عطا نور: عبدالله دې د قدرت ترلاسه کولو لپاره په سفارتونو نه ګرځي

منبع : خبریال دات کام   تاریخ: 11/18/2019

د جمعیت ګوند اجرائیه رئیس او د بلخ پخواني والي عطا محمد نور یو ځل بیا د ولسمشریزو ټاکنو په نوماند او د افغان حکومت پر اجرائیه رئیس عبدالله عبدالله باندې نېوکې کړي دي هغه پر عبدالله تور پورې کړی دی چې د شخصي ګټو او واک ته د رسېدو لپاره یې هېواد له کړکیچ سره مخ کړی دی.

عطا محمد نور تېره شپه ناوخته په خپله فسبوک پاڼه باندې لیکلي دي چې د ولسمشریزو ټاکنو نوماندان دې د ټاکنو کمیسیون کارکوونکي خپل کار ته پرېږدي، څو د ټاکنو پایلې په شفاف ډول او په اسانه توګه پرته له کوم خنډه او فشاره اعلان کړي.

عطا محمد نور د عبدالله عبدالله د تېرې ورځې ګواښونو ته په اشارې سره هم وویل، چې عبدالله عبدالله دې نور د قدرت او څوکۍ د ترلاسه کولو لپاره په سفارتونو نه ګرځي، ځکه چې دا ډول کړنې هېواد له کړکیچ سره مخ کولی شي.

نوموړی زیاتوي، د عبدالله عبدالله په ګډون دې هیڅ یو کاندید په ټاکنو کې د بحران رامنځته کېدو هڅه نه کوي، ځکه چې افغان ولس له دغې ډول کړنو نور ستړی شوی دی او نه غواړي چې بیا ځلي د ۲۰۱۴ کال ټاکنې تکرار شي.

نوموړي زیاتوي، یو شمېر خلک غواړي چې بیا ځلي خلک سړکونو ته راوباسي او د خلکو په زور په افغان حکومت کې څوکۍ ترلاسه کړي، خو دا چاره اوس ممکنه نه ده، ځکه خلک اوس پوی شوي او نه راوځي چې په دې توګه یوازې د ټاکنو کمېسیون پرېکړې ته په انتظار دي.

څه موده وړاندې هم عطا محمد نور عبدالله ته په خطاب کې ویلي وو چې لطفآ ۵ کاله وروسته د څلورم ځل لپاره په انتخابانو کې د خپل بخت ازمایلو تیاری ونیسه، خو دا ځل د اجرائیه ریاست خوبونه مه وینه.

دا په داسې حال کې ده چې پرون د ورځې په اوږدو کې د ثبات او همپالنې تاکنیز ټیم غړو د عبدالله عبدالله په مشرۍ د یو خبري کنفرانس له لارې ګواښ وکړ چې د رایو بیا شمېرنه نه مني او نه هم پکې ګډون کوي.

عبدالله زیاتوي، که د جنجالي رایو بیا شمېرنه ونه دریږي نو د ده ټیم د پلویانو په ګډون تیار دی چې د سوله ییزو لاریونونو څخه په ګټې اخیستنې سره په ټول افغانستان کې د رایو بیا شمېرنې مخه ونیسي .

عبدالله وایي، د تاکنو خپلواک کمېسیون دې په خپلې پریکړې بیا له سره کتنه وکړي،ځکه چې په لوی لاس د ټاکنو مشروعیت تر پوښتنې راولي.

اجرائیه رئیس وروسته تر هغې دا څرګندونې او نیوکې کوي چې پرون د تاکنو کمیسیون وویل، چې د نوماندانو او ناظرینو په شتون کې د هغو رایو بیا شمېرنه پیل کړې ده چې په اړه یې زیات شکونه او لانجې موجودې وې.

۶۲۵ عضو داعش در ننگرهار تسلیم شدند
منبع : رادیو آزادی   تاریخ: 11/18/2019
افراد گروه داعش که در ولایت ننگرهار به حکومت تسلیم شدند.

مقامات محلی ننگرهار می‌گویند، اعضای داعش در این ولایت خود را به حکومت تسلیم می‌کنند.

شاه محمود میاخیل والی ننگرهار به رادیو آزادی گفت تا حال ۶۲۵ عضو داعش در این ولایت تسلیم شده‌اند که شامل ۴۰۰ زن و کودک و ۲۲۵ جنگجو اند.

تورن جنرال عبدالهادی ترین فرمانده قول اردوی سیلاب در زون شرق دیروز (یکشنبه ۲۶ عقرب) در جلال‌آباد در یک کنفرانس خبری، دلیل تسلیم شدن این داعشیان در ولسوالی‌های شینوار و شیرزاد را عملیات جاری نظامی قوای افغان خواند.

شاه محمود میاخیل والی ننگرهار

والی ننگرهار این موضوع را تأیید نموده گفت: ”نیروهای امنیتی و دفاعی افغانستان به حمایت مردمی در منطقه اچین عملیات علیه داعش را آغاز کردند، بعد از گرفتن مناطق بندر و باغ دره، راه تدارکاتی داعش قطع شد و همین دلیل از بین رفتن یا تسلیم شدن یا فرار داعشیان از اچین شد و مرکز خلافت اسلامی خراسان، رادیو و همه چیز شان از بین رفت.”

اما ایمل نیازی فرمانده پولیس ننگرهار همکاری مردم در این زمینه را مهم خواند و گفت از کمک مردم محل در عملیات علیه داعش سپاس‌گزار اند.

مقامات ولایت ننگرهار گفتند، در جمع تسلیم شده‌های داعش ۱۹۰ زن و ۲۰۸ طفل شامل اند.

شماری از زنان و کودکان وابسته به افراد گروه داعش که در ننگرهار به حکومت تسلیم شده‌اند.

این‌که با سرنوشت این زنان و اطفال چه خواهد شد؟ والی ننگرهار در مورد گفت: ”این کسانی اند که از اورکزی، باجور و از افریدی هستند. زنان و اطفال را که مربوط پنجابیان اند به کابل می‌فرستیم و از طریق سفارت پروسه جاری خواهد بود و زنان و اطفالی که از افغانستان هستند آن‌ها را حتی نگرفته ایم آن‌ها را گذاشته ایم به مناطق خود رفته و زندگی کنند.”

طالبان مسلح می‌گویند فشار آن‌ها سبب شده که اعضای داعش تسلیم حکومت شوند.

عبید شینواری عضو شورای ولایتی ننگرهار این را می‌پذیرد که طالبان نیز در ننگرهار با داعشیان درگیرند و بر آن‌ها فشار آورده اند، ولی می‌افزاید که فشار نیروهای حکومتی و قوای خارجی داعش را به تسلیم شدن واداشته است.

او گفت: ”تقریباً از یک‌ونیم یا دو سال به این‌طرف در اچین عملیات جریان داشته، قوای امریکایی هم آن‌جا قرارگاه دارند، ولی حال مراکز قوی داعش از بین رفته اند، در چند وقت اخیر داعش شدیداً تحت فشار بود، مواد خوراکی برای‌شان نمی‌رسید.”

افراد وابسته به گروه داعش که در ولایت ننگرهار به حکومت افغانستان تسلیم شدند

بر اساس گزارش‌ها به زنان و اطفال اعضای افغان تسلیم شدۀ داعش اجازه داده شده به ولایات و خانه‌های‌شان برگردند، ولی از اعضای خارجی این گروه، مأموران امنیت ملی تحقیقات را انجام می‌دهند.

به‌گفته والی ننگرهار در جمله تسلیم شده‌ها ۸۷ تن آن‌ها پاکستانی و اتباع کشورهای دیگر اند.

تندروان داعش در چند سال گذشته مسئولیت حملات خونین را در کابل و ننگرهار به دوش گرفته اند.

په کندوز کې اعتراض کوونکو ته مرګ ژوبله د طالبانو د هاوان ګولیو اړولې
منبع : تاند   تاریخ: 11/18/2019

په داسې حال کې چې د افغانستان پخواني ولسمشر حامد کرزي په کندوز کې د عبدالله عبدالله د انتخاباتي کمپاین د یوه غړي د وژلو تور پر امنیتي ځواکونو پورې کړی او هغه یې غندلی، د کورنیو چارو وزارت او د سیمې اوسېدونکي وايي چې امنیتي ځواکونو پر اعتراض کوونکو ډزې نه دي کړي.

د پېښې شاهدان وايي، د عبدالله عبدالله د همپالنې د انتخاباتي ټیم یو شمېر پلویان د انتخاباتو د خپلواک کمیسیون د سیمه ییز دفتر مخته راټول شوي وو چې د ولسمشرۍ د انتخاباتو د رایو د بیاشمېرنې مخه ونیسي، د دولت د وسله والو مخالفانو له لوري د ویشتل شوي هاوان ګولۍ د انتخاباتو د سیمه ییز دفتر څنګ ته ولګېده چې له کبله یې ۵ تنه ژوبل شول.

وروسته ډاکترانو وویل چې د ټپیانو په منځ کې یوه سا ورکړې ده.

د کندوز د امنیه قوماندانۍ ویندوی انعام الدین رحماني وویل چې وسله والو طالبانو د چهاردرې ولسوالۍ له لوري د هاوان ۳ ګولۍ پر کندوز ښار وویشتې چې په نتیجه کې یې ۴ تنه ژوبل او یو ووژل شو.

په کندوز کې د انتخاباتو د خپلواک کمیسیون سیمه ییز دفتر د کندوز پوهنتون ته نژدې د رييس اباد په سیمه کې دی.

پخواني ولسمشر حامد کرزي په یوه خبرپاڼه کې په دې پېښه سخت غبرګون ښودلی او ویلي یې دي چې امنیتي ځواکونه باید پر مظاهره چیانو ډزې ونه کړي.

ده ویلي چې دا برید په کلکه غندي.

د کورنیو چارو وزارت تېر ماښام په یوه خبرپاڼه کې دا ادعا په کلکه رد کړه چې ګنې امنیتي ځواکونو پر اعتراض کوونکو ډزې کړي دي.

د کورنیو چارو وزارت وايي چې د دولت د وسله والو مخالفانو د هاوان په ګولۍ یو ملکي وګړی وژل شوی او څلور نور ژوبل شوي دي.

انفجار ماین در هرات ۱۰ نفر را زخمی کرد
منبع : تلویزیون آریانا   تاریخ: 11/18/2019

در نتیجه انفجار ماین در نزدیک مارکت صرافان شهر هرات ۱۰ تن زخمی شده اند.

این رویداد حوالی ساعت ۴:۳۰ روز(یکشنبه، ۲۶ عقرب) زمانی رخ داده که یک ماین چسپکی بر موتر پولیس انفجار کرده است.

 

عبدالاحد ولی‌زاده سخنگوی پوليس هرات با تایید این خبر میگوید که این رویداد تلفاتی در پی نداشته است.

 

اما داكترعارف جلالی سرطبيب شفاخانه حوزوی هرات ميگويد كه تا هنوز ۱۰ نفر به شمول کودکان به شفاخانه ‌ها انتقال داده شده اند که وضعيت دو كودک و يک مرد وخيم است.

 

تا هنوز شخص و یا گروهی مسوولیت این حمله را به عهده نگرفته است.

د پوهنې وزارت: په لوګر کې د زده کوونکو د جنسې ځورونې راپور بې بنسټه دی
منبع : خبریال دات کام   تاریخ: 11/18/2019

د افغانستان د پوهنې وزارت هغه سروي ناسمه بولې چې په لوګر ولايت کې د يوې مدني ټولنې لخوا تر سره شوي ، او د ګارډين ورځپاړنې له لورې خپره شوې ده په دې سروې کې ويل شوي دي چې د دې ولايت په ٦ شپږو ښونځيو کي په څه باندي ٥٠٠ زده کوونکو جينسې تيري شوي دي.

د دغه وزات ويانده نوريه نزهت د دې سروې د ردلو تر څنګ وايې: هغه څه چې دې ټولنې خپاره کړي يو بشپړ تحيق نه دی. ځکه د نوموړې په خبره د څيړنې طريقه ، کافې اسناد او ثبوتونه او دا چې په دې سروې کې له څومره کسانو سره خبري شوي څرګنده نه ده.

اغلې نزهت زياته کړه چې د دې موضوع د لا ښې روڼتيا لپاره يې يو هیئت ټاکلی چې له کابله به لوګر ته ځې او هلته به د دې سروې په اړه تحقيق کوي چې وروسته به يې پايلې له رسنيو سره شريکې شې.

بل خوا بيا د لوګر والي محمد انور اسحاق زي رسنيو ته ويلي: چې دوی هم يو پلاوی ټاکلی تر څو د مدنې ټولنه لخوا په خپره شوي سروې باندي څيړنې وکړي.

ښاغلی اسحاق زی زياتوي تر دې دمه چې کوم معلومات ده ته رسيدلي دي، دا سروې بې بسنټه ده، پکې لګول شوي ټول تورونه بې ثبوته دي . ده وويل د مدنې ټولنې مشر بايد ددې سروې چې په رسنيو کې يې خپره کړي ثبوتونه وړاندې کړي،.

د لوګر والي خبرداری ورکړی که ثابته شې چې دا تورونه بې بسټه دي عاملينو ته به يې سخته سزا ورکړي.

د ګارډين ورځپاڼې په راپور کې راغلي چې د مدنې ټولني مشر محمد موسی هغه وخت دا سروې خپره کړه چې نيږې ١٠٠ ويډیوګاني يې د خواله رسنيو څخه تر لاسه کړي .او په راپور کې دا هم راغلي چې د دې ويډيوګانو تر خپريدو ورسته ٥ زده کوونکي د خپلو کورنيو له لوري وژل شوي او ځنې نور له سختو تهديونو سره مخ شوي دي.

هيره دې نه وي چې د لوګر د مدنې ټولنې مشر محمد موسی ځان پټ کړی او نه غواړي له رسنيو سره خبري وکړي.

بل خوا بيا د چارو شنونکي دا سروې بوګنوونکي او له حقيته خالي بولي دوی ادعا کوي چې ډیری وخت داسې څيړنې له حقيقته لري وي او مغزض اشخاص غواړې د دې څيړونو په خپرلو سره د انجنو او هلکانو د تعلم مخه ونیسي.

دانش

تیم ثبات‌و‌هم‌گرایی در 8 ولایت مانع روند بازشماری آرا شد
منبع : باختر   تاریخ: 11/18/2019

هواداران تیم ثبات‌و‌هم‌گرایی به رهبری عبدالله عبدالله در ولایت‌های بلخ، فاریاب، کاپیسا، جوزجان، سرپل، غور، سمنگان و بغلان مانع روند بازشماری آرا شدند.

ناظران تیم ثبات‌و‌هم‌گرایی در ولایت بلخ می‌گویند، قرار بود بازشماری آرا ساعت 8 صبح امروز با حضور نماینده‌گان این تیم انجام شود، اما دفتر ولایتی کمیسیون انتخابات در بلخ پیش از ساعت هشت و بدون حضور نماینده‌گان تیم ثبات‌و‌هم‌گرایی بازشماری را تمام کرد.

اما محمدایوب بیانی، رئیس دفتر ولایتی کمیسیون انتخابات در بلخ با رد گفته‌های اعضای تیم ثبات‌و‌هم‌گرایی می‌گوید، بازشماری آرا با حضور ناظران این تیم آغاز شد.

در دیگر ولایت‌ها نیز روند بازشماری آرا مختل شده است.

بسم‌الله مهدی، رئیس دفتر ولایتی کمیسیون انتخابات در ولایت کاپیسا به سلام‌وطندار می‌گوید، با آن که مسئولان دفتر مرکزی کمیسیون دستور داده‌اند که روند بازشماری آغاز شود، ستاد انتخاباتی ثبات‌و‌هم‌گرایی مانع این روند شده است.

هواداران تیم ثبات‌و‌هم‌گرایی در ولایت فاریاب نیز دروازۀ دفتر ولایتی کمیسیون انتخابات را بسته‌اند.

احسان‌الله قووانچ، عضو ارشد تیم ثبات‌و‌هم‌گرایی در فاریاب می‌گوید، تا کنون دو بار دروازۀ دفتر ولایتی کمیسیون انتخابات را بسته‌اند، اما کمیسیون هیچ توجهی به خواست‌های آنان نکرده است.

هواداران تیم ثبات‌و‌هم‌گرایی در ولایت‌های جوزجان، سرپل، سمنگان، بغلان و غور نیز در برابر دفترهای ولایتی کمیسیون انتخابات خیمه‌های تحصن برپا کرده‌اند.

آنان هشدار می‌دهند، تا زمانی که سرنوشت آرای بایومتریک نشده روشن نشود، دست از اعتراض بر نمی‌دارند.

پس از تصمیم کمیسیون انتخابات برای آغاز روند بازشماری آرا، شورای نامزدان ریاست جمهوری نیز با این تصمیم کمیسیون انتخابات مخالفت کرده است

د مالیې او سوداګرۍ سرپرست وزیران په دریم ځل هم مشرانو جرګې ته حاضر نه شول
منبع : تاند   تاریخ: 11/18/2019

د مالیې او سوداګرۍ وزارتونو سرپرست وزیرانو په دریم پرله پسې ځل هم د مشرانو جرګې استجوابیه غونډې ته له ورتلو ډډه کړې ده.

 د راپور له مخې دواړه وزیران همایون قیومي او اجمل احمدي نن د دریم ځل لپاره د هېواد د  اقتصادي وضعیت په اړه مشرانو جرګې خپل عمومي مجلس ته وربللي وو خو دوی نه حاضر شوي او پر ځای معینان مشرانو جرګې ته ورغلل.

نن له همدې کبله سناتورانو د دواړو وزارتونو معینان رخصت کړي او زیاته کړې یې ده چې د دواړو وزیرانو لخوا د مشراو جرګې غوښتنې ته بې اعتنايي د هېواد له قوانینو سرغړونه ده.

 په عمومي غونډه کې د مشرانو جرګې مشر فضل هادي مسلمیار وویل، دادریم ځل دی چې دواړه وزیران د اقتصادي وضعیت په اړه د جرګې د پوښتنو ځوابولو لپاره نه حاضرېږي: (( همایون قیومي نن خارج ته سفر کړی دیخو اجمل احمدي په خپل وزارت کې و او د جرګې پوښتنو ځوابولو ته رانغی.))

 ښاغلي مسلمیار خبرداری ورکړی که دواړه وزیران په ملي ژبو له خبرو کولو ډارېږي، نو مشرانو جرګه به ورته ترجمانان استخدام کړي تر څو ملي شورا ته  ددوی ځوابونه وژباړي: (( موږ د انځورو اخیتسول لپاره نه بلکې دملي ګټو د خوندیتوب لپاره د کابینې غړي استجوابوو، همدا اوس افغانستان په سوداګریزه برخه کې ۷ یا اته درجې شاته تللی دی.))

  ښاغلي مسلمیار همدا راز ویلي، له ولسمشر غني سره به ډېر ژر په مخامخ لیدنه کې دا موضوع وڅېړي او تر هغو چې دا وزیران مشرانو جرګې ته حاضر نه شي، د جرګې اجنډا به هم بدله نه کړای شي.

 دا په داسې حال کې ده چې تر دې وړاندې هم دواړه وزیران دوه ځلې د مشرانو جرګې له غوښتنې څخه په سرغړونه استجواب ته نه وو حاضر شوي چې له کبله یې سناتورانو ټینګار کړی و تر څو دوی لویې څارنوالۍ ته معرفي شي.

عبدالله عبدالله با ازسرگیری بازشماری آرا مخالفت کرد
منبع : طلوع نیوز   تاریخ: 11/18/2019
عبدالله عبدالله، رهبر دستۀ انتخاباتی ثبات و هم‌گرایی مخالفتش را با ازسرگیری روند بازشماری و تفتیش آرای ریاست‌جمهوری اعلام کرد.
عبدالله عبدالله که پس از چاشت دیروز (یک‌شنبه، ۲۶عقرب) در یک نشست خبری در کابل سخن می‌زد، ازسرگیری روند بازشماری آرا را «غیرقانونی» خواند و از پیامدهای تداوم آن هشدار داد.
او گفت که کمیسیون مستقل انتخابات در این باره، قناعت دستۀ انتخاباتی ثبات و هم‌گرایی را حاصل نکرده‌است و باید روند بازشماری و تفتیش آرا متوقف شود: «ما فیصله کرده‌ایم که در روند بازشماری آرا سهم نمی‌گیریم. اگر کمیسیون مستقل انتخابات در این تصمیمش تجدید نظر نکند، این کمیسیون بی‌طرفی خودرا زیر سوال می‌برد و ما تصمیم بعدی خودرا خواهیم گرفت.»
روند بازشماری آرا که بدلیل مخالفت شماری از دسته‌های انتخاباتی، به‌ شمول دستۀ انتخاباتی ثبات و هم‌گرایی، برای سه روز متوقف بود، امروز از سر گرفته شد.
حوا علم نورستانی، رئیس کمیسیون مستقل انتخابات شام روز گذشته اعلام کرد که دو نشست تخنیکی را با دسته‌های انتخاباتی داشته‌اند و دربارۀ نگرانی‌های آنان از این روند، توضیحات داده‌اند.
اما عبدالله عبدالله، کمیسیون مستقل انتخابات را به پشتیبانی از دستۀ انتخاباتی «دولت‌ساز» به رهبری اشرف غنی، متهم کرد: «در هر گوشه‌یی که تقلب است، مدافع آن تیم دولت ساز است. از کمیسیون مستقل انتخابات، توقع ما این نبود/نیست که به‌عنوان سخن‌گوی تیم دولت ساز عمل کند.»
قرار است در حدود هشت‌ هزار رأی بازشماری شوند. اعتراض دستۀ ثبات و هم‌گرایی این است که در حدود ۳۰۰ رأیی‌که بدون بایومتریک استند نیز شامل روند بازشماری شده‌اند.
بربنیاد طرزالعمل کمیسیون مستقل انتخابات، آرایی که بدون بایومتریک باشد، اعتبار ندارد.
صبح امروز همزمان با آغاز ازسرگیری روند بازشماری آرا، شماری نسبت به این روند مخالفت کردند و در شماری از ولایت‌ها از جمله در کندز، مانع این روند شدند.
عبدالله عبدالله، گفت که یکی از ناظران تیم دستۀ انتخاباتی ثبات و هم‌گرایی در جریان زد و خوردها در این روند در کندز جان باخته‌است.
هرچند تاکنون روشن نیست که این ناظر از سوی چه کسانی کشته شده‌است، اما عبدالله عبدالله، گفت که به نیروهای امنیتی دستور داده‌ شده‌است که بر مردم شلیک کنند: «در شرایطی که جنگ با هراس‌افگنی جریان دارد، چگونه به نیروهای امنیتی دستور داده می‌شود که بر مردم شلیک کنند. هرکس این دستور را می‌دهد، عواقب آن را بدوش خواهد داشت.»
عبدالله مشخصأ گفت که از نیروهای خاص برای سرکوب معترضان کار گرفته شده‌است: «نیروهای امنیتی به‌منظور تأمین امنیت و مبارزه با تروزیم ایجاد شده‌است. هرنوع کوشش برای استفاده سیاسی و دخیل کردن این نیروها به روند انتخابات، در تضاد با قانون اساسی کشور و هم‌چنان یک خیانت ملی است.»
در همین حال، حامدکرزی، رئیس‌جمهور پیشین نیز دراین باره عکس العمل نشان داده‌است: «استفاده از نهادهای امنیتی برای اهداف شخصی و یا سیاسی به هیچ صورت به خیر مصالح علیای کشور نبوده و برای مردم افغانستان قابل قبول نمی‌باشد.»
در پی این اظهارات، صدیق صدیقی، سخن‌گوی رئیس‌جمهور می‌گوید که تاکنون هیچ شکایتی از مداخلۀ نیروهای امنیتی در کمیسیون شکایات انتخاباتی ثبت نشده‌است. آقای صدیقی، در تویترش نگاشته‌‌است: «اتهامات بی‌مبنا و بی مورد در حق این نیروهای جنبۀ سیاسی داشته و قابل توجیه نیست.»
انتخابات ریاست‌جمهور افغانستان، به تاریخ ششم ماه میزان برگزار شد. حالا که در حدود دو ماه از این زمان می‌گذرد، کمیسیون مستقل انتخابات قادر نشده‌است که حتا نتایج نخستین این انتخابات را اعلام کند.
د بهرنیو چارو وزارت وايي، د بیجنګ د افغاني ناستې نېټه لا هم نامعلومه ده
منبع : تاند   تاریخ: 11/18/2019

د بهرنیو چارو وزارت وايي، لا هم د بیجنګ د سولې د بین الافغاني غونډې کره او دقیقه نېټه نه ده معلومه شوې.

 دې ناستې ته چې افغان سیاسیون او طالب مشران ور روان دي، افغان حکومت هم وايي چې خپل پلاوی یې ورته د ګډون لپاره تشکیل کړی دی، خو د بهرنیو چارو وزارت ویاند ګران هېواد وايي، د دې ناستې دقیقه نېټه لا هم نه ده په ډاګه شوې.

بلخوا  د ولسي جرګې مشر خبرداری ورکړی چې د سولې په اړه به د وکیلانو له حضور پرته هیڅ ناسته مشروعیت ونه لري.

 د جرګې مشر میررحمان رحماني ویلي، د سولې د پلاوي په اړه ورسره هیچا مشوره نه ده کړې او هر څه له ټلویزیونونو څاري.

دا په داسې حال کې ده چې ټاکل شوې وه د اکتوبر په ۲۸مه او ۲۹مه په بیجنګ کې د سولې ناسته وشي، خو افغان حکومت په چین فشار راوړ چې دا غونډه د افغان پلاوي تر تشکیل او د ټاکنو د پایلو تر معلومېدو پورې وځنډوي.

قومندان امنیهٔ پولیس کندز فیر بر معترضان انتخاباتی را رد کرد
منبع : طلوع نیوز   تاریخ: 11/18/2019
درپی ادعای عبدالله عبدالله، رئیس‌اجرائیه مبنی‌بر جان‌باختن یکی از ناظران دستۀ انتخاباتی «ثبات و هم‌گرایی» در درگیری با نیروهای امنیتی در ولایت کندز، قومندان  پولیس این ولایت این ادعا را رد می‌کند.
عبدالرشید بشیر، قومندان پولیس ولایت کندز می‌گوید که امروز(یک‌‎شنبه، ۲۶عقرب) گروهی از هواداران شماری از دسته‌های انتخاباتی، در برابر ازسرگیری روند بازشماری آرا در این ولایت دست به اعتراض زدند، اما با نیروهای امنیتی درگیر نشدند.
بشیر، می‌افزاید که اندکی پس از پایان این اعتراض‌ها، هشت گلولۀ هاوان از سمت نامعلومی به‌ سوی دفتر کمیسیون مستقل انتخابات در مرکز ولایت کندز، فیر شدند.
به گفتۀ قومندان پولیس کندز، در نتیجۀ فرودآمدن این گلوله‌های هاوان، یک نوجوان چهارده ساله در خانه‌اش در نزدیک دفتر کمیسیون جان باخت و پنج تن دیگر از جمله یک زن زخم برداشته‌اند.
در همین حال، ربانی ربانی، رئیس شورای ولایتی کندز نیز این گفته‌های پولیس این ولایت را تأیید می‌کند.
این درحالی است که عبدالله عبدالله، رئیس‌اجرائیه و رهبر دستۀ انتخاباتی ثبات و هم‌گرایی، پس از چاشت امروز در سخنرانی‌اش در کابل، گفت که یکی از ناظران دستۀ انتخاباتی ثبات و هم‌گرایی در زدوخورد ها در اعتراض‌ ها، جان باخته‌است.
عبدالله عبدالله، ادعا کرد که به نیروهای امنیتی دستور داده‌ شده‌است تا «بر معترضان شلیک» کنند.
این اعتراض‌ها، درپی ازسرگیری روند بازشماری آرای انتخابات ریاست‌جمهوری در شماری از ولایت‌ها ازجمله در ولایت کندز، شکل گرفتند.
دستۀ انتخاباتی ثبات و هم‌گرایی، به روند بازشماری آرا معترض است و ازسرگیری روند بازشماری را غیرقانونی می‌داند.
در همین حال، حامدکرزی، رئیس‌جمهور پیشین نیز دربارۀ آن‌چه‌که استفادۀ سیاسی از نیروهای امنیتی می‌گوید، عکس العمل نشان می‌دهد و در این باره ابراز نگرانی می‌کند. در خبرنامه‌یی که از سوی دفتر آقای کرزی نشر شده، آمده‌است «استفاده از نهادهای امنیتی برای اهداف شخصی و یا سیاسی به هیچ صورت به خیر مصالح علیای کشور نبوده و برای مردم افغانستان قابل قبول نمی‌باشد.»
اما، صدیق صدیقی، سخن‌گوی رئیس‌جمهور غنی می‌گوید که تاکنون هیچ شکایتی از مداخلۀ نیروهای امنیتی در کمیسیون شکایت‌های انتخاباتی ثبت نشده‌است.
آقای صدیقی، در تویترش نگاشته‌است: «شرکای ملی و جهانی، هم‌واره به بی‌طرفی نیروهای امنیتی و دفاعی کشور در پروسۀ انتخابات مهر تأیید گذاشتند… اتهامات بی‌مبنا و بی مورد در حق این نیروهای جنبۀ سیاسی داشته و قابل توجیه نیست.»
د اتل قول اردو قوماندان: طالبان د زابل په شاه جوى کې ماتې خوړلې ده
منبع : باختر   تاریخ: 11/18/2019
د اتل قول اردو قوماندان وايي چې وسله وال طالبان د زابل په شاه جوى ولسوالۍ کې  ماتې خوړلې ده او نور له پوځيانو سره د مخامخ کېدو توان نه لري.
جنرال بيګ مراد په داسې حال کې چې د زابل والي رحمت الله يارمل له څو نورو سيمه ييزو مقاماتو سره شاه جوى ته تللى دى چې امنيتي حالت او د ډار اچونې ضد عملياتو په بهير له نږدې وڅېړي.
هغه خبريالانو ته وويل چې په عملياتوکې وسله وال طالبان له ځمکې او هوا څخه  ځپل شوي دي او هغوى ته د سر دروند زيان اوښتى دى.
د هېواد په جنوب کې د اتل قول اردو قوماندان وايي چې په شاه جوى ولسوالۍ کې د وسله والو طالبانو څو مرکزونه ويجاړ شوي دي او پوځيانو د دغې ولسوالۍ زياتې سيمې د ډار اچوونکو له شتون څخه پاکې کړې دي.
هغه په شاه جوى کې له مېشتو خلکو سره ژمنه وکړه چې د طالبانو د راستنېدو د مخنيوي لپاره هغه سيمې چې د ډار اچوونکو له شتون څخه پاکې شوې دي؛ پوځي پوستې به جوړې کړي.
د زابل والي وايي چې د شاه جوي د ډار اچونې ضد عمليات به د دغه ولايت په کچه پراخ کړي چې خلکو ته د پرمختګ او د عادي ژوندانه فضا برابره شي.
څه ناڅه يوه مياشت کېږي چې د زابل شاه جوى د ډار اچونې ضد عملياتوکې ډګر دى.
په عملياتوکې سلګونه پوځيان د هېواد د هوايي ځواکونو په ملاتړ ګډون لري. 
د کابل ککړه هوا يو بل وژونکی عامل
منبع : خبریال دات کام   تاریخ: 11/18/2019
کابل چې د افغانستان پلازمينه ده د نورو ټولو ښا رونو پرخلاف دلته هر سهار خړ،پړ له ګرد و غبار سره يو ځای پيليږي دلته د ژمې په را رسيدو هوا څو چنده نوره هم خرابيږي چې له امله يې په ورځني ډول ډیری کابليان ناروغ او ان د مرګ تر کومې رسيږي.
دلته د خلکو او موټرانو زياته ګڼه ګوڼه او د بې شيمره فابريکو شتون چې له غيري معياري سون توکو څخه کار اخلي د هوا د ککړيدو اصلي لاملين شميرل کيږي.
طبي کار پوهان وايې چې ککړه هوا مستقياً په حافظه ،مرۍ، پوزې، ستوني ، او تنفسي ناروغيو او آن د سرطانونو لامل هم کيدای شې.
په نورو پر مختللو هيوادونو کې د ژمي په رارسيدو له خلکو سره د خونو ګرمولو اندېښنه او تشويښ نه وي ځکه حکومتونه يې غم خوړلی وي. چې څنګه داسې سون توکي ورته برابر کړي چې نه يې دوی او نه يې نورو خلکو ته تاوان ورسيږي دغه سون توکي لکه ګاز بريښنا ، او دې ته ورته نور يادولای شو.
خو په ورسته پاتي هيوادونو کې لکه افغانستان د ژمې په را رسيدو خلک په دې تشويش کې وي چې څنګه خپلې خونې ګرمي کړي او له وژونکي يخ څخه څنګه ځان وساتي. دکابل ډيری وګړي خپلې خونې د لرګو د بخارۍ پواسطه ګرموي ، چې پريمانه لوګی يې هوا ته پورته کيږي.
خو ځينې خلک بيا د لرګو د اخيستو وس هم نه لري دا خلک له پلاستيکونو ،زړو چوټو، ټايرونو او ربړونو له سوځولو څخه کار اخلي. چې د دې شيانو لوګی ډير مضر او خطرناک دی او ددې کورنۍ تر څنګ د ګڼو نور خلکو د ناروغيو لامل ګرځي.
د کابل يو تن اوسيدنکی محمد سليم چې په ارزان قيمت کې لاسې ګاډی چلوي دی وايې چې د لرګيو د اخيستو وس نه لري دوی مجبور دې له همدي پلاستکونو او ربړونو څخه ګټه واخلي، او خپل کورنو پرې ګرم کړي.
محمد سليم زياتوي چې د ژمې په راسيدو دګازو او لرګيو قيمتونه بيخې لوړيږي هر څوک نشې کولای هغه واخلې.
خو د کابل د بګرامي ولسوالۍ اوسيدونکی زين الله حکومت ګرم بولې او دا غوښتنه کوي چې بايد په ژمې کې د سون توکو قيمتونو ته پام وکړي او خلکو ته داسې سون توکې برابر کړي چې نه يې خلکو او نه محيط ته تاوان ورسوي.
زين الله په تجارانو او شتمنو خلکو غږ کوي چې بايد د ژمې په رارسيدو له اړمنو خلکو سره کومک وکړي دی وايې په دې سره به له يوې خوا د هوا د ککړتيا مخه ونيول شې او له بلې خوا به د نارغيو شمير را ټيټ شې.
د داخله ناروغيو متخصيص ډاکټر حامد فاروق ودرګ وايې کله چې د سون توکې غيري معياري وي. د هغوی په لوګې کې کابن ډای اکسايد او کاربن مون اکسايد شتون لري چې انسانانو ، څارويو او نباتاتو د ژوند لپاره ډیر خطرناک دي.
دی زياتوي چې په انسانانو کې ډير حساسيونه راپيدا کوي. او دا حساسيتونه د ميګروبو او ډير نارغيو لامل کيدای.
تعویق تبادلۀ انس حقانی و امکان زنده نبودن استادان دانشگاه امریکایی
منبع : سلام وطندار   تاریخ: 11/18/2019

به دنبال تعلیق تبادلۀ انس حقانی و دو عضو ارشد طالبان با دو استاد گروگان گرفته شدۀ پوهنتون امریکایی افغانستان، رئیس ولسی جرگه می‌گوید، به دلیل تردید در مورد زنده‌بودن استادان پوهنتون امریکایی، تبادلۀ زندانیان انجام نشده است.

میررحمان رحمانی، رئیس شورای ملی روز شنبه در نشست عمومی این مجلس می‌گوید، برهم خوردن تبادلۀ زندانیان نشان می‌دهد که طالبان بی‌قول و ناتوان از تصمیم‌گیری در مورد صلح و جنگ‌اند.

به گفتۀ آقای رحمانی، شاید استادان پوهنتون امریکایی دیگر زنده نباشند و همین امر سبب تعویق تبادلۀ زندانیان شده باشد.

ذبیح‌الله مجاهد، سخنگوی طالبان روز جمعه به رسانه ‌ها گفت که تبادلۀ زندانیان میان دو طرف به تعویق افتاده و باید از مقام‌ های امریکایی پرسیده شود که چرا به قول ‌شان برای تبادلۀ سه عضو ارشد این گروه با دو استاد پوهنتون امریکایی در خاک افغانستان عمل نکرده‌اند.

کوین کینگ امریکایی و همکارش تیموتی ویکس استرالیایی در ماه آگست سال ۲۰۱۶ در کابل ربوده شدند. به گفتۀ سخنگوی طالبان، امریکا تا کنون شروط وعده داده‌ شده برای تبادلۀ زندانیان را برآورده نکرده است.

صدور فرمان رهایی انس حقانی و دو عضو دیگر طالبان از سوی اشرف غنی، رئیس جمهور انتقادهای زیادی را در میان شهروندان افغانستان در پی داشت

رولا غنی: خلیلزاد محتوای گفتگوهای صلح را کتمان کرده است
منبع : تلویزیون آریانا   تاریخ: 11/18/2019

رولا غنی، بانوی نخست کشور، زلمی خلیل‌زاد فرستاده خاص امریکا برای صلح افغانستان، را متهم به کتمان محتوا در  گفتگوهای صلح قطر می‌کند.

بانوی نخست، که در یک گفتگویی در مرکز مطالعات ستراتیژیک امریکا، سخن می‌گفت، افزود که مردم افغانستان از گفتگوهای صلح در قطر، ناراض‌ اند؛ از همین‌رو وی این گفتگوها را مذاکرات صلح نمی‌داند.

خانم غنی می‌گوید: “در ماه مارچ ما دریافتیم که امریکا با طالبان در دوحه گفتگو می‌کند. برای ما پیش از پیش چیزی گفته نشده بود و نماینده امریکا صحبت می کرد اما او هیچگاه گزارش کتبی نمی داد و هرگز هم در مورد چیز هایکه او بحث می کرد وضاحت نمی داد.”

در همین حال، خانم غنی نشست دوحه را به دلیل حضور نداشتن اکثریت افغان‌ها نشست صلح نمی نامد. او تاکید دارد تا زمانیکه رهبری و مالکیت روند گفتگو های صلح را خود افغان ها در دست نگیرد هیچ گفتگویی روی صلح افغانستان به نتیجه ای نخواهد رسید.

وی می گوید که برای آوردن صلح در کشور نیاز به دیگران نیست چون حکومت افغانستان می‌داند چگونه با این مورد برخورد.

بانوی نخست کشور، می‌افزاید: “ما به دیگران نیاز نداریم که برای ما صلح بیاورد ما بلد هستیم که چگونه انجامش دهیم. اکثریت افغان ها در نشست دوحه و مسکو اشتراک نداشتند از همین رو من به هیچ یک ازین نشست ها را نشست صلح نمی دانم.”

از سویی هم، وی از قربانی‌های سربازان ایالات متحده در افغانستان قدردانی می‌کند و می‌افزاید که اکنون از ۳۶۴ ولسوالی در افغانستان، تنها ۱۲ ولسوالی آن در  در اختیار طالبان قرار دارد.

همزمان با این، شماری از دیپلومات پشیین کشور، تنها راه رسیدن به صلح را گفتگوهای میان افغانی می‌دانند.

علی احمد جلالی، وزیر داخله پیشین، در این مورد می‌گوید: “برای رسیدن به صلح گفتگوهای مستقیم میان دولت افغانستان و طالبان مهم است و اینگونه گفتگوها نیاز به یک آتش‌بس و کاهش خشونت از سوی دو طرف دارند.”

اما پیش از این نماینده ویژه امریکا برای صلح افغانستان گفته است که تمام معلومات در مورد گفتگوهای صلح قطر را مرحله به مرحله با حکومت افغانستان شریک می‌کرده است.

د امریکا په دریځ کې د بدلون اړتیا

 

امریکا په افغانستان کې د جنګېدونکو طالبانو او نورو ترهګرو په وړاندې چې پاکستان کې د روزنې او پالنې خوندي مرکزونه لري، زیات فرصتونه له لاسه ورکړی. که نه شو ویلای چې دا ټول فرصتونه دې له یوې مخې او په لویلاس ضایع شوي وي، خو دې کې هم شک نشته چې ځینې یې ساده تېروتنه نه شو شمېرلی، بلکې ډېر يې په خبرتیا او پلان له لاسه تللي او وضعه يې تر دې بریده پیچلې او کړکېچن کړې ده. په دې برخه کې د پاکستان د پوځ او استخباراتو په تړاو د امریکا چوپتیا او اغماز د پوښتنې او کرکې وړ دی. همدارنګه افغانستان کې دننه، هغه ډلو او جګړه مارو سره د امریکا سخاوتمندانه چلند د اندیښنې وړ دی چې یوخوا طالبانو او ترهګرو سره د پردې تر شا اړیکې پالي؛ د اوربند، سولې او پرمختګ په وړاندې خنډ دي او بلخوا د مرکزي حکومت سره موازي چلیږي.

دواړو تګلارو حالات ورځ تر بلې ترخه کړي او غمیزه یې غځولې ده!

که د امریکا او لوېدیځ د ۱۸ کلن اوږد حضور او فرصتونو د لاسه تلو په اړه ډېرې خبرې زموږ د اوسني بحث موخه نه وي او طالبانو سره یوازې د تېر یو کال د ۹ پړاوونو د خبرو موضوع راواخلو، دغه پیر کې د خلیل زاد په مشرۍ د سولې په اړه د امریکا څپڅپاند او ناڅرګند دریځ او د افغان حکومت په وړاندې ناسم چلند حالات څومره کړکېچن او د جګړې دوام څونه افغانان د مرګ پر ټغر کښينول!

په دې ۹ پړاو خبرو کې طالبان وپړسول شول او په لویدیځه رسنیو کې په سلو کې د ۶۰ او ۷۰ برخې افغان خاورې د ولکې ډرامه د هغوی په غوږونو کې وروڅڅول شوه. هڅه وشوه چې افغان حکومت د طالب کچې ته چې په خورا ښه حالت کې هم له تنظیم او ډلې پورته حیثیت نه لري، راټيت کړي شي. طالب د ډلې او تنظیم له کچې، د اسلامي امارت مدارجو ته لوړ شو. په کور دننه هم د مرکزي حکومت بدخوا او دښمنې کړۍ، د حکومت پرځای طالبانو سره د خبرو لپاره وهڅول شوې او یا يي خپله د حکومت په وړاندې د امریکا له پیکه دریځه ګټه پورته کړه. د خبرو لپاره د پلازمېنې کابل پرځای، د حریفو او بدنیته هېوادونو پلازمېنې او ښارونه لکه دوحه، اسلام اباد، ماسکو او نور په نښه شول. په دوحه کې د خلیل زاد او طالبانو د خبرو اجندا اوربند او سولې ته د لومړیتوب پرځای، له افغانستانه د امریکا د وتلو او امریکا ته د طالب لخوا په تضمینونو ترتیب او سینګار شوه. دې اجندا کې د افغانستان اسلامي جمهوریت نوم پیکه او د طالب اسلامي امارت افغانانو او نړیوالو ته ښاغلی وځلول شو.

یوازې په یوه کال کې د پېښو کرونولوژي ښۍ چې د اوربند، سولې، مرکزي حکومت او د افغانانو د اوږد ناورین د ختمېدو مخې ته څونه بندۍ واچول شوې او حالات تر کومه کچې د ویجاړۍ په لور وخوځېدل.

که چیری د ولسمشري ماڼۍ په لارښوونه، د امنیتي سلاکار حمدالله محب غوڅ دریځ نه وای، خلیل زاد د افغانانو منځ کې د خپل تور مخ د سپيناوۍ او نورو موخو لپاره، په ۱۹۹۲ کال د ملګرو ملتو د استازي بینن سوان د سولې کړنلار پشان، هر څه بیا په اوبو لاهو کول. توپیر به یوازې دا وای چې د پخوانو سړیخورو مجاهدینو پرځای به نوي سړیخواره طالبان او زاړه سړیخواره یوځای او په ګډه ، ارګ کې کښينول شوی وای او ناورین به لا نوي ابعاد پیداکړی وای!

طالبانو سره د خلیل زاد د خبرو ۹ پړاوونه، سړی ته د ۱۳۶۴ کال د ببرک کارمل لس تیزسونه رایادوي. هلته هم د سولې خبرو کې اجندا سرچپه وه، مخالف لوري ته پکې ځای او تګلار نه وه، ځکه یې نتیجه هم نه درلوده. د خلیلزاد د سولې اجندا هم د پښو پرځای، په سر ولاړه وه. که چیري په پښو ولاړه او څرګنده وای د امریکا د ولسمشر ټرمپ په یوه ټویټر نه مړه کېده او په اوبو نه لاهو کېده.

د لړم په ۲۳ مه، په کابل د امریکا سفیر جان بس وایې، درې مهم طالب زندانیان ځکه خوشې نه شول چې طالبانو د دغه زندانیانو له خوشې کېدو یوه ورځ وروسته خونړي بریدونه وکړل. د نوموړي اشاره د لړم په ۲۲ مه، په لوګر کې د طالبانو هغه برید وو چې د بهرنیو ځواکونو په کاروان یې وکړ او هم یې په کابل کې د یو بهرني امنیتي شرکت په موټر چاودنې ته وه چې هلته لږ تر لږه ۱۲ کسان ووژل شول او ۲۰ نور ژوبل شول.

د جان بس یادې څرګندونې کټ کټ د ولسمشر ټرمپ هغه تویټر ته ورته دي چې هلته هم د کابل شش درک کې د طالبانو په ځانمرګي برید کې د یوه امریکایې په ګډون ۱۲ تنه نورافغانان ووژل شول او په تړاو یې ډونالډ ټرمپ طالبانو سره خبرې بیخي مړې اعلان کړي.

نوموړي سفیرهمداراز زیاتوي«امریکا د افغانستان د ستراتیژیک ملګري به توګه په راتلونکو او بعدي اقداماتو کې له افغان حکومت سره په ګډه او له نږدې کار کوي»

ریښتیا هم یوازې د بندیانوپه اړه نه، بلکې که د ټولو بنستیزو چارو په اړه امریکا او لوېدیځ، پخوا افغان حکومت سره ګډ کار کړی وای، د افغانانو غمیزه دومره نه اوږدېده.

د افغان حکومت سره په ګډه کار چې اوس یې امریکا، کابل کې د خپل سفیر په خوله بیانوي، د امریکا په زوړ دریځ کې یو څه بدلون څرګندوي.

طالبانو سره د خلیل زاد پټې او شرمونکۍ خبرې چې د افغان حکومت په غوڅ او هېوادپال دریځ ناکامې او ټرمپ مړې اعلان کړي، هم د دریځونو په بدلون کې د مثبتې نښې پتوګه یادولی شو.

که چیری په ریښتیا سره د افغان مرکزي حکومت په ننګه، په کور دننه د حکومت مخالفین او جهادي مافیا او بلخوا اسلام اباد؛ د امریکا او لوېدیځ غوڅ دریځ ووینی، افغان غمیزه به له دغه کړکېچن برخلیکه راووځي. همدارنګه په پاکستان کې د طالبانو او نورو ترهګرو لکه داعش د پټنځایونو په اړه که امریکا غوڅ دریځ ونه نیسي او د تېرو دوه لسیزو په څیر هلته د پيشو او موږک لوبه جاري وساتي، حالاتو کې به ګټور بدلون پېښ نه شي او د امریکا په اړه به د افغانانو شک نور هم زیات شي.

د لړم په ۲۴ مه، د هېواد لومړۍ میرمن رولا غني د امریکا د سولې انستیتوت په یوه غونډه کې وویل«افغانستان پرمختګ کوي. باید لا ډېر څه وشي، اوس دا هېواد په سم لوري روان دی. په پای کې دا هېواد د ټولو لپاره په یوه مناسب ځای بدلیږي. زه ویلای شم د هیچا زیار او قربانی به خوشې لاړه نه شي»

ډېری افغانان خپلې هیلې د ټولټاکنو د ښو پایلو سره تړي. که چیري ټاکنې د ولسمشرغني په مشرۍ دولت ساز ټیم وګټي چې ښای ویې ګټي، هېواد به د پرمختګ سم لوری ونیسي. طالبان به بلاخره اړ شي چې اوربند ته غاړه کیږدي او نوي منتخب حکومت سره مخامخ خبرې پیل کړي. افغانان له امریکا هم غواړي چې د افغانستان په اړه زړه او افغان شکمنه تګلار بدله کړي. د اوربند، د افغان حکومت پر محور د سولې له مخامخ خبرو غوڅ ملاتړ وکړي. افغان حکومت سره د موازي حکومتونو او بېلتونپالو هڅو له ننګې ډډه وکړي!

د ۲۰۱۹ کال د نومبر ۱۷ مه

سرلوڅ مرادزی

رقص

 

پتنګان د ډیوې عشق کې لولپه وي

د سپرلي وږمو ته ګل په ډنډر ناڅي

کرامت د انګور نه بولې نو څه دي

چې ساقي په لاس کې جام و ساغر ناڅي

هسې بوخت یم د خیالونو نندارتون کې

چار چاپېر راڅخه ټول بحروبر ناڅي

ځمکه لاندې په لړزه رامالومیږي

پاس اسمان کې راته ستوري، قمر ناڅي

توند بادونه، توپانونه به په لار وي

تورې وریځې چې د غرونو پر سر ناڅي

ښادي مه ګوره د هغه ملت ژوند کې

چې ملا ورته په ستیژ د ممبر ناڅي

د یو داسې ملک، وطن په لټه ګرځم

چې وګړي یې ماښام و سهر ناڅي

تګ مه نه شي د هغه محفل له منځه

چې جوړه راسره یوځای دلبر ناڅي

مازیګر مې د هغو نجونو یادیږي

چې لا هم يې منګوټي په ګودر ناڅي

ژوندون څه دی د یو څو شېبو فرصت دی

سبا هر څه د نیستۍ پر محور ناڅي

د دې خوب مانا به څوک راته تفسیر کړي

هندوکش سره پامیر او سپينغر ناڅي

د هغه جشن په تمه، هیله پایم

چې ځوانان پکې د لرو د بر ناڅي

سرلوڅ مرادزی

تلاش زنان بر یافتن هویت درمسیری بن‌بست

 

اخیرأ برنامه ای از تلوزیون بی بی سی بخش دری پخش شد که گوینده با اشتیاق بحث هویت زدایی داشت. شروعش جالب و پر محتوا با موضوعی رسا بود.  چهار زن مهمان برنامه بودند که با اندیشه و توان خود کلمات و جملات کلیشه واری را ادا می کردند.اما چیزی که من را متحیر کرده بود این بود که آنها تنها هویت زن را از نگاه و دیدگاه مردان می دیدند و تعریف می کردند. انگار زن خود دیدگاه ندارد ! یا وجود خارجی ندارد. زیرا آنها در دیدگاه های خود، زن را شناسه نمی کردند و هیچ تعریفی از خود نداشتند. یاد اصلاحیه‌ی قانون حقوق زنان در اروپا افتادم که بعد از پیروزی انقلاب ها در اروپا، مردان انقلابی و آزادی خواه تعریف خاصی از وضعیت و حقوق زنان را ارائه دادند و قانون رعایت حقوق زنان به تحریر کشیدند که تمام کشورهای اسکاندیناوی را در بر گرفت که طبق آن قانون رعایت حقوق زنان و حمایت از آنها جزو وظایف حکومت شد . چند سال بعد زنان اندیشمندی این قانون و تعاریف حقوقی از زنان را به چالش کشیدند که چون تعاریف و شناخت حقوق از تفکر و دید مردان بود دارای نقصان و ضعف بسیاری بود. لذا زنان خود با شناخت کامل تر از خود و حقوق خویش ، شناسه و تعریف جامع تری دادند که دیدگاه های مردان را هم عوض کرد و به زن ماهیت و هویت خاص بخشید که امروزه در اروپا شاهدیم.

آری جای تأسف است که همه ی زنان در این برنامه ی تلویزیونی ، نگرش و تعریفشان به زن در چارچوب جنسیتی بود و حتی در نوشته ها و رفتارها این دید جنسیتی به زنان [ ناشی از تفکر مردان ] را به اثبات رسانیده‌اند. بعنوان مثال خانم آوازخوانی که فعال حقوق زنان است در رقابتی با زن آواز خوان هم وطن خویش ادعا کرد که رقیبش سرمایه‌اش را از راه نا مشروع بدست آورده است. سؤال این است چرا به جای دیدگاه انتقاد هنری از همنوع خود به دید جنسیتی به او نگاه کرد؟ همین زن حامی حقوق بشر در جای دیگر برای دفاع از شخصیت خویش بر زن محجبه‌ای به قول او اسیر در بند باورهای تجر می‌تازد و او را بد بو خطاب می‌کند اما بر بد بویی باورهای تحجر و مذهبی نمی‌تازد که موجودیت او را در جامعه مخرب عنوان می‌کند.

در کل مجموعه‌ی صحبت‌ها و تلاش‌های این بانوان گرامی در موضوع ماهیت زن به این خلاصه شده بود که نام نبردن زن با اسم خودش ماهیت زن را از بین برده است که اگر کنجکاوانه به موضوع نگاه کنیم نام فرد در حقیقت مشخصه‌ی اسمی است که در فرهنگ افغانستان رنگ خویش را باخته است و می توان تعابیر خاصی را از آن نمود.در صورتی که این بزرگواران به شناساندن هویت و مشکل اساسی زنان جامعه ی افغانستان نپرداختند و عامل تاثیر گذار فرهنگی بر راستای بی هویتی زنان را تجزیه و تحلیل نکردند.

از نظر آسیب شناسی اجتماعی این گونه بیانات به نیروی انباشته ی پتانسیلی جامعه در جهت مبارزه با افکار و بینش ضد زن ضربه می زند و چه بسا چون سوپاپ بخار کمک به تخلیه آن می کند و جلو ترکیدن را می گیرد. باید بر ریشه ی این بینش زد نه آنکه هَرَس شاخه ها کنیم که بیشتر رشد کنند. در این راه سخت و دشوار نباید به هر چشم گرگی که در تاریکی می‌درخشد به انتظار روشنایی اطمینان کرد و باور کرد که شاید زهرمار با طعم شیرین مفید باشد و هر بلندی را جای ندا و صدا کرد بلکه جای گمانی بگذارید که شاید آن بلندی ، پرتگاهی باشد. بینش مذهبی طالب و مجاهد و حتی حاکمان ارگ نشین همه مذهبی و در یک جهت اند و ضد ارزش‌ها و ضد زن هستند ، تفاوت قائل کردن بین آنها نوعی فریب برای خویش است. خانه از بیخ ویران است و خواجه در بند ایوان . اگر ازدرد جامعه هیچ رنجی و دردی احساس نکنید خود مصیبت است که به قول مولانا درد بی دردی علاجش آتش است.

هویت اجتماعی انسان از مؤلفه های خاصی تبعیت می کند که تأ ثیر مؤلفه ها شکل دهی به هویت انسان است. مکان زندگی، نظام حاکم، طبقه ی اجتماعی از لحاظ اقتصادی، و بلاخره تفکر برآمده از فرهنگ و تربیت در کنار هم مکمل هویت دادن اجتماعی در دوران زندگی انسان است. هویت به معنای کیستی برای تمایز دادن هویت زن جدا از مرد با مجموعه نگرش‌های متفاوت از همدیگر هویدا می شود  در مقابل ویژگی ها و روحیات فرد در کنار فرهنگ و فلسفه‌ی زیستی و تاریخی هم نقش اساسی دارد به عبارت دیگر اندیشه های نگرشی به زن یک سوی مجزا و اثربخش در نقش دادن خود زن دارد . ماهیت روحی و روانی و ذاتی فردی او در سوی دیگر قرار گرفته است و عامل سنگین در هویت او خواهد بود. آری باید زنان خود را باور کنند، خدای خود را بشناسند آنجا نه تنها آزاد خواهند بود و خود اسماعیل ها را و ناجی ها را تحویل جامعه خواهند داد بلکه سمبل حرکت امتی هم خواهند بود و این مسیر از بردگی به آزادگی است و آن سنت الهی است که اساس مهر و محبت که ذات خداوندی است در درون زن نهفته است و اوست که کان و سرچشمه ی محبت الهی است ، همانا شایسته‌ی داشتن آزادی بخشیده شده از خداوند خواهد بود.

نقطه ی کور آنجاست که ما نمی توانیم درک درستی از خدایی داشته باشیم که خود او ارزش را از پایین ترین رده‌ی  اجتماعی شروع و به اوج می رساند.

ابراهیم و سارا به هاجر- کنیز بخشیده شده به سارا-  گفتند تو کنیز نیستی بلکه انسانی آزاد مانند ما هستی، هاجر در ابتدا باور نکرد اما وقتی خداوند را شناخت باور کرد و هفت بار دویدنش بین صفا و مروه سمبل مسلمانان در ارکان حج شد.  خدیجه ۴۰ ساله چون سرمایه دار بود هنگام ازدواج با محمد(ص) ۲۵ ساله هم سرمایه‌اش را به او بخشید و هم غلامی بنام زید را به او داد، زید حدود ۱۵ سال غلام و برده‌ی پیامبر بود. اما زمانیکه پیامبر خداوند را شناخت سریع زید را آزاد کرد و به زید فرمود شما همچون فرزندم هستی -چنانچه در قرآن خطاب به پیامبر ص آمده «وَوَجَدَكَ ضَالًّا فَهَدَىٰ » و وقتی تو را پیدا کردیم گمراه بودی، پس تو را هدایت دادیم – چنانچه بعد از آن هدایت بلال ها و سمیه‌های برده ، آزاد شدند و با آزادگی زندگی را شروع کردند زیرا برده کردن و بی‌هویت ساختن انسان گمراهی است، در کلام امام علی ع اشاره شده که خداوند تو را آزاد خلق کرد پس آزاد باش وبرده‌ی افکار کسی نباش، خود اندیشه کن . آنگونه که گرفتاران افکار علمای حاکم به ظاهر دین‌دار حکم بر بستن راه حسین ع دادند و او فرمود اگر دین ندارید لااقل آزاد اندیش و آزاده مرد باشید. رسالت و امر خداوند بر آزاد کردن انسان منوط به هویت یافتن انسان است، چرا که گم گشتگی و بردگی مذهبی ثمره‌ی گمراهی و بهره‌اش بی‌هویتی انسان وبخصوص زنان است. بینش مذهبی امروز در افغانستان در قالب اسلامی نه تنها سلب آزادی و هویت از زنان نموده بلکه زنان را اسیر و برده‌ی مردان بی‌هویت هم کرده است، همه برده‌وار بر محور خرافی بیمارگونه مذهب بدون هدف می‌چرخند. عالمان گمراه به اسلام ربطی ندارند جز اینکه بر نام حزب‌شان پسوند اسلامی نهاده‌اند و کتاب خداوند را حمل می‌کنند و از آن بی‌اطلاعند. آری بینش اسلامی امروزی جز ایجاد پرتگاهی برای سقوط انسان، هیچ محصول دیگری ببار نیاورده است زیرا تمام خشونت‌ها، تک‌روی‌ها ، تعصب‌ها و گمراهی ها از این بینش مذهبی شیطان صفت است.

قرآن مثال جالبی در مورد مسلمانان می‌آورد که یادآور رفتار و عملکرد یهودیان در قدیم است که فقط حمل کننده تورات بودند و از کتاب خدا هیچ فهمی نداشتند که اکنون مسلمانان هم بر پشت خود قرآن را حمل می‌کنند بدون اندک فهمی از آیات و بطن قرآن ، بسان خری تشبیه می‌کند که بارش قرآن است اما قدمهایش بر میل و آرزوی خود حیوان است.

قرآن کتابی است با زیبایی ظاهری و عمق معنایی تکرار نشده که بنا بر حدیث نبوی برای آن ظاهر و باطنی است که در باطن آن هفت بطن موجود است : ” ان للقرآن ظهر و بطن ، لبطنه سبعه ابطن”.

وصف احوال مسلمانان از دید قرآن، سوره جمعه آیه‌ی پنجم : ” مانند کسانی‌اند که تورات بر آنان بار شده بود اینان [ مسلمانان ] هم حامل کتاب خداوند[ قرآن ] اند [ تابع افکار و آرزوی خویش ] بسان خری هستند که فقط کتاب‌هایی بر پشت خود دارند و از آن هیچ فهمی ندارند و چه زشت و قبیح است و نمونه‌شان دقیقا مانند آن کسانی هستند که پیام خداوند [ اسلام ] را از اول قبول نکردند و [ کلام خدا ] را دروغ شمردند و تکذیب [ رسالت ] کردند ، زیرا اینان آیات خداوند را زیر پا گرفته و لگد مال کردند – [ آزادی و آزادگی بخشیده شده به انسان را نادیده گرفته و بردگی و اسارت را جایگزین کردند ] – براستی آنان ستم‌کارانی هستند بدون هدایت [ امکان هدایت و اصلاح آنان وجود ندارد].

طاهره خدانظر

T.khodanazar@yahoo.com

    

ملي سرود خو هم یو داستان لري

10.11.2019Jahani gammel
د کال ٢٠٠٢ د اپرېل د میاشتی په شاوخوا کی می د افغانستان د جمهوریس جلالتمآب حامد کرزي په غوښتنه د ملی سرود متن ترتیب کړ، او له ده څخه می د ملاقات غوښتنه وکړه. جمهوریس کرزي د خپلی همېشگي مهربانۍ سره سم په هغه ورځ د ملاقات وخت راکړ ، او کله چی د هغوی دفتر ته ورغلم نو تصادفا درې تنه نور پښتانه عالی رتبه مامورین هم ناست وه.
د ملی سرود متن مي ، چی ډېر اضافی بندونه می د هغوی د نور انتخاب دپاره پکښي ځای کړي وه، ورته ولوست. البته جلالتمآب جمهوریس هغه سمدستي رد کړ او ما ته یې وویل چی په دې سرود کی باید تغیرات راوستل. په دفتر کی ناستو پښتنو مامورینو هم د تایید په علامه سرونه وښورول او سرود گواکي رد سو. د سرود ډېره لویه نیمگړتیا دا بلل کېدله چی د پښتنو نوم په سر کی راغلی او دا خبره دنورو قومونو حساسیت را پاروي.
دا وطن افغانستان دی
دا د ټولو خلکو ځان دی
دلته هر وگړی خپل دی
دلته هر سړی افغان دی
دا وطن د پښتنو دی
دا وطن دی د تاجکو
دلته کور دهزاره دی
دلته اور دی د اوزبکو
د ورورۍ د سولي مېنه
دا ټاټوبی د جرگو دی
دا کیږدۍ د وروڼو خویندو
دا وطن د مرکو دی
څوچی نوم د دې نړۍ وي
دا به کور وي د افغان
تور او سور زرغون بیرغ به
وي د هرمنبر نښان
پر غلیم چی مو لاس بر دی
زور د الله اکبر دی زور دالله اکبر دی

څه باندی یو کال وروسته زلمی هیواد مل، د جلالتمآب جمهوریس صاحب سره امریکې ته راغلی وو او ماته یې په ټلفون کی وویل چی د ملی سرود په اړه ماته څه ویل غواړي. کله چی زه په واشنگټن کی دافغانستان سفارت ته ورغلم نو هلته هیوادمل راته وویل چی د ملی سرود یوه لویه نیمگړتیا دا ده چی پښتون قوم لومړی ذکر سوی دی او بله نیمگړتیا یې دا ده چی د نورو قومونو یادونه نه ده سوې. نو لومړی خو باید د نورو قومونو یادونه وسي او بله دا چی پښتون په منځ کی یا په پای کی چېرته واچول سي. ما بیا هم د ملی سرود هغه پخوانی متن ورته فاکس کړ او ځینی بندونه مي ورسره زیات کړل، چی د زلمي هیوادمل قناعت یې طبعا نه سوای حاصلولای. نو طبیعی خبره ده چی هغه سرود ونه منل سو او څه موده وروسته خبر سوم چی د پښتو ژبي د یوه خوږ ژبي شاعر ډاکټر محمد اکبر اکبر شعر د ملی سرود دپاره غوره سوی دی. خدای سته چی په دې خبری بېحده خوښ سوم او فکرمی وکړ چی یو لوی بار می له اوږو لیری سو. دا خبره لا توده وه چی څه وخت وروسته می واورېدل چی د ډاکټر اکبر شعر بیرته رد سوی او پر ځای باندی یې د حبیب الله رفیع نظم، چی لومړۍ برخه یې د پښتو د مشهور شاعر او لیکوال عبدالروف بېنوا او د قومونو او د الله اکبر برخه یې د حبیب الله رفیع ده، د ملی سرود دپاره غوره سوی دی. زه نه پوهېږم چی حبیب الله رفیع به د یوه مشهور شاعر او لیکوال په حيث دې کار ته څرنگه تن ورکړی وي. ځکه چی دا کار خو د ټولو ادبی موازینو په خلاف عمل دی، اوهیڅ ادبی او مطبوعاتی قانون اجازه نه ورکوي چی د یوه شاعر له شعر سره، چی هغه هم تقریبا دوه ویشت کاله مخکی وفات سوی وي، د بل شاعر شعر وتړل سي،اوداسی مواد پکښي اضافه سي چی ښایی هغه مرحوم به هیڅ موافقه نه ورسره درلوده.
زما دپاره د خوشالۍ خبره بیا هم دا وه چی دملی سرود د جوړولو څخه بېغمه سوی وم. ځکه چی جلالتمآب جمهوریس هم هغه منلی او ډېرو مجلو اوورځپاڼو یې متن خپور کړی وو. خو دروان کال د اپرېل په میاشت کی یوه ورځ محترم جمهوریس حامد کرزي کورته ټلفون راته وکړ او راڅخه یې وغوښتل چی د ملی سرود متن ورته ترتیب کړم. ما د ملی سرود یومتن د د وی د ټلفون په ورځ ترتیب کړ، په هغه ماښام می د هغوی د فتر ته ورفاکس کړ، او دوی هم څلور پنځه ورځي وروسته افغانستان ته وبللم. زه هم افغانستان ته ورغلم او د ملی سرود په باب د خبرو دپاره څلور ځله ارگ ته د ماښامنۍ دپاره وبللم. دا هم هغه متن چی ما د دوی دغوښتني سره سم تریب کړ.

دا وطن افغانستان دی
دا عزت د هر افغان دی
کورد سولي کور د توري
هر بچی یې قهرمان دی
دا وطن د ټولو کور دی
د بلوڅو داوزبکو
د پښتون د هزاره وو
د ترکمنو د تاجکو
د ورورۍ پرمېنه گرځي
پشه یان نورستانیان
چی سمسور کړي خپله مېنه
مله یې وروڼه پامیریان
دا هیواد به تل ځلېږي
لکه لمر پر شنه اسمان
په سینه کی د اسیا به
لکه زړه وي جاودان
را ژوندی به کړو له سره
تاریخی افغانستان
راغی کور په کور اختر
ږغ د الله اکبر ږغ د الله اکبر

دا شعر د ملی سرود د ارزیابۍ هغه کمېسیون ته ، چی ریس یې اعظم رهنور زریاب دی، وسپارل سو. د محترم زریاب د پښتو سواد ټولو وطنوالو ته معلوم دی، او دا د تعجب وړ خبره ده چی څرنگه د پښتو ژبی د یوه نظم د ارزیابۍ د کمېسیون مشری داسی یوه چاته سپارله کېږی چی هغه په پښتو ژبه نه پوهېږی. دا خبره باید په یاد ولرو چی د کمېسیون د ريس او غړو انتخاب ټوله په زلمي هیواد مل اړه درلوده. دې کمېسیون ته څه باندی سل نظمونه وړاندی سول او ټول په یوه او بل نامه رد سول. څو بالاخره د کمېسیون ريس ښاغلي زریاب دونه جرأت پیدا کړ چی په یوه مجلس کی یې پېشنهاد وکړ چی که تاسی د سرود متن نه سی ترتیبولای نو موږ به یې په فارسی درته ولیکو او تاسي به یې په پښتو ترجمه کړی.
په هرصورت د جلالتمآب جمهوریس کرزي په کور کی په لومړي ماښام مي هغوی ته وویل چی که چېری په ملی سرود کی د قومونو د نومونو یادول ضروری وي نو په نهو قومونو نه خلاصېږو. لږ تر لږه شیعه گان، عربان، قیرغیزیان، سیکهان او هندوان باید په سرود کی شامل سي. او که چېری دا ټول قومونه په ملی سرودکی شامل سي نو حمید ماشوخېل، چی زموږ پښتنو شاعرانو سالار دی ، هم نه سي کولای چی ښایسته سرود درته جوړ کړي. بهتره به داوی چی د قومونو د نومونو د یادولو پر ځای د هغو منطقو نومونه واخیستل سی چی دا ټول قومونه ژوند پکښي کوی. او په د ې توگه به د ټولو قومونو شکایتونه لیری سوي وي. د دې خبری سره سم می خپل هغه سرود ورته ولوست چی تازه می لیکلی او زما په نظر له هره پلوه جامع او غني وو.
له امو تر ننگرهاره
له هلمنده ترمزاره
له پامیر تر هریروده
له بامیان ترکندهاره
یو بیرغ دی یو هیواد
یو ملت پکښی آباد
تل دي وی افغانستان
هم دي ښاد وي هم آزاد
ټینگوو ملي وحدت
ځو پر لار د عدالت
نوم دحق مو دی رهبر
وایو الله اکبر وایو الله اکبر
محترم کرزي صاحب ویل واه واه دا بهترین سرود دی. خو هیواد مل، چی په دغه راز وختونو کی همېشه ویښ وي، سمدستی مداخله وکړه ویل یې دا سرود به کمېسیون ځکه ونه مني چی د اساسی قانون د تصویب په خلاف د قومونو ذکر پکښی نسته. په هر صورت دا سرود په هغه شپه رد سو او پخوانی سرود، چی د قومونو لیست یې په ځان کی درلود، مطرح سو.
د ملی سرود د متن د ارزیابی کمېسیون زما پر لیکلی شعر باندی عجیب او غریب انتقادونه درلودل. مثلا ویل یې چی سرود په دا وطن افغانستان دی پیل کېږي. خو که چېری دا سرود په کوم بل هیواد کی ویل کېږی نو هلته خو بیا معنی نه ورکوی. مثلا موږ به په اسلام اباد یا واشنگټن کی څرنگه وایو چی دا وطن افغانستان دی. اوس نو د کمېسیون محترم غړي په دې نه پوهېږي چی په خارج کی معمولا یوازي د سرود موسیقي ږغول کېږی، او که چېری شعر هم ورسره وږغول سي نو پرته له زریاب څخه به هیڅ ساده سړی دا فکر ونه کړي چی افغانانو په اسلام اباد یا واشنگټن دعوه کړې ده . یو انتقاد یې دا وو چی د وطن پر ځای باندی که چېری د فارسي د سرزمین معادله کلمه راسی بهتره به وي. خدای سته په دې پېشنهاد یا انتقاد نو زما هم چندانی سر خلاص نه سو. یو بل انتقاد یې دا دوو چی په دې شعر کی راغلي دي چی دا هیواد به تل ځلېږی لکه لمر پر شنه اسمان. او کله چی سړی دا شعر اوري نو فکر کوي چی افغانستان په اسمان کی دی. زه هیڅ فکر نه کوم چی د زلمي هیوادمل د غوره کړي کمېسیون له غړو څخه پرته دي بل هیڅوک دا شعر دغه راز تعبیر کړای سي.
کله چی زلمي هیوادمل د دوهم ځل لپاره د کمېسیون بې معنی انتقادونه را وسپارل نو مي په جواب کی ورته ولیکل چی د ملی سرود د متن د ارزیابۍ د کمېسیون محترمو پوهانو، عالمانو، لیکوالانو او شاعرانو. ماته داسی څرگنده سوه چی که زه د سرود په متن کی هر څونه تغیرات راولم ستاسی له انتقادونو څخه نه خلاصږم. زه دادی متن تاسي ته درسپارم او تاسي ته اختیار درکوم چی د خپلی خوښي سره سم بشپړه لاس وهنه پکښي وکړی. زه له دې افتخار څخه چی د ملی سرود پاره به زما شعر غوره کېږی تېر یم او دا افتخار تاسي محترمو پوهانو، فاضلانو او لیکوالانو ته درسپارم.
ستاسي وطندار جهاني.
په دې لیک ، د زلمي هیواد مل ډېر چرت خراب سو،خو زه صرف دوې درې ورځي وروسته له افغانستان څخه امریکې ته ولاړم او سرود می زلمي ته پرېښود. څه کم یوه میاشت وروسته د جولای پر دوهمه نېټه محترم جمهوریس صاحب ماته زما دمېرمني د فاتحې راکولو په ترڅ کی په ټلفون کی وویل چی د ملی سرود پاره یې زما شعر غوره کړی دی، او اوس به نو د موسیقۍ اوکمپوز غم خوړل کېږی. خو له دې څخه زیات وکم پنځه لس ورځی وروسته د جمهوری ریاست نوي نطاق کریم رحیمی په ټلفون کی راته وویل چی باید په شعر کی پنځه نور قومونه زیات کړم او د پای هغه بیت چی وایی را ژوندی به کړو له سره تاریخی افغانستان ورڅخه وغورځوم. او په نتیجه کی له سرودڅخه داسی شی جوړ سو چی پرته د قومونو له لیست څخه د بل شي نوم باندی ایښودل کېدلای نه سی
دا وطن افغانستان دی
دا عزت د هر افغان دی
کور دسولي کور دتوري
هر بچی یې قهرمان دی
دا وطن د ټولو کور دی
د بلوڅو د اوزبکو
د پښتون دهزاره وو
د ترکمنو د تاجکو
ورسره عرب، گوجر دي
پامیریان ، نورستانیان
براهویی دي، قرلباش دي
هم ایماق هم پشه یان
دا هیواد به تل ځلېږې
لکه لمر پر شنه اسمان
په سینه کی د اسیا به
لکه زړه وی جاودان
نوم د حق مو دی رهبر
وایو الله اکبر وایو الله اکبر
البته زلمی هیواد مل په دې هم بسیا نه سو او د خپلی ورسپارل سوي وظیفې ، چی تر نامعلومی مودې او یا تل لپاره د پښتو ملی سرود ځنډول، بې خاصیته کول اوحتی مسخره کول وه، سرته رسولو دپاره یې دا ملی سرود عامي نظر غوښتني ته واچاوه . څو لږ ترلږه د دې سرود لیکونکي ته د یو څو بې مسولیتو لیکوالانو په خوله پوچ او فحش ووایی. ځکه خلک نه دي خبرچی دا سرود اصلا په څه شکل وو او بیا د زلمي هیوادمل د کمېسیون په فرمایش څه تغیرات پکښي راغلي دي.
زه باید دا خبره وکړم چی ما دملی سرود متن یوازي او یوازي د جمهوریس حامد کرزي په غوښتنه کړی دی. او دا کار می له هغوی سره د اوږدو دوستانه اړېکو په اساس کړی دی. هغوی زما بې اندازې زیات قدر کړی او زه دهغوی د قدردانۍ پوروړی. البته زه په دې توگه له مسولیته نه خلاصږم او په کار خو دا وه چی کله زما لیکلی متن ونه منل سونو باید چی ما هم فرمایش نه وای منلی. او اوس مي له حکومت څخه دا صمیمانه غوښتنه ده چی دا سرود کمپوز نه کړي او له بل چا څخه د سرود جوړولو غوښتنه وکړي. د ملی سرود د متن په برخه کی باید ټول وطنوال په یوه اواز د اساسی قانون د تسوید پر کمېسیون باندی اعتراض وکړي چی ولی یې په سرود کی د قومونو ذکرول حتمی کړي دي، ځکه چی دا کار ملی یوالی نه بلکه ملی انشعاب او بې اتفاقي تشویقوی. د بلی خوا د الله اکبرد مقدسی کلمې څخه باید سیاسی استفاده ونه سي ځکه چی الله اکبر د آذان پر منبر ویل کېږی او له ساز اوموسیقۍ سره یې ویل ناروا دي.
له محترم جمهوریس حامد کرزي څخه د یوه وطندار، دوست او ورور په حيث غوښتنه کوم چی نور دي نو د دغه راز مشاورینو څخه، چی ده ته پرته له بدنامۍ او تنفر څخه نور هیڅ نه ور په برخه کوي ، ځان خلاص کړي اوکنه نو
اگر این مسجد است و این ملا حال طفلان خراب مې بینم.

دوکه لنډه کیسه

 

خوشال مزاروال

– اخ! ولې مې وهئ! ګنا مې څه ده!

په داسې اکر کې چې د سوکانو او لغتو باران دی پر ې، په روسي  بازاري ژبه ورته وایي:

– ژر شه! پیسې راو اخله،که نه بې مرګه دې نه پرېږدو!

– له کومه یې کړم!

بیا هم وهل او ټکول، ورته وایي:

– ښه نو په ژوند پکو شوی یې! نه غواړې ژوند وکړې!

بیا لاس شاته تېروي، د پتلانه له کمربنده چاړه راباسي، د ګوزار او وهلو تابیا نیسي. مړوند لاس و پښې وهي چې له ګوزاره ځان وژغوري، په دې کې یې څنګل د تخت له ژۍ سره لګیږي. راویښیږي. ګوري چې اندامونه یې رېږدي. خولې خولې وي. بیا د حوېلۍ څراغ په تته رڼا کې چې د خوب خونې ته راننوتې، خپلې مېرمنې ته ګوري. هغه په درانه خوب ویده وي. ژوره سا اخلي. د ځان د ارامولو کوښښ کوي. د خوښۍ څپې یې په شونډو راټوکیږي. شوکرونه )شکرونه( باسي، چې اخره خو یې سمیږي. نږدې میاشت وي چې له غونچې سره یې واده شوی وي. غونچه یې د ماما لور وي. له واده خوښ او راضي وي، او یو د بل په زړونو کې یې اوسېږي…. خوډېر ژر پرې همدا ډاروونکی خوب سیوری غوړوي، او تېر مهال ته ستنیږي.

تنکی ځلموټی وي، چې د ګټې وټې په سوچ و خیال کې کیږي. دغه سوچ و خیال ورته له مشرانو نه په میراث پاتې وي. له هغو یې اورېدلي وي چې(( وګټه فیل وڅټه)). د همدې ګټې وټې خوبونه وي چې پلار یې له دویمې ښځې او د هغې له زامنو سره ځان روسې ته رسولی وي، او خپل دوه سکني ورونو یې پر خپل پلار هم پښه وراړولې، تر قاف غرونو تېر شوي ، او ځانونه یې لوېدیځې اروپا ته رسولي وي. مړوند هم خپله مور د خدای اسرې ته پرېږدي، او د خپلو مېرنیو په مرسته ځان تر مسکوه رسوي. ګوري چې هغوی هره ورځ سپېده چاودې له کوره وځي. خپلې هټۍ ته ځانونه رسوي. د ماښام تر تیارې خورېدو پېر و پلور کوي، او ناوخته بیا کور ته راستنیږي.

کور کې د اونۍ په تېرېدو سره مړوند ته نوره ناسته خوند نه ورکوي. ورږې کوي. پښې په یوه موزه ننباسي چې ورونه یې کارته له ځانه سره بوځي. ورونه یې لیوالتیا ښه شګون ګڼي، وایي د سات تېرېدو تر څنګ به د دې ځای په دود و دستور، او رو و ګودر بلد شي، او هم به د دوی لاس پرې سپک وي…..

مړوندهره ورځ ګهیځ په خړه ورونو سره له کوره وځي، کرۍ ورځ د پېر و پلور توکي سمبالوي، په ډېرې ویښیارتیا سر ه ترې څارنه، او  ساتنه کوي او تېر ماښام کور ته راستنیږي. ورونو یې له غلو، غدیو ورته ویلي وي، هغوی چې له وېښې مور زوی لوټي. خو هغه څه چې ځینې وخت د مړوند تبه خټه کوي، د ژبې نه پوهاوی وي چې د اښتنې پوښتنې پر مهال ورته ربړه رامنځ ته کوي. خو بېرته د نهیلۍ پر ستوني ګونډه ږدي، وایي، چې تر اوسه یې لا سېر وړۍ نه ده ورېشلې، په دوه درې میاشتو کې ستونزمن وي چې د ژبې ربړه دې له مخې لرې کړي، او له دې سره یې موسکا په شونډو راخوریږي…..

کال لا پشپړ شوی نه وي، خو مړوند د دې جوګه ګرځي چې د ژبې په اړوند خپله جاله پورې باسي. د پېر و پلور چارې پرته له ستونزو سمبال کړي. د هغه موسکا، تنکۍ ځواني، ښکلې بڼه، او ښه سلوک د کار پر بهیر او زیاتوالي اغېزه ښیندي. ورونه یې پرېکړه کوي چې له مشتریانو سره د راکړې ورکړې او پېر و پلور چارې ده ته وسپاري….

خو بیا د پېر و پلور د ورځني ژوند په لړ کې دوه ورځې کیږي،  یوه پېغله چې د مړوند  د عمر سره اړخ لګوي، راځي، دتوکو په منځ کې ګرځي راګرځي. توکي اړوي، را اړوي. ځینې وخت موسکۍ غوندې شي، خو څه شی نه اخلي، او تش لاس بېرته روانیږي……

یو خو روسان له اصل و نسله سره او سپین دي، خو بیا پر دې پېغلوټې خدای لږه شانې زیاته لورولي وي. ډولي زړه وړونکې سترګې،یعقوتي شونډې، نرۍ ملا ، طلایي ویښتان، دنګه غاړه،   د چا خبره د اوبو د څښلو پر مهال یې په مرۍ کې اوبه له ورایه ښکاري، ښکلی اندام چې د غاټولو تازه سپړل شوي ګلونه یې لا د سړي پاملرنه ځانته راکاږي….. اورېدلي به مو نه وي، وایي، پېغله که د خټو هم وي، هر څه دې ترې ځار شي ، او بیا دا خو لا کورټه حوره ښکاري……

نن هم راځي، دا کانه کوي، او پر خپله مخه ځي. په اول کې مړوند پرې د غلې ګومان کوي، خو نن پر خپل ګومان پښېماني څرګندوي. مړوند پر ټاکلي وخت له ورونو سره هټۍ تړي. کور ته ځي. خو کله چې د خوب په پار غځيږي، بیا یې پېغله د ذهن تمبې ورټکوي. نا اشنا سپرغۍ یې د زړه په نغري کې روښانیږي. یوه پټه لمبه پر تن احساسوي. بې اختیاره د خولې لاړي تېروي، او څه پټ پټ تخنېدل یې په وجود کې راټوکیږي…… مړوند د خیالونو بړبوکۍ له ځانه سره اخلي چې په دې کې یې څنګ ته پرته مېرمن اړخ بدلوي، د زلفو ماران یې مړوند پر سترګو وهي. د بوړبوکۍ له ګردابه راوځي. غواړي ښکل یې کړي، خو زړه ته یې پرېوځي، نه چې خوب ته یې زیان ورسي، او له خپلې پرېکړې اوړي.  لږه شېبه وروسته بیا د سوچونو پیڅکه نیسي، او تر هغې له پېغلې سره په خیالونو کې زانګي رازانګي چې خوب پرې غلبه کوي، او خوب ته پنا وړي.

سهار له بیدارېدو سره د کار په نیت روانیږي، هټۍ پرانیزي. کرۍ ورځ په دې هیله چې د هغې دوه سترګې وویني، سترګې لور په لور اړوي، خو د هغې څرک نه لګیږي. ورځې خو پرېږده چې څو  شپې د هغې په سودا کې ویدیږي، او راویښیږي…… اونۍ وروسته، د جومې(جمعې) ورځې، نږدې مازیګر مهال وي چې نا ببره یې د سترګو په وړاندې رازرغونه شي. د مړوند زړه له خوښۍ نه په ټوپونو شي. هغه د تېر په څېر ځان په توکو بوختوي. خو کله چې د پېرېدونکو ګڼه ګوڼه کمیږي، ایغه نیغه راځي، مړوند ته دریږي. په موسکه بڼه سلام کوي ، وایي :

– نوم مې اکسانا دی!

مړوند اوږده سا اخلي، بیا په ماته ګوډه روسي ژبه ورته وایي:

– زما نوم مړوند دی. پېغله وایي:

– ډېر ښه!

بیا د زړه په سترګو مړوند ته ګوري، او په پسته ژبه چې مینه پکې څپې وهي، وایي:

– بشپړه اونۍ دې توکي پلورلي، ستړی شوی به یې، سبا ته د اونۍ رخصتي ده، نشو کولای چې فلم سره وګورو!

مړوند پرته له ځنډه هوکړه کوي، د سبا لپاره د مازیګر څلور بجې سره ټاکي، او هغه هم همدلته د هټۍ مخې ته.

اکسانا په خپله مخه ځي، خو مړوند ته د سوچونو بستر هواروي، او تر هغو یې له ځانه سره بوخت ساتي چې د ژمنې په پار  ژمنځای ته روانیږي. ګوري چې هغه تر ده وړاندې رارسېدلي وي. د مړوند په لیدو سره یې موسکا په تنکیو شونډو ناڅي. منډه کوي، ټینګ یې په غېږه کې نیسي، سره شونډې په شونډو کیږي، بیا یې تر لاسه نیسي، او د فلم لیدو ته روانیږي. د ټکټونو د پېر پر مهال اکسانا د وروستي کتار ټکټونه پېري، دواړه روانیږي، او پر ټاکلي ځای کې کیني. د فلم په پیلېدو سره ګوري چې وروستي دوه درې کتاره خالي دي. ژوره سا اخلي، لکه  مراد ته چې رسېدلي وي. نندارچیان د فلم په لیدو کیږي، او دوی دواړه داسې یو د بل په زړونو او رګونو ننوځي چې د فلم لیدو ته یې هډو پام نه اوړي. زړونه یې بې واره درزیږي. د مچکو باران یې جوړ کړی وي. درېغه چې د سینما څراغونه روښانیږي، فلم پای ته رسي. خو د دوی د زړونو تندغرې زمکې لا خړوبه شوې نه وي. بېرون ته په راوتو بیا سره غاړه غړۍ کیږي، او په تلو تلو کې پر دې همغږي کیږي چې سباته به بیا سره ګوري، هغه هم د نن ورځې پر ټاکلي وخت او ځای کې.

مړوند کور ته پر لارې او په وېښه خو پرېږدوه چې ان په خوب کې هم له اکسانې سره د نن ورځې په خوږو خوږو کې ورک وي، داسې خواږه چې په لومړي وار یې ازمایلي وي. د اکسانې اورنۍ مینه، تنکۍ او پستې شونډې،  او د غاټولو تنکي ګلونه…..

بیا هم ژمنه، د ژمنې په پار انتظار، او بیا د ژمنې ځای ته له کوره روانېدنه….. ګوري چې اکسانا ورته لارې څاري. یو بل ته غاړې وځي، سره ښکلوي. بیا پر دې سره سلا کیږي چې ړومبی به د ایسکریمو مزه څکي، او وروسته به کولتوري پارک ته روانیږي. مړوند د کولتوري پارک په لیدو خوښي څرګندوي. ځکه په لومړي وار ترې لیدنه کوي. ښایسته شېبه د پارک په ننداره بوخت وي. وروسته د دمې نيولو په موخه د پارک په یو کونج کې، د رنګارنګ ګلونو په منځ کې، په یوې ا وږدې څوکۍ کیني. ورسره جوخت یو د بل په سترګو ننوځي، او په تنونو یې اور پورې کیږي. کله چې په خود راځي، ګوري چې تیاره په خورېدو وي. چار ناچار زړونه سره پر دې دلاسه کوي چې راتلونکې اونۍ به بیا د زړونو خواله کوي، او د مچکو په اخیستو سره جلا کیږي. خو د اونۍ په اوږدو کې مړوند د اکسانې په زړه راوریږي، هټۍ ته ورځي، او خپله تندغرې مینه د څو شیبو لپاره سړوي….

د رخصتۍ په رارسېدو سره اکسانا مړوند له لاسه نیسي، استوګنځای ته یې بیایي، هغه چې دوه میاشتې وړاندې یې په کرایه نیولی وي. مړوند له اکسانې سره تر ماښامه پاتې کیږي. ډېر څه وایي. ډېر څه کوي. د زړونو بړاس سره باسي. یو د بل په زړونو کې ځای نیسي، او د باور او  اعتماد فضا رامنځ ته کیږي…. د ماښام په رارسېدو سره  اکسانا ټینګار کوي چې مړوند ورسره پاتې شي خو هغه ترې په دې ځان ژغوري چې کور کې یې څه نه دي ویلي، او روانیږي.

کور ته په رسېدو سره ګوري چې ماښامنۍ تیاره ده، او ټول ده ته سترګې اړوي. مشروټی ورور یې موسک کیږي، او د کنایې او کترې په ډول وایي:

– مړونده! نن سبا ډېر بوخت ښکارې، ان دا چې ماښامنۍ هم درنه هېره وي!

مړوند موسک کیږي، خو څه په خوله نه راوړي. لاسونه پرېمینځي، او ډوډۍ ته کیني. خو کله چې د خوب خونې ته ځي، او ډډې غځوي، د نن ورځې ټول خواږه یې د سترګو په وړاندې دریږي. نوې هیلې یې په زړه کې راټوکیږي. د هغې مینه یې ځانته راکاږي. د راتلونکې په اړوند یې په سوچ کې اچوي ….

د مړوند او اکسانې اورنۍ مینه، راشه درشه، او ناسته پاسته، له اونیو نه میاشتو ته غځیږي، او بیا داسې وخت هم رارسي چې مړوند د پلار او ورونو له استوګنځایه ځي ، او له اکسانې سره پاخه اړوي. د کورنۍ غړي یې خواشیني څرګندوي. خو مړوند ته اوس اکسانا خپله مینه بریښي، او په دې اړوند یې هډو زړه ته شک او بدګوماني نه پرېوځي…..

دا مهال د مړوند کاروبار رونق موندلی وي. خپله هټۍ لري. نیستوڼی یې غوړ وي. لاس ته یې دومره څه ورځي چې د دوی ګوزاره پرې کیږي، او د چا خبره غېران دوه سپما ته هم پاتې کیږي. مړوند خپلې مینې ته وړاندیز کوي چې دواړه کورنۍ، او یاران دوستان سره د واده په دود په هوټل کې راټول کړي، او خپل ژوند ته قانوني بڼه ورکړي، خو دا مهال په تخت کې ورسره پرته مېرمن ،غونچه یې په خوب کې د خپلو بنګړو ډکه مټه پورته کوي، او د مړوند پر سینه یې اچوي. مړوند له خیالونو راوځي، د بنګړو شرنګ ته موسکی کیږي. یوه شیبه غوږونه لک څک نیسي. پرته له یوه نیم کیرړي اوازه چې تر غوږو کیږي یې ، نور هر څه پر خواږه خوب وېده وي. له لنډ لارغي ( مکث) روسته بیا تېر مهال ته ګرځي، او یو ځل بیا د خپلوخیال پلوونو،  پلو رانیسي. مړوند غواړي چې له اکسانې سره د واده دود تر سره کړي، خو اکسانا بیا دا بې ځایه لګښت بولي،او سکوټ ترې انکار کوي. مړوند غلی کیږي، او نور څه نه وایي.

شپې ورځې همداسې په خوږو کې روانې وي، او وختونه وي چې د خپل مزله په کږلیچونو کې پر مخ درومي، او تم کیږي نه. …..

یو ه شپه ماسخوتن مهال وي چې  مړوندته یو هټۍ وال دوست همایون زنګ وهي، وایي چې د مور روغتیایي اکر یې ښه نه دی، د ناچارې ورځې سبا ته هیواد ته ځي. دمګړۍ د مړوند سترګو ته خپله مور دریږي چې ایکي یوازې یې د خدای اسرې ته پرېښې وي، او هیڅ اخوال ترې نه لري. زړه کې وایي: ( بنده حیران، خدای مهربان.) اکسانې ته وایي چې یو هټۍ وال  دوست یې هیواد ته بیړنی تګ کوي، غواړي د هغه پر لاس یوه اندازه پیسې مور ته ولیږي. هغه په سوچ کې ځي، خو مړوند ترې یوه اندازه پیسې اخلي، سم دستي ولاړیږي، دوست ته پیسې رسوي، زړه یې تسکین مومي،او خوشاله راستنیږي. خومیاشت لا تېره شوې نه وي چې مړوند د یوې بدې پېښې سره مخ کیږي. د جمعې شپې دولس بجې وي چې د ټیلیفون زنګ یې راوېښوي. مړوند غوږی پورته کوي. د تورسرو ژړاوې یې تر غوږو کیږي، کشروټی ورور یې په ژړغونې اواز د مور له مړینې خبروي. مړوند په بیړه ځان رسوي. میرنۍ یې د زړه حملې وهلي وي. مړوند اړوځي چې بشپړه اونۍ هټۍ تړلې پریږدي. د مور په ښخولو، لاسنیوه، خیر و خیرات کې ونډه واخلي، او یوه اندازه لګښت ته غاړه کیږدي. خو دا کړنې یې د اکسانې ټنډه تریووي، غوسه یې راپاروي، او د خپلوانو په ویر او غم کې د مړوند لګښت ورته لوپري ښکاري. مه واره له دې بشپړه اونۍ د هټۍ تړل او کورته د مړوند نه راتګ یې لا پر زخمونو مالګه دوړوي، خو بیا هم هر څه په ګوګل کې ساتي، او په خوله څه نه راوړي…..

وروسته له اونۍ راګرځېدو، په دې پار چې خوله یې ورسره ونه وهل شي، او زړه بداوی رامنځ ته نشي. مړوند ته پلمه کوي، وایي: بلا موده کیږي چې مور یې نه ده لیدلې، غواړي مور کره لاړه شي، او روانیږي.

اونۍ وروسته کله چې راستنیږي، یو بل ته تر غاړې کیږي. بیا هم د تېر په څېر تندغرې مینه، خواږه وختونه او مست خوبونه….. خو برخلیک ته ګوره چې بیا له مړوند سره څه نخرې کوي، اوپر نوې لانجې یې اړوي. یوه شپه چې هغه هم له دولسو اوښتې، او مړوند له اکسانې سره په خواږه خوب ویده وي، درې تنه یې اپارتمان ته رادننه کیږي، هغه هم پرته له دې چې کولپ او دروازې ته زیان ورسي. اکسانا له لاسونو تړي، او د مړوند په وهلو، ټکولو لاس پورې کوي، ورته وایي چې څه یې ګټلي، بویه چې دوی ته یې ورکړي، که نه پوستکی ورنه باسي…… خو مړوندسره له دې هم انکار کوي. بیا مړوند پر داسې کور وهي چې له خولې او پوزې یې وینې روانیږي،مړوند اړ وځي چې ټولې پیسې ورته مخې ته کېږدي، او له شره یې ځان وژغوري…… مړوند دوه درې ورځې د مخ د پړسوب له کبله له کوره نه وځي. وجود یې شنه سابه، او تغمې تغمې وي، بل غدۍ پرېوتو هېښنی کړی وي، وایي چې، نه دې کولپ مات شي، نه دروازه، او غله دې را د ننه شي….. خو بیا اکسانا  د دروازې د نه بندېدو پړه پر میوندوراچوي، وایي چې وروستی هغه کور ته راننوتی، او کېدای شي دروازه یې نه وي کولپ کړي…… د وخت په تېرېدو سره د یادې پېښې ټپ د مړوند له ذهنه وځي، او پاملرنه یې ګټې وټې او کاروبار ته اوړي…..  یوه ورځ مړوند ناوخته له خوبه پاڅیږي. د هټۍ پرانیستلو پرې ناوخته شوی وي. بېړه  کوي، او په تراټ له کوره وځي. د پېر و پلور په بهیر کې یو پېرېدونکی ترې د ځینو توکو د پېر خبره کوي چې هغه له مړوند سره په دیپو کې وي. مړوند جیبونه لټوي، خو کیلي ترې کور کې پاتې وي. مړوند تر دوه ګېنټو وروسته د توکو د چمتوکېدو ژمنه کوي. د غرمنۍ خوړلو پر مهال  د کلي راوړلو په پار کور ته منډه کوي. خو کله چې د اپارتمان ور  پرانیزي،د نا اشنا ځوانانو د خنداووڅپه یې تر غوږو کیږي چې یو یې اکسانې ته وایي:

– غم مکوه! پرېږده چې بیا یو څه زېرمه کړي! بیا احوال راکړه! دا پلا به داسې درس ورکړو چې مخ او څټ یې ونه پېژندل شي! خو اکسانا ورته وایي:

– ګوره چې مړ درڅخه نشي!  خو غوسه پر دې راځي؛ چې څه ګټي، هغه په نورو څټي. راتلونکي ته نه ګوري ! ماران خو نه یو چې خاورې به خورو!

– رښتیا د دروازې په اړوند خو به شکمن شوی نه وي!

– نه! هغه پړه مې مې پخپله پر هغه وراچولې ده…….!

مړوند له غوسې سوزي، خو ځان نه بایلي. اورېدلې خبرې د خپل ګوګل په هدیره کې خښوي، او سالون ته ننوځي. اکسانا ژېړه اوړي، خو مړوند په موسکو شونډو ټولو سره روغبړ کوي. اکسانا ناست کسان ورته د ښوونځي د وخت ملګري ور پېژني. مړوند د زهرو ګوټ له ستوني تېروي، یوه شیبه له دوی سره کیني،  بیا د ډیپو کیلي د هېرېدو خبره پر خوله راوړي، وایي چې پېرېدونکی ورته انتظار باسي، او له کوره وځي. خو ورسره جوخت یې اندېښنې د روان تمبې ورټکوي، وردننه کیږي، استوګنه پیلوي، داسې استوګنه چې د روان تر څنګ د بدن په رګونو او سلولونو کې سترګې غړوي، راج پرې چلوي، او اپوټه د سکون او ارام ، برجونه  ښوره او وراسته کوي، او د خپلې مینې په اړوند یې د بې باورۍ ګردجنه سېلۍ راپورته کيږي، داسې سېلۍ چې په شپو شپو، او ورځو ورځومړوند له ځانه سره بوخت ساتي. د اکسانې چلند اریان کړی وي. دهغې غبرګون او په مینه کې دوکه ، ورله په شاتو کې له زهرو ورکولو نه کم نه ښکاري……

وروسته له ډېر سوچه،  وړاندې تر دې چې یو ځل بیا په لومه کې ښکېل شي ، د یوې بلې دوکې ښکار شي، او یا هم تر دې بدې او بدمرغې پېښې سره لاس او ګرېوان شي، خپله هټۍ پلوري، او پرته له دې چې اکسانا پرې پوهه شي، د زوکړې ټاټوبي ته ستنیږي.

۱۴ – ۱۰ – ۲۰۱۹

۲۲ – د تلې – ۱۳۹۸

کوپینهاګن

 

لوی احمدشاه بابا (رح) په اړه مکمل معلومات 

5.11.2019Ahmad Shah Baba 2
د احمدشاه بابا تاریخ دومره څرګند دی چې د نړۍ هیڅ یو متعصب یې هم بد او غلط نشي تعبیرولای.

د هغه دښمن د هغه پر نیک خویونو او ښه اوصافو شاهدي ورکوي.

دهغه له غیرت، دهغه له ځیرکتیا او د جګړیې تکتیکونو څخه انکار نسي کولای.

په پنځوس زره (۵۰۰۰۰) پوځ درې لکه (۳۰۰۰۰۰) فوځ چې د وخت په عصري او پر مخ تللیو وسلو سمبال وي ته شکست او ماته ورکول د یو عادي سالار کار نه دی.

لنډه پیژندنه:

د نني افغانستان مؤسس، د وخت ستر امپراطور، د میړانی، غیرت، ذهانت، او شجاعت سمبول، د زړونو رهبر ستر احمدشاه بابا د دولت خان لمسی دی چې په کال ۱۷۲۲م کښې یې د زمان خان په کور کښې نړۍ ته سترګې وغړولې.

احمدشاه بابا په قوم سدوزی دی چې پوپلزیو ته منسوبیږي.

له اوه ۷ پښته خانزاده دی د مشری او رهبری خویونه ورته په میراث کې له نیکونو څخه ورپاتې دي.

واکمنۍ ته رسیدل:

په کال ۱۷۴۱م کې د نادر افشار د ګارډ مشر وټاکل شو
په کال ۱۷۴۷م کښې چې کله نادر افشار قتل شو نو ځینو افسرانو هڅه وکړه، چې د هغه کورنۍ ته زیان ورسوي خو احمدشاه یې په وړاندې ودرید او کلکه دفاع یې وکړه چې وروسته په ډالۍ کښې د نادر افشار ښځې ورته د کوه نور غمی ورکړ.

تر هغه وروسته کندهار ته ولاړ او هلته په همدغه کال ۱۷۴۷م د شیرسرخ بابا په زیارت کښې د یوې لوې جرګې په ترڅ کښې د پښتنو باچا وټاکل شو.

په دی جرګه کښی نورمحمد خان عليزي مشهور په میر افغان د نادر افشار نظامي قومندان او د شیرسرخ د جرګې ګډون کونکی او پاچاهۍ ته نوماند، محبت خان د پوپلزو د قبیلې مشر هغه خلک وه چی غټ شمیر نفوس یې درلود.

دلته یو بل څوک حاجي جمال خان بارکزی هم ؤ چې د باچاهۍ ادعا یې درلوده خو جرګه ځکه له ادعا څخه منصرف کړ چې فیصله یې کړې وه چی باچا باید د پوپلزو د قبیلې د سدوزو د پښې څخه وي.

د جرګی د فیصلی پر اساس احمدشاه بابا د افغانستان باچا او حاجي جمال خان یې وزیر وټاکل شو.

د شاهرخ واکمنۍ ته رسول:

څنګه چې په کال ۱۷۴۷ م کښې نادر افشار ووژل شو او احمدشاه بابا یې کورنۍ له لوټمارانو څخه وساتله.
په ایران کې یې ځینو افسرانو ځینې مخکې په خپله ولکه کی راوستي او په کابل کښې يې د هغه یو ورور علي قلي خان باچا کړ، او دغه بل ورور محمد ابراهیم خان یې ړوند کړ خو وروسته دوی دواړه د ځینو نورو زور واکو له لوری ووژل شول.

خو کله چی احمدشاه بابا امپراطور شو نو په ایران کښې یې د نادر افشار وراره شاهرخ باچا وټاکه.

احمدشاهي دولت:

کله چې احمدشاه بابا قدرت په لاس کښې واخیست هڅه یې وکړه چې د وخت څخه په استفاده خپله واکمني نوره هم پراخه کړي.

ده په لویدیځ کې خراسان، په ختیځ کی ګورګاني هند او په شمال کې د ازبکو جنیدي دولت په هغه قبیلو کې ځای کړل چی ده ورته ټاکل وه او دنده یې د افغانۍ امپراطوری د ټینګښت او پايښت لپاره خدمت ؤ.

دده د سفرونو لښکر کې چې د فتحو تر دیاره پر وړاندی ولاړل به لږ داسې خلاصه کړو.

اول:

کله چې په ۱۷۴۷ م کښې ده ته قدرت وسپارل شو، نو تر مقدماتي کارو وروسته یې په ۱۷۴۸م کښې له کندهاره حرکت وکړ او په مخه یې غزني، کابل او پیښور د اباسین سیند تر غاړې په خپلو حدودو کې شامل کړل.
د ګورګاني هند امپراطور محمد شاه رنګیلا د یو لک لښکر سره ورته راووت او خبره تر درنې جګړې ونه رسېدو احمدشاه بابا تر ټاکلو فتوحاتو وروسته بیرته کندهار ته ولاړ.

دوهم:

په کال ۱۷۴۹م کښې هرات ته ولاړ او هلته یې یو لک لښکر د اشرف الوزراء په قومندانۍ شمال ته ولیږه چی هغه بیغیر له جنګه ټول قومونه دولت ته تابع کړل او خپله احمدشاه بابا د یو بل لښکر په مشرۍ مشهد ته ولاړ، هلته یې ټول باغیان و ټکول او شاهرخ یې هلته باچا او نورمحمد خان میر افغان یې ورته سپه سالار مقرر کړ.

دریم:

په ۱۷۵۹م کښې په خراسان کښې بغاوتونه پیل شول.
احمدشاه نيشاپور ته ورغی او هلته یې باغي میر عام خان خزیمه مات کړ او شاهرخ یې بیا باچا کړ.
په دی وخت کښی د امپرطورۍ پراختیا د آمو څخه تر بحیرة العرب او د سند څخه د ایران تر دښتو ورسیده.

څلورم:

په کال ۵۱- ۱۷۵۲ م کښې کله چې د پنجاب صوبه دار میرمنو مالیه نه رالیږله احمدشاه بابا ورپسې ورغی او هغه یې مات کړ او کشمیر یې هم ونیوی او په لاهور کښې یې د دوه میلیونو روپو مالیه تحصیل کړه، او پنجاب او ملتان یې هم د افغانستان جزء کړل.

په دغه توګه کشمیر، ملتان، پنجاب او سیند هم د احمدشاهي امپراطوري په چوکاټ کښې داخل شول.

پنځم:

په کال ۱۷۵۳م کښې میر منو مړ شو او په ځای یې د هغه نابالغ زوی محمد امین صوبه دار کړ خو مور یې مغلانی بیګم د هغه په نیابت کار کاوه.

احمدشاه بابا دغه مقرري تائید کړی وه خو په دی لړ کښې یو څه نوي تحولات را منځته شوه.

د ډهلي امپراتور احمدشاه د محمد شاه رنګیلا د زوی صدراعظم عمادالملک غازی الدین احمدشاه کورګاني خلع او پر ځای یې دوهم عالمګیر باچا کړ او.وروسته یې هغه هم مړ کړ.

او همدارنګه په کشمیر کې مستوفي سکجون د کشمیر والي مړ او هغه یې ډهلي ته تسلیم کړ. په همدې توګه ادینه بیګ پنجاب ونیوی په هند پورې یې ملحق کړ.

دغې اوضاع احمدشاه سخت ودرداوه او د یوه قوي لښکر سره پنجاب ته ولاړ.

لومړی یې سکجون هنو ونیوی او کشمیر یې بیرته راوګرځاوه. په دې سره دوهم عالمګیر د افغان نجیب الدولة په قوماندې یو لښکر د احمدشاه سره جنګ ته راواستوه خو هغه بې له جنګه تسلیم شو او احمدشاه بابا فاتح ډهلی ته ورغی.

هلته یې افغاني مشران پر چارو وګومارل او مالیې یې راټولې کړې. عالمګیر خپله وریره د احمدشاه بابا زوی تیمور ته ورکړه او احمدشاه بیرته فاتح کندهار ته راستون شو.

شپږم:

په کال ۱۷۵۸م د افغاني حکمرانانو په فشار سکهان راټول او غازی عماد الدین جسان راجپوتان پر دهلي راوستل، سردار جان خان او د احمدشاه بابا زوی تیمور شاه چې هلته په دنده ګمارل شوی وه، تر خطر لاندې راغلل.
او خپله په داخل کی احمدشاه ته یو لړ مشکلات ورپیښ شول چی یو له هغو څخه د نصیر خان بلوڅ بغاوت ؤ.

احمدشاه وزیر شاولي خان بلوڅو ته ورولیږه او بیا خپله ورغی او هغه یې په نظامي او سیاسي سطع قانع او تابع کړ او د هندوستان ستونزې یې آینده ته پریښودې.

اووم:

په کال ۶۰-۱۷۶۱م کښې احمدشاه بابا د هندوستان پر لور روان شو، په لاره کې یې ډېر یاغی قوتونه وټکول، چی باراخره د مرهټیانو د دری لکه (۳۰۰۰۰۰) پوځ سره مخامخ شو.

د احمدشاه بابا ټوټال شپیته زره(۶۰۰۰۰) عسکر وه.
په ډېر نظم او مهارت سره یې جګړه وکړه او سوبه یې خپله کړه.

د هند پاچاهي یې علي ګوهر ته وسپارله او خپله بیرته فاتح کندهار ته راستون شو.

اتم:

په کال ۶۲-۱۷۶۳م کښې په پنجاب کښې سیکهان باغیان شول خو احمدشاه بابا هغوی وټکول او له پټیالی تر هنده یې حکومت یو سکهـ امیر سنګهـ ته وسپاره.

نهم:

په کال ۱۷۶۹ کښي یو ځل بیا د خراسان اوضاع خرابه شوه خو احمدشاه بابا سره له دې چې ناروغ ؤ، حالات کنټرول او یوځل بیا یې ړوند شاهرخ هلته مقرر کړ.

داشوه د احمدشه بابا د سفرونو خلاصه

د هندوستان فتحه:

په کال ۱۷۵۱م کښې یې پنجاب، سنده، او کشمیر په خپله ولکه کښې راوستل او په کال ۱۷۵۶ یې د هندوستان دهلی ښار هم ونیوی.

مشهوره د پاني پت جګړه:

په کال ۱۷۶۰م کښې د پاني پت ستره غزا وکړه چي د افغانانو د تاریخ په وینا د احمدشاه بابا د پوځ شمیر پنځوس زره (۵۰۰۰۰) او د مرهټیانو د پوځ شمیر لس (۱۰۰۰۰۰۰)لکه ؤ او د ځینو نورو تاریخونو په وینا د افغانانو شمیر شپیته زره(۶۰۰۰۰) او د مرهټیانو شمیر دری لکه(۳۰۰۰۰۰) ؤ خو په هر صورت جګړه وشوه چي په نتیجه کښی یې سوبه د احمدشاه بابا په برخه شوه.
په دی جګړه کښې دوه لکه(۲۰۰۰۰۰) مرهټیان مړه او دوویشت زره (۲۲۰۰۰)یې بندیان شول.

په کال ۱۷۶۳م کښی یې د عثمانی خلافت خلیفة المسلمين سلطان مصطفی ته د هند د فتح لیک ولیږی.

وفات:

په ۱۷۷۲ م کښی احمدشاه بابا د شپږویشت (۲۶) کاله باچاهي ورسته د یو پنځوس (۵۱) کلنۍ په عمر د کندهار په ارغستان کښی له فاني نړی څخه سترګی پټې کړې.

انالله وانا الیه راجعون
روح یې ښاد

خدای ج دې موږ ته یو بل احمدشاه بابا راکړي

ژوهش: پاکستان همواره به دنبال یک حکومت بی ‌ثبات و ضعیف در افغانستان بوده است

منبع : تلویزیون آریانا   تاریخ: 11/8/2019

پاکستان در چند دهه اخیر به دنبال یک حکومت بی‌ ثبات و ضعیف در افغانستان بوده است.

در گزارش تازه مرکز تحقیقاتی کنگره ایالات متحده امریکا، گفته شده است که پاکستان همواره با گروه‌ های هراس ‌افگن به ‌شمول شبکه حقانی رابطه نزدیک داشته است. در این گزارش هم چنان آمده است که حضور دیپلوماتیک و تجاری هند در افغانستان برای اسلام ‌آباد پذیرفتنی نیست.

در بخشی از این گزارش آمده: “پاکستان برای زیر شعاع قرار دادن فعالیت‌ های هند در افغانستان، با گروه طالبان ارتباط نرم دارد. حضور فعال دیپلوماتیک و بازرگانی هند در افغانستان و حمایت غرب و امریکا از این امر، پاکستان را بیشتر نگران کرده است.”

در همین حال، پیوند های نظامیان پاکستان به شبکه‌ های هراس ‌افگن خصوصآ شبکه‌ی حقانی و طالبان از دیگر بخش ‌های است که در این گزارش به آن اشاره شده است. هم چنان در این گزارش از گسترش حاکمیت طالبان در بخش ‌هایی از افغانستان هشدار داده شده و در آن گفته شده است که پاکستان بالای طالبان در افغانستان نفوذ دارد.

با این همه، این گزارش هم زمان با شدت گرفتن تشنجات سیاسی میان کابل و اسلام‌ آباد به نشر رسیده است. ادعای عدم مصونیت دیپلومات‌ های پاکستان در افغانستان از سوی سفارت این کشور در کابل و احضار سفیر افغانستان در اسلام آباد از سوی سازمان استخباراتی پاکستان (آی اس آی) بر روابط سیاسی و دیپلومایتک کابل و اسلام ‌آباد سایه افگنده است.

 

وزارت دفاع: حمله جنگجویان داعش بالای نیرو های مرزی تاجیکستان ربطی به افغانستان ندارد
منبع : تلویزیون آریانا   تاریخ: 11/8/2019

وزارت دفاع ملی، ادعای نیرو های مرزی کشور تاجیکستان مبنی بر وارد شدن جنگجویان گروه داعش از مرز افغانستان به آن کشور را رد می ‌کند.

مقامات در این وزارت می‌ گویند که حمله افراد گروه داعش بالای پاسگاه‌ های نیرو های مرزی تاجیکستان ربطی به افغانستان ندارد و تا هنوز روشن نیست که این جنگجویان اتباع کدام کشور اند. روح ‌الله احمدزی، سخنگوی این وزارت می ‌گوید: “جنگ در خاک تاجیکستان صورت گرفته، درگیری آنجا با نیرو های تاجیکی صورت گرفته و داعشی ‌ها در خاک تاجیکستان بوده، از خاک افغانستان بالای آنها صورت نگرفته، مبارزه با تروریزم مباره مشترک است، قسمی که تهدید مشترک است.”

نیرو های مرزی تاجیکستان، روز چهارشنبه (۱۵ عقرب) ادعا کردند که ۲۰ داعشی از ولسوالی قلعه زال ولایت کندوز و از مرز افغانستان وارد خاک این کشور شده اند. به گفته مقامات تاجکستانی جنگجویان داعش پس از ورود به خاک تاجیکستان بر یک پاسگاه آنان حمله کردند که در ضد حمله نیرو های مرزی آن کشور ۱۵ تن از این جنگجویان کشته شده و ۵ تن دیگر شان زنده بازداشت شدند.

منابع رسمی تاجکی گفته اند که آنان شب سوم ماه نوامبر سال روان میلادی، از ولسوالی قلعه زال افغانستان وارد حدود ناحیه قبادیان تاجیکستان، واقع در ۲۰۰ کیلومتری شهر دوشنبه شدند. با این حال، این منابع گفته اند که در این عملیات ضد داعشی ‌ها، ۱ سرباز مرزی و یک مامور پولیس تاجیکستان هم جان خود را از دست دادند.

وب سایت وزارت امورداخله این کشور، تصاویری از این حمله را منتشر کرده که در این تصاویر ۴ عراده موتر منهدم شده و چند جسد دیده می ‌شود. این وزارت گفته است که این موتر ها و اجساد متعلق به افراد گروه داعش بوده است.

 

پاکستان په کابل کې دبېوسه حکومت په هڅه کې دی – دامریکا دکانګریس څېړنه
منبع : تلویزیون آریانا   تاریخ: 11/8/2019
دامریکا دکانګریس دڅېړنیز مرکز یو تازه راپور په ډاګه کړې، چې پاکستان له څو لسیزو راپدیخوا په افغانستان کې دبې ثباته او بېوسه حکومت په هڅه کې دی.دامریکا دکانګریس دڅېړنیز مرکز په نوي راپور کې څرګنده شوې، چې پاکستان دافغانستان داستراتیژیک ګاونډ حکومت په توګه له اوږدو کلونو راپدیخوا په افغانستان کې منفي رول لوبولی دی. یاد راپور ښیي، چې پاکستانيو ځواکونو دافغانستان دامنیت دګډوډولو په خاطر له ترهګرو ډلو په ځانګړي توګه حقاني شبکې او طالبانو سره نږدې اړیکې پاللي دي.

په راپور کې څرګنده شوې، چې په افغانستان کې دهند دیپلوماتیک او سوداګریز حضور آسلام آباد ته دمنلو نه دی. په راپور کې دا ټینګار هم راغلیو چې پاکستان په افغانستان کې دهند دهڅو دمخنیوي لپاره له طالبانو سره نږدې اړیکې پاللي دي. په افغانستان کې د هند فعال دیپلوماتیک او سوداګریز رول او له دې چارې دامریکا او لویدیځ ملاتړ پاکستان ډېر اندېښمن کړی دی.

دپوهنتون استاد نصرالله ستانکزي ویلي، دپاکستان برلاسې دیپلوماسۍ امریکا اړ کړه، چې راپور پرې جوړ او په دې اړه دافغان حکومت بېوسي په ډاګه شي. له ترهګرو ډلو په ځانګړې توګه حقاني شبکې او طالبانو سره دپاکستانيو ځواکونو اړیکې هغه برخې دي، چې په دې راپور کې ورته نغوته شوې ده.

په دې راپور کې دافغانستان په ځینو برخو کې دطالبانو دحاکمیت پرپراختیا خبرداری ورکړ شوی او ټینګار کوي، چې پاکستان پرافغان طالبانو پراخ نفوذ لري. سیاسي هڅاند رحمت الله بیژنپور ویلي، چې امریکا دپاکستان دهڅو پوړوړې ده او له همدې کبله دا حکومت، چې په افغانستان کې هر څه وغواړي تر سره کولي یې شي.

دامریکا دکانګریس دغه راپور دکابل او اسلام آباد ترمنځ په اړیکو کې دترینګلتیا له پراختیا سره جوخت خپور شوی دی. ددغو حکومتونو ترمنځ اړیکې یو ځل بیا هغه مهال خرابې شوې، چې په کابل کې پاکستانيو دیپلوماتانو د امنیتي ګواښونو ادعا وکړه او په اسلام آباد کې دآی اس آی لخوا دافغان سفیر احضار یې اړیکې نورې هم اغېزمنې کړې.

 

افغان حکومت دچین بین الافغاني غونډې ”محدود کسان” استوي
منبع : د امریکا غږ   تاریخ: 11/8/2019

دافغانستان دجمهوري ریاست وايي، چې دافغان حکومت په رهبرۍ به یو کوچنی خو ټول ‌شموله پلاوی دچین په بین‌الافغاني غونډه کې ګډون وکړي.

داستراتیژیکو او عامه اړیکو په چارو کې دجمهور رئیس غني سلاکار وحید عمر دپنج شنبې په ورځ نومبر ۷مه (لړم ۱۶مه) په یوې غونډه کې وویل، دمرکچي پلاوي دغړو غوره کول ستونزمن کار دی، ځکه چې دهغه پر وینا، په دې برخه کې دسیاستوالو، ګوندونو، سیاسي ډلو او مدني ټولنې ترمنځ دنظر یووالی نشته دی.

دجمهور رئیس غني سلاکار وویل، حکومت هیڅ‌کله دسولې خبرې په خپل انحصار کې نه دي ساتلي، بلکې هڅه کوي چې له طالبانو سره دخبرو لپاره یو وړ پلاوی وټاکي. هغه زیاته کړه: ”دبیجینګ کنفرانس ته ځو… یو لېست هم نهايي شوی دی، ددغه لېست په اړه سلامشورې هم شوي دي، زموږ ټینګار دا دی چې یو لنډ لېست، یو منحصر پلاوی… چې دافغانستان له ټولو قشرونو څخه استازولي وشي کولی، خو شمېر یې محدود وي، ځکه چې په محدود شمېر کې ښه او آرامه بحث کېږي.”

افغان حکومت تراوسه ددغه پلاوي نومونه په ډاګه کړي نه دي. ښاغلي عمر همداشان وویل، طالبان هڅه کوي چې دافغان پلاوی یو موټی نه وي او په انفرادي ډول په دې غونډه کې حضور ولري. افغان حکومت تمه لري، چې دچین بین‌الافغاني غونډه دحکومت او طالبانو ترمنځ مخامخ خبرو ته لار هواره کړي.

ټاکل شوې وه چې په چین کې د افغان سولې په تړاو دا غونډه تیره اونۍ جوړه شوې وی، خو دځینو لاملونو له کبله وځنډول شوه. لاتراوسه څرګنده نه ده چې دا غونډه کله جوړېږي.

 

وزارت دفاع: هراس‌ افگنان از خاک افغانستان وارد تاجکستان نشده اند
منبع : رادیو آزادی   تاریخ: 11/8/2019

وزارت دفاع افغانستان آن ادعای تاجکستان را رد می ‌کند که گفته است هراس ‌افگنان با گذشتن از خاک افغانستان بر یک پوسته‌ مرزی این کشور حلمه کرده اند.

وزارت دفاع می ‌گوید که حمله در خاک تاجکستان انجام شده است و هراس ‌افگنان نیز در بیرون از خاک افغانستان به ‌سر می ‌برده اند. مقامات تاجکستانی دیروز ادعا کرده بودند که گروهی از افراد مسلح وابسته به گروه داعش از خاک افغانستان داخل تاجکستان رفته اند و به یک پوستۀ مرزی این کشور حمله کرده اند.

وزارت دفاع افغانستان میگوید، هیچ شواهدی نیست تا ثابت کند که هراس افگنانی که بر یک پوستۀ مرزی تاجکستان حمله کرده اند، از خاک افغانستان به آن جا رفته باشند. روح‌الله احمدزی، سخنگوی این وزارت به رادیوی آزادی گفت: ”تروریستان در بیرون از افغانستان بودند و جنگ هم در خاک تاجکستان صورت گرفته است، ادعای مقامات تاجکستان در این باره با شواهد عینی هیچ مطابقت ندارد. یعنی از خاک افغانستان به تاجکستان حمله نشده است.”

با آن که وزارت دفاع تحرکات گروه داعش در شمال افغانستان را رد نمی‌ کند، اما می‌ گوید که در حال حاضر این گروه در افغانستان با شکست مواجه شده است. مسؤولان این وزارت می‌ گویند، گروه‌ های هراس ‌افگنان در افغانستان پناه‌گاه ندارند و پناه‌گاه‌ های این گروه‌ ها در بیرون از افغانستان است.

این در حالیست که مقامات تاجکستانی به روز چهارشنبه ادعا کردند که گروهی از افراد مسلح وابسته به گروه داعش از خاک افغانستان به تاجکستان رفته و بر یک پوستۀ مرزی این کشور حمله کردند. نیرو های مرزی تاجکستان گفته اند، مهاجمان ۲۰ تن بودند که به تاریخ ۳ نومبر از ولسوالی قلعۀ ذال ولایت کندز در افغانستان به قبادیان تاجکستان رفته بودند. بر بنیاد گزارشات، یک زن نیز شامل این گروه بود که از این میان ۱۵ تن از مهاجمان در این حمله کشته شدند. مقامات تاجکستانی گفته اند که ۵ تن از این افراد بازداشت شده اند.

باری عارض، یکی از این آگاهان به رادیوی آزادی می ‌گوید، هیچ بخش ولسوالی قلعۀ ذال کندز و در عموم مناطق شمال شرقی افغانستان نزدیک به تاجکستان در کنترل گروه داعش نیست و بیشتر گروه طالبان در این مناطق فعالیت دارد. او افزود: ”شواهد موثقی وجود ندارند که مسالۀ داعش در مرز با تاجکستان را به گونۀ روشن ثابت کند. این گروه در حال حاضر جهانی است که گاه گاهی بر برخی کشور های آسیایی و اروپایی هم حمله می‌ کنند. بناآ این به ‌این معنی نیست که مراکز داعش در همسایه‌گی آن کشورها است.”

آقای عارض در کنار این به آن حملۀ گروه داعش در تاجکستان اشاره می‌ کند که در آن بایسکل ‌سواران اروپایی هدف قرار گرفته بودند. وی می‌ گوید، این موضوع ثابت می ‌کند که داعش در تاجکستان فعالیت دارد. این در حالیست که گروه داعش تا به حال مسئولیت این حمله را به عهده نگرفته است.

 

سیگار: افغانستان در بخش مبارزه با فساد پیشرفت کرده است
منبع : صدای امریکا   تاریخ: 11/8/2019

دفتر سرمفتش خاص ایالات متحده برای بازسازی افغانستان (سیگار) می ‌گوید که حکومت افغانستان در رسیدن به معیار های استراتیژی مبارزه با فساداداری پیشرفت کرده است، اما هنوز هم برخی مشکلات جدی وجود دارد.

سیگار در یک گزارش تازه گفته است که با وجود مبارزه با فساد و پیشرفت در این راستا، ادارات مهم دولتی افغانستان که بر ضد فساد کار می‌ کنند با کمبود منابع مواجه اند. دفتر سرمفتش خاص ایالات متحده برای بازسازی افغانستان گفته است: ”حکومت افغانستان تا ماه جون ۲۰۱۹ در بخش مبارزه با فساد، از جمله ۷۶ معیار، ۵۷ معیار را تکمیل کرده است، اما برای تکمیل معیار های باقیمانده نگرانی وجود دارد و برای رسیدن به نتایج قابل توجه به اقدامات مداوم نیاز است.”

به گفتۀ سیگار، با وجود این پیشرفت ‌ها، هنوز هم چلنج ‌های جدی فراراه حکومت افغانستان در بخش مبارزه با فساد وجود دارد. هم چنان سیگار معافیت افراد زورمند دخیل در فساداداری و کاهش فعالیت‌ های محکمۀ خاص مبارزه با فساد را از مشکلات جدی در راستای مبارزه با فساداداری در افغانستان دانسته است.

                   

پاکستان په افغانستان کې تل دجګړې اور ته لمن وهلې
منبع : خبریال دات کام   تاریخ: 11/8/2019
دامریکا کانګریس په خپل یوه تازه وروستي راپور کې ویلي دي چې پاکستاني حکومت په افغانستان کې تردې دمه هیڅ ډول مثبت رول نه دی ادا کړی، دوی په دې باور دي چې پاکستان په افغانستان کې تل منفي رول لوبولی دی. دکانګرېس له لوری په خپور شوي راپور کې راغلي دي چې په دې وروستیو کې په افغانستان کې دسولې لپاره پراخې برخلیک ټاکوونکي هڅې پیل شوي دي، دغه راز دافغان امنیتي ځواکونو دپیاوړتیا لپاره ګړندۍ هڅې او کوښښونه روان دي.همداراز په اداراتو کې دفساد پرضد مبارزې هم روانې دي چې نن دفساد پرضد دافغان حکومت دپرمختګ راپور هم خپور شوی دی، په دې برخه کې افغان حکومت ډیر ښه رول لوبولی دی. همداراز دترهګرو پرضد دافغان پوځ مبارزه، او دناټو له لوري له افغان پوځ سره دمرستو لړۍ هم رواني دي چې تراوسه یې ښې پایلې لری. په راپور کې دافغانستان ګاونډیانو په اړه هم ډیر څه ویل شوي دي چې له ډلې پاکستان ته په اشارې وایي، چې یاد هېواد دڅو لسیزو راهیسې په افغانستان کې خپل فعال منفي رول لوبولی دی.

دمعلوماتو له مخې دپاکستان هېواد استخباراتي اداره دهغو وسله والو ډلو ملاتړ کوي چې په افغانستان کې دجهاد په نوم جنګیږي، چې ددې جګړې پرمهال یې ګڼ شمېر افغانانو ته مالي او ځاني زیانونه اړولي دي. راپور لیکي، چې له دې ډلې یوه هم دحقاني شبکه ده چې دپاکستان استخباراتي ادارې سره پراخې ښې اړیکي لري او اسلام آباد یې هم خپله باوري ډله بولي چې دوی هم په افغانستان کې ورانکاره کړنې کوي.

دخپور شوي راپور په وروستیو کې لیکل شوي دي چې پاکستانی حکومت غواړي په افغانستان کې دیوه پیاوړي حکومت دجوړېدو په لار کې خنډ جوړ کړي، او په کابل کې کمزوری حکومت دځان په ګټه بولي. بلخوا افغان حکومت هم وایي، چې پاکستان دافغان حکومت سره دسولې په برخه کې هېڅ ډول همکاري نه ده کړې، خو دترهګریزو ډلو په رالېږلو کې پراخه ونډه اخیستې ده. خلک هم په دې باور دي چې پاکستان له افغان حکومت سره تراوسه په خپلو ژمنو وفا نه ده کړې او نه یې هم په ريښتیني ډول دسولې په پروسه کې ونډه اخیستې ده او هم یې تل دترهګرو ډلو ملاتړ کړی دی.

دیادولو ده په دې وروستیو کې دترهګرو پرضد دنړیوالې ادارې له لوري هم پاکستان ته اخطارونه ورکړل شوي دي چې ژر تر ژره دې له ترهګریزو ډلو له ملاتړ څخه لاس واخلي، که یې وانخلي نو ډیر ژر به په تور لېست کې شامل شي.

                

پوهاند محمد رسول باوري: دافغانستان تاريخي آثار، نړى ددې هېواد له تاريخي عظمت او لرغونې فرهنګ سره بلدوي
منبع : باختر   تاریخ: 11/8/2019
داطلاعاتواوفرهنګ وزارت دفرهنګ او هنر معين پوهاند محمد رسول باوري په هانګ کانګ کې دافغانستان  دتاريخي اثارو دنندارتون دپرانستلو په مراسمو کې وويل چې دافغانستان تاريخي آثار نړى ددې هېواد له تاريخي  عظمت او لرغونې فرهنګ سره بلدوي. دافغانستان ٢٣١ تاريخي آثار چې کلونه کلونه مخکې داي خانم له فلول غونډۍ، طلاتپې، بګرام او دزرګرانو له تپې څخه ترلاسه شوي دي له دوو کلونو راپديخوا دلاسليک شويو هوکړه ليکونو پربنسټ دچين په موزيمونو کې نندارې ته وړاندې شوي دي.
دمسوولانو دڅرګندونوله مخې له دې پلوه کابو يوميليون ډالره ددولت په عوايدو کې شامل شوي دي. له هانګ کانګ څخه داطلاعاتواو فرهنګ وزارت وياند محمدصابر مومند باختر آژانس ته وويل چې، دغه آاثار تراوسه پورې دنړى په څو هېوادونوکې نندارې ته وړاندې شوي دي او اوس دچين په موزيمونو کې دمينه والو نندارې ته  اېښودل شوي دي.
داطلاعاتواوفرهنګ وزارت دفرهنګ او هنر معين پوهاند محمد رسول باوري ددغه نندارتون دپرانستلو په مراسمو کې دافغانستان اوچين ترمنځ تاريخي او دوستانه اړيکو او په سيمې دهغو اغيزو ته په اشارې سره ددغه شان  نندارتونونو جوړول ددواړو هېوادونو په فرهنګ دخلکو په پوهاوي او په فرهنګي راکړه ورکړه کې ارزښتناک  وبلل او ويې ويل چې دغه شان نندارتونونه نړى دافغانستان له تاريخي تصوير او لرغونې فرهنګ سره  بلدوي.
دغه راز په دغو مراسمو کې دهانک کانګ دموزيمونو او تاريخي اثارو مسوول هم  خبرې وکړې او دافغانستان اودچين دولسي جمهوريت ترمنځ دفرهنګي او تاريخي اړيکو په لازيات ټينګښت باندې ټينګار وکړ او ددغه شان  نندارتونونو جوړول يې ددواړو هېوادونو ترمنځ دفرهنګي اړيکو په پياوړتيا کې مهم وبلل. 
                        
رئیس جمهوری: در مدتی کم، جلغوزه به یک افتخار تبدیل شد
منبع : افغانستان ما   تاریخ: 11/8/2019
محمد اشرف غنی رئیس جمهور کشور می گوید که در مدت بسیار کم توانستیم یک ثروت پنهانی (جلغوزه) را آشکار و به یک افتخار مبدل کنیم. آقای غنی روز چهارشنبه 15 عقرب که به مناسبت تجلیل از روز جلغوزه در ارگ سخنرانی می کرد، گفت که جلغوزه یک محصول شفاف، مشروع و قابل صادرات و یک افتخار برای کشور است. به نقل از خبرنامه ارگ، رئیس جمهور کشور از مردم و مسئولان تشکر کرد که جلغوزه را از قاچاق به زنجیرۀ ارزشی و سرمایه مبدل کردند. او به مسئولان مربوطه هدایت داد که در قسمت انار، بادام، پسته و دیگر محصولات زراعتی، اقدامات مشابه را روی دست گیرند.
آقای غنی  تصریح کرد که مردم به ارزش جلغوزه پی برده اند و در این بخش گام نخست برداشته شده است، اما گام های بعدی نیز باید به شکل اساسی برداشته شود و افغانستان به کشور صادراتی منظم محصولات زراعتی مبدل شود. او افزود که با تمام اقلام زراعتی صادراتی مراحلی که برای صادرات جلغوزه در نظر گرفته شده است، مدنظر گرفته شود. او با اشاره به بلند بودن هزینه ی ترانسپورت و کیفیت پائین آن، به وزارت ترانسپورت هدایت داد که اقدامات و اصلاحات اساسی را در این بخش به میان آورد. آقای غنی با تاکید گفت که ترانسپورت باید بخش از زنجیرۀ ارزشی شود و لوژستیک شامل نصاب های تدریسی مکاتب تخنیکی و دانشگاه ها شود و هم چنان روی زنجیرۀ ارزشی سرمایه گذاری شود.

رئیس جمهوری به بازاریابی برای محصولات زراعتی افغانستان اشاره کرده، گفت که بازار ها باز شده اند، ما باید فکر های خود را باز کنیم. بازار محصولات زراعتی ما کشور های منطقه هستند. منطقه را باید درک کنیم و چیزی را صادر کنیم که به آن نیاز دارند. آقای غنی به خاطر حل مشکلات موجود در بخش های پروسس، تولید، صادرات محصولات زراعتی، سرمایه گذاری و پارک های صنعتی، به وزارت زراعت هدایت داد نه تنها به تجلیل از روز جلغوزه اکتفا کنیم، بلکه جهت بازاریابی بیشتر برای محصولات زراعتی کشور، تلاش صورت گیرد.
رئیس جمهوری هم چنین گفت که سفارت خانه های ما در کشور های دیگر، تنها نمایندگی سیاسی نیستند، بلکه هر سفیر افغانستان در کشور مربوطه در بازاریابی و صادارات محصولات زراعتی افغانستان سهم فعال می گیرند.
در این نشست مسئولان اتاق تجارت گفتند که تاجران افغان سال گذشته از طریق صادرات جلغوزه، بیست میلیون دالر نفع برده اند و دولت با مشارکت سکتور خصوصی همانند جلغوزه، از اقلام زراعتی و صادراتی دیگر نیز حمایت می کند.
تلاش های عمران خان برای نقش داشتن بیشتر در مذاکرات صلح افغانستان
منبع : افغانستان ما   تاریخ: 11/8/2019
در این روزها پاکستان در اوج ناآرامی سیاسی به سر می برد، زیرا دو متحد کلیدی که همیشه دوشادوش هم در تاریخ پاکستان نقش بازی کرده اند، در این اواخر رو در روی هم قرارگرفته اند و این موضوع برای استراتژیست های پاکستان مخصوصاً در قبال منطقه دستپاچگی به بار آورده است. بنیادگرایی دینی و ارتش از جنگ جهانی دوم و پروسه تقسیم شبه قاره هند به این طرف همیشه در پاکستان نقش محوری بازی کرده اند.
بخش اعظم تاریخ پاکستان مربوط به زمامداری ارتشی ها در آن کشور است، البته نهاد های دینی مخصوصاً مدارس و رهبران آن ها برای ارتش نقش مشروعیت بخش بازی نموده اند. این دو نهاد (ارتش و مدارس دینی) در مورد اهمیت و همزیستی همدیگر به خوبی واقف هستند و بدون هماهنگی این دو مؤلفه، روند سیاست ورزی در آن کشور دچار اختلال شدید خواهد شد. طی یک ماه اخیر روند بازی در آن کشور دگرگون شده است و رهبران مذهبی در تقابل با ارتش قرارگرفته اند. عمران خان به عنوان نخست وزیر کشور بیش از همه از این وضعیت آسیب می بیند، زیرا ارتش یکی از حامیان اصلی خان در جناح بندی سیاسی فعلی در پاکستان است و به همین ترتیب مدارس مذهبی با تحریک انصاف عمران خان مخالفت ایدئولوژیک ندارد و دلیل اصلی این مخالفت را میتوان در ضدیت فعلی بنیادگرایان با ارتش دید تا عمران خان.
در شرایط فعلی بیش از همه حزب مردم و مسلم لیگ شاخه نواز سود می برند و این موضوع باعث دستپاچگی عمران خان شده است و سیاست خارجی آن کشور مخصوصاً در قبال هند و افغانستان تقریباً ناکام بوده است، زیرا ازیک طرف حزب ناسیونالیست بی جی پی در هند سیاست های خصمانه خود را در قبال پاکستان در حال عملی کردن است و از طرف دیگر اسلام آباد نتوانسته است در روند های سیاسی افغانستان به طور باید نقش بازی نماید. بنابراین عمران خان مانند هر سیاستمدار دیگر برای بیرون رفت از مخمصه فعلی در تلاش است که افکار عمومی را از ناآرامی های داخل کشور به سوی بیرون هدایت نماید.
با توجه به اوضاع بد مالی پاکستان آن کشور نمی تواند از طریق امکانات اقتصادی خود در جهت تقویت نفوذش استفاده نماید. مهم ترین دشمن پاکستان هندوستان است که طی سال های گذشته به لحاظ اقتصادی و نظامی نسبت پاکستان رشد فوق العاده داشته است و آخرین رویارویی نظامی در کشور بر سر مسأله کشمیر و جدایی طلبان منطقه تحت کنترل هند، نشانگر این موضوع است که هر دو کشور در نبرد بازنده هستند، اما اسلام آباد بیشتر از دهلی جدید آسیب پذیر است و برای همین هم که شده اسلام آباد نوک پیکان خود را به سوی همسایه شمالی خود، افغانستان هدف گرفته است و بهترین ابزار در اینجا می تواند روند مذاکرات صلح افغانستان باشد.
ازآنجایی که پاکستان نمی تواند از سایر جناح های درگیر در منازعه افغانستان به صورت آشکار خواهان نقش بیشتر شود، زیرا این امر می تواند تمامی انکار های گذشته پاکستان را مبنی برنداشتن رابطه با طالبان نقش بر آب می کند. برای این که اسلام آباد بتواند افکار عمومی را تا حدودی از داخل به سوی بیرون هدایت نماید، به بیگانه هراسی در قبال افغانستان دامن زده است.
زدوخورد مرزی که در هفته گذشته در ولسوالی ناری کنر رخ داد و اخیراً توقف صدور ویزا برای افغان ها توسط سفارت پاکستان در افغانستان از نشانه های برجسته پالیسی پاکستان در قبال مسائل داخلی آن کشور است. پرسش اینجا است که اسلام آباد چگونه می تواند از یک طرف افکار عمومی پاکستانی ها را از مسائل داخلی به سوی افغانستان جلب نماید و از جانب دیگر این اقدامات پاکستان چگونه می تواند نقش آن کشور را در مذاکرات صلح افغانستان برجسته بسازد؟
پاسخ این پرسش می تواند در ذیل بررسی موارد آتی ارائه شود:
الف – بهره کشی پاکستان از موقعیت جغرافیایی آن کشور در قبال افغانستان: افغانستان کشوری است که به آبهای آزاد راه ندارد و این موضوع مسأله تجارت افغانستان را با کشور های دیگر دچار مشکل می کند. افغانستان ناگزیر است از طریق خاک کشور های همسایه به دادوستد اقتصادی و تجاری خود ادامه دهد. بندر های کراچی و سپس تورخم با صرفه ترین و نزدیک گزینه برای انتقال کالاهای خارجی به افغانستان و صدور کالا های افغانی به بازار های بین المللی است.
افغانستان هرچند در جستجوی گزینه های دیگر هم چون بندر چابهار، آسیای مرکزی و دهلیز های هوایی بوده است، اما اجرایی کردن این طرح ها به این زودی نمی تواند عملی شود یا مقرون به صرفه باشد، بنابراین پاکستان به خوبی از این مسأله واقف است و هر از گاهی افغانستان را از بابت این موضوع تحت فشار قرار می دهد. البته این اقدام خاصه مسائل اقتصادی نیست، بلکه افغانستان با توجه به اشتراکات فرهنگی و زبانی با پاکستان و نیازمندی های صحی و درمانی نیز به سادگی نمی تواند از آن کشور چشم پوشی نماید.
حضور صدها هزار مهاجر افغانستان در شهر های پاکستان باعث شده است که به نحوی روابط میان این خانواده ها و دوستانشان در افغانستان باقی بماند و اکثراً کسانی که در پاکستان مشغول به کار هستند درآمد های اقتصادی خود را به افغانستان ارسال می کنند و این موضوع باعث میشود افغان ها با پاکستان رابطه گسست ناپذیر داشته باشند و مهم تر از این مسائل نیازمندی مردم افغانستان به شفاخانه ها و دارو های پاکستانی است که این نیازمندی در کوتاه مدت مرفوع نخواهد شد. پاکستان با ممنوع ساختن صدور ویزای خود برای افغان ها، حکومت و مردم افغانستان را تحت فشار بیشتر قرار میدهد و این امر شاید در کوتاه مدت نادیده انگاشته شود ولی دیر یا زود مورد مذاکره قرار خواهد گرفت و اسلام آباد می خواهد این مذاکره امتیازات خاصی را برای آن کشور در نظر بگیرد.
ب – حکومت بنیادگرایانه در افغانستان خواست اصلی مدارس مذهبی پاکستان است: در ظاهر وجود مدارس در یک کشور مخصوصاً همان جامعه پنداشته می شود، اما موضوع به این سادگی نیست، زیرا این مدارس مانند هر دستگاه ایدئولوژیک دیگر نیاز به بازار انسانی دارد تا محصولات آن صادر شود. همان طوری که کالای صنعتی محدود به کشور محل تولید باقی نمی ماند، بنیادگرایی مذهبی مانند هر ایدئولوژی دیگر نیازمند عرضه و تبلیغ در سایر جوامع انسانی است، زیرا در صورت عدم عرضه و تبلیغ با رکود روبرو می شود و ممکن از رونق بیافتد و متصدیان این صنعت مخرب دو حوزه جغرافیایی را بیش از همه مناسب تر می بینند که عبارت اند از افغانستان و مناطق مسلمان نشین هندوستان.
تاریخ پاکستان مخصوصاً از نیمه دوم قرن بیستم گواه این مسأله بوده است که اسلام گرایان چه در دوره ضیاءالحق در دهه هشتاد و چه در دهه نود میلادی به عنوان بلندگوی سازمان تبلیغی ارتش پاکستان در افغانستان عمل نموده است. ضیاءالحق با به کارگیری این بنیادگرایان برای مدیریت مجاهدین در افغانستان عمل نمود و سپس این متصدیان مدارس مذهبی پاکستان بودند که حکم قطب نمای طالبان را در دهه نود میلادی بازی نمودند. اکنون پاکستان با توجه به تنگناهای سیاست خارجی خود، تلاش می کند در افغانستان نقش برجسته داشته باشد. قدرت گیری مجدد طالبان یا هر گروه بنیادگرای دیگر در افغانستان میتواند باعث وفاق بیشتر ارتش پاکستان و مدارس مذهبی در آن کشور شود، زیرا حکومت بنیادگرایان در افغانستان فصل مشترک و تأمین کننده منافع این دو نهاد در پاکستان خواهد بود.
با توجه به توضیحات که ارائه شد، اسلام آباد خواهان نقش بیشتر در مذاکرات صلح افغانستان و نظام سیاسی پسا جنگ در این کشور است، زیرا در صورت برجسته شدن نقش آن کشور در افغانستان، بنیادگرایی بار دیگر بر سکوی قدرت سیاسی در کشور خواهد ایستاد و آن گاه ارتش پاکستان و مدارس مذهبی آن کشور به گونه مشترک سود می برند و این چیزی است که کارگزاران سیاست خارجی پاکستان به دنبال آن هستند.
وحید عمر: فهرست نام‌ های شرکت‌ کنند‌ه‌گان نشست چین نهایی شده است
منبع : ۸ صبح   تاریخ: 11/8/2019
مقامات حکومت وحدت ملی می ‌گویند که هیئت دولت افغانستان در نشست بیجینگ در کشور چین شرکت می ‌کنند و لیست اشتراک کننده‌گان این کنفرانس نیز پس از مشوره‌ ها نهایی شده است. وحید عمر، مشاور رئیس جمهور و رئیس عمومی اداره ارتباطات عامه و استراتیژیک ریاست جمهوری این موضوع را امروز پنج‌ شنبه، ۱۶ عقرب، در یک نشستی که در پیوند به صلح افغانستان در کابل برگزار شده بود، بیان کرد.
او ابراز امیدواری کرد که کنفرانس بجینگ، آغازگر یک گفتمان مشخص بین دولت افغانستان و طالبان شود. با این حال آقای عمر مشخص نساخت که در این نشست به نماینده‌گی از افغانستان کی‌ ها و در چه سطحی شرکت می ‌کنند. پیش از این طالبان نیز گفته‌اند که یک هیئت دوازده نفری این گروه به این نشست حضور خواهد یافت.

قرار بود نشست بیجینگ، به روز های ۲۹ و ۳۰ ماه اکتوبر سال جاری میلادی برگزار شود، اما این نشست به علل ناروشنی به تأخیر افتاد. پیش از این مقامات حکومت وحدت ملی اما گفته‌اند که این نشست تا مشخص نشدن نتیجه انتخابات ریاست جمهوری برگزار نخواهد شد.

در تازه ‌ترین مورد اما رئیس‌ جمهور غنی و وزیرخارجه چین در گفت ‌و گوی تلفنی که داشته‌اند، درباره‌ی چگونگی برگزاری این نشست به توافق رسیده‌‎اند. در همین حال صد ها تن از جوانان به شمول استادان، دانشجویان و ورزش ‌کاران، در یک گردهمایی در کابل، حمایت شان را از طرح صلح و ثبات حکومت، اعلام کردند. وحید عمر، مشاور رئیس جمهور در این برنامه گفت که دولت خواهان انحصار پروسه صلح نه، بلکه خواهان یک ‌پارچگی، یک‌ صدایی و اتحادنظر در بین افغان ‌ها در این پروسه است.

او گفت:«دولت مانع صلح نیست، اما مانع یک معامله پیچیده و پنهانی است که در آن دیدگاه شهروندان و قربانی‌ های ۱۸ سال گذشته نادیده گرفته شود.» آقای عمر گفت، پیش ‌شرط دولت برای مذاکرات، فقط آتش بس است و طالبان باید نسبت به آن اراده و حسن ‌نیت نشان بدهند. او گفت که دولت حسن ‌نیت های لازم را نشان داده است.

عبدالله عبدالله د هر مثبت ګام په وړاندې خنډ شیطاني مثلث

 

عبدالله عبدالله چې د نظارشورا او اسلامي جمعیت په سیکټاریستي او اخوانۍ روزنیزه او جګړه یزه مدرسه کې لوی اوروزل شوی، هېواد او سیمه کې د پېښو په وړاندې د همدغې مدرسې له لیدلوري دریځ نیسي او د څو لسیزو وروستني حالات هم په ۹۰ یمه لسیزه کې د اسلامي جمعیت او نظارشورا د مطلقه او انحصاري واکمنۍ له عینکو ویني.

دا مهال، نه ۹۰ لسیزه ده او نه په کور دننه او بهرني حالات هغه څه ته ورته دي چې عبدالله عبدالله يې په چاپېریال کې لوی شوی او نه د اسلامي جمعیت زړې نسخې او تګلارې د پلیتوب وړ دي چې مخینې يې هم د ناورین پرته، هېواد ته بل څه نه درلودل!

اسلامي جمعیت چې ۹۰ لسیزه کې یې برهان الدین رباني مشري کوله او هغه مهال یې هېواد لپاره د افغان حکومت او ملګرو ملتو د سولې تګلار شنډه کړه، نن چې عبدالله عبدالله يې استازولي کوي، په ورته دریځ غواړي د ولسمشر غني په مشرۍ د سولې هڅې او تګلار سبوتاژ کړي او د ۹۰ یمې لسیزې پشان دوه لسیزې وروسته هم افغانستان په بل او نوي ناورین ورګډ کړي.

ولسمشرغني تېره میاشت طالبانو سره د سولې لپاره خپله اووه ماده یزه تګلار اعلان کړه او طالبانو سره یې د یوې میاشتې اوربند، تر هر ډول مذاکراتو مخکې، د دې تګلارې اصلي شرط وګاڼه.

ویل کېدای شي د دې طرحې ان لومړیو شېبو کې، هېواد کې دننه او بهر په پراخه کچه هرکلی وشو. ولسمشري ماڼۍ د لا اغیزمنتوب لپاره په نوموړي تګلار کې د هېوادوالو د جوړونکو وړاندیزونو کړکۍ پرانیستې پریښوده، خو عبدالله عبدالله له لومړي سره او تر هر چا مخکې د هغې د سبوتاژ لپاره خپله خوله پرانیسته. نوموړي د نومبر په پنځمه د فرانسي خبرې اژانس سره په خبرو کې د دې تګلار اهمیت او جدي والی تر شک لاندې ونیو او زیاتوي «هیچا دغه طرحه د یوه پروګرام پتوګه جدی نه ده نیولې … دغه طرحه له بل هر څه د هیلو یو لیست دی. هیڅوک دغه طرحه جدي نه نیسي ــ نه د افغانستان خلک او نه بل څوک، ازادي راډیو»

البته عبدالله عبدالله په خپله پورته پریکړه کې، ځان هم د حکومت د برخې، هم د اپوزیسیون، هم د طالب، هم د افغانستان د خلکو (عبدالله د افغان کلمې په ځای، د خپلو پلانونو له مخې د افغانستان خلک کاروي) او هم د نړیواله ټولنې استازی راپېژني او د دوی په نابللي استازیتوب وایې چې «هیڅوک دغه طرحه جدی نه نیسي»!

خو که له نوموړي وپوښتل شي چې که ستاسو په مزاج برابر د هیڅوک پرځای هر څوک، یانې هم افغان حکومت، هم طالب، هم افغانان او هم نړیواله ټولنه کومه طرحه لري او هغه د عبدالله په خبره جدي ګڼل کیږي، هغه به کومه طرحه وي، عبدالله به څه ځواب ولري؟

د حکومت په طرحو نېوکه او هغه هم د سبوتاژ په موخه او بلخوا خپله طرحه نه وړاندې کول، یا نه لرل، د جګړې په درېدو او سولې ته په رسېدا کې، څه مرسته کلای شي.

د ولسمشر د سولې په اووه ماده یزه طرحه کې، منځټکی طالبانو سره اوربند دی او دا همغه ټکی دی چې شیطاني مثلث (عبدالله او د ده لنډه غر + طالبان + پاکستاني جنرالان او ISI)، يې په وړاندې خنډونه جوړوي.

دلته باید هېره نه کړو، د عبدالله ډله له هر څه زیات له اوربنده ډاریږي. یوه میاشت اوربند چې طالبانو سره د خبرو د پیل لپاره د حکومت لخوا په پام کې نېول شوی، عبدالله عبدالله او د هغه جګړه مار سخت ځوروي!

د جګړې دوام د عبدالله او د هغه د ډلې لپاره لنګه غوا ده. که جګړه جاري وي، مرکزي او غښتلی دولت نه شي جوړېدای او دا هغه څه دی چې د عبدالله د لنډه غرو د موخو منځړی جوړوي. په جګړه کې د جګړه مارو ډلو چې د عبدالله پرشاوخوا راټول دي د وسلو، تاریاکو او هر څیز ښه سوداګري او تجارت روان دی. که جګړه جاري وي د عبدالله د ډلې د وژنو، قتلونو، غلاوو، چور او تالان پوښتنو ته فرصت نه پیداکیږي. لکه څنګه چې تېرو څو لسیزو وښوده، کمزوری حکومت د افغانانو او نړیوالې ټولنې چور شوې پیسې، د دې ډلې له لنډه غرو نه شي اخیستلای. دلته هم باید حکومت کمزوری وساتل شي او جګړه باید په غرغنډو وي.

د مرکزي حکومت له پیاوړتیا څخه نه یوازې په کور دننه نظارشورا، اسلامي جمعیت او نورلنډه غر ریږدي، بلکې بهر کې ISI او د پنجابي پوځ لنډه غر هم خپله اینده تیاره ویني، نو ځکه د اسلام اباد، طالبانو او د عبدالله د لنډه غرو مثلث، د اوربند مخالف او د جګړې د دوام لامل ګڼل کیږي.

تېر ځل هم د روان کال د غوایې میاشتې په ۱۸ مه، د سولې د مشورتي لویې جرګې په تړاو، عبدالله عبدالله په ترکیه کې د دغه هېواد له دولتي اناتولي خبري اژانس سره مرکه کې ویلي ول« د لویې جرګې د تر سره کېدو پرمهال د دولتي او اقتصادي فعالیتونو د بندېدو ترڅنګ، خلکو ته د درنو مالي زیانونو په رسېدو سره زموږ د هېواد په اړه نوې لاسته راوړنې نه لرلې»

لومړی عبدالله او ټاکنیز ټیم یې لویه جرګه تحریم کړه او وروسته يې د هغې د پریکړو په اړه اناتولي اژانس سره یاده مرکه وکړه. دغه جرګه کې د افغانستان د ټولو ولایتونو ۲۳۰۰ تنو استازو ګډون کړی وو چې ۳۰ سلنه یې مېرمنې وې. د جرګې ګډونوالو د یادې جرګې په پنځمه او وروستۍ ورځ سولې ته د رسېدو لپاره په ۲۳ مادو کې خپل وړاندیزونه، نظرونه او غوښتنې له افغان حکومت سره شریکې کړې.

پاکستاني خبریال سلیم ساپي په پاکستانۍ جنګ ورځپاڼه کې لیکي «خلیل زاد طالبانو سره ژمنه کړې چې د دې ډلې ۵۰۰۰ غړي له بنده خوشې کړي، خو ولسمشر غني دا طرحه نه ده منلې او ویلي یې دي چې امریکا کولای شي هغه طالب بندیان خوشې کړي چې د دوی په زندانونو کې بندي دي. افغان دولت د سولې مشورتي لويې جرګې د پریکړې له مخې د ښه نیت څرګندولو په موخه، یو شمېر محدود بندیان خوشې کړل، خو د سراسري اوربند پرته به هیڅ بندي خوشې نه کړي.»

خو عبدالله عبدالله بیا د لړم میاشتې په ۹ مه، خلیل زاد او طالبانو ته په غوړه مارۍ کې وایې«که د طالبانو خوشې کېدا(هغه هم د دوه تنه امریکایانو په تبادله کې، لیکونکي) سولې سره مرسته کولای شي، باید تر سره شي. که چیري دلته بندیان وي، د خلاصون لپاره يې باید کار وشي»

عبدالله عبدالله داسې خبرې امریکا او طالبانو ته په غوړه مارۍ سربېره، پر ولسمر غني د فشار اچولو لپاره کوي. ایا عبدالله د دې تضمین کولای شي چې د دوه تنه امریکایې استادانو په تبادله کې د ۵۰۰۰ تنو طالبانو خوشې کېدل، چې هغو کې د طالبانو سړیخواره والیان او قومندانان شامل دي، اوربند او سولې سره مرسته کولای شي؟

حکومت د ښه نیت لپاره څو ځلي د طالب بندیان خوشې کړل، ایا په جګړه کې سړښت راغی؟

عبدالله او خلیل زاد غواړي، جګړه باید توده وساتل شي. هره پلمه باید وکاریږي چې د مرکزي حکومت د سولې کارنده طرحې تر پلي کېدا مخکې سبوتاژ شي.

افغانان باید د عبدالله د لنډه غرو په ګډون په دولت کې دننه د اوربند او سولې مخالفین تر طالب او داعش کم ونه ګڼي. باید د مرکزي حکومت پر شاوخوا راټول واوسو. حکومت یوازې د ولس په ملاتړ د اوربند او سولې تګلار پلې کولای شي.

د ۲۰۱۹ کال د نومبر ۶ مه

سرلوڅ مرادزی

پاکستان په پکتيکا کې د جلغوزو غر او د کرومايټو کان قبضه کړی

پاکستان په پکتيکا کې د جلغوزو غر او د کرومايټو کان قبضه کړی
منبع : خبریال دات کام   تاریخ: 11/6/2019
 

د افغانستان او پاکستان ترمنځ په ډیورنډ کرښې د پاکستاني ځواکونو له لوري د اغزن تار تر لګولو وروسته بد خبر دادی چې اوس تازه د پاکستاني ځواکونو له لوري د پکتیکا په ګومل ولسوالۍ کې د افغانستان د کرومایټو مهم ارزښتناک کانونه او د جلغوزیو ستر غر د خپلې ولکې لاندې راوستی دی.

په پکتیکا ولایت کې د دې ولایت پخواني چارواکي او د سیمي مخور قومي مشران وایي، چې پاکستاني پوځیان د پکتیکا ګومل ولسوالۍ اړوند ترخې اوبه او د وچ غر په هغو سیمو کې اغزن تار غځوي، چېرته چې د کرومایټو کان او د جلغوریو غر موجود دی چې د دوی په خبره دا کانونه هر کال مبلیونونه حاصلات له ځان سره لري.

په همدې حال کې د پکتیکا پخواني والي محب صمیم او قومي مشرانو هم رسنیو ته تایید کړې ده چې پاکستان له پخواني ټاکل شوي حد څخه په بشپړه توګه مخکې راغلی دی. او د افغانستان هغه سیمې یې تازه تر خپل واک لاندې کړي دي چې پکې د جلغوزیو غر او د کرومایټو مهم کانونه موجود دي.

د سیمه ییزو خلکو پر وینا په دې سیمه کې پاکستاني پوځیانو د تېرو لسو ورځو راهیسې د اغزن تار د غځولو چارې بېرته پیل کړي دي. چې په همدې سره د جلغوزیو غر او کرومایټو کان مهمه برخه هم هغې لور ته پاتې ده دوی وایي، حکومت لاهم چوپه خوله ناست دی اوس نو په کار ده چې افغان حکومت دا ستونزه ژر تر ژره حل کړي او له خپلې خاورې او کانونو دفاع وکړي.

خلک په سیمه کې سخت اندېښمن دي، دوی وایي که دا حال روان وي، نو نږدې ده چې پاکستاني ځواکونه د افغانستان نورې اقتصاد لرونکې سیمې هم تر خپلې ولکې لاندې راولي چې دا به د افغانستان اقتصاد ته لویه ضربه ورسوي او هم به په افغان حکومت د دفاع په برخه کې باور له منځه ولاړ شي.

قومي مخور وایی، که حکومت پر وخت اقدامات ونکړي نو د دې کلي ځوانان او سپین ږیري به ټوپک په لاس د خاورې ساتنې په موخه پاکستاني ځواکونو سره په سنګرونو کې وجنګیږي.

قومي مشرانو افغان حکومت په دې مسعله کې پړ وباله چې د خاورې په حقوقي مسله کې بالکل چوپ پاتې دي دوی زیاتوي، پاکستاني ځواکونه تل په افغان خاوره عامه تاسیسات، پوستې او مورچلې جوړوي، خو افغان حکومت یې هیڅ په کیسه کې نه دی.

په همدې حال کې په ولسي جرګه کې د پکتیکاد خلکو استازو هم له افغان حکومت څخه په کلکه غوښتي دي چې د جلغوزیو غر او د کرومایټو کانونو په تړاو دې جدي اقدامات وکړي، څو افغانان له خپلو حقوقو برخمن شي.

ولسي جرګې وکیلان زیاتوي، چې دوی د افغانستان په بهرنیو چارو وزارت باندې هم غږ کوي چې د پاکستان له لورې د دې ډول کړنو مخه دې ژر تر ژره ونیسي.

د یادولو ده دا لومړی ځل نه دی چې پاکستاني ځواکونه په افغان خاوره کې عامه تاسیسات جوړوي بلکې له دې وړاندې هم پاکستان په کونړ او ځینو نورو ولایتونو کې مورچلې او پوستې جوړې کړې وې چې د افغانانو له لوري له سخت غبرګون سره مخ شوي دي

پورتنې خبر دافغان چارواکو ولسونو او سياسيونو ته څه پېغام ورکوي؟

زما په اند ۴۱ کاله وشول چی زموږ خلک، خاوره او واکمنان د پاکستاني استخباراتي بريدونو لاندی نيولي دافغان خاوری تر نيمايي زياته خاوره د خپل پخواني بادار يانی انگريز په زور دهندوستان دويش پر وخت په جبري توگه اشغال لاندی نيولی په تيرو تر اويا زياتو کلونو کې ددی توری نامقدسی نامنل شوی پولي دواړو خواوته پراته ولسونه د خپلو شومو موخو له پاره ووژل تريتم يې کړل د بابړی عاموژنه سرته ورسوله د وزيرستان ولسونه يې له خپلو کورونو ايستلو ته اړباسل بی شميره پښتانه مشران يي وژل  د زندان تورو تنبو ته ټيل وهل اوددوی هر ډول ازادي تری واخستله.

پوره ۴۱ کلاله کيږي ددی قلابي رژيم د تورو مخو د خپلو شومو پلانونو  عملي کولو دوام لري.

د گران هېواد افغانستان  ولسونو ښونځي، کارخانی ځنگلونه ويجا ړکړل د لوړو زده کړيالان يي ووژل وسلوال پوځ يې د خپلو گوډاگيانو په واسطه ختم کړ. اوس په دی پلمه چی موږ د ترهگرو او قاچاق کونکو مخه نيسو نو يې داعزن تار غزول پيل کړي زما له نظره دوی ترهگر او يا قاچاقبرانو مخه نه نيسي بلکې دوی هم دا نه منل شوی کرښه خپلوي او بل د اوسني د پولي دواړه خوا زياتی نوری ځمکې اشغالوي معدنونه او ځنگلونه تر خپلی ولکې لاندی راولي. پورتنۍ عکس ددی پوره ثبوت دی .

داوسني افغان حکومت له پاره سره له دی زياتی ستونزی ورته همدغه ساختگي پاکستان له مخه جوړی کړي نور هم کو ښښ کوي چی خاوره لاندی کړي سرحد په زور جوړ کړې  موږ چارواکو، سياسيونو ته پکار ده چی  ددی د نه منلو له پاره د ټولو سياسي دپلوماتيکو لارو کار واخلو کنه بيا وخت له وخته تيريږي بايد ولسونه د يوی لوی جرگۍ تابيا ونيسیي اودخل خاوری ولسونو دسرنويشت له پاره کوټلي گامونه اوچت شي .

م اقا شيرزاد

۲۰۱۹ ز کال د اکتوبر ۶مه