران شده است.

در جهان پرآشوب ما ،امروز همه کس از آزادی و استقلال دم میزند ولی میان این دم زدن ها، فرقهای زیاد وجود دارد. یعنی آنهایی که آزادی را تنها ”برای خود” ویا ”گروه ای خود” میخواهند، از ندای مردمی که در خدمت ملت خود قرار گرفته، خیرو سعادت خودرا در پناه آزادی همه ای مردم خود جستجو مینمایند، جدا میباشد. انسانهای که آزادی خودرا در آزادی همگانی می یابند، بصورت طبعی ذهن شان به یک مدار فراتر از منافع گروهی و شخصی معطوف گردیده و با شعور کامل بخاطر برآورده شدن منافع ملت شان گام میگذارند. به عبارۀ دیگر، اینها در یک سطح معینی از”درک ملی” قرار داشته و قادر اند که با منافع کشور شان برخورد شعوری بنمایند. به افادۀ روشن تر، اینها صاحب ”تفکرملی” بوده و در جهت رفاه جامعه و عمران سرزمین شان، مشی روشن و واقعبینانه دارند. همین ها اند که ”روحیۀ ملی” را در یک جامعه تقویت کرده و ”هویت ملی” را تمثیل مینمایند. نه آنهایی که به هویت های گروهی و یا هویت های محلی چسپیده و تلاش میورزند تا چنین هویت ها را جانشین ”هویت ملی” که یک مفهوم فراگیر و همگانی است، بنمایند. چنین اشخاص فی الواقع، آب را به آسیاب دشمن ریخته و در حمایت از بیگانگان، بر ضد منافع ملی، تمامیت ارضی و هویت ملی خود دست بکار میشوند.

اگر قوانین عادلانه در جامعه حکمفرما نباشد و اتباع بالوسیله ای رأی آزادانه ای شان در انتخاب حکومت ها نقش نداشته باشند، در آنصورت اکثریت مردم در محکومیت بسر برده و حکومت نمیتواند ممثل ارادۀ آنها باشد. درنتیجه، مردم خودرا در سیاست های جاری و هدفهای دور نمائی رژیم حاکم، شریک نمی دانند .چون حاکمیت حق انحصاری ملتها میباشد، در چنان حالت این حق آنها غصب شده و خطرآن متصور است که گروههای مختلف مردم بخاطر اعادۀ حقوق شان به پا خیزند. بالاثر این خیزش، نیروها بصورت متقابل آرایش یافته و انقطاب بر جامعه مستولی میشود. در چنین حالت اگر طرفین درگیر از خرد سیاسی برخوردار نباشند، خطر پیدایش هویت های جداگانه بروز مینماید که ظهور این وضع، ”هویت ملی” را تخریب مینماید. بالخصوص در حالاتی که طرفین به بلوغ فکری نایل نگردیده باشند، ایشان به هر وسیله (حتی وسایل قهریه) متوسل شده، علیه همدیگر میتازند. و وجوه مشترک را نادیده میگیرند. بادرنظرداشت نقش و جوانب مختلف ”هویت ملی”به این نتیجه میتوان رسید که:

اولأ ”هویت ملی” محصول مدرنیته بوده و با پدیده های دیگری مانند ملت، ناسیونالیزم و دولت ملی پیوند دارد.

ثانیأ ”هویت ملی” تابع دو متحول، یکی سطح سیاسی و دیگری سطح فرهنگی / اجتماعی میباشد. بنأ شکل گیری”هویت ملی” هم، پا به پای انکشاف در هر دوسطح بوقوع می پیوندد.

2– ملت چیست؟ و ملی گرایی چه را افاده میکند؟

ملی گرایی را نمی توان بدون ارتباط با مفاهیم ”ملت” و ”هویت ملی” توضیح کرد. همچنانی که در مورد هویت ملی، مختصرأ در بالا بحث شد، اینک ضرور است تا اندکی روی مفهوم ملت هم مکث شود.

ملت چیست؟ شاید ساده ترین تعریف این باشد که ملت را منحیث مشارکت جمعی و مرکب از مردمی تعریف نمائیم که خودرا متعلق به چنین مشارکت احساس مینمایند. اما این تعریف بیش از اینکه ساده باشد، حاوی بغرنجی ها است. زیرا این تعریف افاده مینماید که ”ملت” گویا در گذشته هم وجود داشته است. بنأ مبتنی بر این تعریف، جمعیت یک قریه هم میتواند که یک ملت باشد. همینطور این معنی هم از آن استنباط میشود که ”تعلق ملی” چیزی است که گویا انسان میتواند آنرا انتخاب کند. همین بغرنجی و دقت روی آن، ابعاد قضیه، بخصوص جهات سیاسی و تاریخی آنرا برملاء میسازد. از نظر گوئیبرنو(7)، ملت حاوی این پنج بٌعد میباشد: روانی، فرهنگی، ارضی، سیاسی، و تاریخی.

مسئله ای تاریخ و عمر ملت همیشه مورد مباحثه ای دانشمندان قرار داشته و بارها از جانب آنها این سوال مطرح میشود که آیا ملت یک پدیدۀ انتیک (قدیمی) است؟ و یا به قرون جدید تعلق داشته و معاصر میباشد؟

شماری زیادی از دانشمندان دیده های مدرنیته و ملت را در یک ارتباط باهمی به بررسی گرفته اند. از آن میان ”ارنست گیلنر” استدلال مینماید که ملت یک محصول انقلاب صنعتی بوده و نمونه ای جدیدی یک تشکل اجتماعی – سیاسی میباشد. او معتقد است که در نتیجه ای تحولات اجتماعی، ادبیات و طرز دید انسانها هم تحول نموده و در پرتو مدرنیته و ادامه ای پروسه ای صنعتی شدن، ”ملت” و ”دولت ملی” به میان میآید.(8)

ملی گرائی چی را افاده مینماید؟:

ملت گرایی یک اندیشه ای سیکولر و مربوط به عصر صنعتی است. این اندیشه پا به پای صنعتی شدن جامعه رشد و نمومی یابد. اگر اصول فرهنگی – اجتماعی یک ملت با طرح سیاسی تکمیل گردد، درآنصورت، ناسیونالیزم همان ملت برجسته گردیده و استقامت های کاری و اهداف یک جامعه را مشخص میسازد. ”شولس” به این نظر است که: ”درک یک ملت، موجودیت قابل دید فزیکی ندارد. باید به آن عقیده داشت”.(9).

طی دو قرن گذشته در اروپا، کشور های اروپائی استقامت های پر از نوسان و تمایلات اعتدالی و یا افراطی را در خواسته های ناسیونالیستی شان مطرح کردند. این خواسته ها، گاهگاهی مقابل هم قرار گرفته و موجب خشونت ها، حتی انگیزۀ برای درگیری های منطقه یی و یا جنگ جهانی شده است.

مراحل اول ناسیونالیزم در اروپا که فرهنگ فیودالی را منسوخ کرد و در دفاع از قدرت مرکزی و دولتهای ملی برآمد، در حقیقت خواستی بود که که همپای تکامل جوامع اروپائی، در آن مقطع تاریخ تبارز یافت. اما وقتی که این ناسیونالیزم در خدمت کلونیالیزم اروپائی قرار گرفت، کاملأ اصول و موازین اولیه ای خودرا از دست داد . حتی اشکال افراطی آن در قالب های منحوس فاشسزم و سیاست اپارتاید متبارز گردید. ناسیونالیست های اروپائی همین امروز در ازاء ضدیت با مهاجران و پناه جویان در کشور های شان، فیصدی های تشویش آور آراء را در انتخابات بدست میآورند.

قرار دادن ناسیونالیزم بر محور نژاد و یا مذهب فی الواقع همان تمایلات فاشیستی است که بدون عکس العمل نمانده و علیه آن مقاومت ها در همه جا نضج میآبید. همگام با رشد اقتصادی و پیشرفت های فرهنگی – اجتماعی، ساختار دولتها هم تکامل می یابد و در تلفیق با ملت، مدرنیزه میشود. چنین دولتها در علم سیاست بنام ”دولت ملی” یاد میگردند. در کشور های جهان سوم هم که شمار زیاد آنها در سابق به زیر سلطۀ استعمار قرار داشتند، بالاثر تماسها و دسترسی جوانان به کتب و نشرات اروپائی، طرز تفکر ملی گرایی در حلقات روشنفکری آنها راه یافت. به این ترتیب باآنکه به سطح معین رشد اقتصادی و اجتماعی نایل نشده بودند، افکار ملی گرایی در میان منورین و رهبران آزادی خواه آنها رسوخ یافت. آنها با همین اندیشه در مبارزه علیه استعمار شتافتند و از هویت و استقلال ملی خود در برابر استعمار دفاع کردند که ملت افغانستان در جریان این مبارزه مقام شامخ و برجسته دارد.

3 – ”هویت ملی افغانها” چگونه به میان آمد؟

ملی گرایی افغانی را نمی توان با آنچه که در اروپا زیر اصطلاح ناسیونالیزم افاده میشود، مرادف دانست . گاهگاهی دیده میشود که بعضی ها، تفاوت فاحش میان زیربناهای اقتصادی در اروپا را با سطح زندگی جوامع رو به انکشاف درک نتوانسته و خواسته های ناسیونالیستی اروپائی را که از تفوق جویی های اقتصادی آنها نشأت میکند، با ملی گرایی افغانی که کاملأ انگیزۀ دفاعی دارد، مرادف میدانند. در حالیکه هردو پدیده نه تنها مشابهه و یامرادف نیستند، بلکه به شدت علیه همدیگر قرار دارند. ملی گرایی افغانی بازتابی است از ”هویت ملی افغانها”. این ملی گرایی در جنبش های پیهم مقاومت علیه مهاجمین بمیان آمده و نمو کرده است .ملی گرایی افغانی، تفکری است که موجب وحدت و یکپارچگی گروههای مختلف اجتماعی افغانستان شده، ماهیت تعرضی علیه کدام کشور خارجی را ندارد و هرنوع برتری جویی قوم و مذهب را در داخل و خارج افغانستان مردود میشمارد. انگیزه های ملی گرایی افغانها، همراه با تاریخ پر ازفراز و نشیب آنها قوام یافته و بر پایه ای دفاع از سرزمین و داشته های فرهنگی مردم این مرز و بوم استوار میباشد.

موقعیت جغرافیائی افغانستان خصلت خاص جیوستراتیژیک به این خطه داده و همیشه مشوق تاخت و تاز مهاجمین درین سرزمین گردیده است . بالمقابل، وضع طبعی کشور همیشه زمینۀ آنرا بوجود آورده است که رزمندگان افغان در عقب سخره های سخت، سنگر گرفته و بمقابل مهاجمین بتازند. همین رخداد ها سبب شده است که استقلال طلبی به خصلت بلامنازع مردم افغانستان مبدل شود. بی جهت نیست که تمثال های ازین خصلت در تمامی بیرق های تاریخی و ملی مردم افغانستان و در تمامی یادگارهای منقوش در مناره ها، ذریعه ای سمبول های رزم و پیکار انعکاس یافته است. همۀ این تصاویر روحیات ملی و استقلال طلبی افغانها را از گذشته ها تا امرور بیان مینماید.

به عقیدۀ بسا مورخین، روحیه ای مدافعوی مشترک بمقابل مهاجمین خارجی – علی الرغم تفاوتهای قومی و لسانی – ملت واحد افغان را بوجود آورد. مبارزات هوتکی ها در غرب افغانستان بمقابل تسلط صفوی ها و مبارزات روشانی ها در شرق بمقابل سلطه مغلها، مبین روحیات ملی افغانها بود. این مبارزات علاقمندی افغانها را به تشکیل یک ”دولت مستقل” در شروع قرن 18 تبارز داد. تا بالاخره این آرزو به زعامت احمد شاه بابا تحقق یافت و بسال 1747 دولت افغانستان تأسیس شد. گرچه این دولت ترکیب کاملأ قبایلی داشته و در شرایط عقب افتادۀ اقتصادی تأسیس شده بود، ولی توانست که علی الرغم توطئه ها و تجاوزات ویران کن استعمارگران روسی، انگلیسی، فرانسوی و معامله گریهای حکومات ایرانی، بازهم تجزیه نشده و بیرق ملی افغانها همیشه در اهتزاز باقی بماند. بمقابل این تجاوزات، مقاومت های ملی توأم با طرز تفکر افغانی در قلب و ذهن افغانها جا گرفت. اما آیدولوژی یک ”دولت ملی” در شروع قرن 20 از جانب اولین مشروطه خواهان و بعدأ جنبش”جوانان افغان” فورمولبندی شد. آ نها پیشتازان و نمایندگان فکری یک دولت ملی در افغانستان بودند. گرچه پخش این آیدولوژی بالاثر نبود یک رشد متوازن اقتصادی در محلات و سیاست نفاق افگنانه ای هیأت های حاکمه، سالهای زیادی به شهر کابل محدود مانده بود. ولی ملت افغان با درک عمیق از تاریخ پرتلاطم وطن شان و با الهام از اندوخته های فکری نیاکان آنها، مانند گذشته در کنار هم قرار داشتند. ”اتحاد در تاریخ و تفاهم نسبت به آینده” ملت افغان را بوجود آورد.

امروز بیش از هر وقت دیگر احساس میشود که ضرورت ترویج و تعمیق اندیشه ای ملی گرایی، بخاطر حفظ استقلال، هویت ملی و تمامیت ارضی به وظیفه ای تأخیر ناپذیر مردم افغانستان مبدل میشود. از نظر داخلی هم ترویج ”ملی گرایی افغانی” ضرور بوده و باعث ارتقاء جامعه میگردد. زیرا چنین اندیشه در نزدیک ساختن و همکاریهای باهمی تمام گروهها به سطح ملت مهم بوده و در جهت نیل به ”تشکل هویت ملی” نقش محوری دارد . بر اساس تیوری ”انتونی سمیت”، باید دکتورین ناسیونالیزم موجب تحقق چنان پروگرام سیاسی گردد که به ”خود مختاری ملی”، ”اتحاد ملی”و ”هویت ملی” بی انجامد.

با مطالعه ای اصول فوق معلوم میشود که چسپیدن به یک گروه نژادی، زبانی و مذهبی نه تنها ارتباطی با اندیشه ”ملی گرایی افغانی” ندارد، بلکه ذهنیت های منسوخ و ماقبل تاریخ معاصر در جهان را بطور لجوجانه مطرح میسازد .چنین تمایلات فکری، پروسه ای تکامل دولت موجود را به یک ”دولت ملی” و ”مدرن” تخریب نموده و گروهای کم شعور جامعه را در ضدیت با ”اتحاد ملی” و ”هویت ملی” میکشاند.

4 – چرا بعضی از وطنداران از مدار هویت ملی کنار میروند؟

دوری گزینی از ”هویت ملی” انگیزه ها و عوامل گوناگون دارد که از جمله می توان شاخص ترین آنرا اینطوربر شمرد:

ـــ چون آزادی قلم و مطبوعات در جامعه ای ما، گاهگاهی و آنهم بصورت قسمی در شهر های بزرگ بوجود آمده، ولی به زودی از میان رفته است. بنأ‌ بخاطر نبود نشرات و اطلاعات، گروههای مختلف اجتماعی عمومأ از مشکلات، امکانات و اندیشه های همدیگر به درستی اطلاع نداشته اند و آنچه میدانستند، تحریفی بود که از جانب خوانین و ملک ها به خورد آنها داده میشد. لذا اعوام الناس کدام موظعگیری مستقل نداشته و ذهنیت آنهارا، خان و ملک آنها تمثیل میکرد. در چنین وضع، تفاهم و یکپارچگی گروههای ازهم متمایز اجتماعی نیز در گرو همین چهره های متنفذ قرار داشت. این چهره ها بصورت طبعی، علاقمند همبستگی ملی نبودند و تلاش شان در جهت منزوی ساختن جمعیت زیر نفوذ شان از سایر وطنداران بود. تا با دوری گزینی مردم ما از همدیگر شان، مسایل و ذهنیت ها را مطابق خواست و میلان خود انعکاس بدهند. امروز در بسا نقاط افغانستان، جای آنها را مهره های دیگری بنام ”قوماندان” و ”رهبر” اشغال کرده است ولی همان سیاست منزوی سازی در ساحه ای نفوذ شان، کمافی السابق دنبال میشود .چنین انسانها به هر نامی که یاد شوند و یا به هرگونه ای که عمل کنند، در آخرین تحلیل نقش همگون دارند و آن عبارت از یک نقش ”حایل” در میان گروههای مختلف اجتماعی است. آنها نمی گذارند تا مردم با همدیگر شان نزدیک شوند و باهم بی آمیزند.

خوشبختانه امروز حوادث جاری در منطقه و جهان طوری سیر مینماید که بالاثر آن، مهره های”حایل” روزتا روز نقش خودرا از دست می دهند. زیرا در پرتو توسعه وسایل اطلاعات جمعی، افراد مربوط به گروههای مختلف اجتماعی بطور مستقلانه از خواست ها، نیاز ها و اهداف همدیگر مطلع می شوند. بکارگیری تکنالوژی های جدید در عرصه ای نشرات، زمینه ای آنرا بوجود می آورد تا بطور روز افزون، درک انسانها از محاصره مهره های ”حایل” رهایی یافته و در مدار یک شعور ملی و همگانی قرار بگیرد.

ـــ اگر همین وضع ادامه بیابد، دیر یا زود، مقیاس ها و موازین نفوذ در جامعه عوض میشود. در آن حالت مرزبندی ها و سد بندیهای ذهنی میان ملت افغان فرومیریزد و همپای این روند تکاملی، میتوان امیدوار بود که در آیندۀ نزدیک اگر یک نیروی سیاسی در پناه ”هویت ملی” قرار نداشته باشد، ناممکن است که حمایت توده های مردم را جلب نماید.

در جامعه ای کنونی افغانستان، دیده میشود که پس از سقوط رژیم طالبان، برخی از افراد و گروهها به قرارگرفتن در مدار هویت ملی روی آورده اند. زیرا تجارب تلخ گذشته، آنها را به این برگشت وامیدارد، اما موضعگیریهای قبلی و هراس از همدیگر هنوز هم از ذهن شان خارج نشده است .این هراس بی جا هم نیست. اما بالاثر وجود نیروهای خارجی در کشور، یک اطمینان نسبی آنها را تشویق مینماید تا در یک دستگاه واحد و ظاهرأ بخاطر اهداف مشترک عمل نمایند. به عبارت دیگراین افراد میخواهند که در مدار ”هویت ملی” قرار بگیرند، اما به خاطر بی اطمینانی نسبت به همدیگر، تعلقات و ”هویت های گروهی” خودرا حفظ مینمایند.

ـــ برخی دیگری ازین افراد، بخاطر نجات خود و گروه خود (با ترس از قوای مستقر شدۀ خارجی در کشور) به شرکت در یک سیستم دولتی تن داده اند. بدون آنکه روی کدام ”اصل ملی” با هم کنار آمده و به ”اصل منافع ملی” معتقد شده باشند. این افراد منتظر فرصت بوده و تا مساعد شدن زمینه برای از سرگیری تاخت و تاز گروهی خویش، خودرا در زیر چتر دولت قرار داده اند. تا از ضربات قدرتهای ذی دخل در امور افغانستان در امان بمانند. این دسته از افراد که هنوز هم از قدرت دفاعی و تشکیلاتی برخوردار میباشند، در مدت جریان همکاری شان با دولت، هیچگونه عمل قابل لمس در جهت منافع مشترک مردم ما انجام نداده اند. عملکرد آنها این انتباه را بوجود میآورد که هنوزهم سیاست های گروهی و تعقیب اهداف شخصی آنها، ازمسیر نیل به منافع همگانی فرسنگ ها، فاصله دارد.

ـــ دلیل که آنها در جهت مخالف منافع همگانی عمل مینمایند، این واقعیت را برملا میسازد که در پهلوی وابستگی آنها به قدرتهای مخاصم بیرونی، کسانی در رهبری ایشان قرار دارند که جوهر فرهنگی و اجتماعی خودرا از دست داده اند. چنین افراد در یک ”بی هویتی کامل” و یا ”بحران هویت” قراردارد. آنها متوجه موضعگیری و کارنامه ای مردم ستیزانه ای خود نبوده و بدون هرگونه تأمل و تعمق در اختیار مراکز دهشت افگنی قرار دارند.

ـــ درپهلوی کسانی که آگاهانه از مدار ”هویت ملی” میگریزند، کسانی دیگری هم وجود دارند که بخاطر کمبود شعوراجتماعی نمی خواهند از محدودۀ منفعت شخصی، گروهی، قومی و قبیله ای خود، پا را فراتر گذاشته و در پنای ”هویت ملی” قرار بگیرند. چنین افراد به کسب آگاهی عمومی و فراگیری تعلیم و تربیه ضرورت دارند.

ـــ همینطور تعداد زیادی از افغانهای تعلیم یافته که به وطن شان برگشته و حتی مقاماتی را بدست آورده اند، در بارۀ وطن شان مطالعات زیادی کرده و یا از محققان خارجی شنیده اند، اما از داخل کشور کدام اندوخته و برداشت دقیق ندارند. چنین افراد قادر نیستند تا هویت افغانی شان را در جامعه تبارز دهند. از همین جهت آنها در محیط افغانی بنام ”افغانهای خارجی” ملقب شده اند.

ـــ یک بخش از هموطنان ما، سالهاست که پس از برکنار شدن از قدرت در کشور های پیشرفته ای جهان رحل اقامت انداخته و به امید فرصتی روزشماری میکنند. تا چرخ تاریخ به عقب برود و آنها دوباره بر اریکه ای قدرت قرار بگیرند. با چنین ذهنیت، آنها در یک زمان گذشته زندگی میکنند. گذشته ای که در آن مفاهیمی چون ”اقتصاد ملی” و”وحدت ملی” در لفظ باقی ماند و نتوانست که به تهداب محکمی در جهت تقویه ای ”هویت ملی” افغانها مبدل شود.

ـــ بخشی دیگر افغانها که هنوز هم به گفت و شنود از طریق یک دیالوگ بین الافغانی حاضر نیستند، ترجیح میدهند تا به ارادۀ مردم خود وقع نگذاشته و بخاطر اصلاح امور به مراکز قدرتهای تصمیم گیری در اروپا و امریکا پناه ببرند. آنها به خرابی وضع اقتصادی و فساد در ادارۀ دولت انتقاد مینمایند، اما راه حل را در داخل وطن و با استفاده از میکانیزم پیش بینی شده در قانون اساسی جستجو نمی نمایند. یعنی بعوض آنکه خود شان یک سازمان و مشی روشن داشته باشند و بالوسیله ای آن در انتخابات شرکت نمایند و پس از اخذ آراء مردم در تعین سرنوشت آنها سهم بگیرند، راه را کوتاه ساخته و هنوز هم کمافی السابق این پیشنهاد را می نمایند: ”باید تعدادی زیادی از چهره های سرشناس باهم متحد شده و یکجا به فلان مقام در امریکا و یا اروپا مراجعه کنند و از آنمقام استدعاء نمایند که از اتکاء بر(جنگ سالارها) دست برداشته و به خود اینها که گویا چهره های کارکشته و مجرب اند، اتکاء شود”. این چنین افراد اولأ متوجه نیستند که قدرتهای مورد نظر شان بیشتر از خود اینها، از اوضاع افغانستان باخبر بوده و نمایندگان سیاسی و نظامی شان در تمام قضایای جاری وطن ما ذی دخل اند. ثانیأ چون توان و حوصله ای انجام کاری را در داخل وطن ندارند، با چنین پیشنهاد های غیر عملی و بی اثر، میکوشند که از خاطره ها فراموش نشوند ثالثأ شاید بخواهند که بدون درد سر و بدون شرکت در تعاملات داخل جامعه ای افغانی، به بسیار سادگی ”چپن آقای کرزی را از تن اش بیرون کرده و به شانه ای خود بی اندازند”. متوسل شدن به چنین یک طرزالعمل کودتا گرایانه، نه تنها دردی را دوا نمی کند، بلکه صراحتأ روحیه ای دوری گزینی آنها را از پروسه ای قوام یافتن مجدد ”هویت ملی” افغانها بر ملا میسازد.

5– ضرورت تدوین یک سیاست همه جانبه ای ملی:

هر کشور بصورت طبعی در برابر همسایه ها و مابقی جهان دارای یک سیاست تنظیم شدۀ ملی میباشد. چنین سیاست بر بنیاد منافع ملی و خواست همگانی استوار بوده و بر پایه ای ارزشها و عوامل تاریخی، جغرافیائی، اقتصادی وفرهنگی یک جامعه در طی مرور زمان بناء یافته و شکل می یابد.

در افغانستان، وجود چنین یک سیاست تنظیم شده، بالاثر دگرگونی های گونه گونه و پیهم و تداوم مداخلات خارجی همواره معروض نوسان و تغیر بوده است. در آوان جنگ سرد، وطن ما به کانون داغ تشنج مبدل شد و پس از ختم این جنگ، بازهم شرایط جدیدی برای تشنج بروز کرد. این شرایط عبارت از خلای قدرتی بود که پس از هم پاشیدن دولت اتحاد شوروی، در اطراف افغانستان به میان آمد. خلای مذکور، امکان مداخله ای مستقیم همسایه ها را ممکن ساخت. چون گروههای تنظیمی سالهای زیادی به حمایت مالی شیخ های عرب، در آغوش دو همسایه ای نیرومند (ایران و پاکستان) گذرانده و در مدار سیاستهای آنها قبلأ قرار داشتند، لذا پس از رسیدن به قدرت هم نتوانستند که وابستگی های سابقه را کنار گذاشته و با اتخاذ یک مشی مستقل در زیر لوای ”وحدت ملی” قرار بگیرند. متناسب با رقابت های ذات البینی هرسه قدرت (ایران، پاکستان و وهابیون عرب)، اختلاف در میان گروههای مورد حمایت آنها، شعله ورگردید. جای یک سیاست مستقل ملی را، علایق تنظیمی آنها گرفت که بالاثر این کشمکش، رعایت به اصل ”هویت ملی” از جانب این نیرو ها در حاشیه رانده شد.

ملی گرایی افغانی که قبل برین هم بالاثر عدم رشد اقتصادی و مداخلات خارجی انکشاف نتوانسته بود، اکنون در میان آتش گشایی های متقابل فرقه یی و گروهی به حالت محاصره ماند. در چنین حالت، جولانگاه برای خرابکاری های دو همسایه (ایران و پاکستان) وسیع و هموار گردید.

ایرانی ها مذهب اهل تشیع را منحیث پوشش امیال تاریخی و نژادی خود بکار گرفته، باشعار های به ظاهر مذهبی بمقابل پیروان سایر مذاهب در داخل افغانستان صف آرایی نمودند. همینطور پاکستان بغرض اضمحلال ”هویت ملی افغانها” ظاهرأ پوشش مذهب را بر رخ ”لشکر طالبان” کشیده و آنها را توظیف به تخریب آثار تاریخی و داشته های فرهنگی افغانها نمود.

”ملی گرایی افغانی” تکفیر گردید و روز تا روز هست و بود ملت افغانستان در اسارت مسلمانان تقلبی قرار داده شد. در دورۀ طالبان کشور افغانها عملأ به ساحات نفوذ طالبان و مخالفین آنها (جنوب و شمال) تقسیم شد. درین حالت منورین وطندوست افغان در حالتی بدی قرار گرفته و عرصه ای کاری برای آنها تنگتر از گذشته ها گردید. گرچه پس از سقوط طالبان، محدودیت ها بر منورین افغان قانونأ لغو شد ولی هنوز هم زمینه ای تبارز اندیشه های ملی محدود میباشد.

طوریکه در لابلای این نبشته مکررأ افاده گردید، هویت ملی بدون یک زیربنای مستحکم و سراسری اقتصادی، محافظت شده نمیتواند. متأسفانه قسمت قابل توجه کمکهای خارجی در سالهای اخیر، درین عرصه مصرف نشده و از طریق دلالان داخلی و خارجی در تحت پوشش ”سازمان های غیر دولتی” (10) کاملأدر بخش های روبنائی و استهلاکی صرف گردیده است. هکذا بالاثر نفوذ همین دلالان در ادارۀ دولت، تصدی های مربوط به سکتور دولتی، نه تنها ترمیم و آمادۀ بهره برداری نشده اند، بلکه به قصد فروش آنها به سرمایداران خارجی و قاچاقبران مواد مخدر، عمدأ به حالت بلا استفاده نگهداری میشوند.

مسئولین بخشهای اقتصادی، خلاف آنچه ادعا مینمایند، اساسات یک سیستم سرمایداری را طرح ریزی نتوانسته و در عوض زنجیری از تسلط مافیا و کمیشن کاران را بدور اقتصاد ملی افغانستان کشیده اند. آنها ازین حقیقت تغافل میورزند که مردم بی بضاعت افغانستان، همیشه از حمایت اقتصادی دولت وابسته بوده اند. بی نقش ساختن دولت و شعار خصوصی سازی تمام عرصه ها، نه تنها در جامعه ای عقب نگهداشته ای ما جهات انطباقی ندارد، بلکه جفا کاری صریح به مقابل وطن و وطنداران میباشد.

مسئولین امور، قادر به حمایه ای سرمایگذاری های کوچک و متوسط در عرصه ای تولید نیستند. این تشبثات بلافاصله پس از شروع به تولید، در زیر فشار ”دمپنگ” محصولات خارجی، بالخصوص پاکستان و ایران، توان رقابتی خودرا از دست میدهند. در نتیجه، نه تنها سیستم سرمایداری جابجا نمی شود، بلکه محلات ایجاد شدۀ کار هم نیست و نابود میشود.

افغانستان بخاطر نشیب ها و فراز های اراضی آن، زیادترین استعداد تولید برق آبی را دارد. اما دولت ناتوان نه تنها کار اعمار پروژه های سریع الثمر برق آبی را درمدت 14 سال اول روی دست نگرفت، بلکه بند های بزرگ تولید برق را هم پاک کاری و آماده ای بهره برداری نساخت.

دولت افغانستان بعوض استفاده از ظرفیت های موجود تولیدی و ایجاد ظرفیت های جدید، عمدأ به تورید هرگونه مواد مصرفی مبادرت میورزد که مضحک ترین آن وارد کردن برق از کشور های ترکمنستان و تاجکستان میباشد.

اگر همین پالیسی های اقتصادی دنبال شود، میتوان به صراحت ابراز کرد که پروسه ای تشکل ملت و پروسه ای استحکام ”دولت ملی” به عقب افتاده و کمبود ”وفاق ملی” از جانب دشمنان وحدت ملی افغانها مورد سؤ استفاده قرار خواهد گرفت.

دولت موجود افغانستان، گاهگاهی از انحلال قوای مسلح ملی که به ارادۀ ستیزه جویان هردو کشور همسایه صورت گرفت، اظهار تأسف مینماید. ولی تا هنوز در جهت استخدام مجدد منسوبین همان قوای مسلح هیچ گام عملی نبرداشته است. این حالت، تداوم پالیسی های قبلی و نفوذ هردو دولت (ایران و پاکستان) رادر ادارۀ فعلی افغانستان بازگو میکند. در ادامه یافتن این پالیسی، خواست ها و خصلت های حاکم گروهی نیز که بوسیله ای برخی چهره های ضد ”هویت ملی” تعمیل میشود، نقش استقامت دهنده دارد.

یک سیاست ملی به دست کسانی تحقق یافته میتواند که با اعتقاد به اندیشه ملی افغانی آراسته و در برابر مدافعان ”منافع و هویت ملی” تعصب نداشته باشند. ادارۀ فعلی دولت به یک ریفورم وتوظیف مامورین آگاه از منافع ملی افغانها و مستقل از زد و بند های قومی و فرقه یی نیاز دارد. تا با یک سیاست تدوین شدۀ ملی، مردم افغانستان را در برابر خرابکاران بی رحم، دفاع نموده بتوانند.

ختم

فهرست مأخذ

سال ۲۰۱۹ در جهان چه خبر است

جهان سال ۲۰۱۸ را با همه فراز و نشیب‌هایش از دیدار تاریخی کیم جونگ اون با دونالد ترامپ و شکست داعش تا هیجان جام جهانی فوتبال و ماجرای قتل هولناک جمال خاشقجی پشت سر گذاشته و با بیم و امید به سال پیش رو چشم دوخته است؛ بیمی که از هرج و مرج و رخدادهای پیش‌بینی نشده روزافزون در مناطق مختلف جهان می آید و آن را دستمایه ادامه راه خود قرار می‌دهد.

به گزارش ایسنا، سال ۲۰۱۸ اما هر چه بود، زمینه وقایعی را در حوزه‌های گوناگونی در سال ۲۰۱۹ ایجاد کرد که برخی قابل پیش بینی هستند و برخی غیر منتظره.

انگلیس که هیاهو و جنجال بسیاری را بر سر خروج از اتحادیه اروپا پشت سر گذاشته و شاهد دست و پنجه نرم کردن نخست وزیر خود با چالش‌های فراوانی در مسیر بریگزیت بوده، حالا منتظر آن است که در ۲۹ ماه مه و با فرا رسیدن موعد خروج از اتحادیه اروپا، سرانجام کار خود را ببیند.

دونالد ترامپ، رییس جمهور آمریکا و کیم جونگ اون، رهبر کره شمالی هم پس از توافق خلع تسلیحات هسته‌ای پیونگ‌یانگ که در ماه های اخیر با سستی پیش می‌رود و به باور برخی به بن بست خورده، احتمالا اوایل سال تازه میلادی برای دومین بار دیدار خواهند کرد و باید منتظر ماند و دید این دو رهبر حاشیه ساز جهان این بار با چه نتیجه‌ای از یکدیگر خداحافظی می‌کنند.

ترامپ اما کمی آن طرف‌تر در چین درگیر جنگی اقتصادی است. چین و آمریکا در ماه دسامبر و در حاشیه نشست گروه بیست به مصالحه کوچکی دست یافتند. ترامپ با به تاخیر انداختن افزایش تعرفه‌های کالاهای چینی که قرار بود از یکم ژانویه اجرایی شود، موافقت کرده و پیشنهاد مهلتی ۹۰ روزه را برای مذاکره با چین بر سر قراردادی تجاری مطرح کرد.

بنا به گزارش‌های منتشر شده، این مذاکرات در ماه ژانویه برگزار خواهند شد اما هیچ کس نمی‌داند گام بعدی این دو قدرت بزرگ اقتصادی در تقابل تجاری‌شان چه می‌تواند باشد و کار این نزاع به کجا می‌کشد.

۲۰۱۸ برای فرانسه و عربستان هم بالا و پایین زیادی داشت. قتل جمال خاشقجی، روزنامه‌نگار منتقد سعودی ولیعهد جوان عربستان را به دردسر بزرگی انداخت و خشم جهان را علیه او که برای گام برداشتن در راستای جاه طلبی‌های بزرگ‌ترش آماده می‌شد، برانگیخت و مساله نقش ریاض در وضعیت یمن را نیز با قدرت بیشتری مطرح کرد. اکنون باید دید بن سلمان می‌تواند در سال ۲۰۱۹ بخت را بیشتر با خود یار کند یا مغلوب موضع شدید جهان علیه اقداماتش می‌شود.

اعتراضات مردم فرانسه که با نارضایتی از طرح افزایش مالیات سوخت آغاز شد نیز تعطیلی بردار نیست و ظاهرا جلیقه زردها قصد ندارد حتی در سال نو از اعتراضات خود دست بکشند. امانوئل ماکرون، رییس جمهور فرانسه که بخش قابل توجهی از سال ۲۰۱۸ را برای مقابله با اعتراضات و اعتصاب‌های مردم کشورش صرف کرده، باید در سال جدید با جدیت بیشتری به دنبال راه چاره‌ای برای تسکین خشم این مردم معترض باشد.

انتخابات در جهان

۲۰۱۹ اما شاهد برگزاری انتخابات زیادی خواهد بود که مسلما نتیجه آن‌ها در تعیین سمت و سوی جهان تاثیرگذار می‌باشند. در ادامه به تفکیک قاره به ذکر برخی از این رای گیری‌ها می‌پردازیم:

آفریقا

انتخابات ریاست جمهوری گینه بیسائو، ژانویه

انتخابات سراسری نیجریه، ۲۴ فوریه

انتخابات ریاست جمهوری سنگال، ۲۴ فوریه

همه‌پرسی لیبی، فوریه

انتخابات پارلمانی و ریاست جمهوری لیبی، پس از برگزاری همه‌پرسی

انتخابات ریاست جمهوری الجزایر، ۱۷ آوریل

انتخابات سراسری مالاوی، ۲۱ مه

انتخابات پارلمانی چاد، ماه مه

انتخابات سراسری موزامبیک، ۱۵ اکتبر

انتخابات سراسری بوتسوانا، اکتبر

انتخابات سراسری نامیبیا، اکتبر

انتخابات پارلمانی تونس، اکتبر

انتخابات ریاست جمهوری تونس، دسامبر

انتخابات ریاست جمهوری موریتانی، اواسط ۲۰۱۹

انتخابات سراسری آفریقای جنوبی

آسیا

همه‌پرسی تصویب قانون اساسی منطقه خودمختار بانگسامورو، ۲۱ ژانویه

انتخابات محلی ترکیه، ۳۱ مارس

انتخابات پارلمانی مالدیو، مارس

نخستین انتخابات سراسری اندونزی، ۱۷ آوریل

انتخابات ریاست جمهوری افغانستان، ۲۹ تیر ۱۳۹۸

انتخابات سراسری هند، آوریل و مه

انتخابات سراسری منطقه خودمختار مسلمانان‌نشین میندانائو، ۹ مه

انتخابات سراسری فیلیپین، ۱۳ مه

انتخابات مجلس مشاوران ژاپن، ژوئیه

انتخابات پارلمانی ازبکستان، دسامبر

انتخابات سراسری کره شمالی

اروپا

انتخابات پارلمانی استونی، سوم مارس

انتخابات ریاست جمهوری اسلواکی، ۹ مارس

انتخابات ریاست جمهوری اوکراین، ۳۱ مارس

انتخابات سراسری آندورا، مارس

انتخابات پارلمانی فنلاند، ۱۴ آوریل

انتخابات پارلمان اروپا، ۲۳ تا ۲۶ مه

انتخابات فدرال، پارلمانی و منطقه‌ای بلژیک، ۲۶ مه

انتخابات منطقه‌ای اسپانیا، ۲۶ مه

انتخابات ریاست جمهوری لیتوانی، ماه مه

انتخابات سراسری دانمارک، ۱۷ ژوئن

انتخابات میان دوره دومای روسیه، هشتم سپتامبر

انتخابات پارلمانی یونان، ۲۰ اکتبر

انتخابات فدرال سوییس، ۲۰اکتبر

انتخابات پارلمانی اوکراین، ۲۷ اکتبر

انتخابات پارلمانی پرتغال، اکتبر

انتخابات پارلمانی لهستان، نوامبر

انتخابات ریاست جمهوری ‌رومانی، نوامبر یا دسامبر

انتخابات ریاست جمهوری کرواسی، دسامبر

انتخابات ریاست جمهوری لتونی

انتخابات ریاست جمهوری مقدونیه

 انتخابات ریاست جمهوری ‌مالت

آمریکای مرکزی و شمالی

انتخابات ریاست جمهوری السالوادور، ۳ فوریه

همه‌پرسی مناقشه ارضی بلیز، ۱۰ آوریل

انتخابات سراسری پاناما، پنجم مه

انتخابات سراسری گواتمالا، ۱۶ ژوئن

انتخابات فدرال کانادا، ۲۱ اکتبر

انتخابات پارلمانی هائیتی، اکتبر

انتخابات پارلمانی جمهوری دومینیکا، دسامبر

آمریکای جنوبی

انتخابات سراسری آرژانتین، ۲۷ اکتبر

انتخابات سراسری بولیوی، اکتبر

انتخابات سراسری ارگوئه، اکتبر

خاورمیانه

انتخابات پارلمانی اسرائیل، ۹ آوریل

انتخابات مجلس شورای عمان، اکتبر

انتخابات شورای ملی قطر، اکتبر

اقیانوسیه

انتخابات فدرال استرالیا، ماه مه

نشست‌ها و کنفرانس‌های بین‌المللی

نشست‌ها و کنفرانس‌ها اما دیگر رویدادهای مهم بین‌المللی هستند که طی آن‌ها تصمیمات مهمی برای آینده جهان گرفته می شود. مقامات کشورهای جهان هر ساله در چنین رویدادهایی که در چارچوب‌های گوناگون برگزار می‌شوند، شرکت می‌کنند تا به نمایندگی از ملت خود در راستای اهداف و منافع آن کشور گام بردارند. از جمله مهم‌ترین این نشست‌ها که قرار است در سال ۲۰۱۹ برگزار شوند، می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:

نشست آینده انرژی جهان، امارات (ابوظبی) ۱۴-۱۹ ژانویه

نشست اتحادیه آفریقا، مصر، ژانویه

سی و ششمین نشست اتحادیه کشورهای عربی، تونس، آوریل

صد و هفتاد و ششمین نشست اوپک، اتریش (وین)، آوریل

سی و چهار نشست آ سه آن، تایلند، آوریل و مه

چهاردهمین نشست گروه بیست، ژاپن (اوساکا)، ۲۸-۲۹ ژوئن

سی‌امین نشست سران ناتو، بلژیک (بروکسل)، ۲۲ ژوئیه

یازدهمین نشست گروه بریکس (BRICS)، برزیل، ژوئیه

چهل و پنجمین نشست گروه هفت، فرانسه، ۲۵-۲۷ اوت

کنفرانس آب و هوایی سازمان ملل، شیلی، ۲۳ سپتامبر

سی و پنجمین نشست آسه آن، تایلند، اکتبر و نوامبر

سی و یکمین نشست سازمان همکاری‌های اقتصادی آسیا–اقیانوسیه (اَپک)، شیلی، ۱۶-۱۷ نوامبر

هجدهمین نشست جنبش عدم تعهد (NAM)

چهاردهمین نشست شرق آسیا، تایلند

چهاردهمین نشست سازمان همکاری‌های اسلامی، گامبیا

رقابت‌های ورزشی

در سال میلادی پیش رو همچنین رویدادهای ورزشی بسیاری در رشته‌های گوناگون برگزار خواهند شد که از جمله این رقابت‌ها می‌توان به جام جهانی کشتی فرنگی اشاره کرد که نوامبر و دسامبر ۲۰۱۹ در ایران برگزار خواهد شد. دیگر رویداد مهم ورزشی ۲۰۱۹، جام ملت‌های آسیا است که طی آن تیم‌های ملی فوتبال برگزیده آسیایی به مصاف هم می‌روند. این رقابت‌ها هر چهار سال یک بار برگزار می‌شوند و میزبانی این دوره از مسابقات را امارات بر عهده دارد. نخستین بازی این رویداد مهم ورزشی پنجم ژانویه و با تقابل تیم‌های ملی امارات و بحرین در ورزشگاه ”زاید” ابوظبی برگزار خواهد شد.

رویدادهای هنری

در زمینه هنری اما طبق روال هر سال، رویدادهای هنری متفاوتی در سراسر جهان برگزار می‌شوند. دوسالانه ونیز که یکی از مهم‌ترین رویدادهای هنری جهان است، هر دو سال یک بار در شهر ونیز ایتالیا برگزار می‌شود و امسال برای بیست و هشتمین دوره میزبان آثاری از هنرمندان سراسر جهان در رشته‌های گوناگون هنری خواهد بود.

جشنواره‌های بین‌المللی سینمایی دیگر شاخه رویدادهای هنری هستند که شاید جذابیت بیشتری برای مردم جهان داشته باشند. ایران هم که در سال‌های اخیر شاهد موفقیت ساخته‌های ایرانی در این جشنواره‌ها بوده، علاقه بیشتری به رصد وقایع این رویدادهای سینمایی دارد که از جمله مهم‌ترین‌ آن‌ها که به صورت سالانه و روتین برگزار می‌شود، می‌توان به برگزاری مراسم اهدای جوایز گلدن گلوب (هفتم ژانویه در کالیفرنیا آمریکا)، جشنواره بین‌المللی برلین (۹ تا ۱۴ فوریه در برلین آلمان)، اهدای جوایز اسکار (۲۴ فوریه، کالیفرنیا آمریکا)، جشنواره فیلم کن (۱۴ تا ۲۵ مه در کن فرانسه) و جشنواره بین‌المللی فیلم ونیز (۲۸ اوت تا ۷ سپتامبر در ونیز ایتالیا) اشاره کرد.

 

پیش‌بینی تحلیل‌گران درباره رویدادهای جهان در سال ۲۰۱۹

جهان وارد سال جدید میلادی سرشار از بیم و امیدها می‌شود و خاورمیانه با بحران‌های موجود که از سال‌های گذشته گریبانگیر اوست، دست و پنجه نرم می‌کند؛ بحران‌هایی که به نظر می‌رسد از چارچوب‌های بین‌المللی پیچیده خود جدا نیستند.

به گزارش ایسنا، سایت شبکه خبری الجزیره در گزارشی به پیش‌بینی‌ها درباره رویدادهای جهان به خصوص خاورمیانه در سال جدید میلادی پرداخته و در این باره از نظرات و تحلیل‌های تحلیلگران برجسته‌ جهان درباره تحولات ۲۰۱۹ سوال کرده است که به شرح ذیل است :

حسام شاکر، مشاور رسانه‌ای و تحلیل‌گر امور اروپا درباره رویدادهایی که ممکن است در سال جدید میلادی روی دهند، می‌گوید: دونالد ترامپ، رئیس جمهوری آمریکا به تسخیر جهان با توئیت‌ها و مواضع جنجالی خود در سال ۲۰۱۹ نیز ادامه خواهد داد، این امر تقابل میان شرکای واشنگتن و هم‌پیمانانش از جمله اروپایی‌ها را بیشتر خواهد کرد؛ اروپایی‌هایی که مجبور خواهند شد هزینه بیشتری به پیمان آتلانتیک شمالی (ناتو) پرداخته و خسارت‌هایشان را در اثر اقدامات یکجانبه ترامپ بر صادراتشان محاسبه کنند. در سال جدید همچنین جنگ تجاری میان واشنگتن و پکن به طور خاص و میان هفت کشور بزرگ صنعتی یعنی کانادا، فرانسه، آلمان، ایتالیا، ژاپن، انگلیس و آمریکا به طور کلی تشدید خواهد شد و جهانی‌سازی اقتصاد را با سؤالاتی مواجه خواهد کرد.

او می‌افزاید: در واقع در سال ۲۰۱۹ شاخص‌های فرصت پیروزی ترامپ برای بار دوم در انتخابات ریاست‌جمهوری کشورش در سایه پرونده قضایی ارتباطش با روسیه، درگیری‌هایش با کنگره و عملکرد داخلی‌اش ترسیم خواهد شد. همچنین ترامپ به سیاست خود درباره کشورهای عرب حاشیه خلیج فارس تحت عنوان ”در برابر حمایت، هزینه‌اش را بپردازید” با قراردادهای صدها میلیاردی دلاری به همراه دیکته‌های سیاسی اکتفا نخواهد کرد. واشنگتن در عین حال تلاش خود را برای تحمیل طرح ”معامله قرن” در مورد بحران فلسطین به صورت بسته تکمیلی بدون شرط یا به صورت مجزا همانطور که از سال ۲۰۱۷ بوده، ادامه می‌دهد و براساس شرایط عینی منطقه و آمادگی شرکا و وکلا در فلسطین و کشورهای عربی برای پاسخ‌گویی امتیازاتی ارائه خواهد شد و سیاست تحمیل خواسته‌ها پس از انتخابات پارلمانی اسرائیل در ماه آوریل ادامه خواهد داشت.

عماد آبشناس، خبرنگار ایرانی هم در خصوص احتمال وقوع بحران مالی جهانی، با یادآوری بحران‌های اقتصادی که منجر به وقوع دو جنگ جهانی اول و دوم شد، پیش‌بینی کرد، تعدادی از کشورهایی که امروز شامل تحریم اقتصادی شده‌اند مانند ایران، قطر،‌ روسیه، چین و حتی اتحادیه اروپا ممکن است در اثر این تحریم سامانه‌های مالی جدیدی تشکیل دهند. بنابراین خروج کشورهای بزرگ از سیستم مالی که براساس دلار آمریکا عمل می‌کنند موجب افزایش بدهی آمریکا و انعکاس فشار بر کشورهایی که با دلار معامله می‌کنند، شده و ممکن است بحران مالی جهانی جدیدی به وجود آورد.

محمود الجوادی، مشاور ائتلاف جهانی مصری‌ها در خارج هم پیش‌بینی می‌کند: برخی کشورها مانند یمن،‌ سودان، موریتانی و بحرین تحت فشار عربستان روابط خود را با اسرائیل عادی کنند و ریاض با تاخیر به عادی‌سازی روابط بپردازد تا نشان دهد که پس از عادی شدن روابط اکثر کشورها، با رژیم صهیونیستی روابطش را عادی کرده است. عربستان پیش از برگزاری نشست سران کشورهای عضو شورای خلیج فارس و آمریکا اوایل ۲۰۱۹، کشورهای عضو شورای همکاری خلیج فارس را با هدف تلاش برای رفع شکاف میان کشورهای خلیج فارس تحت فشار قرار می‌دهد. استقبال کشورهای عربی از عادی‌سازی روابط با اسرائیل به ضرر این رژیم خواهد بود، زیرا این اقدام موجب می‌شود میانگین تجزیه ساختار سیاسی و نژادی اسرائیل افزایش یابد و کشورهای عربی که به دنبال عادی‌سازی روابط هستند در حقیقت می‌خواهند روابط خود را با دولت آمریکایی – صهیونیستی بهبود دهند و این هدف امروز نسبت به این ۷۰ سال روشن‌تر شده است؛ مساله‌ای که رژیم صهیونیستی را صرفا به دفتر منطقه‌ای میانجی‌گری بدل می‌کند و قدرت باور به سرزمین میعاد، جانفشانی به خاطر آن و ارزش جنگ ماهیتی تاریخی و وجهه اسرائیل در زمینه‌های جهانی‌سازی، سرمایه‌گذاری و نهادهای دولتی را از جامعه اسرائیل سلب می‌کند.

عصام عبدالشافی، رئیس آکادمی روابط بین‌الملل می‌گوید: با توجه به بسته جدید شروط صندوق بین‌المللی پول که بازتاب منفی بر اوضاع اقتصادی مصر خواهد گذاشت و ارتباط آن با خصوصی‌سازی و بازسازی ساختار منابع انسانی در سازمان‌های دولتی، وضعیت سیاسی و اقتصادی مصر در سال ۲۰۱۹ بدتر از گذشته خواهد شد، تا جایی که دولت تلاش می‌کند نیروی کارش را کم کند و همین مساله منجر به اختلالات اجتماعی شدیدی می‌شود. این مساله علاوه بر تقویت سیستم قدرت و تضمین ادامه آن پس از اتمام اقدامات اصلاح قانون اساسی ۲۰۱۴ است که پس از کودتای نظامی برای بررسی ابقای عبدالفتاح سیسی، رئیس جمهوری مصر بر این پست تا زمان مرگش تصویب شد. در این راستا، ۲۰۱۹ ادامه ناکامی بزرگ پرونده شبه جزیره سینا براساس سیاست‌های سیستماتیک دولت برای تخلیه ساکنان آن و ادامه نقض‌ها علیه شهروندان این شبه جزیره با هدف تکمیل اقدامات اجرایی برای اجرای طرح آمریکایی معامله قرن خواهد بود. دولت مصر قبلا هم دو جزیره تیران و صنافیر را در سال ۲۰۱۶ در راستای خدمت به منافع اسرائیل به عربستان بخشید و علائم آن در اعلام تاسیس ائتلاف ”دریای سرخ” (ناتوی عربی) میان تعدادی از کشورهای عربی در حال آشکار شدن است که هدف از این ائتلاف پیوستن رسمی اسرائیل به آن است.

محمد المنشاوی، تحلیل‌گر مقیم واشنگتن پیش‌بینی می‌کند، سال ۲۰۱۹ اتفاقات چشمگیر سیاسی بی‌سابقه‌ای در تاریخ آمریکا به ویژه همراه با آغاز فعالیت‌های انتخابات ریاست جمهوری شاهد خواهد بود و دموکرات‌های کنگره تلاش خواهند کرد از طریق ممانعت از ساخت دیوار مرزی، همانگونه که ترامپ در تبلیغات انتخاباتی خود وعده کرده بود، مشروعیت او را زیر سوال ببرند؛ مساله‌ای که ممکن است شانس او را در انتخابات ۲۰۲۰ کم کند و ترامپ در داخل حزب خود، حزب جمهوری‌خواه برای رقابت در این انتخابات با چالش‌هایی غافلگیر خواهد شد. در صورتی که گزارش رابرت مولر، بازرس ویژه آمریکا در پرونده احتمال مداخله روسیه در انتخابات ریاست جمهوری ۲۰۱۶، تبانی شخصی ترامپ با طرف‌های روس یا اطلاع ترامپ از تبانی افراد دیگر در کمپینش را اثبات کند، ممکن است نتایج چشمگیری در پی داشته باشد؛ مساله‌ای که نیازمند آغاز اقدامات برای برکناری او خواهد بود.

به نظر این تحلیل‌گر، حتی اگر طرح معامله قرن موفقیت آمیز نباشد که قرار است ترامپ آن را پس از انتخابات پارلمانی اسرائیل مطرح کند، واشنگتن و نهادهای آن برای تسریع در عادی‌سازی روابط کشورهای عربی با اسرائیل فشار خواهند آورد.

کنگره و به ویژه مجلس نمایندگان که دموکرات‌ها بر آن کنترل دارند، به تحقیقات خود درباره روابط مشکوک میان ترامپ و عربستان و موضع‌گیری او درباره محمد بن سلمان، ولیعهد عربستان و مسؤول دانستن او در قتل جمال خاشقجی، روزنامه‌نگار و منتقد سعودی ادامه خواهند داد، ترامپ در برابر سازمان‌های اطلاعات و فشارهای کنگره و اعتراف به مسؤولیت ولیعهد سعودی در قتل خاشقجی تسلیم خواهد شد اما این مساله به معنی براندازی خودکار بن سلمان نخواهد بود و این تصمیم باید در ریاض اتخاذ شود.

ابراهیم العلبی، روزنامه‌نگار سوری نیز می‌نویسد: با توجه به شاخص‌ها پیرامون شتاب برای عادی‌سازی روابط با اسرائیل به ویژه از سوی محور عربستان – امارات، پیش‌بینی می‌شود ۲۰۱۹ شاهد انجام اقدامات دیگر و احتمالا برقراری روابط دیپلماتیک و افتتاح سفارت‌خانه‌ها در اراضی اشغالی دست کم از سوی بحرین، امارات و عربستان باشیم. تسریع در عادی‌سازی روابط با اسرائیل با معامله قرن مرتبط است که دولت آمریکا همه تلاش خود را می‌کند تا به هر طریق ممکنی آن را تصویب کند. پیش‌بینی می‌شود این طرح به صورت علنی اعلام شده و مذاکرات درباره آن در سال ۲۰۱۹ بدون تصویب آن در این سال را در پی داشته باشد.

او می‌گوید: سوریه در سال جدید شاهد عملیات نظامی جدید ترکیه چه در منبج یا تل‌ابیض یا راس‌العین یا در همه آن‌ها همزمان یا به صورت متوالی خواهد بود و این براساس این فرضیه است که ترامپ می‌خواهد با ترکیه برای انجام تصمیم خروج نیروها از سوریه هماهنگی کند؛ فرضیه‌ای که احتمالش بیشتر است. در کل روشن است که اقدامات پشت پرده‌های تصمیم کشورهای عربی برای تقلیل مشکل پرونده سوریه در جریان است و پیش‌بینی می‌شود ۲۰۱۹ شاهد تولد تدریجی ائتلاف جدیدی میان محور عربستان – امارات و دولت بشار اسد،‌ رئیس جمهوری سوریه با هدف مقابله با خطر ترکیه و شعار جدایی اسد از ایران باشیم.

این کارشناس می‌افزاید: به نظر نمی‌رسد که بحران قطر شاهد تحول محسوسی چه در عرصه پیچیده شدن این بحران یا حل آن باشد به احتمال قوی در سال ۲۰۱۹ شاهد کاهش نسبی سطح درگیری‌های شدید میان دو طرف بحران باشیم.

یاسر محجوب، نویسنده و از شخصیت‌های آکادمیک سودان در تحلیلی آورده است، به نظر می‌رسد صحبت از سرنوشت عمر البشیر، رئیس جمهوری سودان با استناد به اعتراضات مردمی اخیر بدون پرداختن به پیش‌زمینه‌ها و دلایل آن اعتباری نداشته باشد، تصور گذر از بحران اقتصادی بدون راه‌حل‌های سیاسی ممکن نیست اما دولت حاکم تنها راه‌حل مقابله با تظاهرکنندگان را با اتهام‌های خیانت، مزدوری، محول کردن ضعف‌های اقتصادی به قضا و قدر الهی و تحریم‌های آمریکا در کنار وعده‌ها درباره راه‌حل‌های شفاف آتی درباره بودجه ۲۰۱۹ این کشور، راه‌حل امنیتی می‌داند. دولت سودان در این وضعیت پیش‌ آمده، ابتکار عمل را از دست داده و در برابر دو گزینه قرار دارد یا باید با مردم مقابله کند و یا به مطالبات آنها رسیدگی کند اما گویی خیابان‌های خارطوم به پادگان نظامی بدل شده و این امر طبیعی نیست و موجب ضعف نیروهای امنیتی و توقف چرخه اقتصاد خواهد شد همچنین ادامه تظاهرات موجب می‌شود کشورهای دیگر نسبت به قدرت حاکم و توانایی آن بر اداره کشورش تردید کنند و همین مساله این کشورها را به مداخله در امور داخلی سودان ترغیب خواهد کرد.

این نویسنده معتقد است، با تشدید اعتراض‌ها تا حد درخواست برای رفتن البشیر، ممکن است سرنوشت او غم‌انگیز باشد مگر اینکه تعاملش را با این تحولات بهتر کند و اگر فرصتی برای باقی ماندن بر سر قدرت داشته باشد، این فرصت تنها در دوره انتقالی خواهد بود که حکومت در این دوره با حکومت‌هایی که البشیر در طول سه دهه شکل داده، کاملا متفاوت خواهد بود. این اقدام هم تنها پس از تحرک سیاسی سریع و فوری صورت خواهد گرفت، تحرک سیاسی راه‌حل‌های قانع‌کننده‌ای ارائه می‌کند و با فراهم شدن گفتمان سیاسی روشن و با لحن تند،‌ زخم‌های دردناکی بر پیکره هرم قدرتی سودان وارد خواهد شد.

طارق نافع المطیری، نویسنده و تحلیل‌گر کویتی می‌گوید،‌ بحران قطر از همان آغاز بزرگ بود و معلوم شده که این اختلاف به برخی مطالبات از سوی کشورهای محاصره‌کننده محدود نمی‌شود بلکه این مطالبات تنها پوششی بر نیت‌های حمله نظامی به قطر است؛ مساله‌ای که این کشور را وادار می‌کند برای دفاع از خود تدابیر لازم را اتخاذ کند. با وجود درخواست‌های آمریکا برای حل این بحران، این کشور به دو دلیل وجود نوسان در این موضع و عدم اعتماد آمریکا به دو طرف بحران و بی‌ثباتی ترامپ و کاخ سفید، موضع بی‌طرفی را اتخاذ کرده است. بنابراین به دلیل شدت و عمق بحران مذکور و زاویه دید طرف‌ها که مرحله اختلاف را پشت سر گذاشته و وارد مرحله خصومت شده‌اند و پس از خنثی بودن و تعطیلی دولت آمریکا به عنوان یک عامل موثر در سیاست‌های کشورهای عرب حاشیه خلیج فارس به نظر می‌رسد که این بحران در سال ۲۰۱۹ هم ادامه خواهد داشت و امیدی برای حل آن وجود ندارد.

احسان الشمری، رئیس مرکز ایدئولوژی سیاسی عراق معتقد است، تغییری در سطح سیاسی عراق در طول ۲۰۱۹ ایجاد نخواهد شد، انسداد سیاسی ادامه خواهد داشت و دولت با چالش تکمیل کابینه و فشارهای احزاب روبرو خواهد شد که به دنبال اثبات سهمیه‌بندی و تبدیل نهادهای دولت به بخش خصوصی هستند. دولت عراق ممکن است با سدهایی برای عدم اجرای برنامه‌های خود روبرو شود و پارلمان به صحنه‌ای برای تسویه حساب‌ها تبدیل خواهد شد و بر قانون‌گذاری یا ارائه خدمات و مبارزه با فساد تاثیر خواهد گذاشت. اما درباره روابط بغداد با اقلیم کردستان عراق چالش‌های بسیاری وجود دارند که نیازمند حل براساس قانون اساسی هستند و نفت، کرکوک، پیشمرگ‌ها و وظایف نیازمند امتیازدهی‌اند.

وی پیش‌بینی کرد، به دلیل وجود جنگ سرد میان تهران و واشنگتن عراق با چالش بزرگ دیگری در حفاظت از توازن خارجی مواجه شود. اوضاع اقتصادی این کشور هم در گرو تزلزل قیمت نفت است که بر زندگی شهروندان و افزایش میزان بیکاری و فقر در سایه عدم سرمایه‌گذاری خارجی و عدم توانایی بخش خصوصی برای پر کردن شکاف تاثیر خواهد گذاشت.

عارف العبید، استاد رشته علوم سیاسی درباره تحولاتی که ممکن است در سال جدید میلادی روی دهد، گفت، درگیری بر سر ادلب میان ترکیه و روسیه به دلیل نزدیکی این شهر به مناطق ساحلی تشدید خواهد شد واین درگیری بخشی از راهبرد ترکیه و نقش این کشور در آینده سوریه باقی خواهد ماند بنابراین ترکیه به آسانی از درگیری رهایی نخواهد یافت و اگر روسیه به دنبال خیانت به آنکارا از طریق روند سیاسی مورد توافق در آستانه باشد، می‌تواند از طریق درگیری بر سر ادلب معادله را برهم زند. ترکیه بر مناطق مرزی کردنشین کنترل خواهد یافت و کنترل رقه و دیرالزور را پس از خروج نیروهای آمریکا به روسیه واگذار خواهد کرد.

وی می‌افزاید: در غرب هم خطر راست‌گراهای تندرو به دلیل سیاست‌های ریاضتی، سوءاستفاده از بحران آوارگان و حمایت روسیه از این اقدامات افزایش خواهد یافت که بزرگترین خطر بر آینده اروپاست. در خاورمیانه نیز درگیری برای کنترل بر منابع گاز تشدید خواهد یافت و دشمنان دیروز از طریق همکاری مصر، یونان، قبرس و اسرائیل علیه ترکیه تبدیل به هم‌پیمانان امروز می‌شوند اما روسیه در راستای حفاظت از منافع خود علیه این ائتلاف با ترکیه هم‌پیمان می‌شود تا طرح انتقال خط لوله‌ گاز از راه دریا به اروپا را ناکام گذارد و درگیری به دلیل ناکامی تعیین بسته‌های اقتصادی هر کشوری و تمایل شرکت‌های جهانی برای سوءاستفاده از گاز منطقه زیاد خواهد شد.

یاسین التمیمی، تحلیل‌گر سیاسی یمن هم معتقد است، پایان ۲۰۱۸ تحولات مهمی برای یمن به همراه داشت و مارتین گریفیث، نماینده سازمان ملل در یمن توانست روند سیاسی را آغاز کند که در وهله اول بیانگر این است که سازمان ملل شاید یمنی‌ها را به مسیر صلح بازگرداند که گزینه ضروری برای طرف‌های درگیر است اما خطرناک‌ترین دستاورد او شاید اداره اوضاع و اتفاقات قبل از واگذاری ماموریت حفظ آتش‌بس در الحدیده به سازمان ملل باشد. این مساله این اعتقاد را به وجود می‌آورد که جنگ عربستان و امارات در یمن به آن نقطه پایانی که هم‌پیمانانشان در دولت مستعفی انتظار دارند ختم نمی‌شود. اگر محدویت‌ها علیه ریاض همچنان در سایه تنش‌های غرب ادامه داشته باشد، شاهد تحولات جدیدی در یمن خواهیم بود مانند خلاصی از عبد ربه منصور هادی، رئیس جمهوری مستعفی یمن و قدرتش، پایان جنگ با نتایج نامشخص، باز ماندن پرونده‌های درگیری با مداخله‌ها برای شکستن انحصار نفوذ عربستان و امارات همراه خواهد بود و این در نهایت شکست منطقه‌ای دیگر بوده و برای ریاض بسیار خطرناک خواهد بود.

 

 

سال ۲۰۱۹: آیا فاشیسم اروپا را تسخیر خواهد کرد؟

رادیوزمانه : اروپا به شکلی خزنده در حال پیمودن مسیری است که برزیل با انتخاب جائر بولسونارو به عنوان رئیس جمهور جدید طی نمود. در برزیل، برای اولین بار در تاریخ در روز ۲۸ اکتبر ۲۰۱۸ یک نامزد فاشیست با رأی قاطع اکثریت به قدرت رسید. آیا این سرنوشت اروپا نیز خواهد بود؟ آیا راست افراطی و پوپولیسم مهاجرستیز، قاره سبز را در سال ۲۰۱۹ تسخیر خواهد کرد؟

پس از تشکیل دولت ائتلافی حزب راست افراطی لیگ شمال و پوپولیست‌های پنج ستاره در ایتالیا، در انتخابات پارلمانی سپتامبر ۲۰۱۸ سوئد، حزب راست افراطی و مهاجرستیز «دموکرات‌های سوئد» به طرزی بی‌سابقه و نگران‌کننده موفق به کسب ۱۷,۶درصد آرا شد.

در ماه اکتبر، پلیس آلمان از کشف یک کمیته ترور و وحشت با نام «انقلاب کمنیتس»، متشکل از گروهی از جوانان با گرایش راست افراطی، خبر داد. کمنیتس همان شهری است که سال گذشته در آن هزاران نفر از هواداران راست افراطی با نمایش علامت سلام هیتلری دست به تظاهرات زدند.

در همین ماه، برای اولین بار حزب راست افراطی آلترناتیو برای آلمان برای نخستین بار وارد مجلس قانونگذاری ایالت هسن در آلمان شد. حزب آلترناتیو برای آلمان هم‌اکنون سومین حزب بزرگ حاضر در مجلس فدرال آلمان (بوندستاگ) است.

در ماه نوامبر، هزاران نئوفاشیست لهستانی با شعار «خدا، شرف، میهن» به مناسبت صدمین سالگرد تأسیس این کشور به خیابان آمدند و در ابتدای ماه دسامبر، در اسپانیا، برای نخستین بار از زمان پایان حکومت دیکتاتوری فرانکو در سال ۱۹۷۵، یک حزب راست افراطی، حزب وکس، وارد مجلس محلی یکی از مناطق این کشور شد: مجلس اندلس، منطقه‌ای که ساکنانش به طور سنتی طرفدار سوسیالیست‌ها هستند و به سوسیالیست‌ها رأی می‌دادند.

علاوه بر ایتالیا، راست افراطی در دولت ائتلافی کشورهای اتریش، فنلاند، بلغارستان و اسلواکی حاضر است؛ در اسلواکی در ائتلاف با یک حزب چپ!

امروز در مجارستان ویکتور اوربان، کارتن‌خوابی و بی‌خانمانی «جرم» تلقی می‌شود. در این کشور، تمایز میان راست و راست افراطی مطلقاَ معنای خودش را از دست داده است.

در اسلوونی، آندره سیسکو، رهبر حزب راست‌گرای «اسلوونی متحد» یک میلیشیای نظامی برای ایجاد امنیت و نظم عمومی و محافظت از مرزها علیه مهاجران تشکیل داده است.

ایرلند و لوکزامبورگ تنها کشورهای اروپایی‌اند که در آنها خبری از حضور راست افراطی در صحنه سیاسی نیست.

بحران اقتصادی (و متعاقباً سیاست‌های نئولیبرال و ریاضتی تحمیلی از جانب اتحادیه اروپا)، بحران امنیت (و بحران تشدید احساس هویت ملی و بحرانی شدن مسأله مهاجران)، و نهایتاً بحران نظام نمایندگی سیاسی پارلمانی (و متعاقباً رشد پوپولیسم) سه ضلع مثلثی هستند که شرایط رشد راست افراطی را در سال‌های اخیر فراهم آورده‌اند.

سال آینده برای راست‌گرایان افراطی سالی تعیین‌کننده است، به ویژه با توجه به خیز آنها برای انتخابات پارلمان اروپا درماه مه.

گروه پوپولیست و ضد اتحادیه «اروپای آزادی و دموکراسی مستقیم» (EFDD) که حزب آلترناتیو برای آلمان عضو آن است، در حال حاضر ۴۳ کرسی از ۷۵۱ کرسی پارلمان اروپا را در اختیار دارد و درصدد است در ماه مه تعداد کرسی‌های خود را به رقم۹۰ برساند.

ستاد فرماندهی راست افراطی علیه اروپا البته جای دیگری تشکیل شده است. از مدت‌ها قبل، استیو بنن، مشاور و استراتژیست سابق ترامپ، درصدد راه انداختن انقلابی فاشیستی در اروپاست. سازمان بنن برای تروج پوپولیسم راست در اروپا رسماً به وسیله مایکل مودریکامن، رهبر حزب مردم بلژیک در ژانویه ۲۰۱۷ ثبت شد. و اکنون احزاب مردم بلژیک، لیگ شمال و حزب برادران ایتالیا عضو این سازمان موسوم به «جنبش» هستند. ماتئو سالوینی، معاون نخست وزیر و وزیر کشور ایتالیا از چهره‌های کلیدی این جنبش است.

احزاب راست افراطی در قدرت در اتریش و مجارستان، اگرچه اعلام کرده‌اند که به سازمان بنن نخواهند پیوست، اما روی همان ریلی حرکت می‌کنند که استیو بنن در حال تثبیت و تجهیز آن است.

در کارزار انتخابات پارلمان اروپا، حزب تجمع ملی (جبهه ملی سابق) فرانسه اما احتمالاً به گروه بنن خواهد پیوست؛ امری که لوئی آلیو، نمانیده تجمع ملی آن را تأیید کرده است.

در فرانسه باد به سمت پرچم راست افراطی می‌وزد. محبوبیت امانوئل مکرون به شکل ملموسی کاهش یافته و در نظرسنجی‌ها تجمع ملی مارین لوپن از حزب رئیس جمهور فرانسه پیشی گرفته است. جنبش «جلیقه زردها» در آستانه انتخابات پارلمان اروپا تیر خلاصی بود بر مکرون و همراهانش در فرانسه و بروکسل.

استیو بنن علاوه برای رایزنی برای تسخیر اتحادیه اروپا، همچنین مقدمات تأسیس یک مدرسه پوپولیستی را در صومعه تریسولتی در ایتالیا انجام داده است: «یک مدرسه گلادیاتوری برای ترتیب جنگجویان فرهنگی»، مکانی قرون وسطایی برای پرورش نسل تازه‌ای از فاشیست‌هایی همچون ماتئو سالوینی و ویکتور اوربان.

نبرد برای بنن و همفکرانش تازه آغاز شده؛ بعد از چند دهه حکمرانی میانه‌روها در اروپا، قاره کهن در آستانه یک زلزله سیاسی است.

آیا پس از یک قرن، نوبت در اروپا دوباره به فاشیسم رسیده است؟

ارګ د جهاد په نوم ویجاړۍ، ولې پر غاړه اخلي!

 

تر هر څه مخکې باید وویل شی موجوده حکومت چې ارګ يي استازولي کوي لومړی د بن کنفرانس او وروسته د درې دورو ټولټاکنو په پایله کې رامنځته شوې چې دا هیڅکله هم د جهادي مافیا ځایناسته او لاسته راوړنه نه شي ګڼل کېدای، بلکې هغه د افغان ملت او نړیوالو ګډو هڅو محصول بللی شو.

موجوده دولتي نظام او اساسي قانون د ټول افغان ملت او پرمختللې نړۍ د هغه هڅو پایله ده چې د جهادي او طالبي بربادیو وروسته او د هغو پر کنډوالو درول شوی دی.

د جهادي مافیا غټه لاسته راوړنه چې پاکستان کې د جوړ شویو اوه تنظیمو او په ایران کې د اتو تنظیمونو د لاس مېوه ده؛ په هېواد کې کورنۍ جګړه، د کابلښار کنډواله، د نظم او مرکزی دولت تشه او د هېواد عمومي بربادي ده!

د دغو بربادیو او ورانکاریو پر یوه اړخ هم د ویاړ لپاره ځای نه لېدل کیږي!

ارګ کولای شي د جهادي او طالبي مافیا تر پیر وروسته، د اساسي قانون تر چتر لاندې د نظام په وروستیو بریاوو ډډډه ولګوي، پرهغو حساب وکړی او یا يي یادونه وکړي. افغانان هم په کلکه د نوموړو بریاوو ستاینه کوي او د هغو ملاتړ کوی.

هغه څه چې ارګ په خپله وروستۍ اعلامیه کې د افغانستان د مقدس جهاد په نوم یادکړی، نه جهاد بللی شي او نه سپېڅلی، بلکي د افغانستان پر سر د پخواني شوروي اتحاد او امریکي ترمنځ وینړۍ جګړه وه چې افغانانو پکې له دواړو خواوو کلکې څپېړې وخوړې او په اړه يي حقایق ورځ تر بلې لاروښانیږي.

په اتیایمه لسیزه کې د افغانانو ستر مشر فخر افغان پاچا خان تر هرچا مخکې ویلي ول چې د افغانستان جګړه د امریکا او روس ترمنځ جنګ دی او دا جهاد نه، بلکې فساد دی چې افغانان باید پرې تېر نه وځي او د هغې مخه دې په وخت ونېول شی.

له نیکه مرغه، نن د هغه په نوم جهاد اصلي لوبغاړي لکه امریکا او وروسیه هم وايی چې دا جهاد مهاد نه وو، بلکې د ترهګرو سره جګړه وه چې يی مخه باید وار له مخکې نېول شوی وای!

تېرمهال پاکستان هم ویلي ول«جهاد افغانستان، دفاع پاکستان»!

ریښتیا هم مجاهدینو د جهاد په نوم پاکستان اباد او افغانستان برباد کړ او دا لړۍ تر ننه په بېلا بېلو بڼو ادامه لري او د جهاد ګټه یوازې پنجاب ته رسیږی.

د اسلامي ګوند مشر ښاغلی حکمتیار هم وايی چې د جلال اباد جنګ د دوی لویه اشتبا وه.

که چیری طالبان، داعش او القاعده ترهګر ګڼلی شو، چې بېشکه دی هم، نو بیا په پاکستان او ایران کې جوړ شوي جهادي تنظیمونه ولې ترهګر ونه بلل شی؟

نن هغه څه چې طالبان، القاعده او داعش يي په افغانستان کې تر سره کوي؛ ایا پرون په ورته بڼه مجاهدینو نه ترسره کول؟

ایا د سرک ورانولو، ښوونځي سوځولو، استاد وژلو ترمنځ نن او پرون کوم توپير قایلېدای شو؟

که نن طالب او داعش ته ترهګر وایوو، په کوم منطق او لاسوند پروني مجاهد ته ترهګر نه شو ویلای؟

د ارګ په اعلامیه کې دا خبره هم خندنۍ ده چې لیکی« د جهاد په دوران کې افغانانو انتحاري بریدونه، نه کول او نورو هېوادونو ته یې هیڅ ګواښ نه وو متوجه کړی»

ارګ یوازې انتحار د پروني او نني ترهګر ترمنځه پوله بولي، په نورو ورانکاریو او بربادیو کې د دغه ورته ترهګرو ګډ لاس نه ویني او ترې ښویه تیریږي!

نن هم چې طالبي او داعشی ترهګر په هېواد کې انتحاري بریدونه کوي، په حکومت کې د ناستې جهادي مافیا په مټ يي ترسره کوي او دواړه سره بیا هم شریک دی. د ارګ داسې خبره دې ته پاتیږي، لیوني ته چا ویلي ول چې پام کوه بوساړې ته اور وا نه چوي، خو ليوني ورته ویلي ول، ښه شول چې دا چل دې هم رازده کړ.

پخوانۍ جهادي مافیا ته د انتحاري حملو چل ورښودل پکار نه دی، بلکې د داسې حملو مخه نېول پکار دي، ارګ دې د غفلت له خوبه راویښ شي او په دې برخه کې دې هم نړۍ سره همګام شي، که نه له کاروانه وروسته پاتیږی!.

نن چې د امریکا ولسمشر پروني مجاهد ته چې هر اړخیز ملاتړ يي ترې کاوه، ترهګر وايي؛ ایا له پټ ساتل شوي حقیقته پرده نه پورته کوي؟

ریښتیا هیڅکله هم څوک په بډه نه شي وهلي او بلاخره ویل کیږي، که د هرچا لخوا وي.

د ارګ بل دلیل« د ۳۴اسلامي هېوادونو د بهرنیو چارو وزیرانو ګډه بیانیه » هم کمزوی دلیل بريښی. کله چې د دې ۳۴ اسلامي هېوادو په سر کې اصلي لوبغاړې امریکا، تېرو مجاهدینو ته ترهګر وايی، سبا به دغه هېوادونه هم یو په بل پسې ورته څرګندونې له چا پټې نه کړی او لکه طوطیان به په بیان راشي.

ارګ او موجوده نظام د ټولو افغانو د سرښندنو او د پرمختللې نړۍ د ګډو هڅو پایله ده او نه ښای د جهاد او مجاهدینو په نوم په رنګ بایللي خم کې ورغوټه کړل شي.

ارګ ته پکار دي د جهاد په نوم له ویجاړیو او ورانکاریو ځان خوندي وساتی او د افغانانو د ګټو په پار، لکه د نورو پشان د هغه په وړاندې غوڅ او څرګند دریځ غوره کړی.

د ۲۰۱۹ کال د جنورۍ ۴ مه

سرلوڅ مرادزی

د جدی یوولسمه نېټه- نه هیریدونکې تاریخي ورځ!

نور محمد غفوری

۱/۱/۲۰۱۹ 

زموږ په ګران هیواد افغانستان کې څلورپنځوس کاله تر مخه د ۱۳۴۳ هـ. ل. کال د جدیې په یوولسمه نېټه چې د ۱۹۶۵ ع کال د جنوری د میاشتې له لومړۍ نيټې سره برابره ده، د کابل په څلورمه کارته کې د نومیالی لیکوال او سیاستمدار- نور محمد تره کی په کورکې (د افغانستان د خلکو دموکراتیک ګوند) د بنسټ ډبره کیښودل شوه. دا په افغانستان کې لومړنۍ مدرن سیاسی ګوند و چې د شاهی مستبد رژیم په موجودیت کې په پټه جوړ شو.  سره له دې چې د هغه وخت د حاکمانو له خوا د نوی اساسی قانون مطابق سیاسی ګوندونو ته د فعالیت جواز ورکړل شوی و، خو هغه یې د ګوندونو او ټولنیزو سازمانونو د فعالیت له پاره د ځانګړی فرعی قانون په تصویب او توشیح پورې تړلی و چې باید د پاچا لخوا توشیح شوای وای چې متاسفانه هیڅکله د هغه له خوا لاسلیک نه شو او د اساسي قانون دې مادې عملی جنبه پیدا نکړه.

د سیاسی ګوندونو او ټولنیزو سازمانونو د فعالیت د قانون نشتوالي د هیواد ټول سازمانونه او سیاسی ګوندونه په ګردجنه او نامعلومه سیاسی فضا کی ودرول. د ګوندونو د فعالیت له پاره د قانون او قانونی چوکاټ نشتوالی شاهی دولت ته چې په اصل کې د عامو خلکو په وړاندې د فیوډالانو او محلی خانانو  د ګټو ساتونکی و، امکان ورکاوه چې له هر سیاسی ګوند او ټولنیز سازمان او سیاسی او ټولنیزو فعالینو سره په آزاد لاس او پخپل زړه چلند وکړی. هغوی ته چې د رژیم په ګټه فعالیت کوی، د آزاد فعالیت زمینه برابره او ترې ننګه وکړی، خو هغوی چې کړنې یې د هغه وخت د حاکمو طبقو په زیان وی، تر فشار او شکنجو لاندې ونیسي.  د استبداد او اختناق په همداسې شرایطو کې د افغانستان د خلکو دموکراتیک ګوند را جوړ او مجبور شو چې په نیمه علنی او یا پټه توګه خپل فعالیت ته په احتیاط دوام ورکړي او ځان د دولت او نورو زورمندانو له تهدید او فشار څخه تر ممکنې اندازې بچ کړی.

سره له دې چې (د افغانستان د خلکو دموکراتیک ګوند)  په مؤسسه کنګره کې یوازې ۲۷ کسانو، هغه هم په پټه ګډون کړی و، خو دې ګوند له همغې لومړیو ورځو د هیواد د سیاسی ځواکونو د انډول په بدلون کې غوره رول ولوباوه. د هیواد په پنځه زره کلن تاریخ کې دا لومړی سیاسی مدرن سازمان دی چې د مستبدو حاکمو کړیو په وړاندې یې د ټولو زیارکښانو (بزګرانو، کارګرانو، کسبګرو، وړو او ملی سوداګرو او د نورو مادی او معنوی نعمتونو تولیدوونکو) د ګټو د دفاع له پاره منظم سیاسی مرام وړاندې کړ، د زیار کښانو زامن او لوڼې يې پخپل سازمان کې راټولې کړی او له دې لارې یې د هیواد په سیاسی چارو کې برخې اخیستلو ته چمتو کړې. د ګوند داخلی فعالیتونه یې د تصویب شوې اساسناموی معیارونو پر بنسټ تنظیم کړل. د هیواد سمسورتیا، د خلکو د ژوند د کچې لوړتیا، ملی استقلال، ځمکنۍ بشپړتیا او د ارتجاع او امپریالسیم په وړاندې مبارزه ددې ګوند د مرامی موخو اساسی ځوښا (شیره) جوړوي.

د افغانستان د خلکو دموکراتیک ګوند د جوړيدو تر وخته سیاست او سیاسی فعالیت د حاکمه کړیو او ممتاز قشر په انحصار کې ساتل کيده، خو د ا خ د ګ د سازمانی او روزنیز فعالیت له کبله د خوارانو اولادونه د سیاسی شعور، پاک وجدان او لوړو ټولنیزو اخلاقو څښتنان او د مدنې- سیاسی مبارزې له کلتور سره بلد شول.

څرنګه چې دې ګوند په سختو ټولنیزو- سیاسی شرایطو کې مبارزه کوله، د علنی فعالیت امکان یې نه لاره، نو خپل فعالیت او تشکیلاتی- سازمانی سیستم یې د همغو شرایطو مطابق جوړ کړ. د ګوند د تشکیلاتو اساسی اسکلیټ یې د هغه وخت په نوی ټیپ انقلابي ګوندونو کې مروج (دموکراتیک مرکزیت) ومانه.

د (دموکراتیک مرکزیت پرنسیپ) د شلمې پیړۍ د اولو کلونو په ټاکلو شرایطو کې د (رضامند مرکزیت) پرنسیپ په وړاندې طرحه شو. په دی اساس  په داسې حال کې چې د (سوسیالیستي انټرناسیونال) غړو کارګري ګوندونو چې په پرمختللو بورژاوزي او آزادو ټولنو کې یې فعالیت کاوه، خپل تشکیلات د (د رضامند مرکزیت) یا د (خپلې خوښې دموکراتیک مرکزیت) پر اصولو پر مخ وړل، د (کومنټرن) په غړو کارګری ګوندونو کې د تشکیلاتو «دموکراتیک مرکزیت» پرنسیپ  رواج وموند.

زموږ په هیواد کې د دموکراتیک دولتی- سیاسی نظام او د سیاسی ګوندونو له پاره د فعالیت د قانوني چوکاټ په نه شتون کې د (دموکراتیک مرکزیت) په اصل جوړو شوو ګوندي تشکیلاتو د خپلو مثبتو اغیزو تر څنګ د ګوند په فعالیت ډیرمنفی اغیزې هم وکړې. د سیاسی فعالیت مخفی شرایطو د ګوندي غړو ترمنځ اړیکې محدودې کړې. ګوندي تشکیلات د ټاکلو رهبرانو سره د مستقیمو ځنځیری اړیکو په ډول جوړ شول. داسې چې له یوه رهبر سره د نورو رهبرانو لخوا د راجذب شوو ګوندی غړو د تماس امکانات کم او پیژندګلوي یې ناکافی پاته کیده. د ګوندي غړو او ګوندي سازمانونو ترمنځ د معلوماتو او فکری- تیوریکی موضوعاتو د شراکت او د اختلاف په ټکو د علنی بحث کولو امکانات نه و. طبیعی وه چې هر رهبر تر خپله رهبرۍ لاندې غړو ته هغه څه رسول، چې دده له نظره سره جوړ و. په دې ډول د ګوند په د ننه کې د هر رهبر تر لارښوونه لاندې لیکو کې خاصې اړیکې ټینګې او مشخص نظرونه ترویج او مسلط شول چې د مختلفو فرکسیونونو په رامنځته کیدو کې یې خپل رول ولوباوه.

د دموکراتیک مرکزیت تشکیلاتي پرنسیپ او د سیاسی پټ فعالیت شرایطو په ګوندي ژوند کې د مرکزیت او ګوندي دموکراسۍ ترمنځ تعادل له منځه یووړ. په ټول ګوند او په تیره بیا په ولایتی او محلی سازمانو کې د جمعی پریکړو په نسبت له پاسه د را رسیدلو دستورونو عملی کولو تفوق او حتمیت وموند. د (دموکراتیک مرکزیت) پرنسیپ سیاسی ګوند په داسې نیمه نظامی (شبه نظامی) سازمان بدل کړ چې له پاسه را رسیدلې قوماندې د سازمانونو کلکتیفی پریکړې بې اهمیته او ماتولې او د ګوندي غړو فردی آزادي یې له منځه وړله. څرنګه چې ولایتي او محلي ګوندي سازمانونو ته د رهبرۍ دستورونه د مشخصو مسئولینو له لارې رسیدل، په ګوندی غړو کې د نظر اختلاف، د فرکسیونونو ایجاد او د شخصیتونو پالنه یې طبیعی محصله بلل کیږي. په نتیجه کې ویلای شو چې د ګوند داخلی فرکسیونونه د رهبرانو له فردی ارادې څخه زیات د هغه وخت د مبارزې او د معلوماتو د تبادلې د عینی شرایطو او د مروج تشکیلاتي پرنسیپ زیږنده دي. ښه او سمه به داوي چې د مضرو فرکسیونونو او د ګوند په داخل کې د کشمکشونو او تقابل غوره مسئولیت د ګوندی رهبرانو پر ځای د هغه وخت د استبدادی رژیم په واکمنانو، د ټولنې او د مبارزي پر عینی او ذهنی شرایطو او همداراز په ګوند کې د مروج تشکیلاتی سیستم په غاړه واچول شی. که عیني شرایط او د سیاسی فعالیت تشکیلاتی روشونه د ذهنیتونو جوړوونکی وبولو، دې نتیجې ته رسیږو چې د ا خ د ګ بریاوی او ماتې د افرادو د شخصی ارادې پر ځای عمدتا د ټولنې په عیني شرایطو، آزاد حزبی فعالیت له پاره د قانون نشتوالی او ګوندي تشکیلاتی سیستم کې ولټوو.

د افغانستان د خلکو دموکراتیک ګوند په داخل کې د زیانمنو فرکسیونونو د ایجاد غوره فکټورونه د ګوندې رهبرانو له ارادې بهر او تر ډیره حده پر ګوند او رهبرانو تحمیل شوی و. ګوندي دموکراسۍ او د متقابل زغم کلتور هم په کافی اندازه وده نه وه کړې. رهبرانو نه شوای کولای چې د اختناق په شرایطو کې د اختلاف ټکې په سیمینارونو، کنفرانسونو او کنګرو کې د آزاد بحث له لارې د ګوندی غړو پراخه کتلې ته ورسوی، د ټول ګوند قضاوت ته یې وړاندې او مرحله په مرحله ورباندې په آزاده فضا کې تفاهم او په دموکراتیکو اصولو جمعي پریکړې وکړي.

د ا خ د ګ او د نړۍ د نورو ورته سیاسی ګوندونو سازماني- تاریخي تجربې موږ ته دا را زده کوی چې د افرادو پر سر د بحث او اختلاف پر ځای د نظری طرحو او تشکیلاتی پرنسیپونو پر سر تفاهم او توافق ولټول شي، تر څو وکولای شو چې د خلقی، ملی او دموکراتو مترقي ځواکونو ترمنخ د وحدت او اتحاد مسئلې حل کړو. په نویو شرایطو کې د عصری اهدافو په شاوخوا د دموکراتیکو اصولو په منلو سره کیدای شی چې په هیواد کې د غښتلی خلقی او عدالت غوښتونکی سیاسی ګوند تشه ډکه شي. دموکراتیک تشکیلاتی اصول د ګوندي سازمانونو په پریکړو او فعالیت کې د ګوندي غړو د آزاد او زغرد فعالیت او د واحد نظر د رامنځته کیدو او بنسټیز کیدو زمینه برابروی!