هغه شپږ هیوادونه چې د تورپوستکو خلکو د مرییتوب له لارې یې ځانونه زیات شتمن کړل

 Slavari i usa14.9.2019

۱ / د امریکا متحده ایالتونه
دغه هیواد د نورو د غلامونې (مرییتوب) له لارې اقتصادي ځواک وموند، سوېلي برخه یې په شتمنه سیمه بدله شوه او د والسټریت مامله ګرو د مریانو (غلامانو) په سوداګرۍ کې خپله نیکمرغي وموندله.

په یادو مامله ګرو کې، جی.پي. مورګان چیس، نیویارک لایف او د لیهمان برادړز شرکتونه شامل دي چې نیویارک ښار یې د غلامانو د سوداګرۍ په حساب د نیویارک ستره ښاري اداره وګرځوله. د اټکل له مخې د امریکا متحده ایالتونو د غلامانو له جبري کار څخه د سل(۱۰۰) تریلیونو ډالرو په ارزښت پانګه ترلاسه کړه.
۲ / انګلنډ
برتانیې د ۱۷۶۱ ــ ۱۸۸۰ (ز) پورې ۱،۴ میلیونه افریقایي بندیان د غلامانو په توګه وپلورل چې ۹۶،۵میلیونه ( د نن ورځې په حساب نږدې ۱۳ میلیارده) ډالر یې د غلامانو له سوداګرۍ څخه زېرمه کړل. برتانیې لدې لارې ډېرې مهمې مؤسسې جوړې کړې لکه، لندن بانک او بارکلي. د غلامانو سوداګري د برتانیې د صنعتي انقلاب اصلي کتلیست ګڼل کيږي.
۳/ فرانسه
فرانسې د ۱۷۸۰ لسیزې په پاي کې ۱،۶ میلیونه افریقایان ویسټ اینډیز ته ولېږدول. د فرانسې مستعمره، سینت دومینګو (هایاتي)، د ویسټ اینډیز پر ډېره شتمنه سیمه او په امریکا کې د اروپايي اجناسو لپاره پر حیاتي بندر بدله شوه. د غلامۍ پر بنسټ ولاړ د بورې (شکرې) تولید د فرانسې د ملي بودیجې مهمه سرچینه شوه.
۴ / هالنډ
د لویدیځ هند هالنډي شرکت The Dutch West India Company په ۱۸۶۱ کې د غلامانو د انحصاري شرکت په توګه پرانیستل شو. د غلامانو د لېږد ۲۵٪ بیړۍ په امستردام کې جوړیدلې. زیاتره اومه توکي چې مریانو تولیدول په هالنډ کې پخېدل او د دغه هیواد د ۱۷ پیړۍ يانې طلایي عصر سرته رسونې, د امستردام کانالونه او مشهور ښاري مرکز يې تمویلول.
۵/ پرتګال
پرتګال لومړنی اروپايي هیواد و چې د اتلانتیک د غلامانو په سوداګرۍ کې دخیل شو. دغه هیواد ۴،۵میلیونه افریقایان سوېلي امریکا ته د غلامانو په توګه صادر کړل او د انسانانو د سوداګرۍستر اروپايي هیواد شو. پرتګال په برازیلي مستعمرو کې د بورې، سروزرو او الماسو د تولید په کار کې د تورانو له زبېښاک (استثمار) نه استفاده کوله. دغه هیواد له سرو زرو څخه د وسلو او نساجي توکو په رانیولو کې ګټه اخیستله او باروک (Baroque په ۱۷ ــ ۱۸ زېږدي پیړیو کې ښکلي ودانیز او هنري سبک ـ ژ) یادګاري ودانۍ یې جوړولې.
۶/ هسپانیه
هسپانیا په امریکا کې د بومي خلکو تر ټولوژنې وروسته، د خپلو مستعمرو د ادارې لپاره، د غلام کړی شویو افریقایانو په کار متکي شوه. د غلامانو له اجباري کار څخه ترلاسه کیدونکې ګټه یې د پانګې زېرمه کولو او د جنګونو د تمویل لپاره لګوله. د دغه هیواد بندري ښارونه وغوړیدل او د اجناسو ستره سوداګري یې رامنځته کړه. د هسپانیې د انګورو او زیتونو باغونو
او همدارنګه د وسلو او څرمنو صنعت پراختیا وکړه.
ژباړن ــ علیمي

جمهوررئیس غني: د صنایعو او کانونو خونه د دولت اساسي شریک دی

منبع : ولسمشرماڼی دفتر   تاریخ: 9/16/2019
د افغانستان د اسلامي جمهوریت جمهوررئیس محمداشرف غني نن ماښام د صنایعو او کانونو خونې له رهبري پلاوي او استازو سره وکتل.
په دغه کتنه کې چې په چهارچنار ماڼۍ کې وشوه په پیل کې د صنعت او سوداګرۍ وزارت سرپرست اجمل احمدي وویل، نن د صنایعو او کانونو مدیره پلاوي ټاکنې ترسره شوې چې په کې د مدیره پلاوي ۲۱ نوي او د ولایتي بورډ ۷۸ غړي انتخاب شول.
نوموړي د صنعت سکتور د اصولو او ارزښت په اړه څرګنده کړه، د صنایعو او کانونو خونې د مدیره پلاوي او ولایتي بورډ د غړو د ټاکنو موخه په هیواد کې لا زیاتې اقتصادي ودې ته زمینه برابرول دي.
وروسته د صنایعو او کانونو خونې رئیس شېرباز کمین زاده په خپلو خبرو کې د صنعت او سوداګرۍ ودې ته د جمهوررئیس د پاملرنې مننه وکړه او وې ویل، په صنعت او سوداګرۍ وزارت کې د برابرو شویو اسانتیاو او اصلاحاتو څخه خوښ یوو.
کمین زاده په خوست ولایت کې د صنعتي پارکونو د ځمکې د نه وېش، پکتیا صنعتي پارک د ستونزو او په کندهار او ننګرهار ولایتونو کې د برېښنا انرژۍ د کمبود په برخو کې د صنعتکارانو ستونزې بیان کړې.
جمهوررئیس غني د دوی د خبرو له اورېدو وروسته دوی ته د صنایعو او کانونو خونې د شفافو او بریالیو ټاکنو مبارکي ورکړه او وې ویل، د صنایعو او کانونو خونه د دولت اساسي شریک دی.
هغه پر دې په ټینګار چې د سوداګرو او صنعتکارانو پر وړاندې ټولې ستونزې به حل شي وویل، ستاسې له فعالې ونډې او مشارکت پرته افغانستان اتکا ته نشي رسېدلای.
جمهوررئیس وویل، موږ غواړو افغانستان په اقتصادي زونونو ووېشو چې د صنایعو او کانونو خونې به په زونونو او ولایتونو کې په اقتصادي وده کې کلیدي رول ولري.
د هیواد جمهوررئیس له امنیتي او دفاعي ځواکونو څخه په مننې څرګنده کړه، د افغانستان د لاجوردو کانونه په مطلق ډول د دولت په ولکه کې راغلل. هغه د هیواد له صنعتکارانو وغوښتل چې د صادراتو معیار او کیفیت تشخیص او تطبیق کړي.
جمهوررئیس غني وویل، پنځوس سلنه اوسپنه په خپله تولیدوو اوهیواد ته د وسپنې په وارداتو کې کمبود راغلی دی.
صالح: انتقال قدرت از طریق کودتا و تفنگ‌سالاری صورت نخواهد گرفت
منبع : تلویزیون آریانا   تاریخ: 9/16/2019
امرالله صالح، معاون نخست، دسته انتخاباتی «دولت‌ساز» می‌گوید که انتقال قدرت از طریق کودتا و تفنگ‌سالاری صورت نخواهد گرفت.
آقای صالح، در یک گردهمایی انتخاباتی در ولسوالی نجراب ولایت کاپیسا همچنان اظهار میدارد که ایجاد حکومت موقت در کشور خواست یک حلقه توطئه‌گر است و اکنون تنها راه انتقال قدرت برگزاری انتخابات است.
آقای صالح، میگوید: “نگذاریم که یک حلقه کوچک دسیسه‌گر بروند به‌عنوان، موقت، سرپرست، کودتا، تغیر، این و آن صلاحیت را از مردم بگیرند و ۱۵ نفر غیرانتخابی که معلوم نیست از کجا این ها نماینده‌گی میکنند توطعه کنند”.
در همین حال، آقای صالح در پیوند به گفت‌وگوهای صلح می‌گوید که با طالبان صلح خواهند کرد اما صلحی که در آن منافع مردم افغانستان حفظ باشد.
آقای صالح می‌افزاید: “هر زمانیکه این گروه بخواهد در آغوش مردم بیاید ما با استفاده از قانون اساسی، استفاده از جمهوریت و از حوصله بزرگ مردم افغانستان با ایشان صلح میکنیم، طالب به منافع یک گروه و منافع آی اس آی میجنگند ما به منافع یک ملت فکر میکنیم”.
با این همه باشنده‌گان در کاپیسا می‌گویند که حکومت مرکزی در چند سال گذشته به ولسوالی‌های این ولایت توجه نکرده و انتظار دارند که حکومت جدید در بازسازی و حل مشکلات مردم در این ولایت توجه کند.
گزارشگر: خالد نیکزاد
طالبانو بغلان کې د برېښنا ۳ پایې په بمونو الوزولي
منبع : تاند   تاریخ: 9/16/2019

د افغانستان د برېښنا شرکت وايي، یکشنبه د ورځې ۱۱ بجي د بغلان ولایت د بلک میرزاد حسن په سیمه کې د تاجکستان د وارداتي برېښنا درې پایې په ماینونو الوزول شوي دي

برېښنا شرکت وايي، چې د یادو پایو د تخریب له امله د کابل په ګډون پر مرکزي، جنوبي او جنوب ختیځو ولایتونو باندې برېښنا قطعه شوې ده.

د برېښنا شرکت ویاند وحیدالله توحیدي رسنیو ته په استول شوي خبرپاڼه کې ویلې چې، دغه پایې نن د وسله والو مخالفینو لخوا په بمونو الوزول شوي دي چې د یادو پایو له لارې ۲۲۰ کیلو ولټه برېښنا انتقالېدل.

ښاغلي توحیدي همدا راز ویلي د دوي تخنیکي ټیم هڅه کړي چې دغه ستونزه حل کړي، خو د سیمي د ناامنۍ له امله یې کارمندان نه دي توانیدلي او په سیمه کې وسلوالو هم ددې اداري تخنیکي ټېمونو ته د کار اجازه نه ده ورکړې.

ښاغلي توحیدي همدارنګه زیاته کړي، چې وړمه ورځ په کندز ولایت کې هم د وسله والو مخالفینو لخوا د برېښنا د یوې پایې د تخریب له امله پر شمالي ولایتونو د ازبکستان د وارداتي برېښنا انتقال بند شوی دی
دا په داسې حال کې ده چې پرون هم د بغلان په ډنډي شهاب الدین سیمه کې هم د وارداتي برېښنا یوه پایه ویجاړه شوې وه.

په شمالي کې د وارداتي برېښنا پایې پر داسې مهال ویجاړېږي، چې بغلان او کندز په دې وروستیو کې د وسله والو طالبانو د لویو بریدونو شاهد وه.
طالبانو تر دا مهاله په دې اړه څه نه دي ویلي

کمیسیون انتخابات: تمامی مواد حساس انتخابات به ولایات فرستاده شدند
منبع : طلوع نیوز   تاریخ: 9/16/2019

کمیسیون مستقل انتخابات، روز (یک‌شنبه، ۲۴سنبله) اعلام کرد که تمامی مواد حساس انتخاباتی به ۳۴ ولایت کشور انتقال یافته‌اند.

مسؤولان این کمیسیون، می‌گویند که روند انتقال این مواد از مرکز ولایت‌ها به ولسوالی‌ها نیز آغاز شده‌است.

روند انتقال مواد حساس انتخاباتی به ولایت‌ها به تاریخ هشتم ماه جاری هجری خورشیدی، آغاز شده بود و قرار بود دو روز پیش پایان یابند.

پیش از این، کمیسیون مستقل انتخابات، اعلام کرده بود که روند انتقال مواد حساس انتخاباتی از مرکز ولایت‌ها به ولسوالی‌ها از بیست و دوم ماه سنبله آغاز و تا پنجم ماه میزان ادامه خواهد داشت.

اعضای کمیسیون انتخابات، اما اکنون می‌گویند که دربارۀ رسیدن این مواد به ولسوالی‌های ناامن تا کنون از سوی نیروهای امنیتی به کمیسیون مستقل انتخابات اطمینان داده نشده‌است. 

رحیمه ظریفی، عضو کمیسیون مستقل انتخابات در این باره گفت: «وقتی مکتوب رسمی از نهادهای امنیتی دریافت کردیم که از ۵۳۷۳ مرکز در این ولسوالی‌ها شما نمی‌توانید مرکز باز کنید، متأسفانه که این یک چلنج امنیتی است و مردم افغانستان هم می‌دانند شما و ما هم… در آنجاها دیگر خدای نخواسته اگر انتخابات نشود که نمی‌توانیم بگوییم که انتخابات نمی‌شود، اما در آنجا مرکزها باز نخواهند شد. اما مواد آن در مرکز ولایت‌ها قرنتین می‌شود.»

وزارت امور داخله، اما اطمینان می‌دهد که ۷۲ نیروی امنیتی و دفاعی در حال تأمین امنیت چهل و نه هزارو چهل و دو مرکز رأی دهی استند و هیچ مشکل امنیتی در این مرکزها وجود ندارد.

نصرت رحیمی، سخن‌گوی وزارت داخله گفت: «در جریان انتخابات و بعد از انتخابات مرکزها تأمین امنیت خواهد شد. ما تدابیر امنیتی داریم، در حدود ۷۲هزار نیروی امنیتی و دفاعی و کشفی برای این روند تاریخی توظیف شده‌اند.»

با این حال، نهادهای امنیتی می‌گویند که قرار است مواد حساس انتخاباتی هشتاد و نُه ولسوالی در کشور بدلیل تهدیدات امنیتی از راه هوا فرستاده شوند – کاری که از سوی نهادهای ناظر مشکل خوانده می‌شود.

یوسف رشید، رئیس بنیاد فیفا اظهار داشت: «در ولسوالی‌های که هنوز جنگ جریان دارد و هنوز هم در خطر استند یک تشویش است که انتقال مواد با مشکل روبرو خواهد بود. دوم این‌که مساله استخدام کارمندان است و این‌که چقدر مرکزها بسته خواهند ماند هنوز ارقام دقیق وجود ندارد.»

پیش از این، کمیسیون مستقل انتخابات گفته بود که در روز انتخابات ریاست‌جمهوری – ششم ماه میزان – ۵۳۷۳ مرکز رأی‌دهی باز خواهند بود، اما اکنون نهادهای امنیتی می‌گویند که در حدود یک هزار این مرکزها به علت تهدیدهای امنیتی باز نخواهند شد.

دفاع وزارت: ټاکنې کیږي ،طالبان دې هسې ځانونه نه وژني
منبع : تاند   تاریخ: 9/16/2019

د ملي دفاع وزارت ویاند روح الله احمدزی وایي حکومت ټاکنو ته بشپړه امادګي لري او طالبان دي په بریدونو هسې ځان نه ذلیل کوي.

ښاغلي احمدزي چې نن یې په کابل کې له کورنیو چارو وزارت ، د ټاکنو خپلواک کمیسیون او د محلي ارګانونو له خپلواکي اداري سره په یو ګډ خبرې کنفرانس کې خبرې کولي، راتلونکو ولسمشریزو ټاکنو ته بشپړه امادګي وښودله.

دی وایي طالبان که هر څومره هڅه وکړي خو په هیواد کې د ملي پروسو مخه نشې نیولائ ، او که دوي د کومي توریستي پېښې هڅه وکړي نو افغان امنیتي ځواکونه به سخته او غاښ ماتوونکې ماته ورکړي .

بل لورته د کورنیو چارو وزارت هم په خلکو غږ کوي چې له خپلو افغان امنیتي ځواکونو سره همکاري وکړي تر څو د طالبانو او نورو وسلوالو ډلو د ناوړه پېښو مخنیوی وکړي.

د ټاکنو خپلواک کمیسیون هم راتلوونکو ولسمشریزو ټاکنو د تیاریو خبرداری ورکوي او وایي چې ټولو ولایتو ته د ټاکنو اړوند مواد رسیدلي دي.

ټاکل شوي د ۱۳۹۸ کال د ولسمشرۍ ټاکنې د رواني میزان میاشتي په ۶ نیته ترسره شي.

که څه هم ددې ټاکنو د مخنیوي او ځنډ راپورونه وخت نا وخت خپاره شول خو له طالبانو سره د افغان سولې د خبرو له رد وروسته دغه ولسمشریزي ټاکنې باوري او کیدونکې شوي .

عبدالله: اشرف غنی از «مرکز توحید» برای کمپاین کار می‌گیرد
منبع : طلوع نیوز   تاریخ: 9/16/2019

عبدالله عبدالله، نامزد انتخابات ریاست‌‎جمهوری، محمد اشرف غنی، نامزد دیگر انتخابات ریاست‌جمهوری و رئیس‌جمهور کنونی را متهم می‌سازد که از تمام امکانات دولتی در پیکارهای انتخاباتی‌اش کار می‌گیرد.

آقای عبدالله که امروز (یک‌شنبه، ۲۴سنبله) در میان هوادارانش در ولسوالی ده سبز کابل سخن می‌زد، افزود که رئیس‌جمهور غنی از مرکز توحید، جایی‌که برای هماهنگی نیروهای دولتی برای پیکار در برابر هراس‌افگنان ایجاد شده‌است، به والیان و ولسوالان در کشور برای پیکارهای انتخاباتی‌اش دستور می‌دهد.

عبدالله افزود: «امروز از مرکز توحید ویدیو کنفرانس گرفته می‌شود، والی صاحبان محترم خوش خدمتی می‌کنن،د ولسوال صاحبان را می‌خواهند، باز ولسوال صاحبان مردم را می‌خواهند، باز مردم را می‌گوید که جمع شوید و بیائید که رئیس‌جمهور با شما گپ دارد.»

عبدالله عبدالله، در بخش دیگر از سخنانش، ادعا کرد که دستۀ انتخاباتی «دولت‌ساز» به رهبری اشرف غنی، برای برنده شدن در انتخابات ریاست‌جمهوری به مردم پول توزیع می‌کند: «دستۀ انتخاباتی دولت‌ساز، به هر وکیل پنجاه هزار دالر می‌دهد، ما خود گرفتیم، چون پول نیاز داریم اما با او خو نمی‌رویم.»

آقای عبدالله که رئیس‌اجراییه حکومت نیز است، اشرف غنی را متهم ساخت که با زور و تهدید می‌کوشد پشتیبانی مردم و سرمایه‌گذاران را درانتخابات بدست آورد: «یک تعدادی از مجبوریت تن دادند به این گپ؛ که یا پول برای کمپاین [بدهید] یا بزنس تان را بسته می‌کنیم، خودت را به څارنوالی روان می‌کنیم و این‌ها این مسایل دیگر قابل قبول نیست برای مردم افغانستان.»

عبدالله هشدار داد که پس از این، اجازه عملی‌شدن فرمان‌های به گفتۀ او غیرقانونی و مرتبط با پیکارهای انتخاباتی را به اشرف غنی نخواهد داد.

پیش از این، عبدالله عبدالله، حکم رئیس‌جمهور غنی دربارۀ بررسی‌ اتهام‌های مقرری سلیقه‌یی در وزارت خارجه را به تعلیق در آورده است.

این درحالی است که پیش از این نامزدان دیگر انتخابات ریاست‌جمهوری، رئیس‌اجرائیه و رئیس‌جمهور را که هردو نیز نامزد این انتخابات استند، متهم به سو استفاده از امکانات دولتی در پیکارهای انتخاباتی کردند.

هفتۀ پیش، دستۀ انتخاباتی عبدالله عبدالله با همه‌گانی کردن در حدود پنجاه مورد سند دربارۀ استفاده از امکانات دولتی از سوی اشرف غنی در پیکارهای انتخاباتی از او خواست که دیگر از این امکانات کار نگیرد.

با این همه، صدیق صدیقی، سخن‌گوی رئیس‌جمهور در پیوند به گفته‌های امروز عبدالله عبدالله این‌گونه عکس العمل نشان داد: «مرکز توحید، یک دفتر مهم امنیتی برای سرقومندان اعلی است و تنها برای امور امنیتی استفاده می‌شود و هیچگاهی از این دفتر برای سایر امور استفاده نشده و این اتهام‌‎های آقای عبدالله کاملأ بی اساس است.»

قرار است انتخابات ریاست‌جمهوری تا دوازده روز دیگر (ششم ماه میزان) برگزار شود. در این انتخابات، هفده تن به شمول عبدالله عبدالله، رییس‌اجراییه حکومت و محمد اشرف غنی، رئیس‌جمهور کنونی نامزد استند.

د کشمیر او جمو خلک: «عمران خانه دروغ وايې، له دې ځایه وځه!»
منبع : خبریال دات کام   تاریخ: 9/16/2019

د پاکستان لومړی وزیر عمران خان د کشمیر مظفرآباد ته له تلو سره سم، د هغه ځای د خلکو له اعتراضونو سره مخ شو، ټول په یو غږ پورته شول او د نوموړي پرضد یې شعارونه ورکول.

عمران خان تېره جمعه د کشمیر مظفرآباد ته تللی و او غوښتل یې هلته د ځايي خلکو د راجلبولو په موخه یوه لویه غونډه ترسره کړي.

د هندوستان ټایمز د خبر لمخې، عمران خان ادعا وکړه، چې هند په کشمیر او جمو کې پرځايي خلکو ظلم کوي، خو د نوموړي دا ادعا د ځايي خلکو لخوا رد او د نوموړي پر ضد په یو غږ را پورته شول او د هغه ضد شعارونه یې ورکول.

هندوستان ټایمز لیکي: «کله چې عمران خان هلته لاړ او هند یې د ځایي خلکو په ځورونه تورن کړ؛ نو ځايي خلک هم په یو غږ راولاړ شول او د نوموړي ټولې خبرې یې دروغ وګڼلې او پرضد یې دا شعار ورکاوه چې «عمران خانه ته دروغ وايې، له دې ځایه ورکېږه» او همدارنګه ویل یې چې تا هر وخت دروغ ویلي او له موږ سره ستا دروغو زیات ثبوتونه شته دي.»

ځايي خلکو په خپلو تندو شعارونو سره د عمران خان پروړاندې خپل اصلي احساسات څرګند کړل او نوموړ ته یې وښودله چې دوی خپل دوست او دښمن پېژني.

هندوستان ټایمز وايي، چې ځايي خلکو همدارنګه په خپلو شعارونو کې ویل، پاکستان په جمو او کشمیر کې همېشه د بشري حقونو له نوم ناوړه ګټې پورته کوي؛ خو نور به یې موږ دې ناوړه عملونو ته پرې نه ږدو.

همدارنګه دوی پاکستان په دې هم تورن کړ، چې دغه هېواد په اصل کې د دوی پروړاندې د اوبو جګړه پرمخ وړي او زیاتوي، چې د جمو او کشمیر اوبه د پاکستان لویو ښارونو ته ځي او دوی استفاده ترې کوي.

په دې وروستیو کې د هند ځینو رسنیو دا راپور هم ورکړی و، چې پاکستان د جمو او کشمیر په سیمو کې د ترور ځینې ګروپونه او ډلې هم فعالې کړې دي، چې له دې څخه د اسلام آباد ناوړه او شومې موخې څرګندېدلای شي.

هندي رسنۍ دا هم وايي، چې د عمران خان له لوري د کشمیر د پیوستون غږ په اصل کې د ګډوډۍ او ناامنۍ غږ دی او په دې سره غواړي چې په سیمه کې ناامني او ګډوډي رامنځته کړي.

د یادونې وړ ده، چې د پاکستان لومړي وزیر عمران خان د تېرې چهارشنبې په ورځ(د سپټمبر ۱۱مه) ویلي و، چې نوموړی د کشمیر مظفرآباد ته ځي او هلته به لویه غونډه نیسي؛ خو دا غونډه د ځايي خلکو له لوري ګډوډه شوه او د نوموړي پرضد یې داسې شعارونه ورکړل، چې بېرته ستنېدو ته یې اړ کړ.

هندي چارواکو د جمو او کشمیر مسئله هروخته یوه داخلي مسئله بللې او وايي چې پاکستان په دې برخه کې هېڅ موضعي دریځ او ځای نه لري.

دوی وايي، چې پاکستان له دې مسئلې څخه د مرزي ترورېزم د ترویج او فعالولو لپاره استفاده کوي.

روح الله زهیر

د جرمني دفاع وزیره: افغانستان یوازې مه پرېږدئ، طالبان بیا پر خلکو وحشتناک حالات راوستل غواړي
منبع : تاند   تاریخ: 9/16/2019

د جرمني دفاع وزیرې کرمپ کارن خبرداری ورکړی که بهرني ناټو ځواکونه له افغانستانه ووځي، نو طالب جنګیالي به یو وار بیا پر دغه هېواد حاکم شي.

اغلې کارن زیاته کړې که چېرته داسې وشي نو د نړۍ او سیمې امنیت ته به جدي ګواښونه متوجه شي.

د جرمني د دفاع وزیره چې راتلونکې کې شاید د مسیحي دیموکرات ګوند د مشرې په توګه د انګیلا میرکل ځایناستې هم شي وايي، که طالبان بیا واک ته ورسېدل نو افغانستان کې به د ښځو د حقونو پایمالېدو تر څنګ یو ځل بیا بد شرایط راستانه شي: (( که موږ په افغانستان کې له خپل مسوولیته اوږې وڅنډو، دغه هېواد کې به ډېر وحشتناک وضعیت حاکم شي،  بیا به دښځو سنګسار او اعدام وي، د زور ودونه او له زده کړو به د نجونو محرومیت بیا دوام پیدا کړي.))

جرمني دا مهال په افغانستان کې ۱۳۰۰ سرتېري لري چې د ناټو په چوکاټ کې له افغان ځواکونو سره ګډ کار کوي خو ماموریت یې د ۲۰۲۰ کال په مارچ کې پای ته رسېږي.

دغه هېواد د افغان سولې په برخه کې په دې وروستیو کې د افغاني مذاکراتو د کوربه توب لپاره هم سینه ډبولې ده.

وسیه، چین و آلمان خواهان از سرگیری مذاکرات امریکا با طالبان شدند

ر
منبع : طلوع نیوز   تاریخ: 9/12/2019

در پی توقف گفت‌وگوها میان امریکا و طالبان، کشورهای روسیه، چین وآلمان خواهان از سرگیری این گفت‌‎وگوها استند.

نماینده‌گان همیشه‌گی این کشورها در سازمان ملل متحد، راه حل سیاسی را یگانه راه برای پایان دادن به جنگ در افغانستان می‌دانند و می‌گویند که به باید گفت‌وگوهای صلح هرچه زوتر آغاز شوند.

لی‌جویی، نمایندۀ همیشه‌گی چین در سازمان ملل در این باره گفت: «چین از ایالات متحده و طالبان می‌خواهد که پیش‌برد مذاکرات را ادامه دهند و توافق نامه را اجرایی سازند. ما از تمامی جناح‌ها به شمول طالبان در افغانستان می‌خواهیم که منافع ملی و منافع مردم افغانستان را اولویت دهند و از این فرصت تاریخی برای راه اندازی مذاکرات استفاده کنند.»

کریستوف هاسگن، نمایندۀ همیشه‌گی آلمان در سازمان ملل نیز افزود: «با وجود ملغاسازی یا برهم خوردن گفت‌وگوهای امریکا با طالبان، ما باید وضعیت امروز را با سال گذشته مقایسه نماییم؛ سال گذشته هیچ نشانه‌یی از روند صلح نبود، اما امروز چشم‌انداز یک روند واقعی صلح وجود دارد.»

از این میان، واسیلی نبنزیا، نمایندۀ همیشه‌گی روسیه انتظار دارد تا تعلیق در مذاکرات امریکا با طالبان با تآخیر دراز مدت روبه‌رو نشود: «ما از تعلیق گفت‌وگوها میان امریکا و جنبش طالبان ابراز تآسف می‌کنیم. نتیجۀ مثبت این گفت وگوها زمینه‌ساز روند صلح وآشتی ملی و راه حل سیاسی صلح‌آمیز در افغانستان شده می‌توانست. ما باور داریم که این گفت‌وگوها میان امریکا و طالبان با تأخیر دراز مدت روبه‌رو نشوند.»

گفت‌وگوها میان امریکا و طالبان، چهار روز پیش از سوی دونالد ترمپ، رئیس‌جمهور امریکا متوقف شد. طالبان و امریکا در حدود ده ماه در حال مذاکره بودند و روی یک توافق‌نامه، در اصول، به توافق رسیده‌ بودند.

قرار بود پس از امضای توافق نامه میان امریکا و طالبان، گفت‌وگوهای صلح میان حکومت افغانستان و طالبان آغاز شوند.

سازمان ملل متحد بر آغاز هرچه‌ زودتر مذاکرات میان جمهوری اسلامی افغانستان و طالبان تأکید می‌ورزد.

تدامیچی یاماموتو، نمایندۀ خاص سرمنشی سازمان ملل در افغانستان که از اوضاع سیاسی و امنیتی این کشور به شورای امنیت سازمان ملل گزارش می‌داد، گفت: «جنگ تنها از راه گفت‌وگوهای رو در رو میان مردم افغانستان حل شده می‌تواند. این گفت‌وگوها باید فراگیر باشند و از همه لایه‌های جامعه افغانستان نماینده‌گی کنند. پس مهم است که گفت‌وگوهای رو در رو میان جمهوری اسلامی افغانستان و طالبان به زودترین فرصت ممکن برگزار شوند.»

در این میان، عادله راز، نمایندۀ همیشه‌گی افغانستان در سازمان ملل خواهان برگزاری یک انتخابات معتبر ریاست‌جمهوری در افغانستان شد.

عادله راز افزود: «با وجود همه تهدیدها و چالش‌های امنیتی، مردم افغانستان برای برگزاری و شرکت در انتخابات مصمم استند. ریختن هر رأی یک باردیگر ارادۀ مردم ما را به ادامۀ سفر به سوی ثبات، دیموکراسی و به‌روزی بازتاب خواهد داد.»

پیش از این، طالبان تهدید کرده بودند که از برگزاری انتخابات در افغانستان جلوگیری خواهند کرد.

نمایندۀ سازمان ملل متحد، تهدید طالبان را در برابر انتخابات ناپذیرفتنی می‌دانند و هشدار می‌دهد که هرگونه حمله بر مرکزهای رأی‌دهی و شرکت کننده‌گان انتخابات نقض روشن قوانین جهانی خواهد بود.

طالبانو ته د ټرمپ نوی خبرداری
منبع : د امریکا غږ   تاریخ: 9/12/2019
ولسمشر ټرمپ له طالبانو سره د سولې خبرې لغوه کړې

د امریکا د متحدو ایالتونو ولسمشر دونالډ ټرمپ وسله والو طالبانو ته خبرداری ورکړ چې پر ضد به یې بریدونه روان وي.

ښاغلي ټرمپ د چهارشنبې په ورځ د سپتمبر د یولسمې په بریدونو کې د وژل شویو کسانو د یاد په مراسمو کې وویل ”موږ څو ورځې مخکې د سولې خبرې پلان کړې وې خو کله چې خبر شوم چې هغوې (طالبان) زمونږ یو ډیر پیاوړی سرتیری چې د پورتي ریکو وګړی و له ۱۱ نورو بې ګناه خلکو سره ووژلو، دا خبرې مې لغوه کړې. په تېرو څو ورځو کې مو خپلو دښمنان سخت وځپل او دا ځپل به روان وي.”

ولسمشر ټرمپ خبرداری ورکړ که یې پر هېواد هغوې بیا برید وکړ، ” هر چېرې چي وي، پسې ورځو او ځپو یي”. ښاغلي ټرمپ ونه ویل چې آیا له طالبانو سره د خبرو د بیا پیلولو امکان شته که نه، خو څو ورځې مخکې د امریکا د بهرنیو چارو وزیر مایک پمپیو ویلي وو که ” طالبان خپل کړه وړه ښه کړي او پر خپلو ژمنو ودریږي،” ښايي خبرې بیا پیل شي.

په همدې حال کې طالبانو له امریکا غوښتي چې د خبرو د ځنډولو په اړه هغوی ته معلومات او وضاحت ورکړي. په قطر کې د طالبانو د دفتر ویاند سهیل شاهین ویلي دي چې په رسمي ډول یې له امریکا د دغو مذاکراتو د ځنډولو علت پوښتلی دی.

د طالبانو د واکمنۍ پر مهال د حکومت یولوړپوړي چارواکي مولوي قلم الدین امریکا غږ ته وویل چې په دې اړه وضاحت غوښتل د طالبانو حق دی. د افغانستان د سولې په چارو کې د امریکا ځانګړي استازي له طالب استازو سره شاوخوا نهه میاشتې خبرې وکړې چې په افغانستان کې د متحدو ایالتونو تر ټولو اوږدې جګړې ختمولو لپاره د حل لارې چارې ولټوي.

ښاغلي خلیلزاد ویلي وو چې له طالبانو سره د موافقې په درشل کې دي، خو ولسمشر ټرمپ دا هر څه لغوه کړل. نن امریکایان د ۲۰۰۱ د سپتمبر د یولسمې په پېښه کې د شاوخوا ۳۰۰۰ وژل شویو کسانو یاد تازه کوي.

له دغه برید وروسته امریکا د ترهګرۍ پر ضد نړیواله جګړه اعلان کړې وه چې په نتیجه کې یې د طالبانو نظام نسکور شو او په دغې جګړې کې لسګونه زره افغانان هم ووژل شول او ژوبل شول.

لوی څارنوالی بررسی‌‌ها درباره توهین سرپرست وزیر حج و اوقاف را آغاز کرد
منبع : تلویزیون آریانا   تاریخ: 9/12/2019

بررسی قضیه برخورد فزیکی ملا تره‌خیل محمدی، با سرپرست وزارت ارشاد، حج و اوقاف از سوی لوی څارنوالی آغاز شده است.

جمشید رسولی سخنگوی لوی څانوالی، می ‌گوید که این دوسیه را در یک نامه از سوی ریاست جمهوری دریافت کرده اند و متعهد اند تا آن را به ‌گونه بی ‌طرفانه بررسی کنند.

آقای رسولی، میافزاید: “قضیه ادعا سرپرست محترم ارشاد حج واوقاف امروز طی نامه ای از جانب ریاست دفتر مقام عالی ریاست جمهوری به لوی څارنوالی افغانستان رسیده است موضوع تحت کنترول څارنوالی قرار گرفته است څارنوالی اطمینان میدهد که قضیه را در سایه احکام قانون بی طرفانه و عادلانه مورد بررسی قرار خواهد داد و در نتیجه تحقیقات هرکسی در پیوند به این قضیه ملزم و مسوول شناخته شد و قانون بالایش تطبیق شدنی است.”

در همین حال، شماری از حقوق‌دانان با نگرانی از موجودیت فرهنگ معافیت در کشور می‌گویند که برخور حکومت با همچون قضیه‌ها سیاسی و سلیقه‌یی است.

مطابق ماده ۵۶ قانون جزایی کشور به مجرد طلاع از ارتکاب جرم حتی اگر از سوی رسانه‌های جمعی باشد حکومت و نهادهای عدلی و قضایی مکلف به بررسی آن اند که در برخی موارد، نقض همین کود جزایی قانون دانان را نگران کرده است.

وحید فرزه‌یی، یک تن حقوق‌دان، در این باره می‌گوید: “همیشه حکومت وحدت ملی قبل از کارزار های انتخاباتی و بعد از کارزار های انتخاباتی همیشه با قانون  برخور سیاسی کرده اند برخورد اینها با قضیه آقای ملا تره خیل و وزیر محترم حج و اوقاف یک نوع برخورد سیاسی است.”

از سویی هم، کمیسیون حقوق بشر شماری از نهادهای مدافع حقوق اتباع بارهای بار معافیت در برابر قانون و در همچون دوسیه‌ ها یا هم قانون‌شکنی را در کشور یک فرهنگ می‌دانند که از سوی حکومت نقض تکراری در این مورد صورت گرفته است.

عبدالسبحان مصباح، یک حقوق‌دان دیگر، اظهار میدارد: “حکومت در قضایایی که آنها حکام هستند آنها مردمان با نفوذ هستند همواره برخورد سلیقوی کرده اند یعنی در قضایایی بسیار داغ که ما میبینم عدالت قربانی شده است.”

این در حالی است که وزارت ارشاد، حج و اوقاف اخیراٌ اعلام کرده است که عبدالحکیم منیب، سرپرست وزیر این وزارت، در حالی مورد تحقیر، توهین و برخورد فزیکی این افراد قرار گرفته است که از چندی به این سو، حکومت مبارزه‌ی جدی در برابر فساد و زورمندان را آغاز کرده است؛ حالا دیده شود که از بررسی‌های اخیر دادستانی که نسبت به این پروند چه چیر روشن می‌شود.

ټرمپ افغان طالبانو ته سخت خبرداری ورکړ
منبع : تاند   تاریخ: 9/12/2019

د امریکا ولسمشر ټرمپ د سپټمبر د یوولسمې په تړاو جوړو شویو مراسمو کې طالبانو ته یو وار بیا ګواښ کړی چې سخت بریدونه به پرې جاري وساتي، خو که امریکا ته یې ګواښ متوجه کړ، داسې کار به ورسره وکړي چې تر اوسه یې دوی په اړه فکر هم نه وي کړی.

ده افغان طالبانو ته تازه خبرداری ورکړ او ویې ویل چې د دې ډلې پر ضد بریدونه به دوام وکړي.

ولسمشر ټرمپ د ۲۰۰۱ د سپټمبر د ۱۱ د حملو په یادغونډه کې وویل«موږ څو ورځې پخوا د سولې د خبرو نېټه ټاکلې وه. ما هغه مهال دا خبرې فسخه کړې چې پوی شوم چې دوی د پورتوریکو یو ستر سرتېری او ۱۱ نور بېګناه انسانان وژلي دي.»

د ده اشاره د کابل د پنجشنبې د ورځې حملې ته وه.

ښاغلي ټرمپ همداراز وویل«په وروستیو ۴ ورځو کې موږ خپل دښمن تر بل هر وخت زیات ځپلی او دا کار (ځپنه) به دوام وکړي.»

ده دا هم وویل«که دوی په هر علت بیا زموږ هیواد ته راشي، موږ به هر هغه ځای ته پسې لاړ شو چې دوی هلته وي او له هغې قوې څخه به د دوی پر ضد کار واخلو چې امریکا تر دې پخوا هیڅکله نه ده استعمال کړې. زه حتي د اتومي قوې خبره نه کوم. دوی به هیڅکله داسې شی، چې موږ به یې پر ضد وکاروو، نه وي لیدلی.»

 ټرمپ په خپلو خبرو کې له طالبانو سره خبرې یو وار بیا ختمې شوې یادې کړې دي.

ټرمپ د روانې اوونۍ د یکشنبې په ورځ له طالبانو سره د سولې خبرې، چې وروستي پړاو ته نژدې شوې وې، پای ته ورسولې.

سازمان ملل خواهان آغاز مذاکرات میان حکومت افغانستان و گروه طالبان شد
منبع : رادیو آزادی   تاریخ: 9/12/2019
تدامیچی یاماموتو نماینده خاص سرمنشی سازمان ملل متحد برای افغانستان

نماینده خاص سرمنشی سازمان ملل متحد برای افغانستان می‌گوید وقایع اخیر در افغانستان نشان داد که پیدا کردن یک راه حل سیاسی به بحران افغانستان تا چه حد مهم می‌باشد.

تدامیچی یاماموتو روز گذشته (سه‌شنبه) در اجلاس شورای امنیت سازمان ملل متحد گفت: ”تلاش‌های یک سال گذشته در افغانستان بسیار امیدواری‌ها را برای دورنمای صلح در افغانستان ایجاد کرده بود و هنوز هم یک نکته برای همه واضح است که حل بحران افغانستان بدون مذاکرات مستقیم، همه جانبه و فراگیر نا ممکن است.”

او تأکید کرد که این بسیار ”مهم و لازمی” است که بزودترین فرصت مذاکرات مستقیم میان حکومت افغانستان و گروه طالبان آغاز شود.

یاماموتو افزود: ” کوشش‌های زیاد در این راستا انجام شده و این کوشش‌ها یک فرصتی دسترسی به مذاکرات مستقیم بین افغان‌ها را در آیندۀ نزدیک فراهم ساخت، اکنون این کوشش‌ها نباید متوقف شوند.”

تدامیچی یاماموتو گفت به بسیاری افغانها از سرتاسر این کشور گوش داده و امید و ترس همزمان را در میان آن‌ها مشاهده می‌کند.

او افزود: ”تجربه‌ها از مذاکرات صلح گذشته در سرتاسر جهان نشان داده‌ وقتی که تصور یک مذاکرات موثر به حقیقت تبدیل می‌شود چالش‌ها و مشکلات هم بیشتر می‌شود. مرحله نهایی که راه را برای مذاکرات بین‌الافغانی باز می‌کند دشوارتر می‌شود و به معامله حساس نیاز دارد و در این مرحله به همکاری همه ما ضرورت است.”

نشست برخی از اعضای جامعه مدنی با نماینده های طالبان در دوحه. Doha on July 07

به گفته یاماموتو، مذاکرات غیر رسمی اخیر بین نماینده‌های جامعه افغانستان و طالبان در مسکو و دوحه فرصت را برای صحبت در مورد بسیاری از مسایل حساس فراهم نمود، مسایلی که برای صلح مهم می‌باشند.

او گفت امیدوار است که این تجربه دوام کند و مذاکرات عمیقتر شوند و یک نتیجه مثمر به بار آورند.

یاماموتو گفت که می‌خواهد بر این نکته تاکید کند که ”مذاکرات صلح باید خشونت را کاهش دهد و در نهایت آتش‌بس حاصل شود.”

او همچنان در مورد افزایش تلفات ملکی در افغانستان چه در حملات طالبان و چه هم در حملات هوایی اظهار نگرانی کرد.

تدامیچی یاماموتو نماینده خاص سرمنشی سازمان ملل متحد برای افغانستان در رابطه به تلاش‌های انتخابات ریاست جمهوری این کشور گفت: ”در ۲۸ سپتمبر (ششم میزان) انتخابات ریاست جمهوری افغانستان برگزار می‌شود و کمیسیون مستقل انتخابات و کمیسیون شکایات انتخاباتی کارهای خود را انجام داده و آمادگی ‌های لازم گرفته اند.

به گفته او، مشاورین سازمان ملل یکجا با همکاران افغان خود کار می‌کنند تا این انتخابات شفاف، آزاد و عادلانه باشد.

به گفته او، ۹.۶ میلیون افغان برای انتخابات ثبت نام کرده‌اند.

اما نماینده خاص ملل متحد در جلسه شورای امنیت گفت که دو نگرانی وجود دارد، یکی امنیت و دیگرش حضور مردم در مراکز رأی‌دهی.

او افزود که تهدیدهای طالبان به مردم که در انتخابات اشتراک نکنند و تهدیدهای امنیتی دیگر شاید در راه رأی‌گیری مشکلاتی را ایجاد کند.

یاماموتو از طالبان خواست که دست از این تهدید‌ها بردارند و از حکومت تقاضا کرد که امنیت مردم را تأمین کند.

تهدید دیگری در راه انتخابات تقلب و بی‌نظمی می‌باشد. او در باره نقش کاندیداها در مرحله بعد از انتخابات هم گفت: ”مشکل‌ترین انتخاب برای کاندیداها و سیاستمداران بعد از انتخابات قبول شکست است، اما در یک پروسه دموکراتیک این بزرگترین قدم دولتمردی می‌باشد.”

یاماموتو گفت تلاش‌های تخنیکی و عملیاتی انجام شده‌ تا این انتخابات با اعتبار گردد.

او گفت که به تمام کاندیداها و طرفداران آنها مراجعه می‌کنند و از آنها تقاضا دارند که به این پروسه دموکراتیک احترام بگذارند تا یک نتیجه قابل قبول برای تمام مردم افغانستان بدست آید.

تدامیچی یاماموتو نماینده خاص سرمنشی ملل متحد برای افغانستان می‌گوید در حالی که تلاش‌ها برای تأمین صلح در افغانستان ادامه دارد میلیون‌ها افغان که در سرتاسر افغانستان از ادامه بحران صدمه می‌بینند نباید فراموش شوند.

به گفته او از جمله ۴۰۰ ولسوالی افغانستان در ۳۳۱ آن مؤسسات ملل متحد و سازمان‌های غیر دولتی کار می‌کنند، مخصوصاً در بخش زراعت و صحت.

تدامیچی یاماموتو گفت فکر کردن در مورد افغانستانِ بعد از صلح هم زود نیست و جامعه جهانی به کمک بانک جهانی در باره کمک‌های بعد از تأمین صلح هم در افغانستان کار را شروع کرده و کشورهای مانند بریتانیا در آن فعال می‌باشند.

نماینده خاص سرمنشی ملل متحد برای افغانستان در یک زمانی بر آغاز دوباره مذاکرات صلح با طالبان تأکید می‌کند که دونالد ترمپ رئیس جمهوری امریکا گفته است مذاکرات صلح این کشور با طالبان از بین رفته است.

رئیس جمهوری امریکا روز دوشنبه (۱۸ سنبله) به خبرنگاران گفت: ”تا جایی‌که مربوط من می‌شود، گفت‌وگوها منتفی است.”

دونالد ترمپ گفته است که طالبان فکر می‌کردند با اعمال خشونت آمیز موقف بهتر در مذاکرات بدست می‌آورند.

رئیس جمهور ترمپ سه روز پیش دیدار سری با نمایندگان سیاسی گروه طالبان و محمداشرف غنی، رئیس جمهوری افغانستان در کمپ دیوید را لغو و مذاکرات صلح قطر را متوقف کرد.

د حج او اوقافو وزارت د سرپرست او ملا تره‌خېل قضیه تر لویې څارنوالۍ ورسېده
منبع : تاند   تاریخ: 9/12/2019

د افغانستان د لویې څارنوالۍ چارواکي وایي، د حج او اوقافو د سرپرست وزیر مولوي عبدالحکیم منیب او د ولسي جرګې د پخواني غړي ملا تره‌خېل محمدي ترمنځ د شوې لانجې دوسیه دوی ته رسېدلې ده.

د لویې څارنوالۍ ویاند جمشید رسولي رسنیو ته په استول شوې خبرپاڼه کې ویلي چې د حج اقافو وزارت د سرپرست او د ولسي جرګې د پخواني غړي ملا ترخیل قضیه لویي څارنوالۍ ته رسیدلې او د ښاغلي منیب قضیه به په جدي ډول وڅیړل شي.

د حج اوقافو وزارت سرپرست عبدالحکیم منیب ویلي وو چې تېره جمعه د ارګ په جومات کې ښاغلي محمدي او د هغه وروڼو ورته سپکاوی کړی او فزیکي حمله‌ یې پرې کړې وه.

تېره اوونۍ ولسمشرۍ ماڼۍ ویاند صدیق صدیقي رسنیو ته وویل چې ددې موضوع د څېړلو لپاره یو پلاوی ټاکلی.

اوس تازه د لویې څارنوالۍ ویاند جمشېد رسولي ویلي چې قضیه تر دوی رسیدلې او دا موضوع به په جدي ډول وڅېړل شي.

بل‌ خوا د ولسي جرګې پخوانی غړی ملا تره‌خېل ادعا کوي چې د حج او اوقافو وزارت سرپرست په خپل دفتر کې د دوی یو شمېر علماو او مؤکلینو ته سپکاوی کړی، خو اتهام‌ یې پر ده لګوي.

ملا تره‌خېل محمدي د ولسي جرګې په ۱۶مه دوره کې د کابل د خلکو استازی او د دغې جرګې د ۱۷مې دورې نوماند و چې د ټاکنیزو شکایتونو کمېسیون د غیر مسؤله وسله‌والو کسانو د درلودو په تور له لېست نه حذف کړ.

کشته شدن ده ها طالب مسلح به شمول چندین قومندان این گرو درتخار
منبع : باختر   تاریخ: 9/12/2019
ده ها طالب مسلح به شمول چندین قومندان این گروه در یک رشته حمله های هوایی درولایت تخار کشته شدند.
این طالبان درجریان یک شبانه روز اخیر در بخش هایی از ولسوالی خواجه بهاالدین هدف  قرار گرفتند.
یک مقام نظامی در تخار به آژانس باخترگفت که دراین حمله ها چهل طالب مسلح به شمول پنج قومندان این گروه کشته شدند و سی طالب دیگر زخم برداشتند.
به اساس گزارش ها بیشتر این طالبان درست لحظاتی پیش از آنکه بر بازار ولسوالی خواجه بها الدین یورش برند درحمله نظامیان یکی پی دیگری از پا در آمدند.

دراین حمله های هوایی به روستا نشینان محل و نظامیان آسیب نرسیده است.ختم/ابوی
کورنیو چارو وزارت د ټرمپ هغه ادعا تایید کړه چې په ۴ ورځو کې د ۱۰کلونو هومره طالبان ځپل شوي
منبع : تاند   تاریخ: 9/12/2019

د کورنیو چارو وزارت ویاند نصرت رحیمي چې نن یې په کابل کې خبریالانو ته خبرې کولې وویل ، چې موږ په تیرو څو ورځو کې د امنیتي ځواکونو په بریدونو کې دومره طالبان ځپلې، چې که دغه تر ۲ میاشتو همداسې دوام وکړي نو طالبان به هیڅ د سر پورته کیدو وس ونه لري .

دوی د امریکا د ولسمشر ډانلډ ټرمپ هغه ادعا نه رد وي چې، امریکايي پوځیانو په تېرو ۴ ورځو کې په افغانستان کې دښمن (طالبان) دومره سخت ځپلی چې په تېرو ۱۰ کالو کې یې نه و ځپلی خو دوی د افغان امنیتي ځواکونو یادونه کوي چې په خپله زړورتیا او دوام داره عملیاتو یې طالبانو ته درنه مرګ ژوبله اړولي.

وړمه ورځ د امریکا ولسمشر ډونالډ ټرمپ دغه څرګندوني کړي وي چې له طالبانو سره یې هر ډول خبرې ختمې او طالبان به د جګړې له امله اوس وځپي.

تر دې ادعا یوه ورځ مخکې د امریکا د بهرنیو چارو وزیر مایک پامپیو له فاکس نیوز تلویزیون سره په مرکه کې ویلي و چې په تېرو ۱۰ ورڅو کې په افغانستان کې تر ۱۰۰۰ زیات وسله وال طالبان وژل شوي دي.

ښاغلی رحیمي ددې تر څنګ ددې یادونه هم کوي چې فعلاً د افغانستان په ۱۰ ولایتونو کې د طالبانو پر ضد جګړه روانه ده ،چې همدا نن یې هم له طالبانو د بدخشان کران او منجان او د تخار درقد او خواجه بهاوالدین ولسوالۍ نیولي دي.

نیروهای امنیتی ولسوالی و معدن کران و منجان را از طالبان پس گرفتند
منبع : طلوع نیوز   تاریخ: 9/12/2019

وزارت دفاع ملی، می‌گوید که در ادامۀ عملیات‌های نظامی در ولایت بدخشان، ولسوالی کران و منجان این ولایت نیز از طالبان پس گرفته شده‌است.

این ولسوالی، در حدود دوماه پیش بدست طالبان افتاده بود؛ اما به گفتۀ وزارت دفاع ملی، اکنون نیروهای دولتی بر این ولسوالی و نیز معدن معروف لاجورد کران و منجان، تسلط کامل دارند.

فواد امان، معاون سخن‌گوی وزارت دفاع ملی گفت که عملیات‌های نیروهای دولتی در بدخشان ادامه خواهند یافت: «عملیات‌ها تا زمانی ادامه پیدا خواهند کرد که طالبان به‌گونۀ کامل از بدخشان نابود شوند و به همین ترتیب، این عملیات‌ها گسترش داده می‌شوند و در سایر ولایت‌ها هم به همین شکل راه اندازی می‌شوند.»

نیروهای دولتی، به روز یک‌شنبۀ هفتۀ جاری، ولسوالی یمگان بدخشان را که در حدود پنج سال در دست طالبان بود، نیز پس گرفتند.

محمد نواب، سرپرست قومندانی پولیس یمگان می‌گوید که اکنون مردم به زنده‌گی عادی دراین ولسوالی برگشته‌اند: «توانستیم که این‌جا را بدست بیاوریم.  دیگر کدام مشکلاتی در این‌جا وجود ندارد و مردم به کار و بار خود برگشته‌اند.»

هم‌زمان با این، از ادامۀ عملیات‌های نیروهای دولتی و نبردها در ولایت‌های تخار، بغلان و فراه نیز خبر می‌رسد.

توفیق وحدت، عضو ولسی جرگه می‌گوید که طالبان بخاطر امتیازگیری در گفت‌وگوهای صلح و نیز تأمین هزینۀ جنگ شان، تلاش می‌کردند بخش‌های مهم کشور را بگیرند.

آقای وحدت در این باره افزود: «طالبان و حامیان شان تلاش می‌کردند تا نقاط بیشتری را در کشور تحت تسلط خود داشته باشند تا از آن آدرس، هم امتیازگیری خوب بکنند و هم این که مناطقی که عایداتی است و مرزهای مشترک با کشورهای همسایه دارد، آن مناطق را تحت کنترل خود داشته باشند و عواید داشته باشند.»

اما، دادالله قانع، عضو شورای ولایتی فراه می‌گوید که باید برای حفظ مناطق پس گرفته شده از طالبان، تدابیر خاص درنظر گرفته شود تا جنگجویان طالبان نتوانند دوباره آن محل‌ها را تصرف کنند: «هر منطقه و هر ساحه که تصفیه می‌شود، در آن‌جا باید نیروهای امنیتی ما یک قرارگاه قوی ایجاد کنند و یک کمربند شهری ساخته شود.»

در دو هفتۀ اخیر، شانزده ولسوالی در پنج ولایت کشور، گواه نبردهای سنگین بوده‌اند و در این میان، بخش‌هایی در این ولسوالی‌ها، میان نیروهای دولتی و طالبان دست بدست شده‌اند.

مودي: د ترهګرۍ اساس د پاکستان د جوړولو نظریې سره سم کیښودل شو
منبع : تاند   تاریخ: 9/12/2019

د هند لومړي وزیر د سپټمر د یوولسمې د بریدونو د اتلسمې کلیزې په مناسبت ویلي، ترهګري نړیوال ګواښ دی او له هغه د ترهګرۍ اساس کېښودل شو چا چې د پاکستان د رامنځته کولو نظریه وړاندې کړه.

نریندرا مودي ویلي، پاکستان په ډېر پټ ډول سیالکوټ، جمو او راجستان کې د جاسوسۍ کارونه مخته وړي او ترهګریزو کړنو ته چمتو والی نیسي، خو په وینا یې د ده حکومت په دې وروستیو کې د ترهګرو پر ضد کوټلي او جراتمندانه ګامونه پورته کړي دي.

دا په داسې حال کې ده چې څو ورځې وړاندې هندي استخباراتي ادارو ټول هېواد ته د تیارسۍ امر وکړ او زیاته یې کړه چې ۴ پاکستاني کمانډويي جاسوسان دغه هېواد ته په افغاني پاسپورټونو ننوتي دي

امریکا د طالبانو پر وړاندې نظامي عملیات ډېروي
منبع : خبریال دات کام   تاریخ: 9/12/2019

امریکایي قومندان جنرال کېنت مکینزي افغانستان ته سفر کړی دی او دلته یې له خپلو ځواکونو سره له نږدې لیدلي دي.

نوموړي د دې سفر پر مهال له خبریالانو سره په خبرو کې ویلي، دي چې طالبان له حد واوښتل نو امریکايي ځواکونه به ددوی پر ضد خپل عملیات ډېر کړي.

د کېنت په خبره امریکايي ځواکونه به عملیات ډېر او پراخ کړي او تر څنګ به یې پر خپلو جنګي پلانونو دقت کوي. هغه زیاته کړې دوی خپلې موخې تعقیبوي او تر دې دمه یې په چارو کې بریالي دي.

کېنت مکینزي زیاتوي، دمګړی د سولې خبرې په ټپه ولاړې دي نو امریکايي نظامیان به د خپلو پلانونو له مخې د وسله والو پر ضد خپلو جګړو ته ادامه ورکوي.

له دې وړاندې هم د امریکا د بهرنیو چارو وزیر مایک پومپیو ویلي وو، که طالبان په سمه توګه پرمخ ولاړ نه شي او پرخپلو ژمنو عمل ونه کړي، د امریکا ولسمشر ټرمپ به خپل فشارونه هېڅکله راکم نه کړي.

پومپیو وایي، که طالبان ځینې هغه مسائل لکه اوربند او له افغان دولت سره د خپلمنځي خبرو پیل عملي نه کړي، له دې ډلې سره به هېڅ ډول هوکړه لاسلیک نه شي.

ولسمشر ټرمپ د شنبې په مازدیګر اعلان وکړ، چې د طالبانو د بریدونو له کبله یې له دغې ډلې سره د امریکا د سولې خبرې درولې دي.

د امریکا ولسمشر ویلي و، ټاکل شوې وه چې په ډېوېډ کمپ کې د سولې په تړاو د طالبانو له مشرانو او له افغان ولسمشر سره لیدنه ولري؛ خو په کابل کې د طالبانو د وروستي برید له امله یې، چې د یوه امریکايي سرتیري په ګدون ۱۲ تنه پکې ووژل شول، دغه لیدنه لغوه او د امریکا او طالبانو ترمنځ د سولې روانې خبرې وردولې.

بل پلو طالبانو هم د ولسمشر ټرمپ د پرېکړې په تړاو اعلامیه خپره کړه او ویې ویل، چې طالبان د سولې خبرو ته ژمن دي.

طالبانو په خپله خپره شوې اعلامیه کې ویلي، چې د دغې ډلې اصلي غوښتنه دا ده، چې بهرني پوځیان په بشپړ ډول له افغانستانه ووځي او د لږو بهرني ځواکونو وتل زموږ لپاره د منلو نه ده.

بلخوا افغان حکومت وایي، د سولې په روانه پروسه کې د رامنځته شوي خنډ لامل د افغانانو پر وړاندې د وسله‌والو طالبانو روانه جګړه او تاوتریخوالی دی.

افغان حکومت وایي وایي، چې رښتینې سوله هغه وخت راتلی شي چې طالبان افغان وژنه بس کړي، اوربند ته غاړه کېږدي او له افغان دولت سره مخامخ خبرو ته حاضر شي.

2001(ز) کال د اکتوبر په مياشت کې د 52 ــB او نورو الوتکو د بمبارۍ

د 2001(ز) کال د اکتوبر په مياشت کې د 52 ــB او نورو الوتکو د بمبارۍ په پايله کې د امريکا او انگلستان لخوا د افغانستان تر اشغال وروسته, له يوې خوا د دموکراسۍ نارې سورې روانې وې او له بلې خوا د جنگ د اور په لمبو کې د بېگناه افغانانو د سوخت بهير له يوې ورځې تر بلې شدت وموند. د دموکراسۍ, د بيان د آزادۍ او بشري حقونو د ساتنې د شعارونو په منځ کې د هيواد د ملي شتمنيو غصب او لوټ, د جنگ د اړخونو لخوا د ښځو, ماشومانو او سپينږيرو په گډون د ملکيانو وژنه, د پيسو د لاس ته راوړنې لپاره د معصومو ماشومانو په شمول د اشخاصو اختطاف, پر مخدره موادو تر درې ميليونو د زياتو کسانو اعتياد, په دفترونو کې د رشوت او مالي فساد آزادي, د بهرنيو هيوادونو فرهنگي يرغل, د يرغلگرو په مټ د مطرح شويو پرديپالو سياسي څېرو لخوا د ملي ارزښتونو سپکاوی, د ملي هويت مغشوشول او د ديورند کرښې د لرې غاړې پر افغانانو د پنجاب د ترهگرپالې پوځي ادارې وحشيانه عمليات, له افغان څخه د افغان د جلا کولو لپاره د اغځنو تارونو غځول او د ديورند ښکېلاکې کرښې د دواړو غاړو د خلکو پر ملاقاتونو بنديزونه, د هيواد دننه د بمونو د مور په گډون د اشغالگرو د رنگارنگ وسلو استعمال چې د ډول ډول ناروغيو د پيدايښت لامل گرځي او داسې نور ټول هغه څرگند زيانونه دي چې افغانانو ته د پرديو اشغال رسولي دي.
په افغانستان کې د جنگ له دوام پرته, امريکا په سيمه کې خپلو ستراتيژيکو موخو ته نه رسيږي, نو ځکه انگريزي او امريکايي سياستوالو له هماغه پيله, وخت په وخت, په افغانستان کې د خپل اوږدمهالي پوځي حضور ويناوې کړي دي. نږدې يو کال مخکې, د سي آي اي پخواني مشر ډيويډ پيټريوس چې په افغانستان کې يې د امريکايي ځواکونو د لوي قوماندان دنده هم ترسره کړې ده, په يوه مرکه کې, په افغانستان کې د امريکايي پوځونو د اوږدمهالي حضور خبره وکړه. هغه وويل کيدی شي چې امريکايي پوځونه په افغانستان کې د سوېلي کوريا په شان شپېته يا پنځه شپېته کاله حضور ولري.
له افغانستان څخه د امريکايي پوځونو ايستنه د ښاغلي ټرمپ د تېرې انتخاباتي مبارزې ژمنه وه. شونې ده چې ښاغلي ټرمپ به له طالبانو سره د سولې خبرې د همدې لپاره پيل کړې وې چې خپل پوځونه له افغانستانه وباسي. سره لدې چې د اوربند نه شتون او له مذاکراتو څخه د اففانستان د اوسني په نړيواله کچه منل شوي دولت ليرې ساتل د امريکا او طالبانو د سولې د خبرو دوه غټې تېروتنې وې. خو, د امريکا گڼ سياستوال (د امنيتي مشاور جان بولټون په شمول) او لوړ رتبه پوځي مقامات له ټرمپ سره موافق نه وو, نو ځکه د هغوي د فشار په پايله کې د ټرمپ اراده بدله شوه.
اوس شونې ده چې ښاغلی ټرمپ يو ځل بيا له طالبانو سره د سولې خبرو ته زړه ښه کړي. په دې صورت کې له سياسته ناخبرو, پر ځاني گټو مينو, د طالبانو په واکمنۍ کې شړل شويو او بيا د امريکا په مټ مطرح کړی شويو سياسيونو او همدارنگه د امريکا او نورو لويديځو هيوادونو په مرسته لوړو دولتي رتبو ته رسول شويو چارواکو ته په کار دي چې په بين الافغاني مذاکراتو کې د گډون لپاره په يوه خوله د هغه نظام ملاتړ او استازيتوب وکړي چې دوي په کې د واک خاوندان دي. د پرديو له غوړه مالۍ دې لاس واخلي, له جنگ څخه د وطن ژغورنې, د افغانستان د خپلواکۍ او ولسواکۍ د برلاسي لپاره دې يو موټی شي. افغان ولس او روښانگرو هيوادپالو ځوانانو ته په کار دي چې بيدار اوسي, تر څو د دوي هيواد هم آزادي حاصل کړي او هم د ترقۍ او رڼايۍ لار پرانيزي.

۱۹۹۲ کال د سیناریو د تکرار مخنیوی

د ۱۹۹۲ کال د سیناریو د تکرار مخنیوی

په دې ورځو کې د ۹۰ لسیزې پشان، لوی خطر یو ځل بیا هېواد ګواښي. دا خطر هم د ۹۰ لسیزې د خطر پشان موجوده حکومت، ملي حاکمیت، نظام، د هېواد هویت او بقا ته متوجه دی او هم هغه لاسته راوړنو او بریاوو ته په نښه دی چې په تېرو ۱۸ کلونو کې د افغانانو په زیار او مټو او د نړیوالو په مرستو ترلاسه شوې دي.

راتلونکې څو اونۍ له څو اړخونو ټاکونکی ارزښت لري:

ــ یوخوا افغان حکومت او افغانان ټاکنو ته تیاری نیسي

ــ بلخوا امریکا غواړي طالبانو سره د سولې هوکړه وروستۍ کړي او په دې اړه د افغان حکومت اندیښنې بابیزه وګڼي او هم د ټاکنو په درشل کې په داسې مسایلو افغان حکومت بوخت وساتي

ــ همدارنګه طالبان هڅه کوي د ټولټاکنو د سبوتاژ او په سوله کې د زیاتو امتیازاتو د ترلاسه کولو لپاره جګړې ته زور ورکړی

ــ او د انتخابي حکومت پر ځای د موقت حکومت بولاله

په داسې مهال چې افغان حکومت ټاکنو ته تیاري نیسي او تمه ده، د موجوده دوه سري حکومت پرځای به یو سری او منتخب حکومت رامنځته شي چې زرځلې له موجوده حکومته د جګړې پای او د سولې چاره ښه مدیریت کولای شي؛ بیا داسې تنګ او لنډ وخت کې طالبانو سره د سولې په نوم د هوکړې رادمخه کول، فکر نه کیږي چې د ریښتنې او تلپاتې سولې په موخه وي!

د ټاکنو په درشل کې د موقت حکومت ګنګوسې چې د تړلو دروازو ترشا دوحه کې طالبانو سره د امریکاايې پلاوي په خبرو کې رسنیو ته څڅیږي او په کور دننه او بهر ټاکلې کړۍ يې هم په مد اوشد تکراروي، د خطر زنګونه لا کړنګوي!

په یو روسي خبرتون کې هم لولو« به گزارش اسپوتنیک، ضمیر کابلوف، نماینده ویژه ولادیمیر پوتین، رئیس جمهور روسیه در امور افغانستان و مدیر دیپارتمنت دوم آسایی وزارت امور خارجه روسیه روز سه شنبه (3 سپتامبر) در جمع خبرنگاران در مسکو گفت، کشورش از توافق احتمالی  در مورد تعویق انتخابات و تشکیل حکومت موقت میان ایالات متحده امریکا و گروه طالبان در افغانستان حمایت خواهد نمود.

کابلوف گفت، شایعات و اشاره های جدی در مورد عدم برگزاری انتخابات به طور کنونی و ایجاد حکومت در افغانستان موجود است و اکنون صحبت ها دراین خصوص ادامه دارد.

وی همزمان خاطر نشان ساخت که در شرایط کنونی، نباید روی این مسأله تمرکز کرد که چه کسانی از عدم برگزاری انتخابات و ایجاد دولت موقت حمایت می کند و چه کسانی برعکس.»

خو د څمیر کابلوف د څرګندونو برعکس، افغانان ټول له ټولټاکنو ملاتړ کوي او د ماسکو په ګډون په نورو پلازمېنو کې د افغانستان لپاره د موقت حکومتونو وخت تېر ګڼي او هغه د خپلواک افغانستان په کورنیو چارو کې لاسوهنه بولي.

ماسکو باید د افغانستان په اړه د خپلو تېرو تېروتنو، لاسوهنو او ماتو زده کړه وکړي او افغان ملت څخه بخښنه وغواړي.

په کور دننه هم ټاکلې کړۍ چې ماسکو، اسلام اباد او ځینو نورو پلازمېنو سره تړلي او په اندیښنو او موخو کې طالبانو سره شریک او د دیموکراسۍ او مدنیت سره دښمني پالي هم د موقت حکومت لپاره د ماسکو داسې پرپاګینډې ته غومبر وهي.

خو بلخوا په د اسې حال کې چې د افغانستان د سولې لپاره د امریکا ځانګړي استازي زلمي خلیلزاد له طالبانو سره د سولې معامله وروستي پړاو ته رسولې«د متحدو ایالتونو د بهرنیو چارو وزیر مایک پامپیو وايي، خطر په غاړه نه اخلي او حاضر نه دی چې دا موافقه لاسلیک کړي.

ټایم مجلې د چهارشنبې په ورځ (سپټمبر ۴) ناوخته د جګپوړو امریکايي، افغان او اروپايي چارواکو په قول وویل چې پامپیو حاضر نه دی چې دا موافقه لاسلیک کړي.تاند»

تاند خبرغځوي او لیکي«تر دې وړاندې د امریکا د ملي امنیت د سلاکار په ګډون یو شمېر نورو جګپوړو امریکايي چارواکو هم د طالبانو او زلمي خلیلزاد له موافقې سره مخالفت کړی وو.

همداراز د جیمز کننګهم په شمول په افغانستان کې د امریکا نهو پخوانیو سفیرانو له دې موافقې سره مخالفت څرګند کړی او ویلي یې دي چې د سولې د یوې بیړنۍ هوکړې په نتیجه کې به افغانستان په یوه بله خونړۍ کورنۍ جګړه کې ښکېل شي.

دغو نهو امریکايي پخوانیو ډپلوماټانو جېمر ډابېنز، رابرټ فېن، رونالډ نیومان، ویلیم ووډ، جان نېګروپونټ، اېرل انټوني واین، راین کراکر، جېمز کننېګهم او هوګو لورېنس یوه ګډه اعلامیه کې چې اتلانتیک شورا هم خپره کړې ده ویلي، طالبانو سره د سولې یوه بیړنۍ هوکړه به ډېرې بدې پایلې ولري.

ټایم وايي، ټاکل شوې وه چې د امریکا دفاع وزیر مارک ایسپر د سپټمبر په درېمه (سې شنبه) له ولسمشر ټرمپ سره د دې موافقې په اړه کتلي وای. د ټرمپ د موافقې په صورت کې له افغانستانه د ۵۴۰۰ امریکايي پوځیانو د وتل کار پیلېږي.

خو هغوی چې د موافقې په اړه معلومات لري ټایم ته ویلي چې دا موافقه د ګڼو حساسو او مهمو مسایلو ډاډ نه شي ورکولی.»

هندوستان هم څو ورځې مخکې د افغان حکومت له دریځه خپل غوڅ ملاتړ بیا څرګند کړ« نشریه ” تایمز او ایندیا” روز سه شنبه نوشت: ویجی گوخال معاون وزیر امور خارجه هند نگران شرایط پس از این توافق است. دهلی نو از سیستمی که بر مبنای قانون اساسی  باشد حمایت خواهد کرد. این سیستم باید ثبات را تضمین کند و فضایی برای فعالیت گروه های تروریستی و سازمان های وابسته به آنها باقی نگذارد. هند مخالف به تعویق افتادن انتخابات ریاست جمهوری افغانستان است.»

افغانان د ولسمشرۍ ماڼۍ دا اندیښنه پرځای بولي چې وايې« حکومت د سولې د بهیر ملاتړ کوي خو د امریکا او طالبانو ترمنځ د کېدونکې هوکړې د پایلې په اړه اندېښمن دی. افغان حکومت د سولې بهیر کې د هر هغه پرمختګ ملاتړ کوي، چې د تلپاتې سولې پایله او د جګړې په ختمېدو تمام شي. د امریکا او طالبانو ترمنځ د هوکړې په اړه د افغان حکومت اصلي اندېښنه دا ده چې تر هوکړې وروسته د ممکنه رامنځ ته کېدونکو خطرونو مخه څنګه ونیول شي؟»

په کور دننه او بهر د ټولټاکنو د ملاتړ بهیر ورځ تربلې زیاتیږي او هغه کړۍ چې په بهرنیو پلازمېنو کې د افغانستان لپاره موقت حکومتونه جوړوي، د شرمېدونکې ماتې سره مخامخیږي. بلخوا افغانان ریښتینې سوله غواړي، هغه سوله چې د بلې خونړۍ او تباکوونکي جګړې پیل وي نه غواړي او پر وړاندې يي کلک دریږي!

د ۲۰۱۹ کال د سیپټمبر ۴ مه

سرلوڅ مرادزی

فارن پالیسی: راه طولانی بسوی صلح افغانستان

 

 

فارن پالیسی: راه طولانی بسوی صلح افغانستان
منبع : رادیو آزادی   تاریخ: 8/31/2019
واشنگتن پست

در یک مقاله‌ای که در روزنامۀ واشنگتن پُست نشر شده، آمده‌ است که ایالات متحده هرگز تأمین امنیت ملی‌اش را به هیچ کسی به خصوص طالبان واگذار نکند. این مقاله را لیندسی گراهام، سناتور جمهوریخواه و جنرال بازنشسته، جک کین، معاون پیشین کمیتۀ لوی درستیزان اردوی امریکا نوشته اند.

به باور آنها، تمایل دونالد ترمپ رئیس جمهور ایالات متحده برای پایان بخشیدن جنگ در افغانستان قابل درک است. در ادامه آمده است، پس از ۱۸ سال جنگ، مسیر جاری پایدار نیست. گراهام و کین نوشته اند: ”بنابرین، ما به گونه‌ی برای بیرون کشیدن نیروهای خود [از افغانستان] عجله داریم که خود را در لبۀ یک اشتباه بزرگ استراتیژیک می ‌یابیم.”

به باور آن ‌ها، هرگونه معاملۀ که در آن خروج کامل نیرو های امریکایی از افغانستان مطرح شود، معامله‌ای بد برای ایالات متحده است. در مقاله به نقل از گراهام و کین آمده است، ما بخاطر امنیت بالای طالبان اتکا کرده نمی ‌توانیم، سربازان زیاد ما بخاطر امنیت به دست طالبان کشته شده‌اند. آنها در ادامه نوشته اند: جنگ افغانستان باید مطابق شرایط خود ما پایان یابد، نه شرایط طالبان.

دور نهم گفتگو های امریکا و طالبان در قطر روی این نکته متمرکز گفته شده: ”خروج نیروهای امریکایی از افغانستان در بدل تضمین طالبان که افغانستان دیگر مکان امن برای گروه‌ های تروریستی جهانی نباشد.”

  • فارن پالیسی

راه طولانی بسوی صلح افغانستان، این عنوان یک مقالۀ نشریۀ فارن پالیسی است. به نوشتۀ مقاله نویس، زلمی خلیلزاد، نمایندۀ خاص ایالات متحده برای صلح افغانستان به یک توافقنامه‌ای صلح با طالبان که راه را برای گفت ‌و ‌گو های بین الافغانی هموار می سازد، نزدیک شده است. نشریه می نویسد، اگر این توافق حاصل شود، پیش از انتخابات ریاست جمهوری امریکا در سال ۲۰۲۰، زمینه برای بازگشت حدود ۱۴ هزار سرباز امریکایی به کشور شان فراهم خواهد شد.

به نوشتۀ فارن پالیسی، در توافقنامه‌ای که هنوز نهایی نشده، آتش ‌بس و تعهد طالبان برای جلوگیری از فعالیت گروه‌ های مانند داعش در مناطق تحت ادارۀ شان شامل خواهد بود. نشریه می ‌نویسد، بر اساس توافقنامه‌ای احتمالی، تاریخ گفت ‌و گو های بین الافغانی که قرار است در اوسلو، پایتخت ناروی برگزار شود، مشخص خواهد شد.

نشریه نوشته است، این گام اول است و به نظر می ‌رسد که برای جلوگیری از ادامۀ جنگ حدود ۱۸ ساله راه دراز و حساس در پیش است. به نوشته نشریه، مذاکرات احتمالی طالبان و حکومت افغانستان روی تقسیم قدرت و پایان جنگ، آسان نخواهد بود.

فارن پالیسی می ‌نویسد، طالبان آشکارا گفته اند که از حملات بالای نیروهای افغان دست نخواهند کشید و بیم آن می ‌رود که خشونت‌ ها پیش از انتخابات ریاست جمهوری ششم ماه میزان افزایش یابد. در ادامه آمده است، پس از خروج نیروهای امریکایی از افغانستان، نیروهای افغان با خطر مواجه خواهند شد. نشریه به سخنان جنرال جوزف دانفورد، رئیس قوای نظامی ارتش امریکا نیز اشاره کرده‌است. او چهارشنبه در گفت ‌و گو با خبرنگاران در پنتاگون گفت، در حال حاضر با خروج نیرو ها موافق نیست و توافق نامۀ احتمالی با طالبان مشروط خواهد بود.

فارن پالیسی می ‌نویسد، انتظار می ‌رود خلیلزاد پس از حاصل شدن توافق با طالبان به کابل سفر کند و محمد اشرف غنی رئیس جمهور افغانستان را تشویق کند تا آن را بپذیرد. به نوشته نشریه، اگر اشرف غنی توافق را بپذیرد، موافقتنامه صلح با طالبان طی یک مراسم در شهر دوحه پایتخت قطر امضاء خواهد شد.

              

ټرمپ: له طالبانو سره به له یوې هوکړې وروسته هم ۸۶۰۰ امریکايي سرتېري په افغانستان کې وي
منبع : د آزادی رادیو   تاریخ: 8/31/2019

دافغانستان حکومت دنړیوالو ځواکونو حضور ددې هېواد دثبات لپاره مهم بولي او په افغانستان کې دیو شمېر امریکايي سرتېرو دپاتې کېدو په اړه دامریکا دولسمشر ډونالد ټرمپ دپرېکړې هرکلی کوي.

دامریکا ولسمشر ډونالد ټرمپ په افغانستان کې دخپلو سرتېرو دشمېر کمول تأیید کړي، خو په ورته وخت کې یې په دې هېواد کې دزرګونو امریکايي سرتېرو پر پاتې کېدو هم ټینګار کړی دی. ولسمشر ټرمپ دپنجشنبې په ورځ له فاکس نیوز راډیو سره په خبرو کې وویل چې په افغانستان کې به د امریکايي سرتېرو شمېر اته زره او شپږ سوه ته راکم کړي.

دولسمشر ټرمپ په وینا، دامریکا استخباراتو او نظامیانو دپام وړ شمېر به په افغانستان کې حضور ولري. دامریکا ولسمشر زیاته کړې چې له طالبانو سره دیوې هوکړې په صورت کې به هم په افغانستان کې اته زره او شپږ سوه امریکايي سرتېري پاتې شي او دغلته به ددوی حضور په افغانستان کې په شرایطو پورې تړلی وي. له ولسمشر ټرمپه دا پوښتنه هم وشوه چې که چېرې بیا ترهګرې ډلې له افغانستان څخه پرامریکا برید وکړي، څه به کېږي؟ نوموړي ځواب ورکړ او ویې ویل: امریکا به په یو داسې ځواک بیا راشي چې چا به یې ساری نه وي لیدلی، خو نوموړي وویل چې فکر نه کوي چې داسې څه پېښ شي.

دافغانستان دولسمشرۍ ماڼۍ په دې هېواد کې دیو شمېر امریکايي سرتېرو دپاتې کېدو په اړه دامریکا دولسمشر پرېکړه پرځای او موثره بولي. دولسمشر محمد اشرف غني ویاند صدیق صدیقي دپنجشنبې دورځې په ماښام آزادي راډیو ته وویل، په تېر یو کال کې چې دامریکايي هیئت او طالبانو ترمنځ خبرې روانې دي، په امنیتي وضعیت کې کوم بدلون نه دی راغلی او وضعیت ته په پام دبهرنیو ځواکونو موجودیت اوس مهم دی. ده وویل: دبهرنیو ځواکونو موجودیت دافغانستان ددوامداره ثبات او تلپاتې سولې لپاره یو مهم مورد دی، موږ اړتیا لرو چې په شریکه دشته ګواښونو پرضد مبارزه وکړو، دا اوس چې دطالبانو او امریکا ترمنځ دخبرو یو کال تېرېږي، موږ هېڅ داسې پایله نه ده لیدلې چې دګواښونو دکمي سبب شي، یعنې تراوسه هم ګواښونه پر ځای دی.

دامریکا ولسمشر ډونالد ټرمپ په داسې حال کې په افغانستان کې دزرګونو امریکايي سرتېرو د پاتې کېدو خبره کوي چې دافغانستان دسولې لپاره دامریکا دحکومت ځانګړی استازی زلمی خلیلزاد په دوحه کې له طالبانو سره دسولې دنهم پړاو خبرو نهايي کېدو ته نږدی شوی دی. که څه هم دواړو خواوو تراوسه دنهم پړاو خبرو ته دنهايي کېدو په اړه په رسمي توګه څه نه دي ویلي، خو دارګ یوې سرچینې چې دموضوع دحساسیت له کبله یې نه غوښتل نوم یې یاد شي، آزادي راډیو ته وویل چې تمه کېږي چې زلمی خلیلزاد به دجمعې په ورځ په کابل کې له ولسمشر محمد اشرف غني سره وګوري. تردې مخکې هم ځینو داسې تمه ښودلې وه چې زلمی خلیلزاد به له طالبانو سره دیوې احتمالي هوکړې مسوده له افغان ولسمشر سره شریکه کړي. دامریکا متحده ایالاتونه دا مهال په افغانستان کې ۱۴ زره سرتېري لري.

دامریکا دولسمشر دې څرګندونو ته چې وايي، اته زره او شپږ سوه امریکايي سرتېري به په افغانستان کې پاتې شي، په پام، له افغانستانه ترپنځو زرو زیات امریکايي سرتېري ایستل کېږي. خو ولسمشر ټرمپ نه دي ویلي چې دا شمېر امریکايي سرتېري به کله له افغانستانه ووځي. دافغان ولسمشر ویاند صدیق صدیقي وايي، په افغانستان کې دبهرنیو ځواکونو حضور له امنیتي وضعیت سره تړاو لري.  دی زیاتوي: په هغو خبرو اترو کې چې دافغانستان حکومت دامریکا له متحدو ایالتونو سره کړي، دامریکايي ځواکونو حضور او دشمېر کمېدل یې په شرایطو پورې تړلي دي، دا مهال طالبان دافغانستان او دامریکا ملي امنیت ته تر ټولو لوی ګواښ دی.

تراوسه طالبانو دامریکا دولسمشر ډونالد ټرمپ دڅرګندونو په اړه کومه تبصره نه ده کړې، خو طالبان وايي، په دوحه کې له امریکايي هیئت سره خبرو کې یې مهم شرط له افغانستانه په بشپړه توګه د بهرنیو ځواکونو وتل دي. داسوشېټېډ پرېس خبري آژانس وايي، تردې مخکې دامریکا دفاع وزارت به افغانستان کې د امریکايي سرتېرو کمول داوو زرو تر حده ارزیابي کول، خو دولسمشر ټرمپ تازه څرګندونو له افغانستانه د بهرنیو سرتېرو دوتلو مسئله یوه نوې او په عین حال کې پېچلي پړاو ته بیولې ده.  

                  

واشنګټن پوسټ: امریکا باید دخپل امنیت واک طالبانو ته ونه سپاري
منبع : د آزادی رادیو   تاریخ: 8/31/2019

واشنګټن پوسټ:

واشنګټن پوسټ ورځپاڼه لیکي، متحده ایالتونه باید دخپل امنیت واک بل ته په ځانګړي ډول طالبانو ته ونه سپاري. دا مقاله دجمهوري غوښتونکو سناتورې لينډسي ګراهام او متقاعد جنرال جک کین چې پخوا دامریکا دلوی درستیزانو دکمېټې مرستیال و، په ګډه لیکلې ده. ددوی په باور، دولسمشر ډونالد ټرمپ لېوالتیا چې دافغانستان جګړه پای ته ورسوي، ددرک وړ ده.

وړاندې راغلي دي چې وروسته له ۱۸ کاله جګړې روان مسیر د ادامې وړ نه ښکاري. مېرمن ګراهام او پخواني جنرال کین لیکلي دي چې دهمدې لپاره موږ په یو نه یو ډول بیړه لرو چې له افغانستانه مو ځواکونه ووځي. ددوی په باور، هرراز معامله چې دهغې له مخې ټول امریکایي پوځیان له افغانستانه بهر کېږي، دواشنګټن لپاره ښه معامله نه ده. په مقاله کې وړاندې راغلي دي چې دامنیت لپاره پرطالبانو اتکا کولی نه شو او زموږ ګڼ پوځیان دامنیت لپاره دطالبانو له لوري وژل شوي دي. مېرمن ګراهام او متقاعد جنرال کین لیکي، دافغانستان جګړه باید زموږ له شرایطو سره سم پای ته ورسېږي، نه دطالبانو له شرایطو سره.

فارين پالیسي:

دلوېدیځ دبلې خپرونې فارین پالیسۍ دمقالې عنوان دی: (دافغانستان سولې ته اوږده لاره) دلیکنې په پیل کې راغلي دي چې زلمی خلیلزاد له طالبانو سره داسې موافقې ته نږدې شوی دی چې بین الافغاني خبرو ته لار پرانیزي. خپرونه دیو شمېر راپورونو په استناد لیکي، که دا موافقه وشوه، نو په ۲۰۲۰ کال کې به دمتحدو ایالتونو دولسمشرۍ ترانتخاباتو مخکې دې ته زمینه برابره شي چې شااوخوا ۱۴۰۰۰ امریکایي سرتېرې خپل هېواد ته ستانه شي.

فارین پالیسي وړاندې لیکي، که څه هم موافقه نهایي شوې نه ده، خو په دې کې به اوربند شامل وي او طالبان به دالقاعده او داعش په څېر ترهګرو ډلو ته ترخپل واک لاندې سیمو کې دفعالیت اجازه نه ورکوي. خپرونه څرګندوي چې دموافقې له مخې به دناروې په پلازمېنې اسلو کې بین الافغاني خبرو ته هم نېټه ټاکل کېږي. خپرونه بیا لیکي، دا لومړی ګام دی او داسې ښکاري چې دنږدې دوو لسیزو جګړو دمخنیوي لپاره اوږده او حساسه لار په مخ کې ده او دطالبانو او افغان حکومت ترمنځ خبرې به دواک دوېش او دجګړو دیومخ مخنیوي پر سر اسانه نه وي.

فارین پالیسي لیکي، طالبانو په ښکاره ویلي دي چې دوی به پر افغان ځواکونو له بریدونو لاس وانخلي، نو داسې وېره شته چې دسپټمبر په ۲۸مه دولسمشرۍ ترانتخاباتو مخکې شخړې ډېرې شي او دامریکایي ځواکونو له وتلو سره به افغان ځواکونه له خطرونو سره مخامخ شي. خپرونې بیا دامریکا دمتحدو ایالتونو دلوی درستیز جنرال جوزف ډانفورد دچهارشنبې دورځې خبرې را اخیستي دي چې داوس لپاره دی دامریکایي ځواکونو له وتلو سره موافق نه دی او هره موافقه چې له طالبانو سره کېږي، هغه به مشروطه وي.

فارین پالیسي بیا لیکي، تمه ده چې ترموافقې وروسته خلیلزاد کابل ته ولاړ شي او ولسمشر اشرف غني وهڅوي چې دا موافقه ومني او که چېرته موافقه وشوه، دقطر په پلازمېنې دوحه کې به د یو لړ مراسمو په ترڅ کې لاسلیک شي.

                  

دیدگاه رسانه ‌های امریکایی در قبال مذاکرات صلح با طالبان
منبع : صدای امریکا   تاریخ: 8/31/2019

با نزدیک شدن امضای توافقنامه صلح میان ایالات متحده و گروه طالبان، افغانستان یک بار دیگر به کانون توجه رسانه های امریکایی مبدل شده است.

در هفته های اخیر، شمار مقاله ها و گزارش های رادیویی و تلویزیونی در مورد روند مذاکرات صلح و تبعات آن برای امنیت داخلی ایالات متحده، افزایش چشمگیری داشته است. تنها در ٩روز گذشته، روزنامه معتبر واشنگتن پُست، شش مقاله درباره مذاکرات صلح افغانستان را منتشر کرده است.

مانند مقامات امریکایی، دیدگاه رسانه ها نیز در قبال توافق با طالبان متفاوت است. برخی به موفقیت این توافق خوش بین هستند در حالی که برخی دیگر صلح با طالبان را یک اشتباه جبران ناپذیر میدانند. جرت بلانک، محقق ارشد در امور اقتصادی و استراتیژی در مؤسسه کارنیگی، در یک مقاله در روزنامه واشنگتن پُست بر ضرورت خروج نیرو های امریکایی از افغانستان و رسیدن به توافق با طالبان تاکید کرده است.

در مقاله آقای بلانک آمده است، ایالات متحده سال هاست که بازنده جنگ افغانستان بوده و اکنون برای ارزیابی خطرات چنین توافق، دیر شده است. به عقیده بلانک، ایالات متحده باید تلاش کند به توافقی دست یابد تا بتواند بستر مناسب سیاسی و اجتماعی را جهت تضمین منافع دو طرف فراهم آورد.

بارنت روبین، رئیس مرکز همکاری بین المللی پوهنتون نیویارک، سه روز قبل در روزنامه فارن افیرز (امورخارجه) از عواقب خروج ناگهانی نیرو های امریکایی هشدار داده و نوشته است که نه دیپلوماسی و نه خروج نیرو های خارجی، مشکلات افغانستان را حل خواهد ساخت. روبین میگوید که ناشکیبایی رئیس جمهور ترمپ برای خروج نیرو های امریکایی از افغانستان، هم دورنمای صلح را در آن کشور تهدید می کند و هم آن را ممکن میسازد.

روبین از عدم وضاحت در خصوص چگونگی اجرای چهار گزینه اصلی مطرح بحث در مذاکرات صلح میان ایالات متحده و گروه طالبان، ابراز نگرانی کرده، اما میگوید که توافق با طالبان بهترین چانس را برای دستیابی به اهداف اولیه امریکا، کاهش خشونت در افغانستان و اقدامات ضد دهشت افگنی، فراهم می آورد. از سوی دیگر، عدم دسترسی به جزئیات مذکرات قطر، راه را برای شایعات و انتشار برخی جزئیات از قول دیپلمات های امریکایی و خارجی باز کرده است.

شبکه تلویزیونی ان بی سی، دیروز (٢٨ آگست) به نقل از دو دیپلمات خارجی گزارش داد که ”در پیش نویس توافقنامه پیشنهادی ایالات متحده و گروه طالبان، به طالبان ”امارت اسلامی افغانستان” خطاب شده است، اما کلمه ”طالبان” نیز در این متن ذکر شده است.”

این در حالیست که برخی از این مقاله ها که از جانب رسانه های مانند رویترز و الجزیره، روی ایجاد حکومت مؤقت و عدم حمایت امریکا از نیرو های امنیتی افغان بنشر رسیده بود، از جانب هر دو طرف (ایالات متحده و طالبان) رد شد.

در همین حال، برخی دیگر از رسانه های امریکایی از جمله روزنامه فارن پالیسی (سیاست خارجی) این هفته به روابط امریکا با طالبان پس از توافق صلح پرداخته و راه های مختلف همکاری ایالات متحده با این گروه را بررسی کرده اند. در فضای فکری تقریباً مثبت رسانه های امریکایی درباره مذاکرات صلح امریکا با طالبان، برخی آگاهان نیز با نوشتن مقاله در روزنامه های مطرح این کشور نگرانی خود را برای به خطر افتادن دموکراسی در افغانستان ابراز کرده اند.

                 

ترمپ: حضور خود را ’همیشه’ در افغانستان حفظ خواهیم کرد
منبع : صدای امریکا   تاریخ: 8/31/2019

دونالد ترمپ، رئیس جمهور ایالات متحده امریکا گفته است که حتی اگر توافق صلح با گروه طالبان نهایی شود، کشورش نیرو های خود را در افغانستان حفظ خواهد کرد.

پیش از این، مقامات امریکایی، به شمول رئیس جمهور ترمپ تاکید کرده بودند که خروج نظامی امریکا از افغانستان، وابسته به شرایط موجود خواهد بود. اما حالا براساس گزارش خبرگزاری رویترز، آقای ترمپ گفته است که کشورش بخشی از نیرو های خود را ”همیشه” در منطقه حفظ خواهد کرد.

رئیس جمهور ترمپ که با رادیوی فاکس نیوز صحبت می‌ کرد، گفت: ”ما ناگزیریم حضور خود را (در افغانستان) حفظ کنیم. ما آنجا باقی خواهیم ماند. نیروهای خود را به شکل قابل ملاحظه‌ای کاهش می‌ دهیم، اما حضور خود را همیشه حفظ خواهیم کرد. بخش قوی استخباراتی خود را (در افغانستان) حفظ خواهیم کرد.”

در حال حاضر حدود چهارده هزار نظامی امریکا در افغانستان مستقر است که از این جمع، حدود پنج هزار آن مشغول فعالیت‌ های ضد تروریزم اند. آقای ترمپ هرچند از کاهش قابل ملاحظه نیروهایش در افغانستان حرف زده، اما در مورد اینکه پس از توافق صلح با طالبان، چه تعداد از نیروهای امریکایی در افغانستان باقی خواهند ماند، ارقامی ارایه نکرده است.

اظهارات جدید آقای ترمپ به ادامۀ حضور در افغانستان، در تضاد با خواست گروه طالبان قرار دارد که همواره به خروج کامل نیروهای خارجی از افغانستان به عنوان پیش ‌شرطی برای توافقات صلح با امریکا تاکید کرده اند. در حال حاضر، نمایندگان گروه طالبان سرگرم مذاکرات با امریکا هستند و ظرف روز های اخیر، گزارش ‌هایی در مورد ”نهایی شدن” متن توافقنامه امریکا و طالبان منتشر شده است.

                 

مینه او رضا

مینه او رضا

زما خو ټول ځان او زړه تا سره دی

دا راته وایه ستا زړه چا سره دی

وايې چې یو زړه نه، لار بل زړه ته وي

د پښتو دا متل ریښتیا سره دی؟

د ژوند او مرګ واک مې ستا پښو کې ایښی

دا واک بل چا، نه مسیحا سره دی

د سرښندنې دومره پورته حد کې

یو نیم لېدن دې هم په غلا سره دی

لامل د ټولو انساني ښېګڼو

د ځان او زړونو په صفا سره دی

ژوند د جوړښت او درناوۍ یو نوم دی

ژوند په همدې مفهوم، مانا سره دی

ستا په رضا کې بس رضا ده  زما

ژوند زموږ دواړو په رضا سره دی

شعروزمه خیالونه

 

د خپلواکۍ سلمې کلیزې ته یوه لنډه کتنه

له زمانو راهیسې دود ده چې دوستان د خپل دوست په خوشالۍ خوښیږي او مبارکي ورکوي، خو دښمن بیا دا خوشالي نه شي زغملای او په یوه یا بله بڼه د هغې په اړه خپله کرکه څرګندوي! دښمن هم که هوښیار وي د ناخوښۍ غبرګون تر پردې لاندې تېروي، خو بیعقل دښمن بیا خپل غبرګون په څونه کرغېړنه بڼه چې کیدای شي، ښکاره کوي!

د خپلواکۍ د سلمې کلیزې په وړاندې هم، افغانان بیا د ورته غبرګون سره مخ شول لکه سل کاله مخکې چې د هغې په اړه دوستانو او بلخوا دښمنانو له ځانه ښودلای وو.

خپلواکي چې د افغانانو طبیعي او فطرتي حق وو، په زرګونه کیلو متره لیري پېرنګي ورڅخه په زور او ستم اخیستې وه، افغانان اړ ول چې د هغه مهال پخپل ملي زعیم غازي امان الله خان راټول شي او د سرښندنې او تورې په زور يې بیرته له انګریزانو ترلاسه کړي. د خپلواکۍ په ګټلو د سمون او پرمختګ هغه لار چې پیرنګي د افغانانو پر مخ تړلې وه، بیا پرانیستل شوه. غازي امان الله خان د داسې سمون او پرمختګ لپاره  مټې رابډ وهلې او د خپلې نهه کلنې واکمنۍ په مهال يي په دې لار کې اړین او مثبت ګامونه پورته کړل.

د خپلواکۍ په ګټلو یوازې افغانان خوښ او بیرته ژوندي نه شول، بلکې تر انګریزي ښکېلاک لاندې هغه مهال نورو ولسونو کې هم د خپلواکۍ سا ورپوو شوه او لږه موده وروسته له برتانوي هندوستانه هم د انګریز کډې بار شوې!

دلته دا خبره باید په زغرده وشي، د افغانستان خپلواکۍ په سیمه او له سیمې وراخوا د زاړه استعمار په ماڼۍ کې درځونه پېښ کړل چې وروسته د نورو ملتونو د خپلواکۍ د پراخ غورځنګ په زلزلې سره دا ماڼۍ نسکوره او په سیمه کې د بیخي نويو ملتو او هېوادو د رامنځته کېدو لامل شوه.

خو څونه چې د خپلواکۍ د غورځنګ پلوشې مخ په پیاوړتیا او خپرېدو وي، انګریزي دښمن دلته په کور دننه د خپلو جاسوسانو او د ولس د عمومي بېوزلۍ او د پوهې کچې له ټېټوالي چې هغه هم د اوږده ښکېلاک پایله وه، په ګټې اخیستنې د غورځنګ په وړاندې سنګر ونیو او هغه يی د تورې په زور نه، بلکې د شا لخوا په ناځوانۍ او د خپلو بړیڅو په مټ مات کړ.

سقاو او پلویان يي، همدارنګه مجددي خېل او د ملا په جامه کې نور پټ جاسوسان د دې غورځنګ د ماتي له پړې ځان نه شي ژغورلای. څونه ملامتیا چې د انګریز پر غاړه ده هومره هم په کور دننه د دوی تر غاړې ده، بلکې تر انګریز څو چنده او زیاته!

افغانان د ولسمشر غني او د هغه له پلویانو مننه کوي او کور ودانی ورته وايي چې پخپل راتګ سره يي د غازي امان الله خان د سمون او پرمختګ نیمګړی څپرکی بیرته تر لاس لاندې ونیو او د هغه په رڼا کې يي د خپلواکۍ سلمه کالیزه په پرتمین ډول ولمانځله او د غازي امان الله خان د پیر او د لاس نښه د دارالامان ماڼۍ يي بیرته ترمیم کړه.

د ماڼیو ترمیم کېدای شي د حکومتونو معمولي او ورځنۍ چار وګڼل شي، خو د دارالامان ماڼۍ یوه استثنايې بڼه لري. دا ماڼۍ په طبیعي توګه نه وه خرابه شوې، بلکې د افغانستان د خپلواکۍ، ملي حاکمیت او د هېواد د دښمنانو لخوا په توغندیو او بمونو ورانه شوې وه او موخه هم دا وه چې د غازي امان الله خان د لاس نښه او د خپلواکۍ سیمبول له منځه یووړل شي.

لکه څنګه چې تېر مهال د غازي امان الله خان، د هغه د وطنپالو تګلارو او د خپلواکۍ په وړاندې کورني او بهرني دښمن له یوه سنګره جنګېده، نن هم کورنی او بهرنی دښمنان په ورته ډول د خپلواکۍ د سلمې کلیزې، د دارالامان د ماڼۍ د ترمیم د بیا پرانیستې او د دې لارې د اوسني پلوی ولسمشر اشرف غني په وړاندې، په یوه مورچل کې ناست دي.

د زمري په ۲۷ مه، د خپلواکۍ د سلمې کلیزې درشل کې، دارالامان ته نږدې د ودونو په هوټل د طالبانو وسلوال برید چې ۸۰ تنه ملکي وګړي پکې شهیدان او تر ۵۰ زیات پکې ټپيان شول، ښۍ چې داسې خونړۍ پېښه د خپلواکۍ ورځې ته پلان شوې وه.

بلخوا په جلال اباد ښار او خوګیاڼیو ولسوالۍ کې ۱۱ پرله پسې چاودنو ۷۰ تنه ټپیان کړل چې د زمري په ۲۸ مه د خپلواکۍ په ورځ وشوې. دښمن که څه هم د طالبانو په جامه کې دا برید تر سره کړ، خو افغانان خپل اصلي دښمن چې ځان د انګریز میراثخور ګڼي او هغه نننی پنجاب دی، نه غلطوي.

همدې پنجابي د ښمن د خپلواکۍ کلیزې په تړاو، په تېرو درې ورځو کې د کونړ په دانګام، شلتن او ناړې ولسوالیو ۷۲۰ توغندي ویشتلي دي. د کونړ والي ښاغلی میرزکوال وايی: دغه توغندیو کونړ کې ولسي کورنیو ته زیات مالي زیان اړولی دی.

دولتي او پخواني دولتي جیګپوړي چارواکي چا چې په عمدي توګه د دارالامان ماڼۍ په پرانېستغونډه کې ګډون ونه کړ، د طالبانو سره زیات توپیر نه لري. دوی هم د خپلواکۍ د سلمې کلیزې په وړاندې د وسلوال دښمن سره ملګرتیا وکړه، توپیر دا وو چې ځان پورې يي واسکټونه ونه تړل او د حورو او غلمانو څخه بې نصیبه پاتې شول!

بلخوا همدغه چارواکي خپل پلویان هڅوي چې د قلم په ژبه، خپلواکۍ او غازی امان الله خان پسې سپورې ستغې ولیکي او ځانونه هغه انګریزي جاسوسانو سره همرنګ کړي چې د غازي امان الله خان په مهال يي خپله هغه او ملکې ثریا پسې ولسونه پارول.

که څوک دغه چارواکو سره، خواخوږ رسنیوته سر ورښکاره کړي، کوم وحشت چې دوی يي خپلو لیکنو کې له خپلواکۍ او غازي امان الله خان څخه څرګندوي، د طالبانو او داعشیانو له وحشته کمی نه لري!

همدغه سقاوي لیکوالان او رسنوال، د ولسمشر غني او د لومړۍ میرمني اغلې رولا غنې پسې هم له کله نه چې د امان الله خان د نیمګړي څپرکي د بشپړتیا خبره کوي، ورته پروپاګیند مخې ته وړي.

خو باید هېره نه کړو چې خپلواکي او غازي امان الله خان خپل پلویان لري. موږ افغانان به خپلواکي د سر په بیه ساتو او په ګډه به د نوموړي ټولواک د سمون او پرمختګ نیمګړی څپرکی عملي او بشپړوو.

که هغه غازي د خپلواکۍ په ګټلو سره په سیمه کې د خپلواک او نوی افغانستان ډبره کېښوده او افغانستان يي له خاورو اوچت کړ، نوی نسل به د ولسمشر غني په مشرۍ افغانستان د سیمي په څلور لارې بدل کړي. افغانستان به د سیمې د وصل او پیوستون په کړۍ بدلیږي. که پخوا افغانستان د سیمې د توپيرونو، شخړو او جګړو میدان وو، دا ځل به د ولسونو او هېوادونو د یووستون او پیوستون په ټاټوبي بدلیږي.

د خپلواکۍ د ورځې په ویاړ، د دوبۍ پر «خلیفه څلي»، د ترکيې پر«سلطان محمد» او «یاووزسلطان سلیم» څلي او د ګوګل په سکرین د افغان ویاړمن بیرغ رپا، ټولو افغانانو ته مبارکي ورکوم. افغانان له دغه دوستو هېوادو او ګوګل څخه د زړه له کومي منندوی دي.

تل دې وي خپلواکي!

ژوندی او سرلوړی دې وي افغانستان!

د ۲۰۱۹ کال د اګست ۲۲ مه

سرلوڅ مردزی

شاهنشاهي، خلافت، امارت او جمهوریت

21.8.2019Ghafor Lewal 1
تر اموي دوران روسته عباسیانو په بغداد کې اسلامي خلافت ته نوې واکپوړۍ (هیرارشي Hierarchy) وټاکله، دوی چې د خراساني ابومسلم (بهزادان د ونداد هرمزد زویپه مټ واک ته رسېدلي ول، نو د خراسان امارت یې ده ته وسپاره. خو له ځواک و واک څخه یې وېرېدل.
همدا و، چې خلیفه منصور مېلمه کړ او په مېلمستیا کې یې وواژه. په عباسي دوران کې د بغداد خلافت شاهنشاهي وه او نورو حاکمیتونو ته به یې امیران استول، امیران نیمه واکمن ول، خطبه به یې د بغداد میشتي خلیفه په نامه لوسته، له خپلې واکمنۍ څخه به یې مالیه راټولوله او ټاکلې برخه به یې خلافت ته وراستوله. نور نو په خپل ولایت ( امارت) کې خپلواک و. امارتونو د خلافت د ولایتونو حیثیت درلوده، نه د خپلواکې واکمنۍ.
غزنوي سلطان محمود دومره واک و ځواک وموند، چې نور یې د بغداد تر واک لاندې ځان امارت ګڼلای نه شو، بلکې خپلواکه امپراتوري ( شاهنشاهې ) یې جوړه کړه.
تر دې روسته ترکي عثماني امپراتورۍ ( خلافت) هم دا دود وپاله، دوی د منځني ختیځ (د مصر او عربستان په ګډون) او ان د اروپا ځينې سیمې په خپلو امارتونو کې شاملې کړې.
د هیندوستان کورګاني بابریانو هم خپل امارتونه درلودل. تر دې چې د نومهالي افغانستان د ملي سترواکمنۍ بنسټوال لوی احمدشاه بابا د افغانستان شاهنشاهي جوړه کړه او د هندوستان و ایران ګڼو سیمو ته یې امیران واستول. دُراني امپراتوري، هندوستان ته د نویو رارسېدلیو انګریزانو په ملاتړ و لمسون، پنجابي رنجیت سنګهه راوپرځوله او تر دوی روسته د بارکزیو هغه واکمن، چې د برتانوي هیند تر اغېزلاندې ول، شاهنشاهي بېرته امارت ته راکوزه کړه. احمدشاه، تیمورشاه، زمانشاه… شاه شجاع ځانونه شاهان ګڼل، خو امیردوست محمد خان، امیرشېرعلي خان … تر امیرحبیب الله خان پورې ځانونه امیران ګڼل، ځکه برتانوي هندوستان د دوی بهرنی سیاست او نورې لویې پرېکړې کنټرولولې او دوی ته یې د شاهې لقب ورخپلول نه منل. په حقیقت کې دوی د برتانوي هندوستان هغه والیان امیران) ول، چې په خپلو کورنیو چارو کې یې محدوده خپلواکي درلوده.
ځوان اعلیحضرت امان الله شاه غازي دې مسئلې ته ځیر و او د افغانستان د خپلواکۍ تر اعلان روسته یې ځان ( شاه) اعلان کړ او تر دې روسته یې په رسمي اسنادو کې له ځان سره ( امیر) نه لیکه.
ترغازي روسته کلکاني حبیب الله بېرته، د انګریزانو په اشاره، ځان امیرحبیب الله ونوماوه، خو راوپرځول شواعلیحضرت نادرشاه او اعلیحضرت محمدظاهرشاه ځانونه ( شاه ) ګڼل. داسې نظرهم و، چې که افغانستان بېرته خپلو طبیعي، تاریخي او ملي پولو ( ترډیورندکرښې پورې غاړه افغانستان) ته ورسیږي، نو افغان شاهان به ځانونه ( شاهنشاهوبولي.
په تاریخ کې هېڅ امارت د بهرني سیاست ټاکنې واک نه دی درلودلای او د فدرالوحاکمیتونو د والیانو هومره واک ورکړل شوی دی.
جمهوري نظامونه، چې د یوه هېواد ټولې چارې او بهرنی سیاست په بشپړه واکمنۍ پرمخ وړي، د شاهۍ یا شاهنشاهۍ واکمنۍ واک و ځواک لري، چې مشرتوب یې د خلکو په اراده ټاکل کیږي. د جمهوري واکمنیو ولایتونه له امارت او والیان یې له امیرانو سره انډول ګڼلای شو

د یوي پیړۍ ستري بریا ویاړونه

 

پوهنمل حاجي محمد نوزادي

 

( لومړۍ برخه )

 

په ( ۱۶ / ۸ / ۲۰۱۹ ) نیټه د ډنمارک هیواد په Aarhus ښار کی د میشتو افغانانو په زیار د استقلال د سلمي کالیزي د لمانځني په ویاړ یوه پراخه غونډه را بلل شوی وه چی هلته یې د اساسی بیانیې ویاړ ماته را بخښلی وو . دا هم د نوموړي بیانیې لومړۍ برخه  :
د نننۍ پرتمیني غونډي درنو ګډونوالو ، آغلو او ښاغلو!

د ویاړه ډګه خبره بولم چي د غربت د ټولو کمزوریو او محرومیتونو سره سره ، ډنمارک میشتي افغانان پدې توانیدلي چي دهیواد د استقلال سلمه کالیزه په ویاړمنه توګه ولمانځي . د غونډي د جوړولو ستړیاوي که تر لویه بریده د افغانستان د ملی تحریک پرغاړه وي ، خو هر افغان باید پدې اړه پر خپله ونډه او ګډون باندي و ویاړي .

زه غواړم پدغه مهمه ورځ د امان الله خان یوې تاریخي بیانیی ته ستاسی پام را واړوم . دده ددغي بیانیي څخه موږ دقیق حدس وهلای شو چي ځوان او نوی خپلواکی ته رسیدلی پر وطن مین واکمن د خپل هیواد راتلونکې  په څه کي لیدل :

 

داستقلال تر لاس ته راوړلو وروسته ، شاه امان الله د کابل په جامع جومات کی یوه تاریخی بیانیه ورکړه چی متن یې وتلی مورخ عبدالرحمن زمانی د برټانیوی هند د محرمو اسنادو له ارشیف نه تر لاسه کړی دی. غواړم ددغي ویاړلی ورځي د سلمي کلیزي په لمانځغونډه کي د نوموړی بیانیی برجسته ټکی د ګډونوالو سره شریک کړم . دلته څو خبري د یادولو وړ بولم : د ځوان شاه په بیانیه کي یو شمیر ترمینونه یا اصطلاح ګاني لکه ملت ، حکومت ، دولت او نور دهغه مهال د پوهاویو له مخي کارول شویدي . شاه امان الله کله چي ددغي بیانیي په ترڅ کي د ازادی معنی تشریح کوی ، دی د ازادی یو مهم شرط دا بولی چی یو  ازاد هیواد باید د نړۍ د لویو قدرتونو له ډلي نه وګڼل شي . البته دده موخه دا وه چی واړه اوکمزوره هیوادونو ته لکه څنګه چي ازادي تر لاسه کول سخته ده ، همدرانګه یې ساتل ورته اسانه کار ندی . ځکه نو ده پتیئلی وه چی خپل ګران هیواد افغانستان ته باید هر اړخیز پرمختګ ورکړي ، څو و کولای شي ځان د نړۍ د لویو قدرتونو سره سیال کړي . دی پوهیدی چی هیواد یې یوازی د اقتصادی اونظامی توان په درلودلو سره خپل استقلال ساتلای شی او د نورو اړمنو اولسونو سره مرسته کولای شي . ځکه یې نو د معاصرو غوښتنو سره سم د پیاوړتیا او پرمختګ پلانونه تر لاس لاندي و نیول .

راشئ چي دا هر څه پخپله دده له خولي نه واورو .

په نوموړی مسجد کي چي خورا ډیر خلګ حاضر وه ، ده خپله تاریخي وینا په ډیر ویاړ او برم سره د وطنپالني تر احساساتو لاندي داسی پیل کړه :

 

« ای زما هوډمن ملته !

ستاسو به ښه په یادوی چی ما دخپل سلطنت په پیل کی، شاهی تاج پدی شرط پر سر کښیښود چی د افغانستان بشپړه داخلی او خارجی آزادی به تر لاسه کوم ».

 

هغه وخت لوستی قشر دومره پراخ نه وو . پدې خاطر ده غوښته چي اولس یي دده ددغه هوډ په مانا او منځپانګه باندي و پوهیږي ، نو یې خپلو خبرو ته داسی دوام ور کړ :

 

« اوس غواړم تاسو ته څرگنده کړم چی د یوه هیواد خارجی او داخلی آزادی او همدارنگه د یوه خارجی هیواد تراسارت لاندی والی څه معنی او مفهوم لری ؟ یوه هیواد ته هغه وخت په خارجی او داخلی چاروکی آزاد ویل کیری چی و کولای سی د نړی له لویو قدرتونو څخه وشمیرل سی، دا حق ولری د هر حکومت سره په سیاسی او سوداگریزو چارو کي هوکړی لاسلیک ، دخپلو هم مذهبو او هم نژادو وړونو سره وحدت او د اړتیا پر مهال مرستی ور سره وکړی او په نړۍ کی د بل هیڅ هیواد تر نفوذ لاندی نه وی. پدی توگه د خپل هیواد په ټولو چاروکی د آزاد لاس درلودل او دخپل هیواد په گټه د هری چاری د اجرا کولو توان ته استقلال ویلای شو » . دا وه دده له نظره د ازادۍ او استقلال مانا چی د خلګو د فهم سره یې سم توضیح کړه . وروسته یې د اسارت د تشریح کولو په موخه خپلي خبري داسی و غځولې :

 

« د بل لوری نه تر اسارت لاندی والی وهغه څه ته وایی چی د نړی د قدرتونو څخه ونه شمیرل شی، دنورو هیوادونو سره د سوداګریزو او سیاسی هوکړو اجازه ونلری او ونه شی کړای د خپلو هم مذهبو او هم نژادو وړونو سره مرستي وکړی او همدارنګه دا حق ونلری چی د هغه هیواد داجازی نه پرته ، چی تر نفوذ لاندی یی دی ، دکوم بل هیواد سره اړیکي او سرو کار ولری ». پدې وخت کي یې د برټانیا سفیر ته د هغه هیواد د ناوړه نیت او کړنو پخاطر پدې ډول پیغور ورکړ :

 

« . . . . که څه هم نفوذ لرونکی هیواد ښایی په ظاهره او سربیرن ډول ځان دوست وښئی، مګر په واقعیت کی به یی دښمن وی او جرړی به یی باسی » . ددغه پیغور سره سم یې دا هم وښودل چي استقلال یې د نورو هیوادونو لخوا په ښه توګه بدرګه شویدي او زیاته یې کړه :

« زه نن د خپل خدای نه شکر باسم چی خپل هدف ته یی ورسولم .همدا اوس زموږ د هیواد استقلال د ترکیی ، المان ، برټانیی، روسیی ، اطریش، او بخارا د هیوادونو له خوا په رسمیت پیژندل سوی دی. زه نن دغه لاس ته راوړنی تاسو ته اعلانوم او ددغو ټولو بریالیتوبونو مبارکی درته وایم » ( اوږدی چکچکی او ستاینیز شعارونه ) .
د لومړۍ برخي پای . نور بیا .