رئیس جمهور غنی هند رفت

منبع : صدای امریکا   تاریخ: 9/19/2018

ارگ اعلام کرد که محمداشرف غنی، رئیس جمهور افغانستان در رأس هیأتی برای سفری یک روزه، صبح روز چهارشنبه (۲۸ سنبله) کابل را به قصد دهلی جدید ترک کرد.

شاه حسین مرتضوی، معاون سخنگوی ریاست جمهوری افغانستان به رادیو آشنا – صدای امریکا گفت که صلاح‌الدین ربانی سرپرست وزارت خارجۀ این کشور و همایون قیومی سرپرست وزارت مالیه، رئیس جمهور را در این سفر همراهی می‌کنند.

آقای مرتضوی آجندای سفر یک روزۀ رئیس جمهور را چنین بیان کرد: “روی تجارت و ترانزیت بحث می‌شود، روی صلح و امنیت منطقه صحبت می‌شود.” به گفتۀ وی، مقام‌های افغانستان و هند در این دیدار روی تجارب و ظرفیت‌ های هند برای ترانسپورت پایدار در افغانستان نیز تبادل نظر خواهند کرد.

بر بنیاد معلومات ارگ، رئیس ‌جمهور افغانستان برعلاوه دیدار با نارندرا مودی صدراعظم هند، در مراسمی که بنیاد هند برگزار کرده و در آن شخصیت ‌های اکادمیک حضور خواهند داشت، نیز سخنرانی خواهد کرد. هند یکی از کشور های حامی افغانستان در منطقه، در چند سال گذشته، بیش از دو میلیارد دالر را در بخش‌ های بازسازی و ظرفیت ‌سازی به افغانستان کمک کرده است.

رئیس جمهور غنی پس از برگزاری نمایشگاه بین‌المللی تجارت و سرمایه ‌گذاری هند و افغانستان در شهر بمبئی زیرنام “گذار به سوی رفاه”، به هند سفر کرده است. در ختم این نمایشگاه که به تاریخ ۲۱ سنبله آغاز و برای چهار روز ادامه یافت، قرارداد ها و تفاهم‌نامه ‌های نیز میان حکومت افغانستان و شرکت‌ های مختلف در بخش معادن و انرژی امضا شد.

                  

متهم شدن وزیر مخابرات به درخواست رشوه از نامزد یک پُست
منبع : طلوع نیوز   تاریخ: 9/19/2018

جنت گل احمدزی، مسوول اداره «اترا» یا اداره تنظیم خدمات مخابراتی در میدان هوایی بین المللی حامد کرزی، وزیر مخابرات و تکنالوژی معلوماتی و کارمندان نزدیک به وی را به فساد و گرفتن رشوه متهم می‌سازد.

احمدزی سندهایی را نشان می‌دهد که به گفته وی مشاور ارشد و دستیار شهزاد گل آریوبی، وزیر مخابرات و تکنالوژی معلوماتی، برای استخدام وی در یکی از ریاست‌های این وزارت، از وی پانزده هزار دالر رشوه خواسته است و ادعا می‌کند که پیامک وزیر را نیز دارد که ده هزار دالر از وی خواسته است.

احمدزی می‌گوید که در ماه ثور با هفده تن دیگر برای به دست آوردن کرسی ریاست تکنالوژی و نوآوری وزارت مخابرات امتحان داد و در این آزمون سه تن به شمول وی کامیاب شدند. پس از آن دو آزمون تحریری و تقریری دیگر را نیز سپری کردند، اما وزارت مخابرات به وسیله ایمیل به وی اطلاع داد که وی پنجاه و هشت اعشاریه شش نمره گرفته است و واجد شرایط استخدام در این کرسی نیست.

احمدزی می‌افزاید که به این تصمیم وزارت قناعت نداشت و از همین‌رو به کمیسیون اصلاحات اداری شکایت ثبت کرد.

کمیسیون اصلاحات اداری نیز پس از بررسی گفت که وی شصت و هفت اعشاریه بیست و پنج نمره گرفته است و به وزارت مخابرات و تکنالوژی در یک نامۀ رسمی اطلاع داد که وی برندۀ کرسی ریاست تکنالوژی و نوآوری است؛ اما وزارت مخابرات نامه‌های رسمی کمیسیون اصلاحات اداری را نادیده گرفت.

آقای احمدزی ادعا می‌کند که در ایمیلی که وی از نشانی ایمیل مشاور وزیر مخابرات و تکنالوژی معلوماتی دریافت کرده است، از وی پانزده هزار دالر خواسته است.

در یک سند دیگر ادعا شده است که از شماره تیلفون وزیر مخابرات برایش پیامک داده شده است و از وی رشوه خواسته‌اند.

جنت گل احمد‌زی گفت: «مه به شماره وزیر مخابرات زنگ زدم، برم جواب داد و از من پول خواست … من پول ندارم، صدایم به رییس جمهور است که حق مرا به من بدهد و از وزیر بپرسد که چی شده. من حاضرم به تمام نهادها بروم و جواب بدهم.»

وزارت مخابرات در بارۀ تایید یا رد این اتهام‌ها چیزی نمی‌گوید، اما تاکید می‌ورزد که هیاتی را برای بررسی این اتهام‌ها گماشته است و حقیقت موضوع پس از بررسی‌های این هیات روشن خواهد شد.

سایر زلاند، سخنگوی وزارت مخابرات و تکنالوژی معلوماتی، گفت: «وزارت یک هیات را تعیین کرده، این هیات بررسی خواهد کرد و بعدأ روشن خواهد شد که موضوع چگونه است.»

دیده‌بان شفافیت افغانستان از نهادهای عدلی و قضایی می‌خواهد تا این اتهام‌ها را بررسی کنند.

اکرام افضلی، رییس دیده‌بان شفافیت افغانستان، گفت: «اگر این ادعاها ثابت شوند، وزارت مخابرات را در یک حالت بدی قرار خواهد داد.»

جنت گل احمدزی می‌گوید که در آغاز نیز وزارت مخابرات به وی اطلاع داده بود که در این مقام کامیاب نشده است، اما پس از آن که وی به کمیسیون اصلاحات اداری شکایت کرد، روشن شد که برنده این مقام وی بوده است.

کمیسیون اصلاحات اداری نیز تایید می‌کند که شکایت‌های جنت گل احمدزی را بررسی کرده‌اند.

جریان سخنرانی محمد محقق در بلخ با آغاز شلیک‌ها برهم خورد
منبع : رادیو آزادی   تاریخ: 9/19/2018

جریان سخنرانی معاون دوم ریاست اجرائیه افغانستان در بلخ با آغاز شلیک ها متعدد برهم خورده و پایان یافت.

محمد محقق معاون دوم ریاست اجرائیه افغانستان چاشت امروز در مسجد رسول الله در مربوطات حوزه پنجم امنیتی مزارشریف سخنرانی داشت که با فیرهای متعدد در محوطه مسجد این سخنرانی برهم خورده و حاضرین آنجا متواری شدند.

مسئولان امنیتی در محل به رادیو آزادی، عامل اساسی وقوع این رویداد را تهدید احتمالی حمله یک فرد مشکوک بر مسجد عنوان کرده اند ک به هشدارهای امنیتی بی اعتنایی کرد.

اما شیر جان درانی سخنگوی پولیس بلخ در مورد ابراز بی اطلاعی می کند.

آقای محقق که به مناسبت آغاز مراسم عاشورا و قیام امام حسین رض صحبت می‌کرد، گفت با پیروی از راه امام حسین مردم باید در مقابل ظلم ایستاده‌گی کرده و زمینه صلح و فرا را در کشور به ارمغان آورند.

معاون دوم ریاست اجرائیه حملات هدفمند گروه داعش در افغانستان را تقبیح کرده و انجام آن‌را ناشی از برادشت انحرافی این گروه از دستورات اسلامی دانست.

محمد محقق در جریان این سخنرانی گفت که در انتخابات پیش رو ریاست جمهوری با تیم انتخاباتی ای یکجا خواهد که رقیب تیم حاکم سیاسی در کشور باشد.

جلال اباد کې د ټاکنو کمیسیون دفتر بیرته پرانیستل شوی
منبع : د امریکا غږ   تاریخ: 9/19/2018
تیره میاشت جلال اباد کې د ټاکنو کمیسیون مخ ته دپر اعتراض کوونکو یو ځانمرګی برید هم شوی وو، چې مرګ ژوبله يې اړولې وه.

امنیتي ځواکونو ننګرهار کې د ټاکنو کمیسیون ولایتي دفتر مخې وهل شوې د اعتراض خېمه د اخ ډب په بایله کې لرې کړه او وسره دا دفتر، چې پرون د دوشنبې په ورځ (۲۶ مه) د یو شمیر اعتراض کوونکو له خوا تړل شوی وو بیرته پرانیستل شوی دی.

دغه خېمه د ملي ایتلاف غړو تېره ورځ له غرمې وروسته درولې وه او لسګونه کسان پکې راټول شوي وو چې د ټاکنو کمیسیون د ولایتي دفتر دوازه یې هم تړلې وه.

د ننګرهار د والي ویاند عطاء الله خوږیاڼي امریکا غږ ته وویل چې تېره شپه ګډو امنیتي ځواکونو د ټاکنو کمیسیون ولایتي دفتر مخې ته درول شوې خیمه په زوره لرې کړې ده.
نوموړی وايي امنیتي ځواکونو په لومړي سر کې اعتراض کوونکو ته د خېمې ټولو سپارښتنه وکړه، خو هغوی ونه منله او اخ ډب رامنځ ته شو چې پولیسو په زوره خېمه لرې کړه او نژدې یو نهر ته یې وغورځوله.

خوږیاڼی وايي نن ورځ د ټاکنو کمیسیون دفتر خلاص دی او په عادي ډول خپلې چارې پر مخ وړي.

د ننګرهار د امنیه قوماندانۍ ویاند فرید خان امریکا غږ ته وویل چې په سیمه کې امنیتي ځواکونه ځای پر ځای شوي او هیڅ ډول ستونزه نشته دی.

هغه وویل چې اعتراض کوونکي یې د خیمې له سیمې ویستلي دي.

د ستر ملي ایتلاف په نوم د افغان حکومت مخالفو سیاسي ډلو غړو له ننګرهار سربېره په هرات، کندهار او بلخ ولایتونو کې هم د ټاکنو ولایتي دفترونه تړلي وو، چې هرات په ولایت کې هم امنیتي ځواکونو د اعتراض کوونکو خیمو د ټولولو وروسته د یکشنبې په ورځ دا دفتر پرانیسته، خو په بلخ او کندهار ولایتونوکې لا پاتې دي.

د ټاکنو خپلواک کمیسیون ګواښ کړی، که چیرې په کندهار او بلخ ولایتونو کې د ټاکنو د کمیسیون دفترونه ژر پراننیستل شي، نو ممکن په دغو ولایتونو کې به د ولسي جرګې ټاکنو د ځنډ سبب شي.

د ټاکنو کمیسیون د یو لړ ستونزو له امله له وړاندې په غزني ولایت کې د ولسي جرګې ټاکنې ځنډولي دي.

یاماموتو: په افغانستان کې تر بل هر وخت د سولې امکان زیات شوی
منبع : د آزادی رادیو   تاریخ: 9/19/2018

د افغانستان لپاره د ملګرو ملتونو ځانګړي استازي تادامیچي یاماموتو پرون د امنیت شورا غونډې ته وویل چې په افغانستان کې تر بل هروخت زیات د سولې ښه امکان رامنځته شوی دی.

ښاغلي یاماموتو په خپلو څرګندونو کې د سولې په برخه کې د افغان حکومت د رغنده اقداماتو او د هڅو د دوام ستاینه وکړه خو ویې ویل چې ستونزمن پړاوونو لاهم په مخکې پراته دي چې د ده په وینا د ټولو ښکېلو اړخونو انعطاف او ټینګار ته اړتیا لري.

طالبانو ویلي دي چې له امریکا سره خبرو ته چمتو دي خو افغان حکومت او امریکايي چارواکي ټینګار کوي چې په افغانستان کې د سولې د راتلونکې په اړه هرراز خبرې باید د افغانانو په مشرۍ وي او د طالبانو او امریکايي چارواکو خبرې ځکه مهمې ګڼل کېږي چې دا به د افغانانو د خپلمنځي خبرو د پیل پر لور لومړی ګام وي.

یاماموتو وویل، د سولې د خبرو په وړاندې څومره خنډونه چې وي بیاهم نن په تېرو اولسو کلونو کې د پخلاینې تر ټولو ښه موقعیت دی.

د طالبانو مشرانو تېره اوونۍ وویل چې دوی له امریکايي چارواکو سره احتمالا په روانه میاشت کې د خبرو بل پړاو ته چمتو دي.

یاماموتو وویل دی هیله من دی چې وسله وال طالبان به د افغان حکومت هڅو ته مثبت ځواب ووايي او زیاته یې کړه چې د اعتماد جوړونې په برخه کې نور کار ته هم اړتیا شته او په پیاوړي کولو کې یې باید د سیمې مهم لوبغاړي ونډه واخلي.

یاماموتو د اعتماد جوړونې په اقداماتو کې د بندیانو تبادله او په متنازع سیمو کې د کرنې، تعلیم او روغتیا په برخو کې تخنیکي مرستې د مثالونو په توګه یاد کړل.

یاماموتو همداراز وویل، دی د تلې یا مېزان د ۲۸ مې د انتخاباتو په وړاندې د پرتو ستونزو له کبله زیاته اندېښنه لري.

هغه زیاته کړه چې د انتخاباتو چمتووالی او ټولې تخنیکي چارې بشپړې شوي خو د ده په وینا که د افغانستان سیاسي مشران په ټاکلي وخت د انتخاباتو د ترسره کولو لپاره په سوله ییزو او رغنده هڅو کې برخه وانخلي نو ښايي دا انتخابات- چې خورا کم وخت ورته پاتې دی، له خنډونو سره مخامخ شي.

یاماموتو وویل، ملګري ملتونه پوهېږي چې په انتخاباتو کې ښايي په رښتیا درغلۍ وشي خو په دې هم پوهېږي چې د دې لانجمنو انتخاباتو د بې اعتباره کولو لپاره تکتیکي عمدي اقدامات کېږي.

د افغانستان لپاره د ملګرو ملتونو ځانګړي استازي زیاته کړه چې د مېزان د ۲۸ مې او د راتلونکي کال د ولسمشرۍ انتخابات به د افغانستان د ځوانو ډیموکراتیکو موسسو لپاره مهمه ازموینه وي.

د انتخاباتو د نوم لیکنې یو مرکز

د امنیت شورا په پرونۍ غونډه کې په ملګرو ملتونو کې افغان سفیر محمود صیقل وویل چې د افغانستان حکومت د امریکايي چارواکو او طالبانو ترمنځ خبرې په لېوالتیا سره تعقیبوي.

ښاغلي صیقل زیاته کړه چې د سیمې او نړۍ د هېوادونو له خوا د افغانانو په مشرۍ د سولې د بهیر ملاتړ خورا مهم دی.

۲۶ عضو گروه داعش در شهر کابل دستگیر شدند
منبع : رادیو آزادی   تاریخ: 9/19/2018

26تن از اعضای گروه داعش در شهر کابل دستگیر شده‌اند.

یک منبع امنیت ملی به رادیو آزادی می‌گوید که نیروهای قطعات خاص امنیت ملی افغانستان صبح روز سه شنبه این ۲۶ تن را از نواحی مختلف شهر کابل دستگر کرده‌اند.

این منبع می‌افزاید که این افراد از ولایات مختلف افغانستان به کابل آورده شده بودند تا حملات انتحاری و انفجاری را در جریان مراسم محرم انجام دهند.

این گروه از سوی شخصی به نام عبدالله فرزند سلطان رهبری می‌شد که به‌گفته این منبع وی نیز گرفتار شده‌است.

جزئیات بیشتر بعداً …

دلومړي ځل لپاره په هایدروجن چلیدونکي رېلګاډي کار پیل کړ
منبع : تاند   تاریخ: 9/19/2018

په جرمني کې دنړۍ لومړني په هایدروجن چلېدونکي رېلګاډي په کار پیل وکړ. جرمني، چې غواړي په هیواد کې ډیزل یومخ منع کړي، هایدروجني او الیکترونیکي نقلیه وسایل ډېر کړي.

دوو شنو رېلګاډو، چې دفرانسې الستوم (Alstom) کمپنۍ جوړ کړي، دجرمني په شمال کې د(Cuxhaven, Bremerhaven, Bremervoerde او Buxtehude) ښارونو ترمنځ تګ راتګ پیل کړ. ددغو ښارونو ترمنځ رېلګاډي په ډیزل کار کوي.

دالستوم شرکت اجرايي رييس هینري پوپارت لافاراج وویل: «دنړۍ لومړني په هایدروجن چلېدونکي رېلګاډي تجارتي استفادې ته تیار شوي او نور به هم جوړ شي.» الستوم کمپنۍ وايي چې تر ۲۰۲۱ پورې به د جرمني دساکسوني ایالت لپاره دا ډول ۱۴ نور رېلګاډي، چې چاپېریال ته هیڅ تاوان نه لري، چمتو کړي.

هایدروجني رېلګاډي په داسې بېټریو سمبال دي چې د هایدروجن او اکسیجن له ترکیبه برېښنا تولیدوي. دا داسې پروسه ده چې یوازې بړاس او اوبه پکې سوځي او اضافي انرژي په لیتیمي بېټرۍ کې زېرمه کوي. له هایدروجن څخه درېلګاډي یوه ډکه ټانکۍ د ۱۰۰ کیلو متره مزل لپاره کافي ده.

دالستوم کمپنۍ دپروژې ريیس سټېفن شرانک فرانس پریس خبري آژانس ته وویل، یقیناً هایدروجني رېلګاډي تر ډیزلي هغو ګرانه دي خو ددې لپاره چې سونګ یې ارزانه تمامېږي، په مجموع کې ترډیزلي واره داره دي. ده همداراز وویل چې دبریتانیا، هالنډ، ناروې، ډنمارک، ایټالیا او کاناډا په شمول یو شمېر نور هیوادونه هم لېواله دي چې له الستوم کمپنۍ څخه هایدروجني رېلګاډي رانیسي. فرانسې مخکې لااعلان کړی چې تر ۲۰۲۲ پورې به ددغه هیواد پر رېللارو (پټلیو) لومړني هایدروجني رېلګاډي حرکت پیل کړي.

اظهارات تند ضیأ مسعود در عکس العمل به اقدامات حکومت بر علیه هواداران «ائتلاف بزرگ ملی»
منبع : رادیو تلویزیون ملی   تاریخ: 9/19/2018

جدال کمیسیون انتخابات، حکومت و احزاب سیاسی امکان به تاخیر افتادن انتخابات مجلس نمایندگان را بلند برده است.

پولیس در روز های اخیر درب کمیسیون های انتخاباتی هرات و ننگرهار را باز کرد و شماری از هواداران ایتلاف بزرگ ملی را نیز بازداشت کرد. این امر ظاهراً خشم ایتلاف بزرگ ملی مردم افغانستان را به همراه داشته است.

احمد ضیاء مسعود از اعضای برجسته ایتلاف بزرگ ملی می گوید: تاخیر در برگزاری انتخابات بهتر از انتخابات غیرشفاف و عادلانه است. وی تاکید دارد که تقابل حکومت با احزاب افغانستان را به بحران می برد. آقای مسعود می گوید: “ادبیات ایتلاف بزرگ ملی، ادبیات جنگ نیست. خواست ما برگزاری انتخابات شفاف و آمدن اصلاحات در کمیسیون ‌های انتخاباتی می‌باشد، تقابل حکومت با احزاب افغانستان را به بحران می برد.”

ایتلاف به این باور است که بر هر نوع ممکن مانع برگزاری انتخابات با شیوه کنونی آن می شوند. آقای مسعود تاکید می ورزد که ائتلاف پس از بسته نمودن درب دفتر های ولایتی کمیسیون های انتخاباتی شیوه های دیگر را برای متوقف کردن این روند روی دست خواهد گرفت.

آقای مسعود می افزاید: “حالا هم اگر دست به سرکوب مردم و احزاب سیاسی بزنید، یک بار دیگر مردم در برابرتان مثل دوران تسلط کمونیست ها اقدام خواهد کرد. آن وقت مسئولیت بکارگیری قوا به عهده خودتان خواهد بود. او در بخش دیگری از سخنانش اظهار داشت: “شیوه های دیگر هم داریم. معتقد به اعتراضات مدنی هستیم. ما از هر وسیله مدنی استفاده می کنیم تا واقعاً بتوانیم به مردم افغانستان خدمت کنیم و حقوق سیاسی و مدنی شان را تأمین کنیم.”

شمار زیادی از احزاب افغانستان از چندین ماه به این سو از شفافیت روند انتخابات انتقاد دارند و خواست‌ هایی چون استفاده از انگشت نگاری در انتخابات، تغییر سیستم انتخاباتی و نظارت از انتخابات توسط احزاب را مطرح می کنند. در همین حال، کمیسیون انتخابات کسانی را که دروازه های دفاتر ولایتی کمیسیون را می‌بندند، مسوول به تاخیر افتادن انتخابات می داند.

سید حفیظ هاشمی، عضو کمیسیون مستقل انتخابات می گوید: “اگر این روند ادامه پیدا کند می تواند انتخابات را در ولایت های که دروازه های کمیسیون های انتخاباتی را بسته کرده اند به تاخیر روبرو کند.” نهاد های ناظر بر انتخابات می گویند: این روند نه تنها که باعث به تاخیر افتادن روند انتخابات مجلس نمایندگان می شود بل می تواند انتخابات ریاست جمهوری سال آینده را نیز تحت شعاع قرار دهد.

 

ملي امنیت ۲۶ تنه داعش جنګیالي نیولي دي
منبع : د امریکا غږ   تاریخ: 9/19/2018

د افغانستان د ملي امنیت ریاست وایي، چې د عاشورا ورځې په درشل کې یې د داعش ۲۶ جنګیالي نیولي دي.

د افغانستان ملي امنیت ویلي دي، چې دغو کسانو غوښتل په کابل کې د عاشورا په ورځ ترهګریزې حملې ترسره کړي.

دغه ریاست ویلي دي، چې د افغانستان د ملي امنیت خاصو قطعو دغه کسان چې د ولایتونو اوسیدونکي دي، په تیرو دریو ورځو کې په کابل ښار کې نیولي دي.

د ملي امنیت ریاست د معلوماتو له مخې، په نیول شوو کسانو کې عبدالله د سلطان زوې د داعش ډلۍ یو سرګروپ هم شامل دی.

له دې وړاندې هم ملي امنیت په کابل کې د داعش ډلې یو څلور کسیزه ډله نیولې وه.

دغه کسان په داسې حال کې نیول کیږي، چې تر راتلونکو دوه ورځو پورې به کابل ښار کې د عاشورا مراسم ولمانځل شي.

د محرم میاشتې او عاشورا مراسمو له پیل سره سم په کابل ښار کې د امنیت د څرنګوالي لپاره د خلکو اندیښنې ډیرې شوي دي ځکه په دې وروستیو کې په شیعه میشتو ټولنو د ترهګرو مخصوصا داعش ډلې حملو زور اخیستي دی.

د امنیتي ځواکونو په څنګ کې د سیمې خلک هم د محرم میاشتې عاشورا مراسمو امنیت نیسي.

د عاشورا مراسمو د امنیتي چارو کمیسیون ویلي چې، د ۱۰۱ جوماتونو او تکیه خانو د ساتنې مسولیت لا هم هغو ۵۰۵ کسانو ته سپارل شوی چې تیر کال مسلح شوي وه.

امریکا سره دامنیتي تړون دبیا کتنې پر سر دسپېدار او ملي شورا تقابل!
منبع : د آزادی رادیو   تاریخ: 9/19/2018

کابل چاب ورځپاڼو په خپلو نننیو ګڼو کې دافغانستان او امریکا ترمنځ دامنیتي تړون په اړه لیکلي دي.

ملي ارمان

ملي ارمان خپلواکې ورځپاڼې لیکلي چې ددغه تړون دبیا کتنې پر سر دسپېدار او ملي شورا تقابل پیل شوی دی. ورځپانې داجرائیه رئیس عبدالله عبدالله په حواله لیکلي چې هېڅ‎څوک نه ‎شي کولای دخلکو په استازولۍ دامنیتي هوکړې بیا کتنه وکړي.

په مطلب کې وړاندې راغلي چې دا دافغانستان دخلکو غوښنه نه‎ده، بلکې دیو شمېرو له‎خوا  شخصي اهدافو پربنسټ مطرح شوې ده. دمطلب لیکوال داجرائیه رئیس په حواله دا هم لیکلي چې دداسې یو تړون تر پوښتنې لاندې راوستل چې په لویه جرګه کې تأیید شوی وي او دشخصي غرضونو په خاطر یې بیا کتنه دهېواد دامنیتي حالت له ښه کېدو سره هېڅ ډول مرسته نه‎کوي.

ویسا

خو ویسا خپلواکې ورځپاڼې بیا په خپل یو مطلب کې د ولسي جرګې په حواله لیکلي چې ددغه سند بیا کتنه دیادې جرګې حق دی. ورځپانې لیکلي چې افغانان هره ورځ قرباني ورکوي او دا دخلکو داستازو حق جوړېږي چې امریکا سره دحکومت دامنیتي تړون د نتایجو په اړه وپوښتي.

ورځپانې دولسي جرګې درئیس په حواله هم لیکلي چې تراوسه دخلکو استازي په‎دې سم نه ‌پوهېږي چې دافغانستان او امریکا ترمنځ دامنیتي تړون دتطبیق په برخه کې څومره کار شوی دی، ځانګړی کمېسیون کار کوي چې په‎دې اړه به راپور له عمومي مجلس سره شریک کړي. دمطلب لیکوال دولسي جرګې دغړې شکېبا هاشمي په حواله هم لیکلي چې ددغه تړون دشتون سره سره پاکستان په افغانستان توغندي توغوي، خو امریکا په دغو تېرېو سترګې پټې کړې دي.

انیس

انیس دولتي ورځپاڼې بیا داجرائیه رئیس عبدالله عبدالله په حواله نور لیکلي چې څلور لسیزې کېږي چې افغانستان په جګړو او کشمکشونو کې دی، دجګړې اور لاهم بل دی او ددغه هېواد خلک غواړي چې په هېواد کې سوله او امن راشي، نو ځکه هم باید دشخصي اهدافو په خاطر دافغانستان او امریکا ترمنځ امنیتي تړون ترپوښتنې لاندې رانه‎ شي.

                      

افزایش صادرات کشور در هشت ماه نخست سال جاری
منبع : سلام وطندار   تاریخ: 9/19/2018

مسئولان وزارت صنعت و تجارت امروز طی نشستی خبری در کابل می‎ گویند، در هشت ماه نخست سال روان میلادی میزان صادرات کشور در مقایسه به سال گذشته 32 درصد افزایش یافته است. اجمل حمید عبدالرحیمزی، معین امور مالی و اداری وزارت صنعت و تجارت ارزش صادرات کشور در جریان این هشت ماه را 477 میلیون دالر عنوان می ‌کند. اما در مورد میزان صادرات سال گذشته هیچ ارقامی ارائه نمی ‌کند.

آقای عبدالرحیم‌ زی با آن ‌که دربارۀ اقلام صادراتی کشور نیز چیزی نمی‎ گوید، اما قالین، میوه‎ های تازه و خشک، سنگ ‏های گران‏ بها و نیمه ‌گران‏بها و گیاهان دارویی از اقلام عمدۀ صادراتی کشور به شمار می ‏روند.

از سوی دیگر، معین امور مالی و اداری وزارت صنعت و تجارت می گوید که تا کمتر از یک ماه دیگر روند آزمایشی صادرات و واردات کالا ها از راه لاجورد به اروپا و از اروپا به افغانستان نیز آغاز خواهد شد. در نخستین محموله قرار است، قالین و سنگ ‏های گران بها از این راه به ترکیه و بندر روتردام هالند صادر شود.

موافقتنامۀ پنج جانبۀ راه لاجورد سال گذشتۀ خورشیدی در حاشیۀ هفتمین نشست همکاریهای منطقهیی (ریکا) میان نمایندگان افغانستان، ترکمنستان، آذربایجان، گرجستان و ترکیه امضا شد.

                    

افغانستان سریلانکا را در بازی‌ های جام آسیا شکست داد
منبع : طلوع نیوز   تاریخ: 9/19/2018

تیم ملی کرکت کشور دوشنبه شب (۲۶سنبله) در نخستین دیدار یک روزه در رقابت‌ های جام آسیا، توانست سریلانکا را با تفاوت ۹۱ دوش، شکست بدهد.

بازی را نخست تیم ملی کرکت افغانستان آغاز کرد و در ۵۰ آور تعین شده با از دست دادن تمام بازیکنان خود توانست هدف ۲۵۰ دوش را برای سریلانکا، تعیین کند. محمدشهزاد و احسان‌الله برای افغانستان بازی را آغاز کردند و هر کدام توانستند ۳۴ و ۴۵ دوش برای تیم شان، انجام دهند.

در این دیدار، رحمت ‌شاه با درخشش در بخش توپ زنی و با به‌ دست آوردن ۷۲ دوش از سوی کادر فنی برگزاری این رقابت‌ ها، لقب بهترین بازیکن این دیدار را به‌ دست آورد. حشمت شاهدی، بازیکن دیگر تیم ملی کشور نیز خوب درخشید و توانست ۳۷ دوش را به سود تیم‌اش، کسب کند.

از سوی دیگر، در بخش توپ زنی بازیکن سریلانکا، ترانگا خوب درخشید و توانست ۳۶ دوش به سود تیم‌اش، انجام دهد. در نهایت، سریلانکا توانست که با از دست دادن تمام بازیکنانش، ۱۵۸ دوش انجام دهد و بازی را با تفاوت ۹۱ دوش به افغانستان واگذار کرد.

روز شنبه همین هفته نیز سریلانکا در نخستین دیدار این رقابت‌ ها در برابر بنگله ‌دیش شکست خورد. قرار است تیم ملی کرکت کشور روز چهارشنبه (۲۷سنبله) در دومین بازی‌اش در برابر بنگلادیش، بخت آزمایی کند.

                    

دانش اپوزیسیون ته: پرحکومت ستاسې نیوکې دخلکو دبرخلیک یرغمل کول دي
منبع : د امریکا غږ   تاریخ: 9/19/2018

دولسمشر دوهم مرستیال محمد سرور دانش دحکومت اپوزیسیون ته په ويناء کې دټاکنو دکمیسیون دځینو ولایتي دفترونو د تړلو، له امریکا سره دافغانستان دامنیتي تړون په بیا کتنې او دلنډ مهاله حکومت درامنځته کېدو مسائلو ته په اشارې سره وویل چې سیاسي مشران باید هڅه و نه کړي چې افغانستان په شاتګ وکړي.

ښاغلي دانش چې نن دمحرم دنمانځنې مراسمو ته ويناء کوله وویل چې دافغانستان اوسنیو شرایطو ته په کتو دټاکنو ځنډول، دلویې جرګې دایرول او دلنډمهاله حکومت جوړول معقول کار ندی. هغه سیاسي رهبرانو ته وویل چې نه باید افغانستان شاته بوځي او ددې هیواد دثبات په دوام او پرمختګ کې دې پرېکوڼ نه راولي.
ښاغلي دانش وویل: “په صراحت سره یې وایم، دټاکنو دکمیسیون ددفترونو تړل چې دهر چا او هر ډلې څخه وي، دعمومي مصالحو په خلاف حرکت دی، دا کار دافغانانو اساسي حقوق نقض کوي، اساسي قانون پایمالوي، دولسواکۍ او عامو خلکو دبرخلیک په اړه یوه بیهوده تشبث دی.”

دولسمشر ددوهم مرستیال دا څرګندونې پداسې حال کې مطرح کیږي، چې دافغانستان ملي لوی ائتلاف دټاکنو دکمیسیون څو ولایتي دفترونه پدې خاطر چې دراتلوونکو پارلماني ټاکنو لپاره یې غوښتنې ندي منلي تړلي وو.
درایو ورکوونکو بایو متریک کول او دټاکنیز سیستم بدلون د سیاسي ګوندونو او جریانونو له عمده غوښتنو نه دي، خو دټاکنو کمیسیون بیا وايي، چې دوخت دکمي له امله نشي کولی چې دا دواړه غوښتنې یې پرځای کړي.

دولسمشر دوهم مرستیال وویل چې چې سیاسي اپوزیسیون او جریانونه حق لري، چې نیوکې او اعتراضونه وکړي دحکومت په ضد وکړي، خو په حکومت نیوکې دخلکو دبرخلیک له یرغمل کولو پرته نور څه ندي. دهغه په ويناء ټاکنې حکومتي پدیده نده، بلکې دا ملي پروسه ده، مسؤلیت یې هم ټولیز او برخلیک یې هر افغان ته منسوب دی. هغه زیاته کړه، “ددې په مقابل کې هر ډول خنډ، دافغانستان له لوی ملت سره خیانت دی.”

دولسمشر دوهم مرستیال دولسي جرګې دهغو غړو په ځواب کې چې دافغانستان او امریکا د امنیتي تړون دبیا کتنې غوښتنه کوي وویل: “ایا دا افراد دخپل هیواد او ټولنې دامنیتي او اقتصادي وضعیت او ګواښونو څخه خبر دي. ایا په خیالي دنیا کې اوسي او که له حکومت سره عقدې دې ته اړ کړي، چې دا ټول هیواد دښمن ته وسپاري.”
هغه دا هم وویل چې ولسي جرګه باید دسیاسي رقابتونو په خاطر ملي ګټې له پامه ونه غورځوي.

                    
رئیس جمهور غنی استراتیژی امریکا برای افغانستان را آرزوی ۴۰ ساله مردم خواند
منبع : تلویزون 1   تاریخ: 9/19/2018

رئیس جمهور غنی دیروز با مسوولان ریاست عمومی امنیت ملی در حضور محمد معصوم استانکزی رئیس عمومی این اداره، دیدار کرد و در مورد استراتیژی امریکا برای افغانستان، تهدید های استخباراتی خارجی و نوعیت نبرد و روند صلح سخن گفت.

در این دیدار رئیس جمهور کشور با اشاره به این استراتیژی، گفت: “استراتیژی ایالات متحده‌ی امریکا برای افغانستان و جنوب آسیا، استراتیژی است که مردم افغانستان آن را از ۴۰ سال بدینسو می ‌خواستند.” در دیدار رئیس جمهور غنی با مسوولان امنیتی، آقای غنی با اشاره به این که نوع جنگ تغییر کرده است، گفت که “امروز جنگ، جنگ استخباراتی و ضد مردم ما می‌ باشد.”

این مقام نخست کشور هم چنان از برخی کشور های منطقه انتقاد کرد و گفت که “شماری در منطقه می ‌خواهند که ارتباطات بین‌المللی ما را از بین ببرند” که ما در این مورد باید محتاط باشیم. با رویکار آمدن اداره دونالد ترامپ، از یک سال به این سو واشنگتن استراتیژی تازه را برای افغانستان و جنوب آسیا در پیش گرفته است که بربنیاد آن فشارهای بر پاکستان و گروه های مسلح مخالف دولت افغانستان بیشتر شده و هم زمان روند صلح در پیش گرفته شده است.

در کنار این افغانستان و جامعه جهانی اخیرآ انتقاد و فشارها بر پاکستان را افزایش داده اند تا این کشور در مبارزه با هراس افگنی سهم بگیرد و از “حمایت گروه های مسلح مخالف دولت افغانستان” دست بردارد و طالبان را به میز گفتگو بکشاند، اما اسلام آباد حمایت از این گروه ها را رد کرده است. مقام نخست کشور در این دیدار هم چنان گفت که “امنیت ملی افغانستان به تمام ملت تعلق دارد و هیچگونه سیاست کوچک، حزبی، قومی و سمتی در آن جای ندارد.”

                       

ناټو په کابل کې خپلو پوځیانو ته دایمي مرکز جوړوي
منبع : تاند   تاریخ: 9/19/2018

دناټو په مشرۍ ځواکونه، چې له ۱۷ کلونو راهیسې په افغانستان کې مېشت دي، اوس غواړي چې خپل موقتي استوګن ځایونه پردایمي هغو بدل کړي. دامریکا دسټار انډ سټرایپس ورځپاڼې دراپور له مخې، دناټو چارواکو وویل چې تېره اوونۍ په کابل کې دغوڅ ملاتړ ماموریت لپاره دقوماندې او کنټرول دیوه ستر مرکز دودانۍ قرارداد وشو.

دسږکال په جون میاشت کې دناټو ځینو پوځیانو وویل چې دپلان شوې درې پوړیزې ودانۍ دجوړېدو له کبله به سلګونه پوځیان او سلاکاران مجبوره شي چې بل ځای لاړ شي. هغوی اوس په کابل کې دناټو په موقتي استوګن ځایونو کې اوسي. دودانیو نوی کمپلیکس به ۱۲۰۰۰۰ فوټ مربع لوی وي.

دناټو له لوري دشوي قرارداد دسند له مخې، په دې کمپلیکس یا دودانیو ټولکه کې به دڅه باندې ۸۰۰ تنو لپاره دکار ځایونه وي. دا کمپلیکس به دالوتکو دسپرلیو لپاره دایمي ترمینل او دهیلي کوپترو دناستځای ترڅنګ به دکنټرول برج هم لري. دې مرکز ته هیلي کوپترونه زیاتې راځي او له همدې کبله په ځلونو ترمیم شوی خو دایمي ناستځای (هیلي پډ) ورته نه و جوړ شوی.

                      

عمران خان بنګالي او افغان ماشومانو ته دتابعیت ورکولو ددریځ دفاع وکړه خو ویې ویل چې دا یوازې وړاندیز دی
منبع : تاند   تاریخ: 9/19/2018

دپاکستان صدراعظم عمران خان نن /سې شنبه/ یووار بیا دخپل دې دریځ دفاع وکړه چې په پاکستان کې زېږېدلو افغان او په ځانګړي ډول بنګالي ماشومانو ته دې دپاکستان تابعیت ورکړل شي. عمران خان، چې دملي جرګې (نشنل اسمبلي) په غونډه کې خبرې کولې، وویل: «په پاکستان کې زېږېدلي ماشومان باید حق ولري چې پاکستانیان وبلل شي.»

دپاکستان صدراعظم په عین حال کې وویل: «تراوسه پورې په دې اړه وروستۍ پرېکړه نه ده شوې، وړاندیز دبحث لپاره وړاندې شوی دی او هرڅوک باید خپله سپارښتنه وړاندې کړي.» عمران خان دیوې پوښتنې په ځواب کې وویل، دا په نړۍ کې منل شوی قانون دی چې که یو ماشوم په کوم هیواد کې وزېږي دهغه هیواد تابعیت اخلي.

ده وویل، دنړۍ په بېلابېلو هیوادونو کې دزېږېدلو مهاجرو ماشومانو په اړه مختلف قوانین عملي کېږي. «په پاکستان په تېره بیا کراچۍ کې دبنګالیانو درېم نسل استوګن دی خو ددې لپاره چې دوی الیکترونیکي تذکرې (پېژندکارتونه) نه لري، کار نه شي لرلی او حتي په تعلیمي موسسو کې داخله نه شي اخیستلی.»

«موږ ته ویل شوي چې بې روزګاره ځوانان په کراچۍ کې داکثرو جنایتونو او جرمونو مسوولیت په غاړه لري. که دوی ته تابعیت ورنه کړو، ددوی راتلونکې به څه وړ وي؟ دوی بېرته تللی نه شي ځکه چې دوی له درو نسلونو څخه په دې هیواد کې اوسي او که موږ تابعیت ورنه کړو دوی څه کولی شي؟»

عمران خان دا هم وویل: «په کراچۍ کې له څو لسیزو راهیسې ګڼ خلک بې تابعیته اوسي. مهاجر هم انسانان دي.» دعمران خان ډېره اشاره بنګالي مهاجرو ته وه چې پاکستان ته دافغانانو ترمهاجرت څه باندې یوه لسیزه پخوا پاکستان ته تللي دي. ده دافغان کډوالو په اړه وویل، دوی باید خپل هیواد ته ستانه شي او حکومت له وړاندې څخه د افغانانو د خپلې خوښې پرستنېدا کار کوي.

عمران خان وویل چې دکډوالو دستنېدو په مسله کې بشري خواخوږي په پام کې نیسي او نړیوال کنوانسینونه هم هیوادونه له دې راګرځوي چې په زور کډوال خپلو هیوادونو ته ونه لېږي. له بلې خوا دسند دسیمه ییزې حکومتولۍ وزیر سعید غني، بنګالي او افغان کډوالو ته دپناه ورکولو په اړه د صدراعظم عمران خان پر وړاندیز نیوکه وکړه. ده وویل چې که صدراعظم عمران خان دبنګالي او افغان کډوالو ماشومانو په اړه ډېر اندېښمن وي دخپل «بني ګالا» استوګنځي دروازه دې ورته پرانیزي.

                    

شورای امنیت ملی افغانستان: کنترل بر قاچاق دالر به ایران بیشترمی‌شود
منبع : بی بی سی   تاریخ: 9/19/2018
مقام های افغان گفته که ۵۰ نفر را به اتهام قاچاق دالر در سرحد اسلام قلعه میان افغانستان و ایران بازداشت کرده‌ اند.
شورای امنیت ملی افغانستان اعلام کرده که کنترل و نظارت بیشتر را در تمامی خطوط سرحدی این کشور برای جلوگیری از قاچاق دالر انجام خواهد داد، این روند بخصوص در خط سرحدی میان افغانستان و ایران و تشدید خواهد شد.
عتیق الله نوشیر، سرپرست مشاور امنیت ملی افغانستان در دیدار با مسئولین بانک مرکزی افغانستان در رابطه با شیوه چگونگی جلوگیری از قاچاق دالر، گفته است که قاچاق دالر و انتقال آن از سرحد های افغانستان به خارج تحت بررسی جدی قرار دارد.
آقای نوشیر گفته است که “به ارگانهای ذیربط هدایت داده خواهد شد که به شمول خط فرضی دیورند کنترل و نظارتشان را در تمامی خطوط سرحدی به خصوص خط سرحدی میان افغانستان و ایران تشدید بخشند.”
براساس مقررات افغانستان در مورد کنترل و گزارش‌ دهی انتقال پول، اسعار و اسناد قابل معامله بی‌اسم در گمرک‌ های سرحدی “شخصی که کشور را ترک می‌نماید نمی‌تواند پول اسعار، اسناد قابل معامله بی‌اسم، طلا یا سایر فلزات قیمتی یا احجار کریمه به ارزش بیش از ۲۰ هزار دالر امریکائی یا معادل آن به سایر اسعار را با خود انتقال دهد یا برای انتقال اقلام مذکور به خارج از کشور از طرق حمل و نقل بار و کالا، ارسال پستی یا سایر روش‌های انتقالات فیزیکی به نحوی از انحاء استفاده نماید.”
در تازه‌ترین مورد از قاچاق ارز به خارج، مقام‌های محلی ولایت هرات درغرب افغانستان اعلام کردند که درسه ماه گذشته ۵۰ نفر را به اتهام قاچاق دالر در سرحد اسلام قلعه میان افغانستان و ایران بازداشت کرده‌اند.
جیلانی فرهاد، سخنگوی والی هرات گفته است که دیروز( دوشنبه ۲۶ سنبله) نیز یک قاچاقبر ارز در سرحد ایران بازداشت شده است. این شخص ۳۸ هزار دالر را در یک موتر جابجا کرده و قصد داشت این مبلغ را به ایران منتقل کند.
به گفته سخنگوی والی هرات تمام افرادی که قبل از این بازداشت شده بودند، به نهاد های عدلی و قضائی معرفی شده‌ اند. به گفته او افراد متهم به قاچاقاق دالر حدود ۱۰ الی ۱۵ هزار دالر هستند.
ارزش افغانی در برابر دالر در افغانستان
درماه‌های اخیر با کاهش سریع نرخ برابری ریال ایران در برابر ارز های خارجی، گفته می‌شود روزانه حدود سه میلیون دالر از افغانستان به ایران قاچاق می‌شود. خلیل صدیق، رئیس بانک مرکزی افغانستان گفته که بانک مرکزی مسئول کنترل قاچاق ارز به ایران نیست.
قیمت دالر در مقابل افغانی در روزهای اخیر به طرز بی ‌سابقه افزایش یافته و از ۷۳ به بیش از ۷۵ افغانی رسیده است. در عین حال، رئیس بانک مرکزی افغانستان این افزایش را “کاذب” خوانده و گفته که “محتکران و قاچاقبران ارز” باعث کاهش ارزش افغانی در بازار شده‌اند.
رئیس بانک مرکزی از مردم خواسته که معاملات روزانه را با افغانی انجام دهند و تاکید داشته است که کاهش ارزش افغانی را موقتی است. او گفته است: “محتکران شناسایی و از طریق مراجع قانونی به پنجه قانون سپرده می‌شوند.”
قیمت یک دالر آمریکایی در سال ۱۳۸۴ خورشیدی براساس فرمان بودجه افغانستان ۴۸ افغانی بود و با گذشت ده سال ارزش آن در سال ۱۳۹۴ به ۵۷ افغانی افزایش یافته است.
ارزش افغانی در روزهای اخیر بی‌سابقه کاهش یافته است.
در دو سال گذشته ارزش یک دالر در برابر افغانی به بیش از ۶۷ رسید. وزارت مالیه افغانستان در فرمان بودجه سال ۱۳۹۷ نرخ یک دالر را ۶۸.۳۴ افغانی تصویب کرده ولی در روزهای گذشته ارزش یک دالر حتی به بیشتر از ۷۸ افغانی رسیده است.
یاماموتو: زمان اتخاذ تصامیم مهم برای افغانستان فرارسیده است
منبع : صدای امریکا   تاریخ: 9/19/2018

تادامیچی یاماموتو، فرستاده خاص سرمنشی ملل متحد در امور افغانستان، روز دوشنبه در جلسه شورای امنیت ملل متحد در مورد گزارش اخیر انتونیو گوتیرش، سرمنشی سازمان ملل متحد در مورد افغانستان گفت که زمان اتخاذ تصامیم مهم برای افغانستان فرارسیده است. تصامیمی که روی بافت های اساسی جامعه و آینده افغانستان تاثیرگزار خواهد بود.

آقای یاماموتو در ارتباط به نشست ژینف در مورد افغانستان که به سطح وزرای خارجه به رهبری حکومت افغانستان و ملل متحد در ۲۸ نوامبر برگزار خواهد شد، گفت که تمام جنبه های مساعی غیرنظامی در افغانستان برای بررسی و تعهدات متقابل، مورد بحث قرار خواهد گرفت.

فرستاده خاص سرمنشی ملل متحد در امور افغانستان گفت که در نشست ژینف، تعهدات بین المللی درازمدت در زمینه امنیت و تعهد سیاسی پایدار به افغانستان به عملی شدن تعهدات افغانستان برای اصلاحات و توسعه پایبند خواهد بود که شامل برگزاری انتخابات پارلمانی، پیشبرد مبارزه با فساد، اصلاح بخش امنیتی، تطبیق معیار های صندوق وجهی بین المللی، ترویج انکشاف بخش خصوصی و توسعه برنامه های اولویت ملی میباشد. ژنیف هم چنین فرصتی برای جامعه بین المللی فراهم می کند تا بیشتر در مورد انتظارات خود در مورد روند صلح و راه هایی که می تواند از چنین پروسه ای حمایت کند را روشن تر میکند.

در حالی که کمی بیشتر از یک ماه به انتخابات پارلمانی در افغانستان باقی است، رئیس یوناما گفت که با وجود آمادگی های عملیاتی و فنی او نگرانی زیادی در مورد آزمون های سیاسی دارد که شاید زمان بندی های دقیق را تغییر داده و انتخابات را از مسیرش خارج کند. اما اگر تمام رهبران سیاسی افغانستان به صورت سازنده و صلح آمیز با هم کار کنند، از برگزاری به موقع اطمینان حاصل خواهد شد. اماموتو گفت که امنیت نیز یک نگرانی جدی است.

تادامیچی یاماموتو در حالیکه از مساعی حکومت افغانستان در برداشتن گام های سازنده به جانب صلح استقبال میکرد، گفت که مراحل دشوارتری در پیشرو است که مستلزم انعطاف پذیری و پایداری همه جوانب بوده و نیاز به تقویت یک روش هماهنگ کشورهای منطقه و دیگر کشور های کلیدی، جهت حرکت به جلو است. فرستاده خاص سرمنشی ملل متحد در امور افغانستان با تاکید روی حضور فعال زنان در افغانستان گفته های کوفی عنان، سرمنشی پیشین سازمان ملل را تکرار کرد که گفته بود، زنان افغان از نزدیک و به دقت به انکشافات چند ماه آینده در کشور شان، توجه خواهند کرد.

اهمیت حمایت بین المللی و منطقوی برای صلح در افغانستان

در نشست روز دوشنبه شورای امنیت ملل متحد در ارتباط به افغانستان رامز بختیار، اولین نماینده انتخابی جوانان افغانستان در ملل متحد نیز صحبت کرده، گفت که دهشت افگنی بر تمام افغان ها، تاثیر گذاشته است به همین علت از همه بیشتر افغان ها خواهان برقراری صلح در کشور شان اند. بختیار از شورای امنیت خواست تا روی علل اصلی دهشت افگنی توجه کرده و بر کشور های منطقه فشار اعمال کند که نقش سازنده ای را در افغانستان ایفا کنند.

محمود صیقل، نماینده دایمی افغانستان در ملل متحد در سخنان خود در شورای امنیت تاکید کرد که حکومت افغانستان با دقت گفتگو های احتمالی ایالات متحده با طالبان را دنبال میکند. آقای صیقل گفت: “اخیراً از طریق افزایش همکاری دیپلماتیک با شرکای مختلف، ما اجماع منطقه ای و بین المللی را برای حمایت از تلاش های صلح، تقویت کرده ایم.”

اما او گفت که پیشرفت واقعی به سوی صلح امکان پذیر نخواهد بود، ”مگر اینکه روند منظم فریبکاری، سؤاستفاده از فرصت ها و تزویر برای کسب دستاورد های استراتژیک، به پایان برسد.” محمود صیقل گفت، تقریبا ۲۵ سال است که افغانستان از جانب حلقات خاص در منطقه، به محلی که او آن را “نسل کشی جغرافیایی” عنوان کرد، مبدل گردیده است.

کشور های عضو شورای امنیت به شمول پاکستان، ایران، چین، روسیه و دیگر کشور های منطقه در سخنان خود با ابراز نگرانی از افزایش خشونت ها در افغانستان، حمایت خود را از حکومت و مردم افغانستان ابراز داشته روی همکاری و هماهنگی بیشتر جامعه بین المللی برای آوردن صلح در آن کشور، تاکید کردند.

               

دانش به اپوزسیون: انتقاد بر حکومت گروگان ‌گیری سرنوشت ملت نیست
منبع : صدای امریکا   تاریخ: 9/19/2018

محمدسرور دانش، معاون دوم ریاست جمهوری افغانستان با اشاره به بسته‌ شدن برخی دفاتر ولایتی کمیسیون انتخابات، تجدیدنظر موافقتنامه امنیتی با امریکا و طرح ایجاد حکومت مؤقت، خطاب به اپوزسیون حکومت گفت که بزرگان سیاسی نباید در راستای عقبگرد افغانستان تلاش کنند.

آقای دانش که در مراسم تجلیل از محرم در کابل صحبت می ‌کرد، گفت که با توجه به شرایط کنونی افغانستان، شعار های تعویق انتخابات، برگزاری لویه جرگه و تشکیل حکومت مؤقت معقول نیست. او خطاب به رهبران سیاسی گفت که نباید تلاش کنند “مثل همیشۀ تاریخ” افغانستان را به عقب برگردانند و در تداوم ثبات و پیشرف این کشور، انقطاع ایجاد کنند.

آقای دانش تأکید کرد: “به همین جهت به صراحت می‌ گوییم که بستن دفاتر کمیسیون انتخابات از طرف هر کسی و هر گروهی که باشد، یک حرکت برخلاف مصالح عمومی و نقض صریح حقوق اساسی مردم و حکم قانون اساسی و یک تشبث بیهوده در برابر مردم‌ سالاری و سرنوشت عمومی جامعه است.”

این اظهارات معاون رئیس جمهور افغانستان در حالی مطرح می‌ گردد که هواداران “ائتلاف بزرگ ملی افغانستان” چند دفتر ولایتی کمیسیون انتخابات را به دلیل قبول ‌نشدن طرح ‌های شان برای انتخابات پارلمانی بسته اند. بایومتریک رأی ‌دهندگان و تغییر سیستم انتخاباتی از رأی واحد غیرقابل انتقال به سیستم مختلط از خواست ‌های عمدۀ احزاب و جریان‌ های سیاسی است که کمیسیون انتخابات، عملی‌ شدن این دو پیشنهاد را به دلیل کمی وقت ناممکن می‌ داند.

آقای دانش گفت که جریان ها و اپوزسیون سیاسی حکومت اجازه دارند که انتقاد و اعتراض شان را در برابر حکومت مطرح سازند، اما انتقاد بر حکومت، غیر از به گروگان گرفتن سرنوشت همۀ ملت است. به گفتۀ وی انتخابات پدیده‌ای حکومتی نه، بلکه پروسه‌ای ملی، وجیبه‌ و مسؤولیت همگانی است که به سرنوشت تک تک اتباع افغان مربوط می‌شود. او افزود: “هرنوع اخلال در مقابل آن، خیانت به ملت بزرگ افغانستان است.”

معاون دوم رئیس جمهور افغانستان، با اشاره به نمایندگانی که خواستار بررسی مجدد موافقتنامۀ امنیتی کابل – واشنگتن شده اند، گفت: “آیا این افراد از چلنج‌ ها و واقعیت ‌های امنیتی و اقتصادی جامعه و کشور شان باخبر اند یا “در عالم خیال به سر می ‌برند و یا عقده برعلیه حکومت آنان را وادار ساخته همۀ کشور را به دشمنان این مرز و بوم تسلیم کنیم؟”

به گفتۀ وی، بر بنیاد قانون اساسی هر عضو شورای ملی مکلف است که موقع اظهار رأی مصالح عمومی و منافع علیای مردم افغانستان را مدار قضاوت قرار دهد. آقای دانش افزود که از ولسی جرگۀ افغانستان بعید است که به خاطر رقابت ‌های سیاسی، منافع ملی این کشور را نادیده بگیرد.

شناخت شاخص های محیط زیستی ولایت ننگرهار

داکتر یارمحمد  حیدرزاده

ننگر هار یکی از ولایات شرقی کشور است وازسطح در یا 599 متر ارتفاع دارد ومرکز این ولایت شهر جلال آباد است و دارای 7727 کیلو مترمساحت می باشد که در فاصله 150 کیلومتری شرق کابل موقعیت دارد.

شاخص های محیط طبیعی ننگر هار:

ولایت ننگر ها در بین کوه ها واقع است و از جمله ولایات نیمه گرم سیر کشور به حساب می آید و آب هوای آن در فصل تابستان 45 درجه سانتی گراد و در فصل زمستان تا مثبت 2 درجه سانتی گراد می رسد. نواحی جنوب شرق، جنوب غرب و مرکز آن دارای اقلیم مدیترانه است ودر زمستان آن برف نمی بارد و معمولاَگرم میباشد و سطح بارش آن در زمستان از 242 تا 390 ملی متر میرسد.

سفید کوه از جمله سلسله کوه هندوکش در جنوب و بین ولایت لوگر و ننگرهار موقعیت دارد، طول این کوه 180 کیلومتر است و سطح ارتفاع متوسط آن 3500 متر است ودراکثریت فصل های سال پراز برف می باشد.
دریای سرخ رود ازکوتل غوربند سفید کو ه سرچشمه میگیرد و آب آن دایم جریان نیست و ازدریا کنر تنها نواحی کوز کنر ، کامه گوشته و لعل پور ه آبیاری میشود.
در ولایت ننگر هار به طور مجموعی نزدیک به 150 هزار هکتار جنگلات طبیعی خود رو وجود دارد که از جمله حدود 10 هزار هکتار آن در خت کاج میوه جلغوزه گران بها است.
دربین جنگلات این ولایت حیوانات مختلف وحش« پلنگ ، سیاه گوش خرس ؛ شادی ، گرگ ، روباه ، پشک وحشی و انواع بز کوهی » زندگی می کند. معادن ذغال سنگ ، شوکان و مرمر از ذخایر قابل ذکر در این ولایت است.

شاخص های محیط اجتماعی ولایت ننگر هار.

ولایت ننگر هار یکی از بزرگ ترین شهرهای بزرگ کشور جز سرزمین کابلستان باستانی محسوب می شد و به سبب همشه بهار بودن آن درفصل زمستان قابل جلب توجه بسیاری از شاهان آریایی وخراسان بود.

بنا براین 495 کاریز سیستم ابرسانی، آبیاری ، تمدن فنی علمی دومان هخامنشی ، صفاریان ، سامانیان و بابریان دراین سرزمین نیمه گرم سیر تا کنون وجود دارد و به این سیستم آبرسانی آبیاری فعایت دارد.
شهر جلا آباد 1556 – 1605 میلادی در دوره سلطنت جلالدین محمد اکبرشاه نواده بابر شاهنشاه گورگانی هند ساخته شده است و این شهر باستانی بنام جلالدین مسمی است.
ولایت ننگرهاردر امتداد راه ترانزیتی کابل – پشاور پاکستان موقعیت دارد به عنوان یکی از بزگترین شهر در کشور از نگاه راه ترانزیتی از اهمیت بسیار اقتصادی در برخود دار است.
در ولایت ننگر هار فعالیت شماری از فابریکات بزرگ و کوچک وجود دارد که ماریل نوع سنگ مرمر و این فابریکات در جریان سال 2003 میلادی ایجاد شده است که ده ه کار گر در آنها مصروف کار هستند.
استخراج خود سر معادن پیامد های زیستی محطیی ، اقتصادی ، اجتماعی و اکولوژیکی با خود به همراه داشته که منجر به تغییرات مثبت و منفی در وضعیت معیشتی ساکنین منطقه می گردد.
از دید گاه دانش محیط زیسطی قطع جگلات و اسخراج خود سر معادن منجر به تخریب مناظر طبیعی , میراث های طبیعی حیات وحش و پرندگان چراگاها میشود وبهبود آن ده ها سال زمان می برد.

ولایت ننگر هار دارای 35 هزار هکتار زمین آبی است و بیشتر مردم ننگر هار مصرف کشاورزی« زراعت ، باغداری و چاروا داری » هستند و تولید ات خانواده ستروس« نارنج ، مالته ، لیمو ، سنتره چکوتره » زیتون در این ولایت از حاصل خوب برخور دارد است که پروژ ه انکشافی ناوه ننگر ها یکی از نمونه های خوب آن در این ولایت است.
در ولایت ننگرهار 400 باب مکاتب ابتدایی و لیسه وجودارد که 12 باب آن مکتب مسلکی زراعت و یک لیسه ویژه تجارت نیز فعال است. همچنان16 دارلمعلمین واز جمله یک دارالمعلمین مرکزی در ننگر هار فعالیت دارد که تنها دانشگاه ننگر دارای 13 فالکولته فعال داردودوفالکولته آن « ژورنالیزم واداره عامه » است.

شاخص های محیط معصنوی ننگر هار:

بند برق بزرگ آبی درونته ده ها سال قبل از سوی یک کمپنی روسی ساخته شده است که تا کنون نیز فعالیت دارد. بند ذخیره آبی زیری بابا که کار های اعمار آن در سال 1385 هجری وشمسی تکمیل شده و دها هکتار زمین را در نواحی کوز کنر آبیاری کرده است و کانال ننگر هار به طول ۷۰ کیلو متر درشرق کشور احداث گرده است در مجموع ۲۵ هزار هگتار زمین زراعتتی و باغات را تحت پوشش آبیاری قرار میدهد.
کار خانه های کوچک تولیدی مانند نشایسته، نمک، چپلی، پکول و کتان در نواحی و شهر جلال آباد فعال است که ده کار گر در آنها مصروف کار هستند.

شاخص های انکشاف آینده ننگر هار:

ننگر هار گرچ همیشه بهار است و دارای منابع آبی فروانی نبوده بجز دریا فصلی سرخ رود دیگر دریا ندارد وشهر جلا باد در نقطه وسطی رودخانه کابل و کنر موقیعت دارد که احتیاج بگرفتن آب از دریا کابل یا کنر بوسیله حفر کانال ها وساحت بند های آب گردان دارد.

1- آ ب و هوای اطراف جلا آباد و نواحی آن مساعد زراعت و باغ داری است و از بابت نیمه گرمسیر بودن آن خاک این نواحی باید در یک سال سه بار حاصل دهد تا در زمستان سبزیجات ولایت مشرقی و شهر کابل را مرفع نماید.

2- سد آبی درونته و آب گیری ازآن برای تامین آب فارم غازی آباد که در آن خانواده ستروس « مالته ، نارنج ،لیمو زیتون » در کاشت آنها هقانان فعالیت داشت باید بازسازی ودوباره فعال کرده علاوبراینکه ازتولدات آن تجارت بین دوکانداران ولایت کشور رونق می گیرد. با سبزشدن آنها هوای منطقه سرد و پاک وصاف شده ، امراضی که درگذشته اهالی خورد و بزرگ را درمنطقه مصاب ساخت، بیقین کم خواهد شده.

3 – دراقلیم آب و هوای ننگر هار شرایط احداث باغ های خرما موجود است و بطور کلی اقیلم نواحی جنوب شرق و جنوب غرب ننگر هار از رشد خوب وثمر دهی در خت خرما بالایی برخور دار است و درخت خرما در زمستان معتدیل وتابستان گرم وخشک برای رسیدن میوه خرما میباشد.

4- فعالیت سبز خانه در محیط نیمه گرم سیر « مانند مرکز ننگر هار و نواحی جنوب وجنوب غرب آن » علاوه بر تهد ید سلامت اهالی می تواند باعث به خطر افتادن امنیت ملی کشور که ذخیره منابع آبی ما از برفچال ها و یخچالهای طبیعی است می شود.
به بابت آن که جریان دریاهای خروشان ما از در دره ها ی شاداب می گذرد از همین قلل یخچالی در یا های سیر آب می شوند و اگر بی توجهی از طرف ادارات مسئول در محل های احداث ساخت سبزخانه ها صورت گیرد ، خدا ناخواسته انقدرخطرناک خواهد بود که نمی توان به آن به فکر د.

5- قطع “بی رویه” جنگلات در ننگر هار اثرات تغییرات اقلیم آن را تقویت می‌نماید. در اثر قطع درختان “ساحات باز در جنگل‌ها ایجاد می‌شود. زمین در ساحات باز اگر دوباره با غرس نها ل تازه پوشش داده نشود، دچار فرسوده گی می‌گردد. زمین‌های فرسوده رطوبت خود را به آسانی از دست داده و درختان ساحات مجاور خود را دربرابر کمبود آب آسیب پذیرتر می‌کنند.

هموطنان این رساله اندیشه مسلکی من در مورد آینده انکشاف ولایت ننگر هار است اگر قابل نقد است نقد کننید به نظریات تک تک شما آگاهان قلم بدست برای رفع پیشگیر رویدادهای طبیعی خواهشمندم در پای این مضمون تبصره سومند کنید تا یک طرح جامع برای مدیریت سیلاب ها آن و شاخص آینده انکشاف ولایت ننگر هار که حکومت توجه لازم به دست گیرد داشته باشیم و قایا قبل از وقع این سرزمین زیبا جلوگیر تام تما نماید
داکتر یارمحمد « حیدر زاده»
داکتر علوم در بخش محیط زیست سویدن
منابعک
.اتلس افغانستان اداره و کار تو گرافی جیو کارت پولید 1978 کابل
. شناسنامه افغانستان بصیر احمد دولت آبادی 1371 کابل
یاداشت های تحقیقاتی دوره داکتری من سالهای 1991 الی 1995
. جغرافیه ولایات افغانستان – داکتر غلام جیلانی عارض – کابل -1379 شمسی

یتلاف بزرگ ملی درب کمیسیون های انتخاباتی را در هرات، بلخ و قندهار مسدود کرد

ایتلاف بزرگ ملی درب کمیسیون های انتخاباتی را در هرات، بلخ و قندهار مسدود کرد
منبع : تلویزیون آریانا   تاریخ: 9/16/2018

درب کمیسیون های انتخاباتی در ولایت های هرات، بلخ و قندهار از سوی هواداران ایتلاف بزرگ ملی افغانستان مسدود شد.

هواداران این ایتلاف در ولایت بلخ با بر افراشتن خیمه درب کمیسیون را بستند و می گویند که در اعتراض به عدم پذیرش خواست های شان مبنی بر آوردن اصلاحات در روند انتخابات دست به این اقدام زده اند.

سید قاسم سالار و حسن دهقان زاده، عضو ایتلاف ملی بزرگ افغانستان گفت: “امروز مردم بخاطری اعتراض کردند که اگر شفافیت در انتخابات نیاید، مردم به اعتراض مدنی شان ادامه میدهند.”

به گفته اعتراض کننده گان این ایتلاف در ولایت هرات، بخاطر زمینه سازی های تقلب دست به این کار زده اند.

امین الله امین آمر امنیت قومندانی پولیس هرات بیان کرد: “حق اینها نیست که دروازه کمیسیون را بسته کنند. این یک پروسه ملی است.”

در ولایت قندهار نیز کمیسیون انتخابات از سوی اعضای شورای ولایتی و بزرگان این ولایت مسدود شده است. هرچند آنان نمی گویند که به نماینده گی از ایتلاف بزرگ ملی افغانستان دست به این کار زده اند اما بیرق های ایتلاف بر دیوار های آنجا نصب گردیده بود.

سخنگوی ایتلاف بزرگ ملی اظهار نمود که درب کمیسیون های هرسه ولایت از سوی آنان مسدود شده و این روند ادامه دارد.

اما کمیسیون انتخابات این حرکت را اصلاحات نه بلکه سبوتاژ پروسه ملی انتخابات میداند.

حفیظ الله هاشمی، عضو کمیسیون مستقل انتخابات افزود: “تقلب به حیث یک بهانه محسوب میشود. هدف این است که نگذارند که این انتخابات برگزار شود و این ملک را به بحران ببرند.”

این در حالی است که به اساس تقویم انتخاباتی، ۳۴ روز دیگر برای برگزاری انتخابات باقی مانده است.

ولسمشر غني له شاه محمود قریشي سره په یو لړ مسلو خبرې وکړې
منبع : خبریال دات کام   تاریخ: 9/16/2018

افغان ولسمشر محمد اشرف غني د پاکستان د بهرنیو چارو له وزیر شاه محمود قریشي سره په کابل کې د لیدنې پر مهال د کابل – اسلام‌آباد ترمنځ په دوه اړخیزو مسلو خبرې کړي دي.

د ښاغلي قریشي په مشرۍ یو لوړ پوړي پاکستاني پلاوي له افغان چارواکو سره د خبرو لپاره د شنبې په ورځ  کابل ته سفر کړی دی.

د افغانستان د بهرنیو چارو وزارت ویاند صبغت ‌الله احمدي وايي، ټاکل شوې چې دغه پاکستانی پلاوی له اجرائیه رئیس عبدالله عبدالله او خپل افغان سیال صلاح ‌الدین رباني سره هم وویني او د دواړو هیوادونو ترمنځ په اړوندو مسلو خبرې وکړي.

د افغان ولسمشر او د پاکستان د بهرنیو چارو وزیر ترمنځ د خبرو جزئیات تراوسه څرګند شوي نه دي.

خو له دې وړاندې د افغانستان د بهرنیو چارو وزارت ویلي وو، چې افغان او پاکستاني چارواکي به د دواړخیزو مسلو تر څنګ، پر امنیتي، سیاسي او اقتصادي اړیکو او د افغانستان او پاکستان ترمنځ د سولې او پیوستون لپاره د عمل پر پلان هم خبرې وکړي.

د پاکستان د بهرنیو چارو وزارت هم د پنجشنبې په ورځ کابل ته د دغه هیواد د بهرنیو چارو د وزیر شاه محمود قریشي په ګډون د یو پلاوي د سفر خبر ورکړی وو.

د پاکستان د بهرنیو چارو وزیر په داسې حال کې کابل ته سفر کړی، چې د ننګرهار په مرکز جلال‌آباد کې د پاکستان قونسلګرۍ له دوو اونیو راهیسې تړلې ده.

په پاکستان کې د تحریک انصاف د ګوند په مشرۍ د حکومت له جوړیدو وروسته دا یو بهرني هیواد ته د پاکستان د بهرنیو چارو د وزیر لومړی سفر دی.

برگشت به فهرست اخبارفهرست اخبار
حکومت جدید پاکستان آماده همکاری با افغانستان است
منبع : باختر   تاریخ: 9/16/2018
داکتر عبدالله عبدالله رئیس اجراییه دیروز با شاه محمود قریشی وزیر امورخارجه پاکستان و هیئت همراه ایشان در دفتر کارش در قصر سپیدار دیدار و گفتگو کرد.
به اساس معلومات دفتر مطبوعاتی ریاست اجرائیه به آژانس باختر ،در این نشست رئیس اجراییه  از برگزاری انتخابات در پاکستان، تعیین حکومت جدید و احراز مقام وزارت خارجه را به  قریشی تبریک گفت. رییس اجراییه در ادامه صحبت‌های خویش ابراز امیدواری نمود که روابط میان دو کشور تحت اداره حکومت جدید بهبود یابد و هردو کشور در عرصه مبارزه با دهشت‌افگنی و استفاده از فرصت‌های موجود برای رشد و توسعه‌ی اقتصادی باهم همکاری نمایند.
قریشی با تشکر از رییس اجراییه و استقبال از هیئت پاکستان گفت که با پیام تحکیم و بهبود روابط میان دو کشور به کابل آمده است.
قریشی در ادامه صحبت‌های خود علاوه نمود که چالش‌ها و دشواری‌هایی در روابط دو کشور وجود دارد و حکومت جدید در پاکستان آماده است در همکاری با افغانستان برای بهبود وضعیت تلاش نماید.
در این نشست پیگیری تعهدات قبلی میان دو کشور، عملی شدن برنامه عمل دو کشور برای صلح و همبستگی، مذاکرات صلح، مبارزه با دهشت‌افگنی، عودت مهاجران و همکاری‌های مشترک به بحث گرفته شد
خوب او سبوس لرونکي ډوډۍ پر شکرې داخته کیدو خطر کموي
منبع : دویچه ویلی   تاریخ: 9/16/2018

په ۲۰۱۷ م کال کې په ټوله نړۍ کې پردیابتس یا شکرې ناروغۍ داخته کسانو شمیر ۴۵۰ میلیونو ته رسیدلی وو. دژوندانه له یوه ډیر ساده میتود سره سړی کولی شي پر «دیابتس ۲ ډوله» ناروغۍ داخته کیدو له خطر څخه ځان وساتي.دوو نوو څیړنو ښودلې ده چې څنګه کولی شو له «دیابتس ۲ ډوله» ناروغۍ څخه پراخته کیدو ځانونه وساتو. دشکرې ناروغي په اصل کې په بدن کې میتابولیک اختلال دی چې له امله یې دانسان بدن دانسولين هورمون دتولیدولو توان له لاسه ورکوي او دشکرې په دې نوع یا ډول کې بدن په مخ پر ډیریدونکي ډول دانسولين په مقابل مقاومت ښيي.

دشکرې دناروغانو له پاره خوب ډیر مهم دی

پوهیږو چې له کم حرکت سره نیمکړی خوب، ناسالمه تغذیه او «دیابتس ۲ ډوله» مرض یو بل سره مل وي، خو سره له دې هم څیړونکي تر څه مودې مخکې پورې ډاډمن نه وو چې له دغو دریو څخه کوم یو یې ددیابتس له امله په بدن کې دګلوکوز دنه منل کیدو سبب ګرځي.

دچاپان یوه پوهنتون پرموږکانو باندې دیوې تازه څیړنې په ترڅ کې معلومه کړې ده چې په شپه کې له ۶ ساعتونو لږ خوب پرشکرې ناروغۍ داخته کیدو خطر زیاتوي. په دې څیړنه کې ولیدل شول چې هغو موږکانو چې لږ یا ناقص خوب يې کاوه، دوينې شکر یې لوړ شوی وو. سربیره پردې ددغو موږکانو په ځیګر يا اينې کې دترې ګلسرید مادې تولید هم لوړ شوی وو.

ترې ګلسرید هغې وازدې ته وايي چې په بدن کې د انسولين په مقابل کې دبدن دمقاومت رامنځته کولو له عواملو څخه شمیرل کیږي چې دا بیا پرشکرې داخته کیدو له خصوصیاتو څخه ګڼل کیږي. ناقص خوب سربیره پردې دځیګر دانزایمونو دتغیيرېدو سبب کیږي چې په ځيګر کې دننه دمیتابولیزم یا دخوراکي موادو دسوځولو دنده په غاړه لري. دعلمي څیړنو پایلو ښودلې ده چې نیمګړی او ناقص خوب په هر صورت کې پر «دیابتس۲» ډوله ناروغۍ داخته کیدو خطر زیاتوي.

له سبوس لرونکي ډوډۍ سره دشکرې خطر کمول 

همدرانګه هغه کسان چې هره ورځ له سبوس لرونکي ډوډۍ یا په اصطلاح دتورو اوړو، جودر او یا وربشو له ډوډۍ څخه استفاده کوي پرشکرې ناروغۍ داخته کیدو خطر یې لږ وي. یوه سویډني پوهنتون او دډنمارک یوه څیړنیز مرکز د ۵۵ زره داسې کسانو چې دشکرې ناروغي یې نه درلوده خوراکي رژیم ترڅیړنې لاندې نیولی وو. دغو کسانو هره ورځ چې کوم ډول سبوس لرونکي ډوډۍ خوړله هغه به یې له ځان سره یادداشت کوله.

څیړونکو وروسته له ۱۵ کلونو څخه دوی یو وار بیا ور وغوښتل. دآزموینو یا معایناتو نتیجې وښودله چې هغو کسانو چې هره ورځ يې سبوس لرونکې ډوډۍ خوړلې وه پر «دیابتس ۲ ډوله» شکرې داخته کیدو خطر یې کم وو.

                  

دفتر بانوی اول: دلیل موفق نبودن پروژۀ پروموت نبود نظارت درست از این پروژه است
منبع : رادیو آزادی   تاریخ: 9/16/2018

دفتر بانوی اول کشور می ‌گوید، پیشنهادات آن ‌ها در زمینه تقویت ظرفیت زنان افغان از سوی مسئولین پروژه پروموت زنان در حکومت پذیرفته نشده‌است.

مسئولین دفتر بانوی اول کشور می‌ گویند، پروژه پروموت که از سوی ادارۀ انکشافی بین الملی ایالات متحدۀ امریکا تمویل می‌ شود موفق نبوده و عامل بزرگ آن نبود نظارت درست از این پروژه است. زهره یوسف مسئول روابط عامه و مشاور مطبوعاتی دفتر بانوی اول روز شنبه در صحبت با رادیو آزادی، گزارش اخیر سیگار را تائید کرد و درباره مشکلات این پروژه چنین گفت: “به یقین گزارش را که سیگار نشر کرده، دقیق و بجا است. این پروگرام کامیاب نبود، عوامل آن اینست کسانی‌ که از طریق این پروگرام تربیه شده زمینه کار برای‌ شان فراهم نشد، پروژه تنها به فارغین صنف دوازدهم منحصر شد و هم چنان با تأسف پروژه‌ای که به افغانستان می ‌آید از آن نظارت نمی شود و تا حدی زیادی در دست زورمندان میافتد.”

خانم یوسف می ‌گوید، دفتر آن‌ ها تنها حق مشوره دادن را دارد و مسئولین پروژه پروموت سفارشات آن‌ ها را نپذیرفته است. حدود ۲۸۰ میلیون دالر از سوی ادارۀ انکشافی بین الملی ایالات متحدۀ امریکا برای این پروژه اختصاص یافته است و هدف آن این‌ است که با ۷۵ هزار زن افغان در زمینه کاریابی کمک کند و برای آنان زمینه آموزش را فراهم سازد و در کنار توسعه فعالیت‌های تجاری زنان، آنان را تشویق کند تا برنامه‌ های تجاری شان ‌را آغاز کنند.

  • در گزارش سیگار که در این اواخر نشر شده از یک نتیجه مشخص این پروژه تنها از ارتقای ۵۵ زن افغان یادشده و این هم گفته شده که هنوز مشخص نیست که این اقدام از طریق این پروگرام شده است یا خیر؟

سیگار اظهار نگرانی کرده که در سه سال گذشته از آغاز این پروژه ۸۹ میلیون دالر مصرف شده ۱۸ درصد آن به تیکه داران، سه کمپنی امنیتی و مصارفات اداری در خارج از کشور اختصاص یافته است. تلاش کردیم تا در این باره نظر مسئولان پروژه پروموت را نیز داشته باشیم، اما آنها در این باره پاسخ ارائه نکردند.

از سویی هم شماری از فعالان حقوق زن از ارزیابی ‌ها و موثریت این پروژه ابراز نگرانی دارند. فرزانه کوچی یکی از فعالان زن در این باره گفت: “با تاسف توقع که از این پروژه می‌ رفت که در زنده‌گی زنان افغان تاثیرگذار خواهد بود، برآورده نشده است، پروگرام ‌ها بیشتر در شهر‌ ها متمرکز بود، به مناطق دورافتاده ولایات هیچ توجهی نشده است و مسئله دیگر اینست که شفافیت، حساب ‌دهی و نظارت دقیق از آن نشده‌است.”

وی تاکید میکند، اگر از این پروژه نظارت همه جانبه و دقیق نشود و در قسمت عملی شدن آن نیازمندی‌ های زنان افغان در نظر گرفته نشود مانند گذشته، این پروژه در آینده نیز موثریت و مفیدیت در پی ‌نخواهد داشت.

 

هرکال څه باندې ۲۰ زره کسان په افغانستان کې خپل ژوند دلاسه ورکوی
منبع : پشتو نیوز   تاریخ: 9/16/2018
دیو راپور له مخې، دبحران نړیوالې ډلې سلاکار ګریم اسمیت ویلی چې ځینې نښې شتون لری چې ګواکې هرکال څه باندې ۲۰ زره کسان په افغانتسان کې وژل کېږی.
نوموړی فرانسې خبری سرچینې ته ویلی چې ځینې نښې شتون لری چې جګړه په افغانستان کې دملکی وګړو او دجګړې ښکېلو خواو په ګډون د ۲۰ زرو کسانو دوژل کېدو لامل شوې ده. شونی ده دا شمېر قربانیان دهرې شخړې په پرتله ډېر دی.
دا ارزونه دناټو غوڅ ملاتړ ماموریت د لیدلوری سره په ټکر کې ده او دافغانستان په جګړه ځپلی هېواد کې دناهیلیتوب دزیاتوالی څرګندونکی دی.
کتونکی وایی چې دا ددې څرګندونکی دی چې دافغانستان لپاره دامریکا ولسمشر دونالد ټرامپ استراتېژۍ دتېرو ستراتژیو په څېر ناکامه وه.  
                
وال ستریت ژورنال: دپروموټ پروژه د ۹۰ میلیون ډالرو په واسطه یوازې دافغانستان ۵۵ مېرمنو لپاره کاری زمینې رامنځته کړی
منبع : پشتو نیوز   تاریخ: 9/16/2018
یوې بهرنی رسنۍ دافغانستان بیارغاونې لپاره دامریکا نړیوال پراختیایی ادارې پیسو دبې ځایه لګېدو په اړه دسیګار نوی راپور ته په اشارې سره لیکلی چې څه باندې ۹۰ میلیون امریکایی ډالر یوازې دافغانستان په دولتی ادارو کې ۵۵ مېرمنو لپاره کار رامنځته کړی دی.
وال ستریت ژورنال ورځپاڼې ښځو لپاره دامریکا متحده ایالاتو دنړیوال پراختیایی ادارې دمرستو په اړه لیکلی، افغان مېرمنو لپاره ترټولو ستر پروګرام چې په تېرو دریو کالو کې څه باندې ۹۰ میلیون لګښت لرلې، اصلا پایلې نه دی ورکړی.
یادې ورځپاڼې دافغانستان بیارغاونې لپاره دامریکا څارونکی ادارې دراپور په حواله لیکلی چې دغه پروګرام دافغانستان په حکومتی ادارو کې یوازې ۵۵ مېرمنو لپاره کاری زمینه برابره کړې ده.
دسیګار په باور، دامریکا نړیوال پراختیایی ادارې په افغانستان کې خپلې موخې په سستۍ سره پرمخ وړی او دامریکا مالیه ورکونکو پیسې له ګواښ سره مخ کړی دی. دافغان مېرمنو دپیاوړی کولو پروګرام پروموټ په عمومی، خصوصی او مدنی ټولنې په برخو کې دپنځه کال لپاره تنظیم شوی وو.  
                   
امضای ۴۰۰ تفاهم‌نامه و ۵ پیمان در دومین روز نمایشگاۀ بازرگانی در هند
منبع : طلوع نیوز   تاریخ: 9/16/2018

در دومین روز نمایشگاه تجارتی و سرمایه گذاری ‌های افغانستان و هند، ۴۰۰ تفاهم نامه و پنج پیمان میان نماینده‌گان بخش خصوصی افغانستان، هند و کشور های دیگر امضا شده اند.

در این میان، امضاشدن یک پیمان برای ایجاد یک داروخانۀ بزرگ در افغانستان میان شرکت ‌های هندی و افغانی و موافقت ‌نامۀ توسعۀ کار حمل و نقل کالاهای تجار با کمک یک شرکت انتقالاتی هندی به سرتاسر جهان نیز مشمول اند. لورن ستودارد، مسؤول توسعۀ اقتصادی ادارۀ توسعه‌ امریکا در کابل که در این نمایشگاه حضور داشت، گفت: «در دو روز نمایشگاه در حدود ۴۰۰ موافقت ‌نامه بازرگانی امضا شده اند.»

از سویی هم، در سومین روز این نمایشگاه که روز (شنبه، ۲۴سنبله) برگزار شد، اتاق تجارت و صنایع توافق‌ نامه‌ های توسعه روابط را با اتاق ‌های مشترک افغانستان و امریکا و اتاق‌ های تجارت و صنایع گجرات هند امضا کرد.

قرار است در آخرین روز نمایشگاه تجارتی و سرمایه گذاری افغانستان وهند، میزان معامله ‌های کوچک تجارتی بیشتر باشند. برگزارکننده‌گان این نمایشگاه می ‌گویند که تمامی مردم هند می ‌توانند در روز چهارم از این نمایشگاه دیدار کنند.

                      

وزیر مهاجران: وضعیت پناهجویان در بعضی از کشور ها نگران کننده است
منبع : طلوع نیوز   تاریخ: 9/16/2018

وزیر امور مهاجران و عودت کننده‌گان، وضع پناهجویان افغان را در اندونیزیا، ترکیه و یونان، بدتر از هرجا می ‌داند.

سیدحسین عالمی بلخی، می ‌گوید که اتباع افغانستان در این کشور ها، با مشکلات گونه گون از جمله آزار و اذیت جنسی رو به ‌رو هستند. به گفتۀ آقای عالمی، حکومت افغانستان می‌ خواهد که از بهر رسیده‌گی به این مشکلات، در این سه کشور اتشه ‌هایی را بگمارد.

در همین حال، وزیر امور مهاجران و عودت کننده‌گان می‌ گوید که امسال نیز، رویداد های گونه گون باعث شده اند که تاکنون ۴۲۹ هزار تن در کشور بیجا شوند، اما این شمار در مقایسه با سال‌ های پیش، کمتر دانسته می‌شود. از سویی هم وزارت امور مهاجران و عودت کننده‌گان، از پیشرفت ‌های خوبی در گفت ‌و گو های کابل با تهران و اسلام آباد دربارۀ وضع پناهجویان افغان در این کشورها خبر می‌دهد.

این در اوضاعی است ‌که وزارت امورخارجه نیز بحث در این باره را بخشی از برنامۀ سفر وزیرخارجۀ پاکستان به افغانستان می‎ گوید. محمود قریشی، وزیرخارجۀ پاکستان روز شنبه به کابل آمد و با مقام ‌های کشور دیدار هایی داشت.

چگونگی وضع پناهجویان افغان در کشور های اروپایی یا در راه رفتن به این کشورها، همواره مایه نگرانی بوده است. در سال روان میلادی، ۵۲۰ تن از اروپا به کشور برگشت داده شده اند. این شمار در سال ۲۰۱۷ به ۷۸۲ تن و در سال ۲۰۱۶ به ۵۸۰ تن می ‌رسید.

                  

برگشت به فهرست اخبارفهرست اخبار
برخی وکلا: تجدیدنظر روی سند امنیتی میان کابل و واشنگتن خلاف قانون اساسی است
منبع : رادیو آزادی   تاریخ: 9/16/2018

برخی از اعضای ولسی جرگه می‌گویند، در جلسه عمومی روز چهارشنبه هفته گذشته این جرگه روی سند امنیتی میان افغانستان و امریکا بحث و تصویب تجدیدنظر این قرارداد خلاف قانون اساسی و اصول وظایف داخلی این جرگه است. اعضای این جرگه روز شنبه در جلسه عمومی گفتند که روز چهارشنبه هفته گذشته نصاب مجلس تکمیل نبود و با نصاب ناقص اتخاذ تصمیم به معنای پاشیدن خاک در چشم مردم و شکستاندن قانون است.

مجیب الرحمان حمکنی یک عضو ولسی جرگه چنین گفت: “این موضوع در لویه جرگه مطرح و تصویب شده‌است، بحث روی موضوعات تصویب شده لویه حرگه غیرقانونی است و رایگیری که صورت گرفته نصاب تکمیل نبود از همین رو برای ما قابل قبول نیست.” ریاست جلسه عمومی چهارشنبه هفته گذشته را همایون همایون معاون اول این جرگه بدوش داشت.

پس از بحث و رایگیری آقای همایون گفت، این سند امنیتی هیچ سودی به افغانستان نداشته و هر روز کشور شاهد تلفات بوده‌است، به گفته وی یک بخش از وکلا خواستار تجدید این سند امنیتی اند. روز چهارشنبه گفته شد که نصاب ۱۵۰ تن است، اما روز شنبه زکریا زکریا و جعفر مهدوی دو تن از اعضای ولسی جرگه گفتند که در آن روز نصاب جرگه ۱۵۰ تن نبوده، حاضری اخذ نشده و ارای موافق و مخالف به شکل واقعی حساب نشده‌است.

آنان گفتند که با نصاب ناقص تصویب یک موضوع مهم غیرقانونی است. برخی از احزاب سیاسی نیز گفته‌اند که امریکا ماده های زیادی این سند را عملی نکرده، اما حکومت افغانستان این سند را به نفع افغانستان می‌داند. سند امنیتی میان افغانستان و امریکا از سوی لویه جرگه مشورتی تصویب و در اوایل حکومت وحدت ملی امضا شد. شماری از حقودانان می ‌گویند، با این ‌گونه موضوعات مهم باید مطابق قوانین نافذه کشور برخورد دقیق شود.

اجمل هودمن رئیس انجمن حقوقدانان افغانستان به رادیو آزادی چنین گفت: “البته از نظر وکلا برخورد سطحی با این ‌گونه موضوع مهم مناسب نبوده، بحث اینست که در همان روز نصاب تکمیل نبوده و فیصله‌ای که شده، حیثیت قانونی ندارد، این یک مسئله عادی و طبیعی است که درباره یک مصوبه قبلی بار دیگر تجدید شود زیرا مشکل حقوقی ندارد.”

از هفته گذشته به این ‌سو درباره تجدید سند امنیتی افغانستان و امریکا بحث‌ها صورت می‌گیرد. در چند روز گذشته شماری از چهره ‌های سیاسی و احزاب این موضوع را نقد کرده‌اند. برخی از آگاهان می‌گویند، اگر بالای این قرارداد تجدیدنظر می‌شود، بیشترین نفع آن را امریکا خواهد برد، زیرا آن کشور بر اساس همین قرارداد نیروهای امنیتی را تمویل می ‌کند.

 

قریشي دکابل سفر «خورا ګټور» وباله
منبع : تاند   تاریخ: 9/16/2018
دپاکستان دبهرنیو چارو وزیر شاه محمود قریشي دکابل دیو ورځني سفر په پای کې نن /شنبه/ دا سفر «ډېر ګټور» وباله. ده په کابل کې دافغانستان له ولسمشر محمد اشرف غني او اجرايي رئيس عبدالله عبدالله سره ولیدل. ښاغلي قریشي خپل هیواد ته له ستنېدو وروسته جیو نیوز تلویزیون ته په مرکه کې وویل: «دکابل نننی سفر خورا ګټور و. په دې پوی شوم چې (زموږ پر اړیکو) غوړېدلي سیوري لیرې شول.»
ده زیاته کړه، «موږ ددواړو هیواونو دخلکو دښېګڼې لپاره لاړو او یوځای به له ګډو ستونزو سره مبارزه وکړو.» دپاکستان راډیو وايي چې قریشي دافغانستان له ولسمشر یو په یو کتنه هم لرله او په لړ کې یې پر دوه اړخیزو اړیکو او دسیمې دامنیت او سولې پر اړوندو موضوعاتو خبرې وکړې.

دپاکستان دبهرنیو چارو وزیر له جیو نیوز سره په خبرو کې دافغانستان له ولسمشر محمد اشرف غني سره دخپلو خبرو یوه نتیجه دا وبلله چې دواړه هیوادونه به وروسته له دې چې په اکتوبر کې دافغانستان اقتصادي کمېسیون پاکستان ته سفر وکړي، خبرو ته دوام ورکړي. ده ددواړو هیوادونو داقتصادي اړیکو دپراختیا لپاره دګډ اقتصادي کمیسیون جوړېدل یې ضروري وبلل.

                       

وسله وال مخالفین دکجکي بند دتخریب هڅه کوي
منبع : د امریکا غږ   تاریخ: 9/16/2018

په هلمند ولایت کې د ۲۱۵ میوند قول اردو قومندان جنرال عبدالهادي ترین امریکا غږ ته وویل چې دافغانستان ګاونډي هیوادونه په دې ولایت کې داقتصادي ساحاتو دتخریب هڅه کوي.

جنرال ترین وویل، دکجکي بند په شاوخوا سیمو کې دوسله والو تحرکات چې دګاونډیو هیوادونو له خوا یې ملاتړ کیږي، لیدل شوي دي. نوموړي زیاته کړه که څه هم دافغانستان په جنوب لودیځ کې دافغانستان اقتصادي ساحاتو ته تهدیدات موجود دي خو دوی ددغو تهدیداتو د مخنیوي لپاره پوره چمتوالی لري.

جنرال ترین وايې، په هلمند کې دکجکي بند او په نیمروز کې دکمال خان بند دامنیت دساتلو لپاره ځانګړي تدابیر نیول شوي دي. دده په خبره، دافغان کوماندو ځواکونو یو کنډک چې په درندو وسلو او ګڼ شمیر نښه ویشتونکو سمبال دی۲۴ ساعته دې ته چمتو دی چې دهر ډول احتمالي تهدید دشنډولو لپاره لاس پکار شي.

د کجکي اوسیدونکو له څه وخت راهیسې په دې ولسوالۍ کې دنامسوله وسله والو په تحرکاتو اندیښنه ښودلې ده خو په دې ولایت کې دافغان ځواکونو قومندانان وايي چې دوی دکجکي بند ساحه تر کنټرول لاندې لري او هیچا ته به د تخریبي حرکاتو اجازه ورنکړي.

دهلمند امنیتي مسولین وايي څه وخت مخکې په ناوه ولسوالۍ کې نیول شوې وسلې له دوو ګاونډیو هیوادونو څخه راوړل شوې وې. دهلمند کجکي بند تهتهدیدات په داسې حال کې متوجه دي چې له افغانستان سره دایران په نږدو پرتو سیمو کې داوبو کموالي دهغه هیواد ګڼ شمیر اوسیدونکي له مشکلاتو سره مخ کړي او آن له دې سیمو یې وتو ته اړ کړي دي.

دایران دبهرنیو چارو وزیر محمد جواد ظریف څه موده وړاندې په یوې ټلویزیوني مرکه کې له افغانستان سره دخپل هیواد دنږدو پرتو سیمو داوبو دکموالي مسله جدي بللې وه او ویلي وو چې داوبو کموالي دمشکل دهواري په اړه له افغان حکومت سره خبرې کوي.

                   

حامیان ‘ایتلاف بزرگ ملی’ چندین دفتر کمیسیون انتخابات را بستند
منبع : صدای امریکا   تاریخ: 9/16/2018

هواداران “ایتلاف بزرگ ملی” افغانستان، دفاتر ولایتی کمیسیون مستقل انتخابات را در تعدادی از ولایات این کشور بسته اند و از حکومت خواسته اند تا به تقاضا های آنان رسیدگی کند.

نور رحمان اخلاقی، عضوی شورای رهبری جمعیت اسلامی، به نمایندگی از ایتلاف بزرگ ملی افغانستان به رادیو آشنا – صدای امریکا گفت که این ایتلاف “صدها سند تقلبی” را افشا کرده که نشان می ‌دهد انتخابات پیشرو “نمی‌ تواند بدون تقلب” باشد. بنابراین، این ایتلاف مانع برگزاری “انتخابات غیرعادلانه و پر از تقلب” می شود.

به گفته آقای اخلاقی، تعدادی از دفاتر ولایتی کمیسیون مستقل انتخابات به شمول دفاتر ولایتی این کمیسیون در هرات و کندهار از سوی هواداران این ایتلاف مسدود شده اند. آقای اخلاقی، هشدار داد که در صورت نپذیرفته شدن خواست ‌های ایتلاف از سوی حکومت، آنان دفاتر بیشتر کمیسیون را خواهند بست. آقای اخلافی افزود: “اگر حکومت و کمیسیون برخورد معقول کردند، آمدند راه حل جستجو کردند برای شفافیت، برای پاک بودن انتخابات و برای اینکه یک نفر از یک رای بیشتر داده نتواند، بایومتریک را در انتخابات اصل شمردند، معلوم است که کار به یک نتیجه می ‌رسد، در غیر آن ما مجبوریم دفاتر بیشتر را ببندیم، دفتر کابل را ببندیم.”

خواست ‌های اساسی این ایتلاف، بایومتریک رای دهندگان برای انتخابات پارلمانی و ریاست جمهوری و تغییر سیستم انتخاباتی مطابق به طرح آنان است. کمیسیون مستقل انتخابات افغانستان گفته که عملی شدن این پیشنهادات زمانگیر است و آنان تلاش می ‌‍کنند تا زمینه انتخابات شفاف را فراهم سازند.

سیدحفیظ الله هاشمی، کمیشنر و سخنگوی کمیسیون مستقل انتخابات افغانستان، به رادیو آشنا – صدای امریکا گفت که مسدود کردن دفاتر این کمیسیون راه حل نیست و از حکومت خواست که امنیت این کمیسیون را تامین کند. آقای هاشمی گفت: “صدای ما سر حکومت و نیروهای امنیتی اینست که تامین کنند و نگذراند کسانی که مظاهره دارند، خشونت می‌ کنند و دروازه‌ های کمیسیون ‌ها را بسته می‌ کنند، این را اجازه ندهند، تحمل یک ساعت بسته کردن دفاتر را ندارند.”

در همین حال یوسف رشید، رئیس اجرایوی دیدبان انتخابات آزاد و عادلانه افغانستان به رادیو آشنا – صدای امریکا گفت که حکومت برای حل این مشکل باید یک برنامۀ با اعتبار و درازمدت را روی دست گیرد و اصلاحات انتخاباتی را ایجاد کند. اما به گفته آقای رشید، در مدت باقی مانده به انتخابات پارلمانی، اجرای پیشنهادات احزاب و استفاده از بایومتریک عملی نیست.

آقای رشید در مورد اقدام هواداران ایتلاف بزرگ ملی مبنی بر بستن دفاتر ولایتی کمیسیون گفت: “بدبختانه ما در هر دو طرف مشکل می‌ بینیم – هم در کمیسیون انتخابات و حکومت و هم در ایتلاف. این ها هر دو با پروسه انتخابات مسؤولانه رفتار نمی ‌کنند و این برای ما نگران کننده است.” به گفته آقای رشید این اقدامات، منجر به تعویق انتخابات و صدمه وارد کردن به این پروسه می ‌شود.

حکومت افغانستان تا اکنون در این مورد عکس العمل نشان نداده است، اما پیش از این گفته بود که برای عملی شدن خواست ‌های احزاب سیاسی وقت کافی وجود ندارد. بربنیاد تقویم زمانی، انتخابات پارلمانی باید در ۲۸ میزان سال روان خورشیدی، برگزار گردد.

                 

تاکید وزیر امور خارجه بر عملی شدن تعهدات پاکستان
منبع : باختر   تاریخ: 9/16/2018
صلاح الدین ربانی وزیر امور خارجه امروز در ملاقات با مخدوم شاه محمود قریشی وزیر امور خارجه پاکستان، روی گسترش روابط میان دو کشور به بحث پرداخت.
به اساس معلومات دفتر سخنگوی وزارت امور خارجه به آژانس باختر،  قریشی که برای سفر یک روزه و در رأس یک هیئت بلند رتبه به کابل آمده بود، نامه ای حاوی پیام حسن نیت و کمک چهل هزار تُن گندم به افغانستان را به صلاح الدین  ربانی تحویل داد. وی بر تعهد حکومت جدید پاکستان برای عملی کردن پلان عمل افغاستان و پاکستان برای صلح و همبستگی تأکید کرد.
وزیر خارجه افغانستان اظهار داشت؛ عملی شدن به موقع تعهدات انجام شده مطابق به این برنامه، به نفع دو کشور و منطقه بوده و باعث ثبات و توسعه  خواهد شد.
ربانی بارِ دیگر از پاکستان خواست تا قاتل شهید عبدوه دیپلومات افغانستان را که در کراچی پاکستان به شهادت رسیده بود، به افغانستان بسپارد.
دو طرف روی نشست سه جانبه میان افغانستان، پاکستان و چین؛ نشست علما؛ نشست گروه های کاری میان افغانستان وپاکستان در قالب پلان عمل افغانستان و پاکستان برای صلح و همبستگی؛ روابط دوجانبه و گسترش روابط اقتصادی بحث و تبادل نظر نمودند.

شمال و جنوب، دو تخت پرتاب در تخته خیز افغانستان

دوکتور محمد عثمان تره کی 11/09/2018

یازده سپتامبر:

‘‘ کولن پاول ’’ وزیر دفاع امریکا انفجار نویارک را اعالن جنگ تروریست ها با امریکا تعبیر کرد. بدنبال آن رئیس

جمهور جارج بوش به صراحت گفت که ما میان تروریست ها و حامیان شان تمایز قائل نمیشویم. به این ترتیب در

سال 2001 افغانستان خسته و درمانده از جنگ شوروی و فاقد پوتانسیل دفاع دولتی معروض به تجاوز گروهی چهل

کشور شد. ) د امریکا تیري، حقوقي اړخ په په یوه جأل مضمون : ‘‘ نړیوال حقوق په افغانستان باندې د امریکا برید

د سولې ضد جنایت په توګه پیږني ’’ تر بحث الندې نیول شوي. ګوګل پلتنې ته مراجعه وکړې (.

پالن اشغال افغانستان درست پس از سقوط امپراتوری شوروی و تشخص هژمونسیتی امریکا رویدست گرفته شد.

برژنسکی مشاور امنیت ملی امریکا سال ها قبل کنترول بر تخته سطرنج آسیای مرکزی را افزار تسلط باالی قاره

آسیا قیاس کرده بود. اعالن جنگ با تروریزم و اشغال افغانستان و عراق بهانه شد تا در جهت تحقق رویای برژنسکی

قدم اولی برداشته شود.

واقعیت اینست که اشغال افغانستان کمترین رابطه به جنگ ضد تروریزم داشت. امریکا و متحدین پس از متالشی

شدن شوروی از طریق قبضه بر تخته خیز افغانستان قصد پُر ساختن خأل قدرت را در کشور های سرشار از منابع

انرژی آسیای مرکزی داشتند.

امریکا بدنبال انفجار نویارک ) که برخی مبصرین سازماندهی آنرا به سی، آی، ای نسبت میدهند ( امارت اسالمی

طالبان را متهم به پناه دادن به بن الدن کرد و حمله بر افغانستان را در محورحق دفاع مشروع توجیه نمود ) فصل

7 ماده 51 منشور ملل متحد (. با غرور و تکبر این اصل را که در حقوق بین المللی هر کشوری در حدود جغرافیای

خود حق توسل به اصل دفاع مشروع را دارد نه در فاصله ده هزار کیلومتری از خاک خود، از نظر انداخت.

بدنبال تحقیقات دقیق

استفاده از حق دفاع مشروع توسط امریکا در شرایطی مطرح شد که بعدا معلوم گردید که از ً

19 نفری که در انفجار نویارک دست داشتند، 15 تن آن اتباع عربستان سعودی بودند. عربستان شریک مهم تجارتی

امریکا و مالک چاه های نفت و مقصر اصلی انفجار از مجازات معاف شد. اما افغانستان بیدفاع ، خسته و زخمی

بدنبال دو دهه جنگ ضد شوروی و خانه جنگی های داخلی به گناه ناکرده مورد تجاوز قرار گرفت و تنبیه گردید.

امروز 17 سال از جنگی میگذرد که با توطئه علیه آزادی و امنیت افغانستان آغاز شد. بالتدریج معلوم گردید که قصد

امریکا و متحدین، آنست که افغانستان را از راه جنگ و خشونت در مرکز یک ماستر پالن ستراتژیک در منطقه

قرار بدهند. حکومت های تحت الحمایه و بی اراده را یکی پی دیگری مجری دیکتاد قوای مهاجم بگردانند. گروه

های جنگی را در قتل و جنایت ضد افغان و افغانستان شریک بسازند.

به تعبیر ستراتژیست های غرب، تخته خیز افغانستان دو تخت پرتاب در شمال به سوی آسیای مرکزی و در جنوب

جانب شبه قاره هند ) در واقع پاکستان ( دارد. در طول 17 سال هر دو سکو با درجات متفاوت مورد توجه ائتالف

نظامی بین المللی تحت رهبری امریکا بوده است.

شمال افغانستان درب دخول در آسیای مرکزی :

در سال 2012 ’’ رونې کانیا ’’ صاحب منصب نظامی و سپس دیپلومات دارای سی سال مطالعات اختصاصی و

ماموریت در آسیای مرکزی طرح نفوذ ناتو در آسیای مرکزی را از راه افغانستان در یک کتاب به تصویر کشید.

این کتاب ‘‘ هفت ستون حماقت ‘‘ عنوان دارد که دران به اشتباهات غرب در افغانستان با جدیت انتقاد میشود و مسیر

کم خرچ و عملی پخش نفوذ در آسیای مرکزی از مجرای افغانستان طرح میگردد. محتویات کتاب از طریق یک

کانفرانس مجلل در مکتب نظامی فرانسه ) در واقع مقر هم آهنگی حلقات دیپلوماتیک و اردو ( ارزیابی شد. کتاب

در جزئیات خود ستراتژی غرب را در منطقه تمثیل مینماید. کتاب افغانستان را لقمه قابل هضم تلقی میکند و ظرفیت

های نفوذی کشور های غربی را در آسیای مرکزی به شیوه مبالغه آمیز ترسیم مینماید. از تشخص اقتصادی، نظامی

و دیپلوماتیک چین و روسیه سطحی میگذرد و به سرمایه گذاری روی استفاده افزاری از طالبان امید خام میبندد.

از تاریخ نشر کتاب تا همین اکنون ما شاهد تطبیق ناکام پالن ستراتژیک‘‘ رونې کانیا ’’ استیم.

امریکا در آغاز حمله به افغانستان از مجرای تماس های استخباراتی با ملیشیای طالب تالش کرد تا اوالً در میان

مخالفین مسلح انشعاب ایجاد کند و سپس گروهک های انشعابی را به مثابه افزار شر وشور در آسیای مرکزی بکار

بگیرد. مقاومت مسلح در بخش عمده استقالل عمل و وحدت تشکیالتی خود را حفظ کرد و اجندای جنگی خود را

محدود به افغانستان اعالم نمود.

ناکامی در افزاری ساختن طالبان، امریکا و متحدین را متوجه پرورش و حمایت از جنگجویان اجیر ) مرسونر ( بنام

داعش کرد. داعش از یک سو وزنه مقابل طالبان قرار میگرفت و از سوی دیگر کارآئی استفاده در آسیای مرکزی

و بهره برداری ضد ایران داشت .

نقل و انتقال داعش از سوریه و عراق به افغانستان آغاز شد. پاکستان که اخطار های امریکا را در وجود مراکز امن

تروریست ها در پښتونخواه جدی گرفته بود در تالش افتاد که توجه ائتالف نظامی بین المللی را بیشتر به آسیای

مرکزی منحرف کند و با نقل و انتقال داعش از جنوب افغانستان به شمال استقبال نماید.

در حالیکه بستر جغرافیائی ظهور داعش امتداد خط دیورند بود نگرانی پاکستان از انکشاف بیشتر تشنج در دو سوی

خط ، آی، اس، آی را مصمم ساخت که در جا به جائی تحرکات جنگی از نزدیکی های خط به دور در شمال افغانستان

کمک کند. در داخل کشور شورای امنیت ملی حنیف اتمر را موظف به سازماندهی یک باند اجیر برای تجهیز، تمویل

و تسلیح داعش ساخت.

اهمیت تخت خیز شمال افغانستان را برای ائتالف نظامی غرب ، بلند پروازی های ستراتژیک و ژیوپولتیک چین

بیشتر ساخت :

اعمار دهلیز اقتصادی سیکیانگ – بلوچستان و طرح شاهراه ابریشم به قصد اتصال چین به اروپا، تصور ظهور چین

را به مثابه یک هیوالی اقتصادی غیر قابل کنترول خلق کرد. درین حال ضرورت زمینه سازی مهار کردن تالش

های چین، روسیه و ایران در محور رو به انکشاف یوریشیا بیک مصروفیت جدی ستراتژیست های غرب تبدیل شد.

شمال افغانستان محل مناسبی برای صدور شورشیان داعش به آسیای مرکزی قیاس گردید.

زمینه سازی فعالیت داعش در شمال افغانستان زیر پوشش دقیق استخباراتی روسیه و ایران قرار داشت. رگ اعصاب

روسیه به پرش آمد. در ماه جوالی 2017 روسیه در مانور مشترک نظامی با تاجکستان راکت بالستیک بنام اسکندر

مقدونی را به آزمایش گرفت. این راکت جدید با حمل 700 کیلوگرام چارج با اشتباه 10 متر به فاصله 500 کیلومتر

را نشانه میگیرد و مجهز به سیستم دفاع هوائی است. این راکت ها در سوریه مورد آزمایش قرار گرفته است.

در 20 اگست 2017 ’’ سرگی شوه گیو’’ وزیر دفاع روسیه جنگ افغانستان را برای آسیای مرکزی منبع خطر اعالم

کرد و از آمادگی برای مانور های نظامی با متحدین آسیای مرکزی یعنی تاجکستان، قرغزستان ) مقر پایگا های

نظامی روسیه ( و ازبکستان سخن گفت. همزمان نطاق وزارت خارجه روسیه از جاسازی داعش توسط هلیکوپتر

های مجهول در شمال افغانستان صحبت کرد. وی تلویحاً عملیات مخفی را در محتوای همکاری قطعات اردوی

افغانستان و ناتو ) که فضای افغانستان را تحت کنترول دارد ( ارزیابی کرد. از قتل هزاره ها در جوزجان بالوسیله

داعش به عنوان ارسال پیام هوشدار ناتو به ایران یاد آور شد.

در اگست سال جاری در برخورد طالبان با داعش در جوزجان ده ها تن عضو داعش کشته شدند. 130 نفر آنها

بدست طالبان اسیر گردیدند. 150 نفر به حکومت پناه بردند و بالوسیله طیارات ترانسپورتی به مهمانخانه های دولتی

انتقال داده شدند. این حادثه نتیجه مهم سیاسی به نفع ملیشیای طالب بدنبال داشت . به این معنی که :

– تحریک طالبان به عنوان گروه جنگی ضد قوای اشغالگر و مدافع مطمئن تأمین امنیت در سراسر افغانستان توسط

روسیه و ایران شناخته شد. به این منظور مورد توجه بیشتر قرار گرفت.

– روسیه و ایران متحد جنگی نیرومند علیه داعش و سائر تولیدات شرافگن ائتالف نظامی غرب در افغانستان و از

طریق افغانستان در کشور های همجوار دریافت کرد.

تبارز طالبان به عنوان گروه جنگی مستقل که در آستانه شناخت دوفکتو از سوی همسایگان قرارداشت، موجب

ناراحتی امریکا و متحدین گردید. این ناراحتی وقتی به تشنج عصبی استحاله کرد که اعالم تدویر کانفرانس ماسکو

به اشتراک ملیشیای طالب پخش شد. امریکا و حکومت وابسته کابل کانفرانس را تحریم کردند. امریکا برای ابراز

ناخوشنودی و خشم قدمی به جلو گذاشت: پایگاه عملیاتی طالبان را در درقد ) والیت تخار هم سرحد با تاجکستان

تحت الحمایه روسیه ( بمباردمان کرد که در نتیجه شش تن ملیشیای طالب به شهادت رسیدند ) 28 اگست 2018.)

بمباردمان درقد هوشدار ناتو به ملیشیای مقاومت در حفظ تحرکات جنگی در حوزه نفوذ ناتو است. ناتو آماده نیست

که قبضه استعماری و انحصاری بر قباله مالکیت افغانستان را به آسانی با دیگران ) رقبأ ( شریک بسازد.

ناتو به رهبری امریکا به تدریج

بنا آگاهانه یا نا آگاهانه روس ها را در تقابل خطرناک در جنگ افغانستان میکشاند. ً

به جای تفاهم و دیپلوماسی شیوه خصومت و تقابل را در اجندا شامل میسازد. میدان جنگ سوریه و عراق را تا دامنه

های هندوکش پهنا میدهد.

منافع افغانستان بصورت قطع ایجاد شر و شور در آسیای مرکزی نیست. افغانستان باید از طریق انکشاف پوتانسیل

رقابت های تجارتی، اقتصادی، فرهنگی و اجتماعی آسیای مرکزی را فتح کند، نه با درگیری در یک ماجرای بی

ناکام.

سر انجام و نهایتاً

درب تخت پرتاب پرخاشگرانه به سوی آسیای مرکزی را باید برای همیشه بست. بگمان غالب ستراتژی جنوب شرق

آسیای حکومت ترامپ با درک همین واقعیت تنظیم شده است.

منفعت ملی ما ایجاب میکند که توجه بیشتر به حل پروبلم ها با همسایه در جنوب از جمله ارجحیت های سیاست

خارجی آینده افغانستان باشد نه ماجراجوئی ها در شمال آنطوریکه امریکا و متحدین در چانته داشتند و یا دارند.

جنوب افغانستان دریچه ئی به سوی بحر هند :

جنوب افغانستان و دقیقاً دو سوی خط دیورند، در طول چهل سال جنگ منبع بسیاری جنجال ها برای افغانستان بوده

است : معضله خط دیورند، مراکز تروریزم، پناهگاه های بنیاد گرایی اسالمی، استفاده افزاری از انسداد راه عنعنوی

تجارتی، مهاجرت های کتلوی، راکت پرانی و تجاوز همسایه به موافقت ضمنی امریکا به حریم ارضی کشور، حفر

خندق و تمدید سیم خاردار در خط متنازع فیه دیورند، همه در جنوب افغانستان درد و مرگ آفریده است.

از بِد حادثه در بخش عمده سالیان تجاوز امریکا و متحدین به افغانستان پاکستان شریک ستراتژیک امریکا بوده است.

وق ًت فوقتاً پاکستان هوا و فضای خود را بر ضد افغانستان در اختیار امریکا گذاشته است. وزیر خارجه سابق پاکستان

در اثبات ارادت و صداقت در جنگ به اصطالح ضد تروریزم ) در واقع ضد افغانستان( در کنارامریکا میگوید : ‘‘

نه تنها کاروان های اسلحه ثقیل امریکا از خاک پاکستان روانه افغانستان شد، بلکه امریکا از قلمرو ما 5800 بار به

سوی افغانستان فیر کرده است ’’ ) تلویزیون آریانا – 01/05/2018 .)

امریکا و پاکستان علی السویه در بدبختی های مردم افغانستان دست دارند.

بناً

نکته قابل توجه دیگر اینست که قتل و خونریزی رایگان امریکا و پاکستان انگیزه قیام مسالمت آمیز حق طلبی بی

سابقه پشتون های آنسوی خط به رهبری جوانان مصمم و با انرژی شده است. تحت چنین حوادثی اگر در دیدگاه

ستراتژیست های غربی در رابطه به تغییر استقامت جنگ از داخل افغانستان به سوی مراکز تروریزم تحولی بمیان

آمده باشد، میتوان حکم کرد که فرصت تاریخی جستجوی راه حل معضله دیورند در اختیار افغانستان قرار گرفته

است.

سوال بزرگ اینست که آیا میتوان با اغماض از همه جفائیکه افغانستان و مردم آن از آدرس امریکا متحمل شده اند،

به خاطر اهداف دوردست ستراتژیک در منطقه با کشور متجاوز کنا آمد ؟

یعنی در صورت هم آهنگی میان منافع طویل المدت ستراتژیک دو کشور به حضور موقتی نظامی امریکا در چوکات

قوانین بین المللی موافقت کرد؟ رابطه حاکم و محکوم را به مناسبات دو دولت متساوی الحقوق بدل نمود ؟

درینجا دو موضوع حیاتی قابل بحث برای دو طرف افغانستان و امریکا مطرح میشود :

– وجود منافع مشترک طویل المدت ستراتژیک

– حل اختالفات ناشی از تجاوز امریکا و متحدین.

در موضوع اول عرض شود که در سیاست امریکا و برخی کشور های منطقه مواردی وجود دارد که افغانستان

میتواند دیپلوماسی خود را با آنها هم آهنگ بسازد. از جمله :

– مبارزه با تروریزم و موادمخدر

– مقابله با بنیاد گرائی اسالمی

– کنترول بر اسلحه ذروی پاکستان

– جلوگیری از ظهور ایران و اسرائیل به مثابه قدرت های ذروی.

قابل تذکر است که موجودیت دو قدرت ذروی دارای سابقه مداخله در کشور و درگیر اختالف باالی خاک و آب در

همسایگی افغانستان با منافع ملی ما در تقابل قرار دارد.

به ارتباط موضوع دوم، گپ با تجاوز امریکا و زیاده روی ها در جنگ هفده ساله پیچیده میشود. مثالً موافقت یا :

عدم موافقت امضای پیمان نو ستراتژیک با امریکا حق مردم است. این حق از مجرای رفرندوم اعمال میشود. درین

مورد نه حکومت های امروز و فردا، نه طالب و نه هم غنی و حنیف اتمر صالحیت دارد. مشکل ازین جا آغاز

میشود که امریکا و متحدین در حق مردمیکه به حساب اکثریت ) منظور پشتون ها است( مرجع نهائی اتخاذ تصمیم

در پروسه دیموکراتیک رایگیری قیاس میشود، جنایات تکاندهنده جنگی تصفیه نا شده را مرتکب شده است.

بیائید کمی جدی صحبت کنیم : اگر دست امریکا را از عقب در زنجیر قوانین بین المللی بپیچانیم باید به این واقعیت

تن بدهیم که تجاوز امریکا به افغانستان، افغانستان را مستحق مطالبه جبران خساره و امریکا را ملزم به پرداخت آن

میگرداند.

پاسخ امریکا در برابر مطالبه جبران خساره از جانب افغانستان روشن است : بروید بدرجه اول از روس ها تاوان

به سراغ ما تشریف بی

جنگ را دریافت کنید، بعدا اورید … مگر ویتنام با سه و نیم ملیون کشته توانست ما را ملزم ً

به احترام قوانین جنگ و به پرداخت خساره کند ؟

نتیجه :

– منابع امریکائی مصرف جنگ افغانستان را از 2001 به این سو به680 ملیارد دالر اعالم کرده اند. در افغانستان

جنګ و فساد اداری بخش عمده کمک های 120 هزار دالر بازسازی را بلعیده است. امریکا و متحدین با این مصرف

گزاف از اهدافی که در آغاز تهاجم تثبیت کرده بودند بسیار فاصله گرفته اند.

– مقاومت مسلح ملیشیای طالب با کنترول بر بیش از 60 فیصد خاک افغانستان یگانه نیروی مدافع منافع افغانستان

است. صلح بدون احترام به مطالبات مشروع مخالفین مسلح تأمین شده نمیتواند.

– استفاده از تخت خیز شمال افغانستان برای ایجاد مزاحمت به کشور های آسیای مرکزی، جنگ را ابدی و فرساینده

میساز و برای افغانستان ومهمانان ناخوانده آن به هیچ وجهه مولد نیست.

– بخش عمده پروبلم های افغانستان در جنوب است که باید در چوکات قوانین بین المللی و با احترام به منافع متقابل

کشور ها به آن رسیدگی شود.

– توجه به اصل لایر پولتیک ایجاب میکند که در حل معضالت منطقوی از کانال افغانستان که با منافع افغانستان

ارتباط پیدا میکند میباید چین وروسیه شریک معامله باشند. تقابل با این دو کشور افغانستان را به کانون جنگ دائمی

بدل میکند.

– دستیابی به پایگاه نظامی از راه خشونت و جنگ در کشوری که بخش عمده تاریخ معاصر خود را در مقابله کامیاب

با متجاوزین خارجی گذشتانده است، حماقت و جنون است. در زمینه قوانین بین المللی رهنود های روشنی دارد که

میتواند به پایان جنگ جاری کمک کند.

یازده سپتامبر آغاز یک فاجعه دوامدار برای کشور ما است. درین تاریخ، اشتباهات زمامداران بیدرک و غافل از

واقعیت ها مردم بیگناه ما را در دم تیغ کشور ستیزه جو، مست و مغرور از فیروزی جنگ سرد قرار داد.

‘‘ پایان ’’

فرانسه

2018/09/09

دوکتور م، عثمان تره کی

دوکتور محمد عثمان تره کی 11/09/2018

یازده سپتامبر:

شمال و جنوب، دو تخت پرتاب در تخته خیز افغانستان

‘‘ کولن پاول ’’ وزیر دفاع امریکا انفجار نویارک را اعالن جنگ تروریست ها با امریکا تعبیر کرد. بدنبال آن رئیس

جمهور جارج بوش به صراحت گفت که ما میان تروریست ها و حامیان شان تمایز قائل نمیشویم. به این ترتیب در

سال 2001 افغانستان خسته و درمانده از جنگ شوروی و فاقد پوتانسیل دفاع دولتی معروض به تجاوز گروهی چهل

کشور شد. ) د امریکا تیري، حقوقي اړخ په په یوه جأل مضمون : ‘‘ نړیوال حقوق په افغانستان باندې د امریکا برید

د سولې ضد جنایت په توګه پیږني ’’ تر بحث الندې نیول شوي. ګوګل پلتنې ته مراجعه وکړې (.

پالن اشغال افغانستان درست پس از سقوط امپراتوری شوروی و تشخص هژمونسیتی امریکا رویدست گرفته شد.

برژنسکی مشاور امنیت ملی امریکا سال ها قبل کنترول بر تخته سطرنج آسیای مرکزی را افزار تسلط باالی قاره

آسیا قیاس کرده بود. اعالن جنگ با تروریزم و اشغال افغانستان و عراق بهانه شد تا در جهت تحقق رویای برژنسکی

قدم اولی برداشته شود.

واقعیت اینست که اشغال افغانستان کمترین رابطه به جنگ ضد تروریزم داشت. امریکا و متحدین پس از متالشی

شدن شوروی از طریق قبضه بر تخته خیز افغانستان قصد پُر ساختن خأل قدرت را در کشور های سرشار از منابع

انرژی آسیای مرکزی داشتند.

امریکا بدنبال انفجار نویارک ) که برخی مبصرین سازماندهی آنرا به سی، آی، ای نسبت میدهند ( امارت اسالمی

طالبان را متهم به پناه دادن به بن الدن کرد و حمله بر افغانستان را در محورحق دفاع مشروع توجیه نمود ) فصل

7 ماده 51 منشور ملل متحد (. با غرور و تکبر این اصل را که در حقوق بین المللی هر کشوری در حدود جغرافیای

خود حق توسل به اصل دفاع مشروع را دارد نه در فاصله ده هزار کیلومتری از خاک خود، از نظر انداخت.

بدنبال تحقیقات دقیق

استفاده از حق دفاع مشروع توسط امریکا در شرایطی مطرح شد که بعدا معلوم گردید که از ً

19 نفری که در انفجار نویارک دست داشتند، 15 تن آن اتباع عربستان سعودی بودند. عربستان شریک مهم تجارتی

امریکا و مالک چاه های نفت و مقصر اصلی انفجار از مجازات معاف شد. اما افغانستان بیدفاع ، خسته و زخمی

بدنبال دو دهه جنگ ضد شوروی و خانه جنگی های داخلی به گناه ناکرده مورد تجاوز قرار گرفت و تنبیه گردید.

امروز 17 سال از جنگی میگذرد که با توطئه علیه آزادی و امنیت افغانستان آغاز شد. بالتدریج معلوم گردید که قصد

امریکا و متحدین، آنست که افغانستان را از راه جنگ و خشونت در مرکز یک ماستر پالن ستراتژیک در منطقه

قرار بدهند. حکومت های تحت الحمایه و بی اراده را یکی پی دیگری مجری دیکتاد قوای مهاجم بگردانند. گروه

های جنگی را در قتل و جنایت ضد افغان و افغانستان شریک بسازند.

به تعبیر ستراتژیست های غرب، تخته خیز افغانستان دو تخت پرتاب در شمال به سوی آسیای مرکزی و در جنوب

جانب شبه قاره هند ) در واقع پاکستان ( دارد. در طول 17 سال هر دو سکو با درجات متفاوت مورد توجه ائتالف

نظامی بین المللی تحت رهبری امریکا بوده است.

شمال افغانستان درب دخول در آسیای مرکزی :

در سال 2012 ’’ رونې کانیا ’’ صاحب منصب نظامی و سپس دیپلومات دارای سی سال مطالعات اختصاصی و

ماموریت در آسیای مرکزی طرح نفوذ ناتو در آسیای مرکزی را از راه افغانستان در یک کتاب به تصویر کشید.

این کتاب ‘‘ هفت ستون حماقت ‘‘ عنوان دارد که دران به اشتباهات غرب در افغانستان با جدیت انتقاد میشود و مسیر

کم خرچ و عملی پخش نفوذ در آسیای مرکزی از مجرای افغانستان طرح میگردد. محتویات کتاب از طریق یک

کانفرانس مجلل در مکتب نظامی فرانسه ) در واقع مقر هم آهنگی حلقات دیپلوماتیک و اردو ( ارزیابی شد. کتاب

در جزئیات خود ستراتژی غرب را در منطقه تمثیل مینماید. کتاب افغانستان را لقمه قابل هضم تلقی میکند و ظرفیت

های نفوذی کشور های غربی را در آسیای مرکزی به شیوه مبالغه آمیز ترسیم مینماید. از تشخص اقتصادی، نظامی

و دیپلوماتیک چین و روسیه سطحی میگذرد و به سرمایه گذاری روی استفاده افزاری از طالبان امید خام میبندد.

از تاریخ نشر کتاب تا همین اکنون ما شاهد تطبیق ناکام پالن ستراتژیک‘‘ رونې کانیا ’’ استیم.

امریکا در آغاز حمله به افغانستان از مجرای تماس های استخباراتی با ملیشیای طالب تالش کرد تا اوالً در میان

مخالفین مسلح انشعاب ایجاد کند و سپس گروهک های انشعابی را به مثابه افزار شر وشور در آسیای مرکزی بکار

بگیرد. مقاومت مسلح در بخش عمده استقالل عمل و وحدت تشکیالتی خود را حفظ کرد و اجندای جنگی خود را

محدود به افغانستان اعالم نمود.

ناکامی در افزاری ساختن طالبان، امریکا و متحدین را متوجه پرورش و حمایت از جنگجویان اجیر ) مرسونر ( بنام

داعش کرد. داعش از یک سو وزنه مقابل طالبان قرار میگرفت و از سوی دیگر کارآئی استفاده در آسیای مرکزی

و بهره برداری ضد ایران داشت .

نقل و انتقال داعش از سوریه و عراق به افغانستان آغاز شد. پاکستان که اخطار های امریکا را در وجود مراکز امن

تروریست ها در پښتونخواه جدی گرفته بود در تالش افتاد که توجه ائتالف نظامی بین المللی را بیشتر به آسیای

مرکزی منحرف کند و با نقل و انتقال داعش از جنوب افغانستان به شمال استقبال نماید.

در حالیکه بستر جغرافیائی ظهور داعش امتداد خط دیورند بود نگرانی پاکستان از انکشاف بیشتر تشنج در دو سوی

خط ، آی، اس، آی را مصمم ساخت که در جا به جائی تحرکات جنگی از نزدیکی های خط به دور در شمال افغانستان

کمک کند. در داخل کشور شورای امنیت ملی حنیف اتمر را موظف به سازماندهی یک باند اجیر برای تجهیز، تمویل

و تسلیح داعش ساخت.

اهمیت تخت خیز شمال افغانستان را برای ائتالف نظامی غرب ، بلند پروازی های ستراتژیک و ژیوپولتیک چین

بیشتر ساخت :

اعمار دهلیز اقتصادی سیکیانگ – بلوچستان و طرح شاهراه ابریشم به قصد اتصال چین به اروپا، تصور ظهور چین

را به مثابه یک هیوالی اقتصادی غیر قابل کنترول خلق کرد. درین حال ضرورت زمینه سازی مهار کردن تالش

های چین، روسیه و ایران در محور رو به انکشاف یوریشیا بیک مصروفیت جدی ستراتژیست های غرب تبدیل شد.

شمال افغانستان محل مناسبی برای صدور شورشیان داعش به آسیای مرکزی قیاس گردید.

زمینه سازی فعالیت داعش در شمال افغانستان زیر پوشش دقیق استخباراتی روسیه و ایران قرار داشت. رگ اعصاب

روسیه به پرش آمد. در ماه جوالی 2017 روسیه در مانور مشترک نظامی با تاجکستان راکت بالستیک بنام اسکندر

مقدونی را به آزمایش گرفت. این راکت جدید با حمل 700 کیلوگرام چارج با اشتباه 10 متر به فاصله 500 کیلومتر

را نشانه میگیرد و مجهز به سیستم دفاع هوائی است. این راکت ها در سوریه مورد آزمایش قرار گرفته است.

در 20 اگست 2017 ’’ سرگی شوه گیو’’ وزیر دفاع روسیه جنگ افغانستان را برای آسیای مرکزی منبع خطر اعالم

کرد و از آمادگی برای مانور های نظامی با متحدین آسیای مرکزی یعنی تاجکستان، قرغزستان ) مقر پایگا های

نظامی روسیه ( و ازبکستان سخن گفت. همزمان نطاق وزارت خارجه روسیه از جاسازی داعش توسط هلیکوپتر

های مجهول در شمال افغانستان صحبت کرد. وی تلویحاً عملیات مخفی را در محتوای همکاری قطعات اردوی

افغانستان و ناتو ) که فضای افغانستان را تحت کنترول دارد ( ارزیابی کرد. از قتل هزاره ها در جوزجان بالوسیله

داعش به عنوان ارسال پیام هوشدار ناتو به ایران یاد آور شد.

در اگست سال جاری در برخورد طالبان با داعش در جوزجان ده ها تن عضو داعش کشته شدند. 130 نفر آنها

بدست طالبان اسیر گردیدند. 150 نفر به حکومت پناه بردند و بالوسیله طیارات ترانسپورتی به مهمانخانه های دولتی

انتقال داده شدند. این حادثه نتیجه مهم سیاسی به نفع ملیشیای طالب بدنبال داشت . به این معنی که :

– تحریک طالبان به عنوان گروه جنگی ضد قوای اشغالگر و مدافع مطمئن تأمین امنیت در سراسر افغانستان توسط

روسیه و ایران شناخته شد. به این منظور مورد توجه بیشتر قرار گرفت.

– روسیه و ایران متحد جنگی نیرومند علیه داعش و سائر تولیدات شرافگن ائتالف نظامی غرب در افغانستان و از

طریق افغانستان در کشور های همجوار دریافت کرد.

تبارز طالبان به عنوان گروه جنگی مستقل که در آستانه شناخت دوفکتو از سوی همسایگان قرارداشت، موجب

ناراحتی امریکا و متحدین گردید. این ناراحتی وقتی به تشنج عصبی استحاله کرد که اعالم تدویر کانفرانس ماسکو

به اشتراک ملیشیای طالب پخش شد. امریکا و حکومت وابسته کابل کانفرانس را تحریم کردند. امریکا برای ابراز

ناخوشنودی و خشم قدمی به جلو گذاشت: پایگاه عملیاتی طالبان را در درقد ) والیت تخار هم سرحد با تاجکستان

تحت الحمایه روسیه ( بمباردمان کرد که در نتیجه شش تن ملیشیای طالب به شهادت رسیدند ) 28 اگست 2018.)

بمباردمان درقد هوشدار ناتو به ملیشیای مقاومت در حفظ تحرکات جنگی در حوزه نفوذ ناتو است. ناتو آماده نیست

که قبضه استعماری و انحصاری بر قباله مالکیت افغانستان را به آسانی با دیگران ) رقبأ ( شریک بسازد.

ناتو به رهبری امریکا به تدریج

بنا آگاهانه یا نا آگاهانه روس ها را در تقابل خطرناک در جنگ افغانستان میکشاند. ً

به جای تفاهم و دیپلوماسی شیوه خصومت و تقابل را در اجندا شامل میسازد. میدان جنگ سوریه و عراق را تا دامنه

های هندوکش پهنا میدهد.

منافع افغانستان بصورت قطع ایجاد شر و شور در آسیای مرکزی نیست. افغانستان باید از طریق انکشاف پوتانسیل

رقابت های تجارتی، اقتصادی، فرهنگی و اجتماعی آسیای مرکزی را فتح کند، نه با درگیری در یک ماجرای بی

ناکام.

سر انجام و نهایتاً

درب تخت پرتاب پرخاشگرانه به سوی آسیای مرکزی را باید برای همیشه بست. بگمان غالب ستراتژی جنوب شرق

آسیای حکومت ترامپ با درک همین واقعیت تنظیم شده است.

منفعت ملی ما ایجاب میکند که توجه بیشتر به حل پروبلم ها با همسایه در جنوب از جمله ارجحیت های سیاست

خارجی آینده افغانستان باشد نه ماجراجوئی ها در شمال آنطوریکه امریکا و متحدین در چانته داشتند و یا دارند.

جنوب افغانستان دریچه ئی به سوی بحر هند :

جنوب افغانستان و دقیقاً دو سوی خط دیورند، در طول چهل سال جنگ منبع بسیاری جنجال ها برای افغانستان بوده

است : معضله خط دیورند، مراکز تروریزم، پناهگاه های بنیاد گرایی اسالمی، استفاده افزاری از انسداد راه عنعنوی

تجارتی، مهاجرت های کتلوی، راکت پرانی و تجاوز همسایه به موافقت ضمنی امریکا به حریم ارضی کشور، حفر

خندق و تمدید سیم خاردار در خط متنازع فیه دیورند، همه در جنوب افغانستان درد و مرگ آفریده است.

از بِد حادثه در بخش عمده سالیان تجاوز امریکا و متحدین به افغانستان پاکستان شریک ستراتژیک امریکا بوده است.

وق ًت فوقتاً پاکستان هوا و فضای خود را بر ضد افغانستان در اختیار امریکا گذاشته است. وزیر خارجه سابق پاکستان

در اثبات ارادت و صداقت در جنگ به اصطالح ضد تروریزم ) در واقع ضد افغانستان( در کنارامریکا میگوید : ‘‘

نه تنها کاروان های اسلحه ثقیل امریکا از خاک پاکستان روانه افغانستان شد، بلکه امریکا از قلمرو ما 5800 بار به

سوی افغانستان فیر کرده است ’’ ) تلویزیون آریانا – 01/05/2018 .)

امریکا و پاکستان علی السویه در بدبختی های مردم افغانستان دست دارند.

بناً

نکته قابل توجه دیگر اینست که قتل و خونریزی رایگان امریکا و پاکستان انگیزه قیام مسالمت آمیز حق طلبی بی

سابقه پشتون های آنسوی خط به رهبری جوانان مصمم و با انرژی شده است. تحت چنین حوادثی اگر در دیدگاه

ستراتژیست های غربی در رابطه به تغییر استقامت جنگ از داخل افغانستان به سوی مراکز تروریزم تحولی بمیان

آمده باشد، میتوان حکم کرد که فرصت تاریخی جستجوی راه حل معضله دیورند در اختیار افغانستان قرار گرفته

است.

سوال بزرگ اینست که آیا میتوان با اغماض از همه جفائیکه افغانستان و مردم آن از آدرس امریکا متحمل شده اند،

به خاطر اهداف دوردست ستراتژیک در منطقه با کشور متجاوز کنا آمد ؟

یعنی در صورت هم آهنگی میان منافع طویل المدت ستراتژیک دو کشور به حضور موقتی نظامی امریکا در چوکات

قوانین بین المللی موافقت کرد؟ رابطه حاکم و محکوم را به مناسبات دو دولت متساوی الحقوق بدل نمود ؟

درینجا دو موضوع حیاتی قابل بحث برای دو طرف افغانستان و امریکا مطرح میشود :

– وجود منافع مشترک طویل المدت ستراتژیک

– حل اختالفات ناشی از تجاوز امریکا و متحدین.

در موضوع اول عرض شود که در سیاست امریکا و برخی کشور های منطقه مواردی وجود دارد که افغانستان

میتواند دیپلوماسی خود را با آنها هم آهنگ بسازد. از جمله :

– مبارزه با تروریزم و موادمخدر

– مقابله با بنیاد گرائی اسالمی

– کنترول بر اسلحه ذروی پاکستان

– جلوگیری از ظهور ایران و اسرائیل به مثابه قدرت های ذروی.

قابل تذکر است که موجودیت دو قدرت ذروی دارای سابقه مداخله در کشور و درگیر اختالف باالی خاک و آب در

همسایگی افغانستان با منافع ملی ما در تقابل قرار دارد.

به ارتباط موضوع دوم، گپ با تجاوز امریکا و زیاده روی ها در جنگ هفده ساله پیچیده میشود. مثالً موافقت یا :

عدم موافقت امضای پیمان نو ستراتژیک با امریکا حق مردم است. این حق از مجرای رفرندوم اعمال میشود. درین

مورد نه حکومت های امروز و فردا، نه طالب و نه هم غنی و حنیف اتمر صالحیت دارد. مشکل ازین جا آغاز

میشود که امریکا و متحدین در حق مردمیکه به حساب اکثریت ) منظور پشتون ها است( مرجع نهائی اتخاذ تصمیم

در پروسه دیموکراتیک رایگیری قیاس میشود، جنایات تکاندهنده جنگی تصفیه نا شده را مرتکب شده است.

بیائید کمی جدی صحبت کنیم : اگر دست امریکا را از عقب در زنجیر قوانین بین المللی بپیچانیم باید به این واقعیت

تن بدهیم که تجاوز امریکا به افغانستان، افغانستان را مستحق مطالبه جبران خساره و امریکا را ملزم به پرداخت آن

میگرداند.

پاسخ امریکا در برابر مطالبه جبران خساره از جانب افغانستان روشن است : بروید بدرجه اول از روس ها تاوان

به سراغ ما تشریف بی

جنگ را دریافت کنید، بعدا اورید … مگر ویتنام با سه و نیم ملیون کشته توانست ما را ملزم ً

به احترام قوانین جنگ و به پرداخت خساره کند ؟

نتیجه :

– منابع امریکائی مصرف جنگ افغانستان را از 2001 به این سو به680 ملیارد دالر اعالم کرده اند. در افغانستان

جنګ و فساد اداری بخش عمده کمک های 120 هزار دالر بازسازی را بلعیده است. امریکا و متحدین با این مصرف

گزاف از اهدافی که در آغاز تهاجم تثبیت کرده بودند بسیار فاصله گرفته اند.

– مقاومت مسلح ملیشیای طالب با کنترول بر بیش از 60 فیصد خاک افغانستان یگانه نیروی مدافع منافع افغانستان

است. صلح بدون احترام به مطالبات مشروع مخالفین مسلح تأمین شده نمیتواند.

– استفاده از تخت خیز شمال افغانستان برای ایجاد مزاحمت به کشور های آسیای مرکزی، جنگ را ابدی و فرساینده

میساز و برای افغانستان ومهمانان ناخوانده آن به هیچ وجهه مولد نیست.

– بخش عمده پروبلم های افغانستان در جنوب است که باید در چوکات قوانین بین المللی و با احترام به منافع متقابل

کشور ها به آن رسیدگی شود.

– توجه به اصل لایر پولتیک ایجاب میکند که در حل معضالت منطقوی از کانال افغانستان که با منافع افغانستان

ارتباط پیدا میکند میباید چین وروسیه شریک معامله باشند. تقابل با این دو کشور افغانستان را به کانون جنگ دائمی

بدل میکند.

– دستیابی به پایگاه نظامی از راه خشونت و جنگ در کشوری که بخش عمده تاریخ معاصر خود را در مقابله کامیاب

با متجاوزین خارجی گذشتانده است، حماقت و جنون است. در زمینه قوانین بین المللی رهنود های روشنی دارد که

میتواند به پایان جنگ جاری کمک کند.

یازده سپتامبر آغاز یک فاجعه دوامدار برای کشور ما است. درین تاریخ، اشتباهات زمامداران بیدرک و غافل از

واقعیت ها مردم بیگناه ما را در دم تیغ کشور ستیزه جو، مست و مغرور از فیروزی جنگ سرد قرار داد.

‘‘ پایان ’’

فرانسه

2018/09/09

دوکتور م، عثمان تره کیو

د مرکزي حکومت ملاتړ ملي دنده ده!

 

وايی، هغه ملت چې له خپل تاریخه بېخبره وي، د پېښو په بیا بیا تکرار محکوم دی. افغانانو ته نه ښای د جهادي تنظیمونو د نويیمې لسیزې ناورین یو ځل بیا پر ځان تکرار کړي.

افغاني ټولنې په ۹۰ یمو کلونو کې د مرکزي حکومت تشه لېدلې او ډیری هغه کسان چې په نوموړې لسیزه کې يي د واک په بېلا بېلو ټاپوګانو کې په اصطلاح مشري کوله، نن هم ژوندي او په یوه یا بله بڼه د مرکزي حکومت په وړاندې د واک د ټاپوګانو د ادامې لوبه جاري ساتي!

د مرکزي حکومت په پاشل کېدو سره، په نويیمه لسیزه کې افغانانو د هېواد پلازمېنه کابل او نور ولایاتونه ولېدل چې څنګه یو په بل پسې ورژېدل او ونړېدل. کابلښار څنګه د پیریانو په کور او کنډواله بدل شو او ۷۰ زره کابلیان څنګه د دښمنو تنظیمونو په جګړو کې له تیغه تېرشول. په دې لسیزه کې کابلیانو د خپلو بچیانو د نیمژواندو مړو نڅا او ګډاوې ننداره کړي. له ښځو او نجونو سینې غوڅې شوې او د خلکو عزت او ناموسونه برباد شول. د کابل په ګډون د هېواد ټول ښارونه، کلي، بانډې او درې له وګړو او ولسونو تشې شوې. په دې پير کې د افغاني کډوالو چوپې ګاونډیانو، اروپا او د نړۍ ګوټ ګوټ ته ورشېوه شوې او پر کډوالو یو داسې دردوونکی ناورین راغی چې شلمې او یوویشتمې پېړۍ يی بل چیری بېلګه نه وه لېدلې!

دا ناورین په پراخه کچه د نړیوالو رسنیو تر چتر لاندې هم راغی او د دنیا عرب او عجم ټول پرې خبر شول!

د مرکزي واک دا رامنځته شوې تشه، په نوي یمو کلونو سربېره، دوه لسیزې وروسته نن لا هم نه ده ډکه شوې او د هغه د ډکون لپاره په کور دننه د مرکزي حکومت پلویان او ساتندویان او بلخوا د انارشیزم، ګډوډۍ او د واک ټاپوګانو د ساتنې لارویان په شخړه او سخته بوخسه کې سره ښکېل دي.

همداشان بېخي طبیعي ده کله چې یو هېواد کې د واک تشه رامنځته شي او هلته مرکزي حکومت وپاشل شي، د ډکولو لپاره يي ګاونډیان او لیري پراته هېوادونه هم د خپلو ګټو په پار په سیالۍ سره ورکېوځي.

په داسې حالاتو کې د مرکزي حکومت پلوي ځواکونه اړ دي یوخوا په کور دننه د انارشیستانو، تجزیه غوښتونکو او د واک ټاپوګانو د پلویانو سره په شخړه بوخت پاتې شي او بلخوا د هغه ګاونډیانو سره چې د کورني تجزیه غوښتونکو په مرسته غواړی د ځان په ګټه د واک تشه ډکه کړي او د مرکزي حکومت د پیاوړتیا مخه ډب کړي، په وړاندې ودریږي.

له بده مرغه افغانستان چې څو لسیزې په داسې یوه ورته حالت کې ښکېل دی، طبیعي ده چې د ځان د بقا په موخه او د مرکزي حکومت د بیا احیا په مټ باید له دې بدې ورځې او شنې غدۍ راووځي، نو ځکه د مرکزي حکومت او نظام ملاتړ او بسیا د ملي ګټو او ملي دندو په سر کې ځای نیسي!

د هېواد ملي ګټې او ارزښتونه پراخ او بډای مفهوم دی چې له هغو څخه هېواد کې د مرکزي حکومت ټینګښت او غښتلتیا؛ د جګړې بندښت، امنیت او ثبات؛ د هېواد خپلواکي او ازادي؛ د افغانانو ترمنځ د یووالی او پیوستون د پیاوړتیا هڅې؛ یو موټي او متحد افغانستان؛ د افغانانو ملي حاکمیت، ولسواکي او د افغانانو سوکالي، د اساسي قانون پلیتوب ته ژمنتیا، ملي ژبه او داسې نور ملي ارزښتونه مهم شمېرل کیږي.

د ملي ګټو په ټولګه کې ځینې ګټې د حالاتو او مهال سره په تړاو، لومړیتوب مومي او ځینې نورې بل وخت د ارزښت له مخې له نورو لومړی کیږي.

نن، سبا مرکزي ملي حکومت او نظام، د نورو ملي ارزښتونو په سر سر کې راځي او که هغه بسیا شي د نورو ټولو ملي ګټو او ارزښتونو په ساتلو او خوندیتوب کې لویه مرسته کوي.

همدا لامل دی چې د افغانستان د بقا او پرمختیا مخالفین او دښمنان، تر هر څه مخکې مرکزي حکومت په نښه کوي او د هغه د جوړېدا او پياوړتیا مخ نیسي.

دا چې څو ورځې وړاندې، ماسکو هڅه کوله د افغان مرکزي حکومت د مالکیت او مشرۍ پرته، طالبانو سره د سولې په نوم غونډه جوړه کړي او د هغې واک او مشري بل څوک وچلوي، حقیقت کې داسې چلند د افغان حکومت د سپکاوۍ او کمزورۍ په موخه په پام کې نېول شوې وو چې له نیکه مرغه د ولسمشر غني د پرځای تدبیر او اقدام په برکت، په وړ وخت شنډ شو!

همداراز دا چې د پاکستان د بهرنیو چارو تازه ټاکل شوی وزیر، شا محمود قریشي په بېشرمۍ وايي پاکستان، په افغانستان کې د هند هیڅ راز اغیز نه شي منلای، په ښکاره د افغانانو ملي حاکمیت ګواښي او له هغه ځایه چې مرکزي حکومت کمزوری ساتل شوی، پاکستاني او ایراني چارواکي وخت ناوخت پر افغان ملت سترګې راباسي، د هېواد په کورنیو چارو کې لاسوهنه کوي او د ملي واکمنۍ په وړاندې نیابتي جګړه مخته وړي.

دلته به بېځایه نه وي چې د روسيې او پاکستان د دښمنۍ چلند پرځای د دوه نورو هېوادو وروستی چلند رایاد کړو:

وړمه ورځ د سیپټمبر په ۶ مه، په نوې ډیلې کې د پامپیو، مټیس او د هند د دفاع او کورنیو چارو وزیرانو د خبرو په پای کې په ګډه اعلامیه کې ویل شوي« دواړه هېوادونه د متحد، خپلواک، د ملي حاکمیت خاوند، ولسواک، باثبات، سوکال او سوله یز افغانستان لپاره پرخپلو ژمنو ټینګار کوي، تاند»

البته موږ افغانان له روسیې، پاکستان، ایران او نورو هېوادو هم ورته چلند غواړو او دا زموږ حق دی.

دا چې وايی، سیاست دایمي دوست او دښمن نه لري او هلته ملي ګټې تل په پام کې وي، له پورته یاد شویو دوه ډوله چلنده ښه څرګندیږي.

په کور دننه د تک قومي حکومت، قبیلوي حکومت، د ارګ په لاس د محاصره او انحصاري حکومت تبلیغ او ډنډوره هم د مرکزي حکومت د پیاوړتیا مخنیوي ته په پام ترسره کیږي. هغه کسان چې د اساسي قانون د منځپانګې خلاف ځانونه د پارلماني نظام، نا متمرکز نظام او یا داسې نورو بوللو تر چتر لاندې پټوي، غواړي له دې لارې هېواد کې روان بحران جاري وساتي او یا د بل داسې بحران لپاره تیاری نیسي چې پایله يي خپله او د هېواد د بربادۍ پرته، بل څه نه شي کېدای.

د مرکزي حکومت څخه په تیښته او یاغي ځواکونو سر کې دا مهال«د ژغورني لویه ټلواله» ځای لري. دوی درست لکه څنګه چې مخکې ورته اشاره وشوه، مرکزي حکومت او نظام او همدارنګه اساسي قانون په نښه کوي او خپل ملي ضد پروګرام کې ورته داسې ګوزار ورکوي، لکه یوه اعلامیه کې چې لیکي«هر چند بحث تغییر نظام سیاسی در دوره حکومت کرزی مطرح شده است؛ اما با توجه به تجربه حکومت وحدت ملی این جریان معتقد است نظام ریاستی موجب استبداد سیاسی و دیکتاتوری میشود. بنابر این ائتلاف بزرګ سیاسی در پی تغییر نظام سیاسی ریاستی به نظام غیر متمرکز و سیستم پارلمانی، تعدیل قانون اساسی، مشخص شدن اختیارات و صلاحیت ها، توزیع مناسب تر قدرت سیاسی وپایان انحصار ګرایی هست. اریايي بریښناپاڼه»

دغه ټلواله چې د ملي یووالي حکومت کې پنځوس سلنه واک لري او حکومت يي د همدې ونډې په لامل له پښو غورځولی، غواړي د «مشخص شدن اختیارات و صلاحیت ها، توزیع مناسب تر قدرت سیاسی و پایان انحصارګری» د نوموړي حکومت د واک پاتې نیمايي برخه هم د ځان کړي او د نامتمرکز نظام په تېرییستونکو ژمنو هېواد کې نیمګړی نظم هم برهم کړي، بیرته نوییمې خپلې بدنامې لسیزې ته ور وګرځي او له سره یو ځل بیا کورنۍ جګړه او وروسته د موقت حکومت، انتقالي حکومت او یا عنعنوي لويې جرګې تجربې تکرار کړي او لا هم د داسې غوښتنو په بیا بیا تکرار سره هېواد او ملت برمته وساتي!

دا به څونه د شرم ځای وي چې د څو لسیزو په تجربو سره، بیا هم افغانان د دغه خبیثې کړۍ تېر چلند هېر کړي او د دوی په تېرییستونکو وړاندیزونو وغولیږي!

د ۲۰۱۸ کال د سیپټمبر ۹ مه

سرلوڅ مرادزی

د افغانستان دحکومت له خوا دخپلو اوبو مهار کول او د ایران غیر دیپلوماتیک غبرګون

 

مخکې له دې چې د اوبو د وېش او د ملي یووالي  حکومت له خوا د اوبو  د مهارولو په پلان لیکنه وکړو، غواړم د اوبو په هکله ګرانو هېوادوالو او عزتمندو لوستونکو ته لنډاو ګټور معلومات د اوبو په اړه وړاندی کړم.

اوبه:  يوه کيميايي ماده ده چې کيميايي فورمول يې H2O دی. دا يو داسې ماليکول دی چې د اکسيجن له يوه او د هايډروجن له دوو اټومونو د کوالېنټ تړنګ په پايله کې رامنځ ته کېږي. په ثابتې تودوخې او حالت کې اوبه د يوه مايع په بڼه وي، خو په ځمکه باندې اوبه د مايع تر څنګ په جامده بڼه لکه يخ او کنګل او د ګاز په بڼه لکه بړاس هم موندل کېږي. اوبه په اوب-کرکجنو هوارو د مايع کرېسټالونو په بڼه هم موندل کېږي.

اوبو د ځمکې د سرمخ ۷۰،۹% پوښلې، د ژوند هر يوې بڼې او اړخ ته يو اړين شی دی، د ځمکې پر سر اکثراً اوبه په سمندرونواو سمندرونو نه دباندې په نورو اوبزېرمو کې موندل کېږي، ۱،۶٪ اوبه د ځمکې نه لاندې زېرمو کې موندل کېږي او ۰،۰۰۱ % اوبه په اتمسفير کې د بړاس، ورېځو او نورو بخاراتو په بڼه موندل کېږي، سمندرونه د ټولو اوبو ۹۷ ٪ برخه، کنګلتونونه او د واورو قطبي غرونه د اوبو ۲و۴ ٪ برخه او په وچه کې د اوبو زېرمې، دريابونه، ډنډونه او رودونه دا ټول ۰،۱ ٪ برخه جوړوي. د ځمکې د اوبو ډېره لږه برخه په ژونديو بيالوژيکي اورګانيزمونو او نورو صنعتي توليداتو کې موندل کېږي.

ټولې هغه اوبه چې تر ځمکې لاندې‌،‌د ځمکې پر سر او یا سطح پیدا کیږي د هایدرو سفیر په نامه سره یادیږي. د خاورې پر سر د اوبو تمویل په حجمي ډول سره 1,338,000,000 km3 دی.‌

د اوبو دوران : د اوبو دوران په علمي ډول سره د هايډرولوژیک دروان په نامه سره یادیږي. عبارت د یو دوامداره تبادل اوبو دی چې د هايډروسفیر، اتموسفیر ،‌ دخاورې د اوبو، د ځمکې د سر اوبه ، ترځمکې لاندې اوبو او نباتاتو تر منځ صورت نیسي.

اوبه پورته یادو شوو ځایونو ته په لاندې طریقو انتقال مومي.

  1. تبخیريEvaporation
  2. ورښت Precipitation
  3. سېلاب Runoff

اوبه په اسلام او ساینس کې : ساینس پوهان په دې باور دي چې د اوبو ارزښت دومره زیات دی د (Viscosity) یعني لزوجیت له پلوه چې په هیڅ مایع شي کې نشته چې ورسره پرتله او ور سره مقابله شي.

اسلامي ساینس پوه هارون يحی وايي:

اوبه د خپلو کیمیاوي او طبعي ځانګړتیاوو سره سره د ژوند اصلي جوهر او بنسټ دی، ځمکه او د ځمکې ژوند پر اوبو ولاړ دی، الله جل جلاله انسان پیداکړ، ځمکې ته يې را ولېږه چې پرځمکه ژوند وکړي او بشریت يې هدایت ته چمتو او اماده کړی، وروسته د انسان ژوند پر اوبو وتړل شو او همدارنګه اوبه د انسان د ژوند لپاره یو بنسټ او د انسان   ژوند ته يې توازن  ورکړی دی.

اوبه په قرانکریم کې :

أَوَلَمْ يَرَوْا أَنَّا نَسُوقُ الْمَاءَ إِلَى الْأَرْضِ الْجُرُزِ فَنُخْرِجُ بِهِ زَرْعًا تَأْكُلُ مِنْهُ أَنْعَامُهُمْ وَأَنْفُسُهُمْ أَفَلَا يُبْصِرُونَ. (سجده: ۲۷)

ایادوی ونه لیدل چي موږ اوبه په وچې او بې ګیاه ځمکه کې جاري کوو، نو د هغه په وسیله کښت راباسو څو يې دوی هم وخوري او څاروی يې هم ، ایا دوی نه ویني؟

وَمِنْ آيَاتِهِ أَنَّكَ تَرَى الْأَرْضَ خَاشِعَةً فَإِذَا أَنْزَلْنَا عَلَيْهَا الْمَاءَ اهْتَزَّتْ وَرَبَتْ… (فصلت: ۳۹)

او د الله له نښانوڅخه یوه داده چې ته ګورې ځمکه ویده پرته ده، نو کله چې موږ پرې اوبه واوروو نو په ناڅاپي ډول هغه خوځیږي اوغوړیږي.

وَنَزَّلْنَا مِنَ السَّمَاءِ مَاءً مُبَارَكًا فَأَنْبَتْنَا بِهِ جَنَّاتٍ وَحَبَّ الْحَصِيدِ. (ق: ۹)

او له اسمان څخه مو برکتناکې اوبه نازلې کړې دي او په هغو سره موباغونه او د رېبلو وړکښتونه، غلې دانې را زرغونه کړي.

د اوبو ارزښت : هر شی په اوبو سره ژوندی دی، یقینا که انسان د ځمکې کُرې ته ځیر شي،  یو نظر  ورته واچوي، څه فکر او د ښکلي تصور مزي وغځوي، نو دا به ورته جوته شي چې د هر ژوندي شي (حیوان او نبات) د ټولو ژوند په اوبو پورې تړلی دی، چې دا یو نړیوال ساینسي ، انساني او معقول واقعیت دی هیڅوک ور څخه سترګې نه شي پټولی، د انسان بدن که څه هم غوښه، هډوکي، مالګې او نور څه لري خو زیاته ونډه د اوبو ده په کې  او هر څه چې دی يې خوري زیاته برخه يې اوبه دي؛ که چېرې په یوه انسان کې اوبه کمې شي یعني د اوبو له  کموالي (Dehydration) سره لاس او ګرېوان شي نو انسان د پښتورګو په ناروغۍ (Nephritis) اخته کیږي. (دتعلیم الاسلام ویب پاڼه  عبدالغفار جبیر لیکنه )

دافغانستان او ایران ترمنځ د اوبو وېش او موجوده ستونزه:

دافغانستان او ایران ترمنځ  داوبو د وېش تړون په ١٣٥١کال  کې دکب دمیاشتې په ٢٢  نېټه چې د ١٩٧٣ میلادي کال د مارچ له ١٣ نېټې سره سمون خوري دهېواد پلازمېنه کابل ښارکې  د وخت صدراعظم شهید محمد موسی شفیق او دایران  صدراعظم  امیر عباس هویدا  له خوا لاسلیک شو.

د یاد تړون له مخې،ایران ته د هلمند له سیند څخه باید په کال کې ۸۵۰ میلیونه متر مکعبه اوبه ولاړې شي.
د افغانستان کابو ۷۰ سلنه اوبه د دوی پر لور روانې دي، او دکورنيو جګړو اوګړکېچونو له امله دهغه تړون دایرانه له خوا په صداقت سره  عملی نه شو او دمعلوماتو له مخې، حتی ایران هیڅکله د پورتنۍ پرېکړې له مخې عمل نه دی کړی او دتړون پرېکړې يې هم عملي کړې نه دي، ایران تقریبا په ۴۴ کلونو کې تر خپل حق ٧٥ سلنه زیاتې اوبه وړې دي..زموږ با تدبیره ولسمشر د اوبو ښه مدیریت په موخه د بندونو جوړولو او داوبو دمهارولو ته مخه کړې او جامع پلان او امکانات یې ورته برابرکړي دي او دا به دهېواد په سیاسي او افتصادي تاریخ کې يوه لویه لاسته راوړنه وي.

د ملي یووالي حکومت او شخصا د ډاکتر محمد اشرف غني دافتصادي او زیربنايي پروژو دتطبیق دپلان له مخې چې په هېوادکې به د اوبو ټولې سرچینې او منابع مهاروي او برېښناکوټونه او دبرېښنا بندونو  (د کجکي، کمال خان ) بندونو د سروې او په ځینو باندې دکار دپیل او همدارنګه دسلما بند له افتتاح څخه وروسته دګاونډیانو غبرګونونه را وپارل:

د ایران د جمهور ريیس حسن روحاني غبرګون: “په افغانستان کې د کجکي، کمال خان، سلما او نورو بندونو د جوړېدو په هکله چوپ  نه شي پاتې کېدلی ، ځکه دغه بندونه پر خراسان او سیستان بلوچستان ولایتونو اوزموږ د ژوند په چاپېریال باندې اغېز کوي”

په وروستیو کې د ایران د پارلمان د ملي امنیت مشر علاوالدین بروجردي وویل، چارواکي د اوبو کمښت ته کمه پاملرنه کوي، خو دا یوه امنیتي موضوع ده ، د ایران د انرژۍ وزیر حمید چیتچیان هم وايي، د ایراني ولس پایښت د اوبو کمښت له خطر سره مخ کړی دی.

ولسمشرۍ ماڼۍ د ایران د ولسمشر خبرې رد کړې او ویې ویل چې د افغانستان حکومت د اوبو د نړیوالو قوانینو مطابق حق لري، چې له خپلو اوبو څخه د خپل ولس په ګټه کار واخلي او موږ دومره وايو چې د ایران ولسمشر دې د خپلو خبرو په هکله یو فکر وکړي.
د طالبانو(د ملا رسول ډلې د ایران د ولسمشر څرګندونې غندلې دي)

د طالبانو د ملا رسول ډلې عالي شورا دافغانستان داوبو او د بندونو په اړه د ایران د ولسمشر څرګندونې وغندلې. د ایران ولسمشر څو ورځې مخکې په افغانستان کې داوبو د بندولو پر جوړولو اعتراض کړی و او زیاته کړې يې وه، چې دا مسله ایران ته زیان رسوي. د طالبانو د عالي شورا ملا رسول ډلې ویاند عبدالرحمن نیازي په یوه رالیږلې خبرپانه کې ویلي، چې د ايران ولسمشر حسن روحاني بي مسووليته څرګندونې کړې دي. سرچینې زیاته کړې، چې دوی د ایران د ولسمشر څرګندونې په کلکه ردوي او سخته غندنه یې کوي. دغې ډلې د ایران د ولسمشر څرګندونې د افغانستان د خپلواکۍ پر ضد او د افغانستان د دښمنۍ په معنی بولي . په خبرپاڼه کې راغلي، فغانستان ازاد او خپلواک هېواد دی، اوبه یې د افغانانو خپل ملکيت دی، موږ د ايران له حکومت څخه جدي غوښتنه کوو چى په راتلونکي کې له داسې څرګندونو ډډه وکړي. د افغانستان حکومت اوملي شورا هم د ایران د ولسمشر څرګندونې غندلې دي ، د بندونو جوړول د افغانستان حق دی.

د نیمروز بلوڅانو هم کابل کې د ايراني ولسمشر د خبرو پر وړاندې احتجاجي غونډه درلوده او له حکومته یې غوښتي چې د اوبو اداره کولو چارې دې پیاوړې کړي.

له افغان پولې سره د ایران د ۴۰ بندونو شتون:

افغان چارواکي وايي، دوی یواځې څو بندونه د ایران له پولې سره ولایتونو کې جوړوي، خو ایران دا ډول ۴۰ بندونه او ډنډونه جوړ کړي دي.

خو د افغانستان د برېښنا او انرژۍ وزارت مرستیال عبدالبصیر عظیمي بي بي سي ته وویل، چې افغانستان ملي ګټو او نړیوال کنوانسیونونو ته په پام خپلې اوبه کنټرولوي.

دی وايي: “افغانستان کرنیز هیواد دی. له اوبو کار اخیستل یې اقتصاد جوړوي. د برېښنا دا بندونه له ځواکمن او اباد افغانستان سره مرسته کوي.

روحاني  د حامد کرزي په دوره کې هم دې ته ورته د بهرنیو ځواکونو په شتون هم غبرګون ښودلی و او ویلي و:«موږ په سیمه کې د بهرنیو ځواکونو له لوري د کړکیچ په راپورته کېدو اندېښمن یوو اوباور لرو چې درست بهرني پوځیان باید له سیمې ووځي او د افغانستان امنیت د دغه هېواد خلکو ته وسپارل شي.» حسن روحاني ټینګار وکړ چې ایران په سیمه، منځني ختیځ او «فارس» خلیج حوزه کې د هر بهرني پوځ د حضور مخالف دی.(تاند )

د افغانستان حکومت ګاونډیانو ته ډاډ ورکړی چې په کور دننه به د خپلو اوبو پر سمبالښت د هغوی حقونه زیانمن نه کړي. د اوبو او انرژۍ وزارت د ایراني ولسمشر هغو څرګندونو ته غبرګون ښوده چې په افغانستان کې د بندونو جوړول یې د خپل هېواد پر کرنه او چاپیریال د ناوړه اغېز لامل بللي وو، خو د نړۍ د تودوخې په زیاتېدو سره د اوبو ستونزه ورځ له بلې پر نړیواله مسله بدلیږي او داسې ښکاري چې افغان حکومت څومره د خپلو اوبو د مهارولو هڅه کوي، ورسره به یې د ګاونډیانو نیوکې او ان په مقابل کې لاسوهنې زیاتیږي.

خالد احمد کوهستانی، د “د افغانستان اوبه کولی شي چې ۲۰۰ ميلیارده ډالره کلنی عواید ولري(تر عنوان) لاندې لیکی:

افغانستان په مجموع کې ۱۸ مېلیارده متره مکعبه تر ځمکې لاندې اوبه لري چې له همدې اوبو څخه یې د کاله ۳ ميلیارده متره مکعبه مصرفیږي.

همدارنګه افغانستان د کاله ۵۷ ميلیارده متره مکعبه اوبه چې د اورښتونو په پایله کې په رودونو او سیندونو کې بهیږي لري، د همدې ۵۷ ميلیارده متره معکبه اوبو څخه یې صرف ۱۸ ميلیارده متره مکعبه اوبه په هېواد کې د ننه مصرفیږي او پاتې ۳۹ ميلیارده متره مکعبه اوبه یې  ګاونډيو هېوادونو ته په وړیا توګه ورکول کیږي، په داسې حال کې چې په نړیوالو بازارونو کې د اوبو بیه في متره مکعبه په ۱،۵ یو اعشاریه پنځه ډالره پلورل کیږي.

که چيرې افغان حکومت وکولی شي چې د خپلو اوبو مدیریت په ښه او دقیقه توګه وکړي، کولی شي چې د کاله ۶۰ ميلیارده ډالره یواځې د خپلو ګاوندیو هېوادونو څخه تر لاسه کړي، په داسې حال کې چې د افغان حکومت ټولټال کلني مصارف ۱۰ ميلیارده ډالر دي او کولى شي چې خپل شپږ کلن مصارف په یو کال کې تر لاسه کړي، که چیرې افغان حکومت په دې وتوانیږي چې دغه اوبه په افغانستان کې دننه مصرف کړي، ۷ ميلیونه وزګار وګړي به په دندو بوخت شي او د کاله به تر ۲۰۰ ميلیارده ډالرو پورې عواید هم تر لاسه کړي، چې په دې سره به افغان حکومت اقتصادي خپلواکي تر لاسه کړي او له مصرفي هېواد څخه به  صادراتي هېواد ته او د مرسته غوښتونکي هېواد څخه به مرسته کونکي هېواد ته  تبدیل شي.

په مجموع کې هغه هېوادونه چې لوړ اوپرمختللی اقتصاد لري، امنیت یې تامین او له لوړ  نړیوال اعتبار څخه برخمن دي، چي اتباع یې کولى شي بېلو سوداګریزو او یا هم سیاحتي وېزو څخه نورو پر مختللوهېوادونو ته سفرونه ولري.

ایران او پاکستان د کاله تر ۳۰۰ ميلیارده ډالرو پورې د افغانستان له اوبو څخه د کښت او کروندو په واسطه تر لاسه کوي او ترکمنستان هم د کاله ۱۶۰ ميلیارده ډالرو پورې د افغانستان د اوبو په واسطه د برېښنا له تولید څخه تر لاسه کوي.

(افغان تحریک- ټول افغان ویب پاڼه)

همدارنګه د نوي افغانستان په نامه د څیړنو مرکز وايي، افغانستان خپلې یوازې ۳۰ سلنه اوبه کاروي او پاتې نورې پرته له اغېزناکې کارونې ګاونډيو هېوادونو ته ورځي.

د دغه څیړنیز مرکز مشر عبدالله هېواد ناامني هم د اوبو له ستونزو سره تړي او په دې اند دی چې یو شمېر هېوادونه غواړي افغانستان همداسې ناامن وي تر څو يې دوی له اوبو وړيا ګټه واخلي.

”هرکال زموږ ۱۹ میلیارده متره مکعبه اوبه پاکستان ته ورځي، که يې په پيسو وشمېرو او هر متر مکعب په دوه ډالره حساب کړو شاوخوا ۳۸ میلیارده ډالره مو د اوبو له حسابه پاکستان ته ورځي. هغه معلومات چې موږ راټول کړي ۳۴ میلیارده متره مکعبه اوبه مو ایران ته ځي. سترې سترې زېرمې يې ورته جوړې کړې. ان ايران پر کوېټ د افغانستان اوبه پلوري. ايران دولت موږ ته يوه روپۍ هم نه راکوي. پاکستان ته چې ځي يوه روپۍ نه راکوي. په مقابل کې هره ورځ پنځه او شپږ زره کډوال له پاکستانه راباسي .  هېواد وايي افغانستان یواځې له ایران دولت سره تړون لري چې له مخې يې افغانستان بايد په ثانيه کې ۲۶ متره مکعبه اوبه هغه هېواد ته ورکړي. ”

د نړیوال بانک موندونو له مخې؛ افغانستان د خپلو نورو سرچینو تر څنګ د درېیو سترو، په شمال کې امو ، په ختیځ کې کابل سیند او په سوېل کې هلمند سیند په درلودو سره ۵۷ ميلیارد متر مکعبه اوبه لري، چې د هغه له جملې یواځې ۱۷ ميلیارد متر مکعب څخه کار اخیستل کیږي او داسې اټکل شوی چې راتلونکي کې له ۳۰ ميلیارده متر مکعب اوبو څخه کار واخیستل شي. (نړیوال بانک راپور)

افغانستان دټولې سیمې د اوبو د تولید مرکز دی:
کونړ،هلمند،کابل،بلخ اب، کوکچه اومرغاب هغه مهم سیندونه دي،چي زموږ له خاورې سرچینه اخلي، خوموږ په خپل وطن کې له تندې مرو، نه د څښلوپاکې اوبه لرو اونه هم  د اوبه خور لپاره اوبه لرو،مګر زموږسیندونه ګاونډیانوته په ميلیاردونولیټره اوبه ورکوي او موږ تراوسه دخپلواوبو یوازې  ۱۰% مهار کړې دي.
همدا ډول  باید ګاونډي هیوادونه هم داوبو دعادلانه وېش لپاره یوه اصولي موافقه وکړي.
موږ د هلمند د اوبو پرسر له ایران سره موافقه لرو او ددې موافقې په چوکاټ کې کیدای شي ډېر اغېزمن ګامونه واخلو.
اوسني نړېوال شرایط دامني چي د ځینو طبیعي موادو دکارونې لپاره باید منظم سمه يیز تیاری ونیول شي،ځکه داهم حقوقي اوهم عملي اړخونه لري.
معادن او اوبه زموږ دهیواد دطبیعي پانګې ستره برخه جوړوي ،خوموږ ترې تراوسه کومه د پام وړ ګټه نه ده اخيستې .
ځنګل زموږ هغه ستره طبیعي پانګه ده چې موږ  ورڅخه ډېره ناوړه اوناچیزه ګټه اخيستې.

#دعادلانه نظام لار#

دایران اړیکو ته کتنه :

افغانستان له ایران سره ۹۷۸ کیلومتره پوله لري ترځنګ يې دغه دواړه هیوادونه سره  ګډه  ژبه، کلتور، دین  او  دود هم  لري چې هر یو یی کولی شي په دې اړیکوکې ښه رول لوبولی شي، همدارنګه د تاریخ په اوږدو کې افغانستان او ایران  په خپلو منځونو کې د ګاونډيتوب بیلا بیلې اړیکې در لودي ، کله به ښې اوکله به کړکیچنې او دیو بل په زیان وي. او دافغانستان دتېرو رژیمونه سره د ګاونډیتوب داصولود ښو اړیکو او شو ژمنو که هغه سیاسي پرتوکولونه و واو که سوداګریز تړونونه وو، دوی تل  په سپین سترګۍ  سره  ترې سرغړونې کړي  په ایران کې د مېشتو افغانانو نا قانونه اعدامول او د هغوی  دشکنجو، توهینولو ترڅنګ د دواړو هېوادونو ترمنځ  سرحدي تجاوزاتو چې دایران له خوا د برهان الدین رباني په دوره کې ډیر سرحدي تجاوزات دهرات ولایت په سرحدي سیمو کې یې کړي، زموږ د هیواد زیاته برخه خاوره یې لاندې کړې او د سرحداتو ټول اوصول او قوانین یې تر پښو لاندې کړي.

همدارنګه دسوادګرو د مالونو او دتیلودټانکرونو په قصدي ټوګه ځنډول ،حتی دسیاسي مداخلې ترکچې  پورې هم رسیدلي  په تېره بیا کله چې دافغانستان دخلق دیموکراتیک نظام دزبر ځواکونو ،دنړیوالواودمنطقوي استخباراتي شبکو دتوطیو او دسیسو له امله سقوط وکړو او زموږ غښتلې ملي اردو او نظام ویجاړ او له منځ ولاړو، ایراني اخوندانواو د دوی تالي څټوته زمینه برابره شو ترڅو زموږ په ګران هیواد کې مداخلې وکړي او د خپلو روزل شوو ګوډاګیانوپه وسيله يې کورنیو جنګونوته زمینه برابره کړه او ددوی دسیاسي ، لوژیستکي اقتصادي او نظامي مرستو په پايله کې يې په زرګونو هېوادوال دهزار ،پښتون ، تاجک او ازبک په نومونو ووژل شول.

قومي ، مذهبي ،سمتي او لساني تعصبات یې راوپارول او ددې ترڅنګ یې خپله فرهنګي ، سیاسي او اقتصادي مداخلې ته لانوره زمینه برابره کړه، خپلو ګوډاګیانو ته یې روزنیز مرکزونه،فرهنګي مراکز او خصوصا مذهبي مرکزونه تاسیس کړل او د هېواد له غږيزو او صوتي رسنیو او تلوېزیونو سره يې خپلې اړیکې جوړې کړې او حتی دهغوی لپاره یې مادي او معنوي امکانات برابرکړل ترڅو دوی په اسانه  توګه خپلې ژبې لپاره کار وکړي او دخپل سیاسي نفوذ ساحه پراخه کړي او د ملي یووالي د حکومت هرهغې بنیادي او زیربنایي پروژو سره مخالفت ښودل دي.

د بېلګې په توګه دکاسا زر پروژه،  دورېښمینو دلارې د پروژې ، دسلما بند پروژه په افغانستان کې د ٢٩ هېوادونو افتصادي کنفرانس (دکابل پروسه )د سبوتاژولو ناکامه کوښښ ، د رستاخېزیانو په وسيله لاریونونه او مظاهرې کول،  دانقرې سیاسي  ایتلاف جوړول او اوس  د جمهور ريیس له خوا دخپلواوبو دمهارولو دپلان په هکله غیر دیپلوماتیک او غیراصولي غبرګون یې ښه مثال کیداشی.

دایران او افغانستان ترمنځ دشوي تړون په پنځمه ماده کې راغلي چې: افغانستان به داسې اقدام نه کوي چې ایران د هلمند د سیند د حقابې نه چې د همدې معاهدې په دوهمه، درېیمه او څلورمه ماده کې راغلي بعضا یا کاملا محروم کړي، خو افغانستان حق لري چې د هلمند  سیند د پاتې اوبو څخه هر ډول چې وغواړي استفاده کولی شي. ماده کې دا هم راغلي چې ایران هیڅ ډول ادعا د هلمند په اوبو کې د هغې اندازې نه زیات چې ددې تړون مطابق تثبیت شوې ده نه لري، حتی تر دې چې که د اوبو نوره اندازه د هلمند په کوزنۍ دلتا کې میسره هم وي او د ایران تر استفادې لاندې هم راتلاى شي. (لیکوال: انجینر حبیب حاذق)

موږ افغانانو ته دایران اوپاکستان دا بربنډې مداخلې او لاسوهنې او زموږ په افتصادي اوپرمختیایي سیاستونو باندې ددوی نا دیپلوماتیکه غبرګونونه دتحمل وړنه دي کله چې له ايران سره د محمد ظاهرخان په وخت کې د هلمند رود داوبو دوېش تړون کيدلو او دا مسله د وخت پارلمان کې دهیواد دځوانو سیاسي مبارزينو روڼ اندوپه وطن مینوافغانانو په ټول هيواد کې د مظاهرو په ترځ کې دا تړون په کلکو ټکو وغندلو. موږ  د ډاکتر محمد اشرف غني  داقتصادي پرمختایي سیاست خصوصا دافغانستان دطیعبي زېرمو اود اوبو دسرچینو مهارولواو مدیریت کولوپلان ستاینه کوو او خپل ملاتړ ترې اعلان وو . او هم دجمهورریس نه غوښتنه کوو چی په دې تړون له سره کتنه وکړي او دنړیوالو قوانینو اونورمونو سره دې دا مسله حل کړي. اوهمدارنګه دهیواد دټولو سیاسي ګوندونو،مدني ټولنو،ملي شخصیتونو ، قومي مشرانو د ټولو ملي جبهو او اتیلافونو د مشرانو نه غوښتنه کوو چې دهېواد دملي ګټواوملي تمامیت په خاطر د خپلو سیاسي ،ګوندي ،سمتي ،ژبني ،مذهبي او قومي ګټو نه تېر شي او ملي ګټو ته ترجیح ورکړي په یواواز سره دخپل منتخب حکومت او منتخب جمهور ريیس ملاتړي شي او دغه موجوده شرایط او اقتصادي چانس چې د جمهور ريیس دکامیابه بهرني او اقتصادي سیاست له امله ترلاسه شوي دي اونړیوالو ملاتړهم له ځانه سره لري او ګاونډیان یې سیاسي او اقتصادي انزوا سره مخ کړي دي اعظیمه ګټه پورته کړو او خپل ویجاړ هیواد سمسوره او اباد کړو او هيچا ته دا موقع ور نه کړو چې نور ددې هېواد د طبعي شتمنيو نه ناجایزه  ګټه پورته کړي . او خپله لیکنه د دروند استاد نعمان دوست په دغه  لیکنې سره پای ته رسوم چې داسې لیکې :

که زه خطیب وای، هره جمعه مې د تقریر یوه برخه د اوبو اهمیت ته ځانګړې کوله.
خطیبانو!
تاسو ولې داسې نکوئ!؟
تاسو ته یې اهمیت نه دی معلوم؟
تاسو خو به دا آیت شریف بار بار لوستی وي او په ترجمه یې هم پوهیږئ:

وَجَعَلْنَا مِنَ الْمَاءِ كُلَّ شَيْءٍ حَيٍّ

دسرلوړی، سوکاله او پرمختللی متحد افغانستان په هیله

ماخذونه:

ویکیپیډیا

تعلیم الاسلام ویب پاڼه ( دعبدالغفار جبیر لیکنه)

بي بي سي پښتو څانګه

تاند ویب پاڼه

داستاد نعمان دوست فیس بوک پاڼه

دنړیوال بانک دا راپور

#دعادلانه نظام لار#

ټول افغان ویبپاڼه

ګوګل

نوي افغانستان په نامه د څېړنو مرکز څېړنیز راپور

کله چې حنيف اتمرله دندې ګوښه شو، ډېره توخته يې ونکړه، زغم يې ډېر زر پاېته ورسېد او دستي يې له هغه اېتلاف سره ځان غوټه کړ چې د ولسمشراشرف غني پر وړاندې جوړ شوی دی. په دغه اېتلاف کې بېلابېل هغه زورواکي، د وسلو او پېسو څښتن، د حکومت له چوکېيو…د واک او ځواک له بېلابېلو پوړيو او د

استاد شهسوارسنګروال

په دغه اېتلاف کې بېلابېل هغه زورواکي، د وسلو او پېسو څښتن، د حکومت له چوکېيو…د واک او ځواک له بېلابېلو پوړيو او دب دبو ولېدلي کسان راټول دي، چې تل په ځانګړي ډول د زاړه ولسمشر حامد کرزي د واک په مهال نازولي اموخته شوي وو او اوس د ډېرو وسلو او پېسو خاوندان دي …

کله چې د وږي په درېيمه نېټه د ډلييزو رسنيو او خپرونوله لارې د استعفا خبر خپور شو، نو اتمر داسې وښوده، چې ګنې د کورنۍ او بهرنۍ پاليسئ د ناسمې تګلارې په موخه يې استعفا وکړه…!؟ ولې د ده په څرګندونو کې د دې پوښتنې ځواب، دلاتت دی، چې کله په دولت کې دغه ستونزه رامينځ ته شوه؟   …اوس چې د دغه دولت د واک غوښنه برخه پايته رسېدلې ده اوهلته څو مياشتې ولسمشريزو ټولټاکنو ته پاتې دي او تاسو له واکه ګوښه شوئ چې په دې سره تاسو د ولس په ستونزو څو لپې ورزياتې کړې …د اتمر له څرګندونو داسې برېښي لکه ولس، چې ړوند او يا کوڼ وي !؟ دا په دې مانا چې ولس دغه نه ليدل، چې د دغه دولت واک د چا په لاس کې وو؟ ايا خلکو دا نه ليدل، چې ستا ټيم په ښکاره ويل، چې د دولت مغزمتفکر اتمرصاحب دی …يا دا چې ستا ټيم، چې له وزارتونو راواخله تر ولايتونو پورې په لوړو چوکیو ناست وو او يا ناست دي سلګونو ته نه رسېږي؟ دوئ تل ستا ستاينه کوله او ستا د سيال غندنه…دوئ به دا هم ويل، که اتمر نه وي د غني حکومت يوه ورځ هم نه چليږي!؟ د اتمرپه دفترکې اوس هم د اوولس تنو په شاوخوا کې د زورواکو، په دغه لړ کې د يونس قانوني، وقاد زامن او د جمېعت تنظيم يو شمېر نور د بېلګې په ډول يادولی شو چې د ده له خوا په ډېرو امتيازونو سره په دندو ټاکل شوي ول…که څه هم دا څه نوې خبره نه ده …په حقيقت کې د اتمرصاحب د ګوند رهبرانو لکه محمود بريالی، مزدک، کاوياني، وکيل، عظيمي،علومي …له احمدشاه مسعود او د جمېعت له نورو رهبرانوسره د جبل سراج تړون لاسليک کړ!؟ اتمرصاحب ايا ده د کوم بېوزله بېوسه او بېکسه ځوان په ټاکلوکې مرسته کړېده؟ که يې کړي وي څوک دې نوم واخلي! د ده په دفتر کې داسې کسان هم په دندو ګمارل شويدي، چې په رشوت، اختلاس، چور او فساد کې ښکېل وو، چې يوازې د ساري په توګه حاجي داود لغمانی يادولی شم، چې دی د اتمرله خوا په هلمند کې ښاروال وو…د ده د فساد يوه بېلګه يادوم، چې په لښکرګاه ښار کې په يوه د تېلوپمپ د سړک نخشه راغله، همدغه داود د تېلوپمپ له څښتنه پنځوس زره ډالره واخستل اوهغه نخشه يې واړوله…يوبل مثال، د اصف جبارخېل په نوم يوتن، چې مسلکي پوليس هم نه وو،نه يوازې جنرال کړبلکې دخواجه رواش دهوايي ډګرقومندان وټاکه،چې دده په وخت کې په ميلونوډالرله همدې لارې ايران،دوبۍ،پاکستان اونوروهېوادونوته ووتل.…

که لږ شاته لاړ شو اتمرصيب د حامدکرزي دواک په مهال د کورنیوچارو وزير وو، په هغه وخت کې په ميلونوجريبه دولتي او شخصي ځمکه غضب شوه…ده د يوه وزيرپه توګه، چې د دې غضب د مخنوي مسوليت يې د نورو امنيتي مسولينوپه څېرد پام وړ وو څه وکړل؟چې وسه يې نه رسېده ولې هغه وخت استعفا ونه کړه ؟؟که څوک پيدا شي او ووايي چې استعفا يې وکړه ،خو د هغه لامل په هغې لویې خيمې ترهګريز بريد وو،چې صالح هم په ورته برخليک اخته شو..

د حامدکرزي د واک په مهال، چې اختلاس، فساد، چور، رشوت، بې عدالتي، ترور، نااهلو ته د واک سپارل، د ځمکې مافيا، قاچاک او په لسګونو ناوړه کړه وړه، چې ملي ناخوالو، ملي ناورين او نورو ټولنيزوغميزوته لاره اواره کړه…د ساري په توګه يادولی شو.

هغه وخت چې اتمرصيب ترپايه، ان تراوسه، چې چوپه خوله پاتې دی، ښايي لامل يې په دغو څو ټکو کې ومومو…لږنورهم شاته ځو:

_  په 2002 کال د فبروري په مياشت کې، چې د1380کال د دلوې له27مې نېټې سره برابر وو حامدکرزی لندن ته راغی، په بريتانيا کې مېشتو افغانأنو سره ليدنې کتنې درلودې، په دغه وخت کې د بريتانيا د بهرنېيوچارو وزير جکستراهم د کرزي ليدلوته راغی، له حنيف اتمرسره داسې روغبړ وکړ لکه دمخه چې سره ليدلي وي …!؟ له څو شېبو وروسته جکسترا ووت خو دی له کرزي سره پاتې شو…!؟ انګېرنې داسې هم وې دا چې اتمرله کرزي سره وليدل، نو بيا له ده سره يوځاې افغانستان ته لاړاو دستي په دنده وګمارل شو .…

هغه وخت چې اتمرصېب د کورنيو چارو وزي روو، دا منيتي حوزو ديارلس غړي چې مسلکي زده کړې څه چې نيمه نا لوستي وو د امرينو په توګه ځکه وګمارل، چې د جميعت تنظيم غړيتوب يې درلود…داسې په لسګونه بېلګې لرو،چې په هغه وخت کې ترسره شويدي . .

کله چې دحامدکرزي اوامريکا ترمينځ اخ وډب رامينځته شو،چې له بده مرغه دکرزي صاحب داستان هم داتمرداستان ته ورته دی…حامدکرزي په لنډمهاله،مينځمهاله اووروستمهاله پېرونوکې دامريکا په بريدونوسترګې پټولې ،چې په جنازو،ودونو،اخترونواونوروځايونو،چې هلته به دخلکوګڼه ګوڼه ډېره وه بريدونه کول اوترډېره بريده قرباني يې ملکي وګړي ول.ولې هغه مهال،چې کرزي دواک وروستئ شېبې وې اودبل ځل له پاره يې دبيا ټاکلوچانس نه وه نوبيايې دامريکا پروړاندې مټې رابډوهلې…

که څه هم اتمرله دې وخت نه ښه سياسي ګټه واخسته،کومې تېروتنې چې دکرزي دواک په مهال شوې وې هغه اسناديې جوبايدن اوجان اف سوپکواونوروبنسټونوته په واک کې ورکړلSpecial inspector Genral Afghanistan

اوله دې سربېره دحنيف اتمراودامريکادچارواکوترمينځ هوايي پل وتړل شو،له لندن نه يې مخ واشنګتن ته شو……

داشرف غني په واک اوځواک کې داتمردواک اوځواک برخه له هرچاغوښنه وه،ده نه يوازې په هېوادکې دننه دهرچادټاکنوان دوزيرانو،چې دمالې اودفاع وزيران دبېلګې په توګه يادولی شو،واک اوصلاحيت درلود…په بهرکې هم ده په ډېروموهموسفرونوکې ونډه اخسته،راواخله،د2017کال دمې 24مه نېټه،اتمردروسې،ايران اوپاکستان له استازوسره په مستقل ډول وليدل…دجون په دويمه نېټه(2017)يې له مک مسترسره وليدل… دنوامبرپه 25م نېټې(2017)کال بيا يې روسې ته سفروکړ…داپرېل يوويشتمه(2018)کال يې چين ته سفروکړ…داسې په لسګونه رسمي اونارسمي سفرونه يادولاې شو،چې دسفرخرڅ په نوم يې زرګونه ډالرترلاسه کول…له دې سربېره کله،چې دجون په مياشت کې داسلامي جميعت تنظيم غني ته وړانديزوکړچې اتمرله واک اودندې ګوښه کړي خوهغه دهغوئ وړانديزته غاړه کېنښوده ،ولې له بده مرغه کله استعفاوکړه دده لومړئ سياسي ليدنه دجميعت دګوند له هغوغړوسره وه،چې دلوې اېتلاف په جوړولوکې ستره ونډه درلوده ..

په دې ټولوهڅودلوې اېتلاف هرغړی پوهېږي،داچې اوس يې ده ته وړانديزکړی دی ،چې موږغواړوتاسودانتقالي ادارې مشروټاکو…له دې وړانديزنه ددوئ موخه داده غواړي دغني پروړاندې استعمال کړي ،چې په لومړئ ناسته کې ورته په اصطلاح دداسې سترمقام دورکړې ژمنه وکړه . دغه ډول ناستې نه يوازې دخلکواوافغان ولس په ګټه نه دی ،ان داتمرپه ګټه هم نه دی…اتمربايد په دې پوه شي ،چې د هېوادلومړی سړی نشې کېدی اونه په راتلونکي کې دغه موقف پيداکولی شې. …

دده پروني سيالان هم په دې پوهېږي،اېتلاف ته ګرانه ده،چې اشرف غني سمدستي لرې کړي ،ځکه چې لږترلږه هغه يومتخب ولسمشردی ولې  حنيف اتمرپه اسانه لرې کولی شي…اتمربايد په دې پوه شي،چې دکرزي په ککره کې اوس هم دواک نېشه پرته ده…داچې څومره هم اتمرځان اسلامي جميعت ته نږدې کړي، دهغوئ له پاره دبا وروړنه دی…دابه هرچااورېدلي وي ،چې يونس قانوني وويل مجاهد بايددهېوادلومړی سړی وي ،نه دويم ،له دې خبرې نه يې موخه داده،چې بايديونس قانوني وي اوياکوم بل دشوراې نظارغړی …!؟

که څه هم داشرف غني له ډېروکړووړونه ولس خوشاله نه دی ،ولې داپه ځغرده ويلی شم،چې له يونس قانوني،ولي مسعود،ضيامسعود،له رشيددوستم ان له کرزي…اوداسې نورونه اشرف غني غوره دی…له دې يادوکسانونه حنيف اتمرهم ښه دی،که څه هم دده له يوشمېرکارونوسره همغاړی نه يم لکه دساري په توګه ده هم په شېرپورکې،چې خلک ورته شېرچوروايي ځمکه اخستې ده…ياد نيويارک ټايمز دورځپاڼې له مخې، چې د فبروري په 14مه(2011کال) نېټه يې وويل، د کابل بانک په رسوايي کې، چې په ميلياردو ډالره اختلاس شول حنيف اتمر، يونس قانوني، فاروق وردګ او په لسګونو نور د يادولو وړدي لاس درلود…

ولې بياهم دده دغه کارستايم،چې دکرزي دمهال دفساد سرچنې ان دکرزي دوروڼوداختلاس راپورونه امريکايي اوبرېتانوي چارواکو ته په بېلا بېلو وختونوکې ورکړي دي……

له دې ټولو څرګندونوسره سره ديوه افغان په صفت زما سپارښتنه دا ده،که چېرې د ده استعفا دکوم مصلحت له مخې نه وي بايد اشرف غني سره بيا وګوري اودواړه په ګډه د ملي ګټوپه رڼاکې يوبل ته لاس ورکړي…دااوس هم په اصطلاح دلوې اېتلاف غړي تورپورې کوي،چې حنيف اتمرڅوسری څارګردی باورپرې نه دی په کار…!؟

د اوس لپاره همدومره

په تاند کې نه یوازې دا بلکې د لیکوالو په نوم ټولې خپرېدونکې لیکنې د لیکوالو د نظر ښکارندويي کوي نه د تاند.

تا یک ‌ماه دیگر صادرات آزمایشی از راه لاجورد به اروپا آغاز می‌ شود

منبع : طلوع نیوز   تاریخ: 9/4/2018

قرار است تا نزدیک به یک ماه دیگر روند صادرات و واردات آزمایشی کالاها از راه لاجورد به اروپا و از اروپا به افغانستان، آغاز شود.

وزارت صنعت و تجارت می‌گوید که در نخستین مورد، قرار است دو محمولۀ قالین و سنگ ‌های گران ‌بهای کشور از این راه به ترکیه و بندر”روتردام” هالند صادر شوند. به گفتۀ مسؤولان این وزارت، این محموله ‌ها در شش روز به بندر های بوتی و باتومی در بحیرۀ سیاه خواهند رسید.

یحیی اخلاقی، رئیس تسهیل ترانزیت در وزارت صنعت و تجارت در این باره گفت: «در جلسه‌یی که امروز با وزارت حمل و نقل داشتیم، تصمیم بر این گرفته شد که بخشی از امتعۀ صادراتی ما ذریعۀ خط آهن انتقال پیدا کند و بخشی هم ذریعۀ کشتی و موتر.»

به گفتۀ آقای اخلاقی در حال حاضر، تاجران سنگ ‌های گران‌ بها، قالین و دیگر کالاهای صادراتی علاقمند اند که کالاهای شان را از راه لاجورد به اروپا صادر کنند. اتاق تجارت و صنایع بین المللی، بازشدن راه لاجورد را به‌ روی کالاهای صادراتی کشور به سود تجارت در منطقه می‌داند.

عبدالقدیر بهمن، رئیس اتاق تجارت و صنایع بین المللی می ‌گوید: «تعهدی کشور هایی که عضو این تفاهم نامه (تفاهم نامه راه لاجورد) هستند نیاز است عملی شود و تلاش کنند که مشکلات را از راه این محمولۀ آزمایشی از بین ببرند.»

موافقت‌نامۀ پنج جانبۀ راه لاجورد، در حدود دوسال پیش در حاشیه نشست “ریکا” میان نماینده‌گان افغانستان، ترکمنستان، آذربایجان، گرجستان و ترکیه امضا شد. اکنون کشور های شامل این راه برای آغاز حمل و نقل کالاها از راه لاجورد آماده‌گی می‌گیرند.

                   

نگرانی از واردات زعفران ‘کم کیفیت’ ایران به افغانستان
منبع : صدای امریکا   تاریخ: 9/4/2018

زعفران “کم کیفیت” وارداتی از ایران به ولایت هرات، باعث کاهش قیمت زعفران تولید دهقانان در این ولایت غربی افغانستان شده است.

این نگرانی در حالی مطرح شده است که زعفران ایران بگونه قاچاق وارد افغانستان شده و زیرنام زعفران افغانستان، به بازارهای جهانی صادر میشود. زعفران کاران ولایت هرات از حکومت می‌خواهند تا با نظارت دقیق‌ تر در بندر اسلام قلعه این ولایت و وضع مالیات سنگین، مانع از ورود هر نوع زعفران خارجی به کشور شود.

عبدالصبور رحمانی رئیس اداره زراعت هرات، می گوید بدلیل تحریم‌های امریکا بر ایران، زعفران این کشور از طریق مرز اسلام قلعه به گونۀ قاچاق وارد هرات شده و به نام زعفران افغانستان در بازار های جهانی به فروش میرسد. آقای رحمانی می گوید، سال گذشته حاصلات زعفران کاران هرات نزدیک به ده تُن زعفران رسید و بازار خوبی برای فروشات داشتند، اما روند قاچاق زعفران ایران به افغانستان، باعث شده تا قیمت زعفران در این ولایت کاهش بی سابقه ای داشته باشد.

سال گذشته یک کیلو زعفران در بازار های هرات تا مرز ۱۲۰ هزار افغانی به فروش میرسید ، اما به دلیل قاچاق زعفران “کم کیفیت” ایران به هرات، قیمت یک کیلو زعفران به ۵۰ هزار افغانی کاهش یافته است. آقای رحمانی در مورد گفت “دولت جمهوری اسلامی ایران تحت تحریم ها قرار دارد و زعفران آنها استقبال جهانی نمی شود و صادرات کرده نمی تواند” و این وضعیت موجب شده تا زعفران ایران به افغانستان قاچاق شود و ارزش زعفران در افغانستان کاهش یابد.

زعفران کاران ولایت هرات هم چنین از حکومت افغانستان می خواهند تا جلوی ورود قاچاق زعفران و پیاز زعفران از ایران گرفته و از ضرر رساندن به زعفران کاران هرات، جلوگیری کند. عبدالواحد، یکی از زعفران کاران هرات، می گوید که “ما گلایه ما از دولت مرکزی این است که جلوی زورمندان را بگیرند تا زعفران به گونۀ قاچاقی وارد ولایت هرات و افغانستان نشود.” اما جیلانی فرهاد، سخنگوی والی هرات، می گوید بگونه جدی این موضوع را پیگیری میکنند و به نیروهای امنیتی خصوصاً در بندر اسلام قلعه هرات هدایت داده اند تا مانع از ورود زعفران از کشور ایران به این ولایت شوند.

آقای فرهاد افزود: “بر اساس هدایت مقام ولایت هرات و در تفاهم با وزرای زراعت و مالیه، کشور هر گونه واردات زعفران از بیرون کشور را بخاطر حمایت از صنعت زعفران ممنوع قرار داده و در عین زمان به نیروهای سرحدی و امنیتی هم هدایت داده شده” تا از قاچاق زعفران به داخل افغانستان جلوگیری شود.

شماری از آگاهان به این باوراند که بیرون شدن ایالات متحده از توافق هسته ای ۲۰۱۵ و وضع تعزیرات جدید امریکا بر ایران، موجب رکود اقتصادی در آن کشور شده و حال ارزش تومان، واحد پول ایران به طور بی سابقه ای در مقابل اسعار خارجی به خصوص دالر امریکایی کاهش یافته است. رکود اقتصادی و کاهش ارزش پول ایران، از دلایل عمدۀ قاچاق زعفران به داخل افغانستان شده است. عبدالقادر کامل، یک تحلیلگر افغان می گوید که “تشنج آلود شدن روابط ایالات متحده امریکا با ایران ، ایران را با مشکلات جدی اقتصادی درتمام عرصه ها مواجه ساخته است و این باعث سقوط ارزش تومان در بازارهای بین المللی شده و ایران واقعاً با یک کسر بیلانس تجارت مواجه است. بناً ایران تلاش میکند تا از تمام منابع و ابزار های نامشروع استفاده کند تا برای کالاهای صادراتی خود مانند زعفران بازار پیدا کند که یکی از این مسیرها میتواند ولایت هرات باشد.”

                    

کمیسیون شکایات انتخاباتی: اگر نامزدان از وظایف رسمی‌ شان کنار نروند، حذف می‌ شوند
منبع : رادیو آزادی   تاریخ: 9/4/2018

کمیسیون شکایات انتخاباتی می‌ گوید، اگر ثابت گردد که نامزدانِ ولسی جرگه از وظایف رسمی ‌شان استعفا نداده‌اند و یا پیش از وقت برای خودشان کمپاین می ‌کنند با برخورد جدی قانونی رو به ‌رو می‌ گردند.

علی رضا روحانی یکی از کمیشنران و سخنگوی کمیسیون شکایات انتخاباتی روز دوشنبه در نشست خبری گفت، کسانی ‌که مکلف به استعفا از وظایف رسمی ‌شان هستند، اما تا کنون از وظایف ‌شان کنار نرفته اند، نام ‌های شان از فهرست نهایی حذف خواهد شد.

وی گفت: “کسانی‌که تاکنون از وظایف رسمی‌ شان استعفا نداده‌اند و قانون آنان را به دادن استعفا مکلف کرده‌است، اگر از وظایف رسمی ‌شان کنار نرفته باشند، کمیسیون‌ های انتخاباتی را اغفال کرده‌اند، آنان غیر واجد شرایط نماینده‌گی شناخته می‌ شوند، حالا هم و بعداً هم قابل حذف از لیست کاندیدان هستند.”

شماری از ناظران انتخابات می‌گویند، موارد بسیاری از این ‌که برخی از نامزدان ولسی جرگه از وظایف رسمی ‌شان استعفا نداده‌اند و هم زمان با نامزد کردن خودشان برای ولسی جرگه، کار های رسمی‌ شان را نیز به پیش می‌ برند، وجود دارد. در این میان دیده می ‌شود که شماری از نامزدان ولسی جرگه به شمول کابل در شماری از شهر های بزرگ به مناسبت روزهای چون استقلال، عید و مناسبت ‌های دیگر عکس‌ های شان را در چهارراه‌ ها نصب کرده‌اند.

کمیسیون شکایات انتخاباتی می ‌پذیرد که برخی از نامزدان ولسی جرگه پیش از آغاز مبارزات انتخاباتی برای خودشان کمپاین می ‌کنند، اما تأکید می ‌ورزد نامزدانی ‌که به این کار ادامه دهند ۱۰۰ الی ۱۵۰ هزار افغانی جریمه نقدی خواهند شد. در این میان یوسف رشید رئیس اجرایی بنیاد انتخابات آزاد و عادله افغانستان یا فیفا می‌ گوید، شماری از نامزدان هم‌ اکنون به حیث آگاهان سیاسی در بحث رسانه ‌ها اشتراک می‌ ورزند که این خود نوعی از تخلفات کمپاینی می ‌تواند حساب شود.

آقای رشید می‌ گوید، هرگونه حرکت از سوی این نامزدان که سبب مغشوش ساختن اذهان مردم گردد، کمپاین پیش از وقت حساب شده می ‌تواند. قرار است انتخابات ولسی جرگه در ۲۸ میزان سال روان برگزار گردد و بر بنیاد زمان بندی‌ ها تاریخ آغاز مبارزات و کمپاین انتخاباتی برای نامزدان ششم میزان است و این روند در ۲۶ میزان باید پایان یابد.

آگاهان امور انتخاباتی می ‌گویند، کمیسیون مستقل انتخابات نباید نام‌ های آن نامزدان را که استعفای‌ شان را به گونه کتبی به این کمیسیون واگذار نکرده بودند، به فهرست نهایی جا می ‌داد.  در این میان نجیب‌الله احمدزی رئیس پیشین کمیسیون مستقل انتخابات می‌گوید: “نامزدان ولسی جرگه باید پیش از این استعفای‌ شان را به شکل نوشتاری به دفاتر ولایتی کمیسیون یا دفتر مرکزی این کمیسیون واگذار می ‌کردند، کسانی ‌که به فهرست نهایی راه یافته‌اند و تاکنون از کار و وظایف‌شان استعفا نداده‌اند، نشان دهندۀ آن است که کمیسیون نمی ‌تواند انتخابات آینده را درست مدیریت کند.”

در این میان کمیسیون مستقل انتخابات نیز گفته‌است، اگر ثابت گردد که نامزدان ولسی جرگه پیش از آغاز مبارزات انتخاباتی برای خودشان کمپاین می‌ کنند و یا به کار های رسمی‌شان ادامه می‌دهند، نام‌ های شان از فهرست نهایی حذف خواهد شد.

                  

پاکستان په جلال آباد کې خپله کونسلګرۍ بېرته پرانیزي
منبع : خبریال دات کام   تاریخ: 9/4/2018

پاکستان وايي، افغانستان په جلال آباد کې دپاکستان دکونسلګرۍ دبشپړ امنیت ډاډ ورکړی دی او دوی به ژر دا کونسلګرۍ بېرته پرانیزي. پاکستان درې ورځې وړاندې وویل چې خپله کونسلګري یې په دې خاطر بنده کړې چې دننګرهار والي دکونسلګرۍ په چارو کې مداخله کوي خو وروسته دپاکستان دبهرنیو چارو وزیر امنیتي ستونزې دخپلې کونسلګرۍ دبندېدا دلیل وباله.

دپاکستان دبهرنیو چارو وزارت ویندوی ډاکتر محمد فیصل ډیلي ټایمز ورځپاڼې ته ویلي چې دافغانستان دبهرنیو چارو وزیر صلاح الدین رباني دپاکستان دباندنیو چارو وزیر شاه محمود قریشي ته ټېلفون وکړ او هغه ته یې دکونسلګرۍ دبشپړ امنیت ډاډ ورکړ.

دډیلي ټایمز ورځپاڼې پراساس صلاح الدین رباني دپاکستان دبهرنیو چارو وزیر ته دا هم ویلي چې نور به دننګرهار والي دکونسلګرۍ په چارو کې مداخله نه کوي. ډیلي ټایمز وايي چې په جلال آباد کې به دپاکستان کونسلګري ښايي په ۲۴ ساعتونو کې بېرته پرانستل شي.

یادې ورځپاڼې هم په جلال آباد کې دپاکستان دکونسلګرۍ دبیا پرانیستل کېدو په اړه دافغانستان او پاکستان دبهرنیو چارو وزیرانو دټلفوني خبرو او په دې اړه دپاکستان دبهرنیو چارو وزارت دویندوی څرګندونو ته په اشارې ویلي چې دواړو وزیرانو په دې ټېلفوني تماس کې دسولې او پیوستون لپاره دافغانستان – پاکستان دعمل پر پلان هم خبرې وکړې.

                    

دپاکستان داطلاعاتو وزیر وايي، اسلام آباد په افغانستان کې دهند هیڅ راز رول نه مني
منبع : تاند   تاریخ: 9/4/2018

دپاکستان داطلاعاتو او نشریاتو وزیر وايي، اسلام آباد په افغانستان کې دهند دهرراز رول مخالف دی او په دې برخه کې دپاکستان او امریکا په دریځونو کې اختلاف دی. پاکستاني رسنیو نن /سې شنبه/ راپور ورکړ چې ددغه هیواد داطلاعاتو او نشراتو مرکزي وزیر فواد چودري له افغانستان سره دپاکستان دنوي حکومت داړیکو په اړه وویل چې دپوځ لوی درستیز جنرال جاوید قمر باجوه دوه ځلې کابل ته تللی دی او ده ددې کتنو په لړ کې دامریکا دپلانونو او په افغانستان کې هند ته درول ورکولو په باب خبرې کړي دي.

دښاغلي چودري په وینا جنرال باجوه د پاکستان دریځ په واضیح ډول څرګند کړی او افغان چارواکو ته یې ویلي چې هند باید په افغانستان کې هیڅ راز رول ونه لري خو له دې سره سره اسلام آباد دسیمې له ټولو هیوادونو سره دښو اړیکو دلرلو هڅه کوي. تردې پخوا دپاکستان مخکیني صدراعظم خاقان عباسي هم ویلي و چې پاکستان په افغانستان کې دهند له سیاسي او پوځي رول سره مخالف دی.

پاکستان له ډېرو کلونو راهیسې په افغانستان کې دهند رول دطالبانو دملاتړ لپاره توجیه کوي. افغانستان او امریکا وايي چې هند په افغانستان کې هیڅ راز پوځي رول نه لري او یوازې له افغانستان سره په اقتصادي پرمختګ کې مرسته کوي. هند په تېرو ۱۷ کلونو کې له افغانستان سره نژدې څلورنیم میلیارد ډالره مرسته کړې چې ګڼې مهمې پروژې پرې جوړې شوي دي.

                  

دملي امنیت شورا مرستیال سلیمان کاکړ استعفا وکړه
منبع : تاند   تاریخ: 9/4/2018

دافغانستان دملي امنیت شورا مرستیال سلیمان کاکړ نن /سې شنبه/ له خپلې دندې استعفا وکړه. کاکړ چې دملي امنیت دسلاکار حنیف اتمر له استعفا وروسته دنده پرې ایښې، په خپل استعفالیک کې کښلي: «په تېرو څلورو کلونو کې مې دولسمشر او ښاغلي اتمر ترڅنګ په صداقت وظیفه اجرا کړه او اوس دیو لړ ستونزو له کبله نه شم کولی چې دندې ته دوام ورکړم، نو غواړم چې کار پرېږدم.»

ترسلیمان کاکړ ۱۰ ورځې وړاندې محمد حنیف اتمر دملي امنیت له سلاکارۍ استعفا وکړه. دښاغلي اتمر له استعفالیک څخه څرګنده شوه چې له ولسمشر سره یې پرځینو موضوعاتو اختلاف درلود. اتمر په تېرو ۴ کلونو کې ترټولو مطرح او مهم چارواکی و چې دملي یووالي په حکومت کې استعفا کوي.

پرون دملي دفاع وزارت دپالیسۍ مرستیال تمیم عاصي هم استعفا وکړه. عاصي ویلي چې ددې لپاره یې استعفا کړې چې خپلې زده کړې بشپړې کړي.

                  

پاکستان تحریم اقتصادی شود
منبع : ۸ صبح   تاریخ: 9/4/2018

وزارت دفاع امریکا ۳۰۰ میلیون دالر کمک سالانه‌ی واشنگتن به پاکستان را متوقف کرد. پیش از این ۵۰۰ میلیون کمک سالانه‌ی دیگر هم قطع شده بود. مجموع این پول در بدل «حمایتی» که پاکستان از مأموریت ناتو در افغانستان انجام می ‌داد، به این کشور پرداخت می ‌شد.

این پول مستقیم به حساب ارتش پاکستان واریز می ‌شد. گزارش ‌های متعددی حاکی از آن است که پاکستان این پول را صرف تقویت قابلیت‌ های ارتش این کشور در برابر هند می ‌کرد. در این هم هیچ تردیدی نیست که پاکستان حتی یک گام هم در برابر طالبان و دیگر گروه‌ های هم‌ پیمان آنان که در افغانستان می ‌جنگند، برنداشت. قطع کمک‌ های مالی امریکا به ارتش پاکستان، ‌گام مثبتی است، اما در کنار قطع کمک ‌های مالی باید جامعه‌ی جهانی نقش واقعی پاکستان در جنگ افغانستان را افشا کند.

جنرال ‌های بازنشسته و دیپلومات‌ های متقاعد کشورهای عضو ناتو، در کتاب‌های خاطرات و سخنرانی‌های‌شان بسیار واضح می‌گویند که ارتش پاکستان طالبان را متحد خودش در افغانستان حساب می‌کند. پاکستان به گروه طالبان و شبکه‌ی حقانی که زیر مجموعه‌ی این گروه است، نه به عنوان یک گروه شبه ‌نظامی خارجی، بلکه به عنوان متحد طبیعی‌اش نگاه می‌کند. پاکستان برای شبکه‌ی حقانی و گروه طالبان در تفکر امنیتی‌اش جایگاه خاصی در نظر گرفته است. طالبان و شبکه‌ی حقانی از نظر پاکستان هم ‌طراز گروه‌ های تروریستی‌ای هستند که در کشمیر می‌ جنگند. پاکستان از گروه‌ های تروریستی‌ای که در ایالت کشمیر هند می ‌جنگند، ‌حمایت همه‌‌ جانبه می‌کند. پاکستان در سال‌های ۱۹۶۵، ۱۹۷۱ و ۱۹۹۹  به کمک‌ همین گروه‌ ها با هند جنگید. این گروه ‌ها نه تنها که نیروی نیابتی پاکستان در جنگ با هند هستند، ‌بلکه در جنگ‌های متعارف هم به کمک اردوی پاکستان می‌آ‌یند. اردوی پاکستان شبکه‌ی حقانی و گروه طالبان را مثل گروه ‌های کشمیری متحد خود می‌داند.

بنابراین بسیار بعید است که کسی تصور کند که پاکستان به طالبان و شبکه‌ی حقانی فشار لازم را وارد می‌کند. پاکستان برای حمایت از طالبان و شبکه‌ی حقانی روایت‌ های کاذب هم ساخته است. آنان می ‌گویند که مردم پاکستان طالبان را دوست دارند و اگر ارتش پاکستان علیه این گروه اقدام کند، ‌با عکس العمل مردم عام پاکستان روبرو می‌ شود. آنان در برابر انتقاد ‌های جهانی برای میزبانی از تروریست‌ های ضد هند نیز همین را سپر دفاعی خود ساخته‌اند. شاید مردم عام پاکستان هم طرفدار طالبان و گروه ‌های تروریستی کشمیری باشند، اما واقعیت این است که ارتش پاکستان با راه‌اندازی عملیات ‌های پیچیده‌ی اطلاع ‌رسانی و استفاده‌ی حرفه‌ای از رسانه ‌ها، ‌بلند‌گو ها و مساجد، خواسته است که باور را به ذهن مردم پاکستان القا کند که گویا طالبان و تروریست‌های کشمیری از پاکستان در برابر دشمنان خارجی‌اش دفاع می‌کنند. بسیاری از سیاستمداران زبده‌ی پاکستانی افشا کرده‌اند که ارتش این کشور از تبلیغ روایت «مقاومت علیه اشغال افغانستان» توسط برخی از رسانه‌ های پاکستانی حمایت می‌کند.

این امر، نشان ‌دهنده‌ی آن است که ارتش پاکستان تنها با قطع کمک ‌ها به همکاری با استراتیژی جنوب آسیای ایالات متحده همکاری نمی ‌کند، اما قطع کمک ‌ها گام بسیار مهمی بود،‌ توقف واریز شدن مبالغ کلان وجه نقد به حساب ارتش پاکستان باید سرآغاز تحریم اقتصاد پاکستان باشد. ایالات متحده باید همان ‌طوری که ایران و ترکیه را تحریم کرده، ‌پاکستان را تحریم کند. خروج رئیس جمهور امریکا از قرارداد هسته‌ای با تهران و برگرداندن تحریم ‌ها، اقتصاد ایران با مشکل روبرو کرده است. اقتصاد ترکیه هم با تحریم‌ هایی که از سوی ایالات متحده بر این کشور وضع شده، با مشکل جدی برخورده است. ایالات متحده توانایی آن را دارد تا اقتصاد پاکستان را هم با مشکل مواجه کند، مخصوصآ حالا که پاکستان یک اقتصاد ورشکسته دارد. وقتی ایالات متحده می ‌تواند اقتصاد‌ کشورهایی مثل ایران و ترکیه را دچار مشکل کند، حتماً با گسترش دامنه‌ی تحریم ‌ها می ‌تواند پاکستان را هم با مشکل جدی مواجه کند و حاکمان این کشور را به محاسبه‌ی سود و زیان وادار بسازد. تا حال پاکستان هزینه‌ی سنگینی بخاطر سیاستش در قبال افغانستان نپرداخته است. پاکستان باید این بها را بپردازد. مدارا جویی و تلاش برای رفع نگرانی‌ های پاکستان دیگر پاسخ نداد. برخی از دیپلومات ‌های امریکایی از جمله زلمی خلیلزاد به این باور اند که واشنگتن و دیگر اعضای ناتو توانایی آن را دارند تا در صورت قطع همکاری پاکستان با ناتو،‌ راه بدیلی برای اکمال افغانستان جستجو کنند.

در این هم تردیدی نیست که گذار از سیاست مداراجویی و تحریم اقتصاد پاکستان، ریسک‌ هایی برای امریکا و کشور های دیگر دارد‌، ‌اما کشور های عضو ناتو باید این ریسک را بپذیرند. بدون پذیرش ریسک احتمال موفقیت کم است. راه بدیل دوام سیاست مداراجویی و رفع نگرانی ‌های امنیتی پاکستان است که در ۱۷ سال گذشته بی ‌نتیجه بود. تمام نظرات دانشگاهی و تجربه ‌های تاریخی در مورد جنگ با شورشگری نشان می ‌دهد که هیچ گروه برانداز، ‌شورشگر و تروریستی وقتی در موضع قوت باشد، ‌مذاکره نمی‌ کند. یک گروه برانداز وقتی ضعیف می ‌شود که در یک کشور خارجی، پایگاه مطمین نداشته باشد.

                   

طالبان درکندز اجازه ندادند صلح‌جویان به مناطق زیرکنترول شان بروند
منبع : طلوع نیوز   تاریخ: 9/4/2018

شماری از اعضای کاروان صلح خواهی مردمی که از چهار روز بدینسو در ولایت کندز به سر می‌برند، می‌گویند که طالبان به آنان اجازه ندادند تا در بخش‌های زیرکنترول این گروه در این ولایت سفر کنند.

پیش از این نیز، اعضای این کاروان ادعا کرده بودند که اعضای گروه طالبان در بغلان به آنان اهانت کردند.

صلح خواهان اما از طالبان می‌خواهند که به آنان اجازه بدهند تا در تمامی مناطق بروند و صداهای صلح خواهی شان را به گوش مردم برسانند.

اما، طالبان می‌گویند که بنا بر بعضی مشکلات امنیتی برای آنان اجازه داده نشده است.

همزمان با این شماری از باشنده‌گان شهر کندز، به استقبال از کاروان مردمی صلح‌خواهی امروز گردهمایی را در این شهر برگزار کردند.

آنان می‌گویند که صلح خواست همه است و باید تمامی طرف‌ها به ندای صلح لبیک بگویند. باشنده‌گان کندز، می‌‍گویند که از جنگ خسته شده‌اند و می‌خواهند پس از این در فضای صلح زنده‌‎گی کنند.

کندز در شمال افغانستان، یکی از ولایت‌هایی است که از آغاز کار حکومت وحدت ملی تاکنون، مرکز آن چندین بار بدست طالبان سقوط کرده است.

اعضای کاروان صلح‌خواهی مردمی، ۲۴ روز پیش با پای پیاده از کابل به سوی بلخ حرکت کردند. شماری اعضای این کاروان، چند روز پیش، پس از رسیدن به ولایت بغلان با موتر به کندز رفتند، اما شمار دیگر آنان سفر شان را به سوی بلخ ادامه داده اند و بامداد روز دوشنبه به ولسوالی بغلان مرکزی رسیدند.

شکایت باشنده‌گان دشت ارچی کندز از نبود داکتران زن در این ولسوالی
منبع : رادیو آزادی   تاریخ: 9/4/2018

تعدادی زیادی از باشنده‌گان ولسوالی دشت ارچی کندز در این ولسوالی از نبود و کمبود داکتران زن شکایت داشته می‌گویند که بیشتر اوقات مریضان زنانه با خطر مرگ مواجه می‌شوند.

شماری از باشنده‌گان این ولسوالی با ابراز این مطلب می‌گویند که در مراکز صحی ولسوالی یاد شده داکتران زنانه حضور ندارند و بر اثر آن بیش‌تر اوقات خانم‌هایی‌که مشکلات نسایی و ولادی می‌داشته باشند، با تهدید مرگ مواجه می‌شوند.

حاجی حبیب‌الله و خان ولی دو تن از باشنده‌گان ولسوالی نام‌بُرده در پیوند به موضوع به رادیو آزادی چنین گفتند:

“در ولسوالی ما چهار پنج کلینیک کلان وجود دارد، اما در آن داکتران زنانه و قابله حضور ندارند، ما چند بار مشکل خود را با وزارت صحت عامه در میان گذاشتیم، ولی تا هنوز به آن رسیده‌گی نشده‌است، ولی داکتران زنانه حاضر می‌شوند که به دشت ارچی بروند، اما معاش کافی برای‌شان داده نمی‌شود که به این‌جا بیایند.”

“ما از باشنده‌های ولسوالی دشت ارچی هستیم و در کلینیک‌های این‌جا داکتران زنانه حضور ندارند و این مسئله ما را با مشکلات فراوان روبه‌رو ساخته است و از دولت می‌خواهیم که به مراکز صحی دشت ارچی داکتران زنانه روان کند تا مشکلات ما رفع شود.”

به‌گفته آنان اگر به خانمی مشکل نسائی و ولادی پیدا ‌شود، آنرا به خاطر معالجه به مرکز کندز و یا ولایت تخار انتقال می‌دهند که بیشتر اوقات مریضان در مسیر راه جان خود را از دست می‌دهند.

فرید احمد کاکر یک‌تنِ از بزرگان قومی ولسوالی دشت ارچی در رابطه می‌گوید:

“حکومت در قسمت صحت کارهای معیاری انجام نداده‌است، به‌خاطری‌که هم اکنون باشنده‌گان ساحات دور دست به خدمات صحی دسترسی ندارند و به شفاخانه ولسوالی رسیده‌گی کرده نمی‌توانند و زمانی‌که برای‌شان مریض پیدا می‌شود با مشکلات زیاد روبه‌رو می‌شوند و ما از دولت می‌خواهیم که به این مشکل مردم رسیده‌گی کند تا تمامی مردم به امکانات صحی دسترسی پیدا کنند و عدالت صحی تأمین شود.”

آنان از دولت می‌خواهند، در ساحاتی‌که مردم به مراکز صحی دسترسی ندارند در آن‌جا کلینیک اعمار نماید و در کنار آن داکتران مسلکی را به وظایف بگمارد، تا در وقت ضرورت به اسرع وقت به مشکلات صحی مردم رسیده‌گی شود.

از جانبی هم داکتر عبدالمتین عاطفی رئیس صحت عامۀ کندز تا جایی گفته‌های مردم را تأیید کرده می‌گوید که هم‌اکنون در ولسوالی دشت ارچی یک شفاخانه ۵۰ بستر فعالیت دارد و در آن داکتر زنانه و قابله حضور دارند و علاوه بر آن در برخی ساحات دیگر این ولسوالی نیز کلینیک‌های فعال موجود اند و به مردم خدمات صحی عرضه می‌کنند.

آقای عاطفی افزود که نبود و کمبود داکتران زنانه را با وزارت صحت عامه شریک ساخته‌است و به زودی به این مشکل رسیده‌گی خواهد شد.

وی می‌گوید:

“ما در آن‌جا کلینیک ۵۰ بستر داریم و در آن داکتران زنانه و قابله حضور دارند و هم‌چنان ما کلینیک‌های صحی داریم و به مردم خدمات صحی عرضه می‌کنند و در مراکز صحی ما تمامی پرسونل صحی موجود هستند و به مشکلات نسائی و ولادی و غیره مردم رسیده‌گی می‌شود و زمانی‌که کدام مریض عاجل پیدا می‌شود، آن را به شفاخانه حوزوی کندز انتقال می‌دهند.”

به‌گفته باشنده‌گان ولسوالی دشت ارچی، آنان مکرراً در پیوند به این موضوع صدای خود را بلند کرده‌اند، اما به هیچ صورت مقام‌های بلند رتبه‌ای دولتی، درد و مشکلات آنان را درک نمی‌کنند، به‌خاطری‌که اعضای خانواده‌های شان جهت معالجه به کشورهای بیرونی می‌روند و علاوه بر آن از همه امکانات صحی مستفید هستند، با وصف‌ این‌که در ولایت‌ها و ولسوالی‌های دور افتاده کشور اکثری مردم بر اثر نبود خدمات صحی جان‌های خود را از دست می‌دهند.

دولسي جرګې یو کاندید په چاودنه کې ووژل شو
منبع : تاند   تاریخ: 9/4/2018

له پروان ولایت څخه ولسي جرګې ته یو کاندید په کابل کې دچاودنې په نتیجه کې ووژل شو.

دکابل دپولیسو ویندوی حشمت الله ستانکزي پرون /دوشنبه/ رسنیو ته وویل، دمولوي محمد انور نیازي په موټر پورې دنښلول شوي بم دچاودنې په نتیجه کې دولسي جرګې دا کاندید ووژل شول او په موټر کې ورسره درې تنه سپاره ژوبل شول.

ستانکزی وايي چې چاودنه پرون /یکشنبه/ ماښام مهال دکابل په شېرپور مېنه کې وشوه. نیازی په پیل کې ټپي و خو په روغتون کې یې سا ورکړه. نوموړی دپروان ولایت دبګرام ولسوالي اوسېدونکی و.

په جرمني کې ‘افغان’ مهاجر دقتل په تور بندي شو
منبع : د امریکا غږ   تاریخ: 9/4/2018

 

دجرمني یوې محکمې یو مهاجر ځوان چې ادعا کوي “افغان” دی دخپلې ١٥ کلنې ملگرې دوژلو په تور په اته نیم کاله بند محکوم کړ. جرمني مقاماتو ویلي دي دغه ځوان چې “عبدال” نومیږي اعتراف کړی دی چې دتیرکال په دسمبر میاشت کې یې خپله ملگرې په چاقو وهلې او وژلې ده.

دجرمني څارنوالانو ویلي دي چې عبدال وروسته له هغې چې خپلې ملگرې یې ورسره اړیکې وشلولې دغچ اخیستلو په مقصد یې هغه ووژله. عبدال ادعا کوي چې دقتل پروخت ١٥ کلن و، خو دجرمني دعدلي طب پلټنو ښودلې چې دغه ځوان هغه وخت د ١٧ او ٢٠ کلونو ترمنځ عمر درلود.

جرمني مقاماتو ویلي دي چې عبدال د ٢٠١٦ کال په اپریل کې جرمني ته راغی او پناه یې وغوښتله، خو دهغه پناه غوښتنه د ٢٠١٧ کال په فبرورۍ کې رد شوه. دعبدال قضیه او همداشان دیو بل قتل پیښه چې په کې دوه سوري او عراقي پناه غوښتونکي دیو ٣٧ کلن سړي په وژلو تورن دي لږ تر لږه دجرمني په دوو ښارونو کې دمهاجرت ضد مظاهرې راپارولي دي.

همداشان دقتل دغه پیښې چې مهاجرین یې په کولو تورن او مجرم گڼل شوي دجرمني دښي اړخو افراطي گوندونو دمهاجرت ضد کمپاین ته یې زمینه برابره کړې چې دجرمني دصدراعظمې انگلا مرکل دمهاجر پلوه سیاست دتعدیل لپاره پرحکومت فشار راوړي.

رباني او قُریشي په جلال‌آباد کې د پاکستان قونسلګرۍ په مسله خبرې کړي
منبع : د امریکا غږ   تاریخ: 9/4/2018

د افغانستان د بهرنیو چارو وزیر صلاح‌الدین رباني له خپل پاکستاني سیال شاه‌ محمود قُریشي سره، په ننګرهار ولایت کې د پاکستان د قونسلګرۍ د بیا پرانیستلو په اړه ټیلیفوني خبرې کړي دي.

د پاکستان د بهرنیو چارو وزارت په یو بیان کې ویلي، چې ښاغلي قُریشي له خپل افغان سیال څخه غوښتي، عادي حالت ته د قونسلګرۍ د چارو د بیرته ګرځولو لپاره باید په جلال‌آباد کې د هغوی د قونسلګرۍ امنیتي چارې د پخوا په څیر سمبالې شي.

په بیان کې راغلي “ښاغلي قُریشي له افغان حکومت څخه د هغو امنیتي ترتیباتو د بیرته نیولو غوښتنه کړې، چې د ۲۰۱۸ کال د اګست تر ۲۸مې هلته موجود وو، ترڅو د قونسلګرۍ کاري چارې د پخوا په څیر خپل عادي حالت ته وګرځي”.

د پاکستان د بهرنیو چارو وزارت ویلي، د قونسلګرۍ د امنیتي مسلې تر هواريدلو پورې به، د افغانستان په ختیځ کې یوازې محصلینو او ناروغانو ته د پاکستان ویزې ورکول کیږي.

د بیان له مخې، د افغانستان د بهرنیو چارو وزیر صلاح‌الدین رباني خپل پاکستاني سیال ته په دې برخه کې د مثبتو نتایجو ډاډ ورکړی دی.

د افغانستان د بهرنیو چارو وزارت له پاکستاني لوري سره د دغو ټيلیفوني خبرو په اړه تر اوسه څه نه دي ویلي.

خو تیره ورځ د افغانستان د بهرنیو چارو وزیر صلاح‌الدین رباني، په کابل کې د پاکستان له سفیر زاهد نصرالله خان سره د لیدنې پر مهال، په ننګرهار کې د پاکستان د قونسلګرۍ د بیا پرانیستلو په اړه خبرې کړې دي.

د افغانستان د بهرنیو چارو وزارت په یو بیان کې ویلي، چې په دغې لیدنه کې ښاغلي رباني په جلال‌آباد کې د پاکستان د قونسلګرۍ د مسلې پر ژر هواريدو ټینګار کړی دی.

پاکستان ادعا کړې، چې د ننګرهار والي حیات الله حیات د قونسلګرۍ په داخلي چارو کې مداخله کوي او له همدې امله یې په جلال‌آباد کې خپله قونسلګري تړلې ده.

خو ښاغلي حیات د قونسلګرۍ په چارو کې هرډول مداخله په کلکه رد کړې او هغه یې په ننګرهار ولایت کې د پاکستانۍ کلدارو د کارولو پر ضد د خپلو وروستیو اقداماتو په وړاندې د پاکستان غبرګون ښودلی دی.

فرمانده جدید ناتو: تروریستان در افغانستان جای امن نخواهند داشت
منبع : دویچه ویلی   تاریخ: 9/4/2018

فرمانده جدید ناتو: تروریستان در افغانستان جای امن نخواهند داشت

با ختم ماموریت جنرال جان نیکلسون به عنوان فرمانده عمومی نیروهای ناتو در افغانستان، جنرال سکات میلر رسما کارش را به عنوان فرمانده عمومی این نیروها در افغانستان آغاز کرد. میلر نهمین فرمانده نیروهای امریکا در افغانستان است. مراسم انتقال فرماندهی روز یک شنبه در یک مراسم رسمی انجام شد. ماموریت جان نیکلسون که بیشتر از دو سال ادامه یافت، رسما به پایان رسید. در این مراسم وزیر داخله و مشاور شورای امنیت ملی افغانستان نیز حضور داشتند.

جنرال اوستین سکات میلر فرمانده جدید نیروهای ناتو از ماموریت ۱۷ ساله این نیروها در افغانستان ستایش کرد و گفت که این سربازان قربانی‌های زیادی در جنگ با تروریسم داده‌اند. او تاکید کرد که حالا زمان آن فرارسیده تا افغانستان به یک «راه حل دائمی» دست یابد. آقای میلر گفت طالبان و سایر گروه‌های شورشی باید بدانند که افغانستان دیگر مکان امن برای تروریستان نخواهد شد: «من دلیل این که چرا این‌جا هستیم و می‌جنگیم را می‌دانم. من تروریستانی را که به دنبال مکان‌های امن هستند می‌شناسم. آن‌ها می‌خواهند خشونت‌بیشتر صادر کنند، به غیرنظامیان حمله کنند و برای همه ناامنی خلق نمایند.»

جنرال جان نیکلسون در این مراسم از طالبان خواست که به جنگ پایان دهند و به پروسه صلح بپیوندند. در همین حال سرمنشی عمومی ناتو نیز با حمایت از فرمانده جدید نیروهای حمایت قاطع گفته است که حمایت ناتو از افغانستان ادامه خواهد یافت.

آگاهان مسائل نظامی امیدوارند که فرمانده جدید نیروهای امریکایی با هماهنگی بیشتر با نظامیان افغان وضعیت در این کشور را بهبود بخشد. جبار قهرمان نماینده پارلمان و مسئول پیشین جنگ هلمند به این باور است که جنرال نیکلسون یکی از فرماندهان ضعیف بود و در مدت دو سال گذشته نتوانست ماموریت حمایت قاطع را به درستی به پیش ببرد. آقای قهرمان می‌گوید: «میلر یک جنرال فعال است و امیدوارم که مسیر ناکامی را به سوی کامیابی سوق دهد و راه معقولی را برای تامین ثبات در افغانستان برگزیند.»

پروسه صلح 

فرمانده جدید نیروهای حمایت قاطع در حالی به کار آغاز می ‌کند که افغانستان در تلاش موفقیت پروسه صلح است. مقام‌ های امریکایی در ماه‌ های اخیر مستقیما با رهبران طالبان گفتگو کرده و احتمال این که طالبان به میز مذاکره برگردند وجود دارد. آقای سکات میلر نیز تاکید کرد که جنگ افغانستان تنها با گزینه نظامی به پایان نمی‌رسد و برای این کار نیاز است تا راه‌حل‌های سیاسی نیز برای پایان این بحران جستجو شود. فرمانده جدید نیروهای ناتو گفت که باید فشار بیشتری بر طالبان وارد شود تا این گروه تن به مذاکره بدهد. جنرال اوستین سکات میلر گفت: «فشار نظامی برای وادار کردن مخالفین برای مذاکرات سیاسی لازم خواهد بود تا زمینه برای گفتمان سیاسی هموار شود.»

این در حالیست که طالبان در یک سال اخیر توانسته است جغرافیای بیشتری را به دست آورد و دو شهر استراتژیک را در غرب و مرکز افغانستان سقوط دهد. در روز های اخیر این نگرانی نیز مطرح شده است که شهر های غزنی، فراه، پکتیا، کندز و فاریاب در معرض سقوط قرار دارند و طالبان برای تصرف این ولایات برنامه ‌ریزی کرده‌اند.

تحلیلگران می ‌گویند، ثبات در افغانستان زمانی تامین می‌شود که فشار کافی نظامی بر گروه طالبان وارد شود و طالبان این برداشت را کنار بگذارند که می‌توانند از راه نظامی در افغانستان پیروز شوند. آقای قهرمان گفت: «صلح و جنگ باید همزمان حرکت کند. کسی که به صلح توافق ندارد باید با آن‌ها به صورت جدی برخورد شود. من فکر می ‌کنم که آقای میلر در کارش موفق است و می ‌تواند این ماموریت را به درستی به پیش ببرد.»

براساس توافقی که بین افغانستان و روسیه صورت گرفته، قرار است در آینده نزدیک نشست صلح در مسکو برگزار شود. هرچند ایالات متحده امریکا گفته است که نماینده‌ای در این نشست نمی ‌فرستد، ولی حکومت توافق کرده تا این نشست به صورت مشترک از سوی افغانستان و روسیه رهبری شود.

د امریکا د هارفوډ پوهنتون (کنېټيکټ) د نړيوالو اړيکو او مقايسوي سياست استاد

 

ډاکټراحمد ويس وردګ د امریکا د هارفوډ پوهنتون (کنېټيکټ) د نړيوالو اړيکو او مقايسوي سياست استاد

افغانستان د ګندمک او ډيورنډ تړونونو تر وختونو هم د تاريخ له يوه ډېر حساس پړاوه تېرېږي. امريکا د نزول په حالت کې ده او نور سيمه‌ییز ځواکونه لکه چين او روسيه په ډېر قوت او چټکیا سره د پرمختګ په لور روان دي؛ نو ځکه د نړۍ په سطح نوي نوي سيمه‌ییز ایتلافونه او د هېوادونو ترمنځ نوي تعهدونه راټوکېږي.

 

په بل عبارت، د قدرت لیږد په هر هېواد کې کړکېچن وي. د ټاکنو په هر دوران کې نوې نوې سياسي څېرې رابرسېره کیږي او له ځانه سره نوي ایتلافونه رامنځ ته کوي. لکه د هېوادونو په څېر، د نړۍ نظام هم د بدلېدو په حال کې دی. له دويمې نړيوالې جګړې وروسته د نړۍ نظام دوه قطبي شو، چې يو خوا د شوروي اتحاد او ورسره د «وارسا»هېوادونه او بل خوا غربي نړۍ او «ناټو» هېوادونه، چې دا خوا د امريکا متحده ايالاتو لخوا رهبري کېده. د نړۍ معاصر تاريخ کې، دغه پېر تر ټولو سوله‌ییز او باثباته پېر ځکه وو، چې په نړيوال نظام (سيسټم)کې يو توازن موجود وو. خو په ۱۹۸۹ کال کې د شوروي اتحاد له ړنګېدو سره، دوه قطبي نړۍ ړنګه او پر ځای يې د امريکا متحده ايالات یکه تاز او په نړۍ کې یوازينی زبرځواک وګرځېد.

 

له شوروي وروسته، د ۱۹۹۰ لسيزې آزاد بازار پاليسيو څخه ځينې هېوادونو په ځانګړې توګه چين ډېره ژوره ګټه پورته کړه. دا تېر ۱۵ کاله د چين اقتصاد هر کال کابو ۹ سلنه وده کوي؛ په داسې حال کې چې د امريکا پورونه کال په کال زياتېږي او د بانډونو په وسيله، پورونه هم له چين څخه اخلي. دا په خپل وار سره په نړۍ کې د چين اعتماد، نفوذ او حضور زياتوي. بل خوا امريکا له اقتصادي بحران او د پانګې له فرار سره مخ ده؛ نو ځکه د نړۍ سياسي نظام هم د بدلېدو په حال کې دی او د نړيوالو اړيکو او سياسي علومو کارپوهان يو هم دا وړاندوينه نه شي کولی چې آيا راتلونکی «چينايي نړيوال سیسټم» به څه ډول وي؟ راتلونکي نړيوال اقتصادي او سياسي معيارونه به څه ډول وي؟ آيا دغه اوسنی «لېبرال نړيوال نظام» به پایښت ومومي او کنه؟ دغهډول تحليل ته په نړيوالو اړيکو کې «سیسټم تیوري» ويل کېږي، چې سیسټم ته په کتو سره، هر هېواد خپلو ملي منافعو ته په پام سره له بل هېواده سره يا دوستي او يا دښمني کوي. د امريکا تجربه لرونکيکارپوهان لکه د (سي ان ان) ټلویزیون خبریال فريد ذکريا (چې د نړيوالو اړيکو يو نامتو متفکر دی) او داسې نور دا تېر اتلس کاله پر همدې پوښتنو څېړنې کوي.

په هر صورت، لکه يو ماشوم ته چې مور او پلار په لومړي سر کې نوم ټاکي، همداسې هر هېواد ته په کار ده چې له هر څه وړاندې خپلې ملي منافع تعريف کړي او د هغو منافعو پر بنياد، یوه ملي ايډيالوژي وټاکي. وروسته بیا دغو ملي ګټو ته د رسېدو د بېلابېلو لارو او طريقو وړانديزونو او طرحو ته سياست ويل کېږي. په بل عبارت، په سياست کې هېڅ هېواد نه دايمي دوست لري او نه هم دايمي دښمن؛ بلکې دايمي منافع لري. خو له بده مرغه، د افغانستان ملي ګټې تر اوسه په علمي بڼه نه دي تعريف شوي. موږ د يو ملت په کچه خپل دوست او دښمن نه دی ټاکلی؛ نو ځکه زموږ د هېواد سیاست ګوندي نه، بلکې فردي او قبيلوي دی. په داخلي کچه، موږ په دې نه يو توانېدلي، چې خپل ولسمشر د ده د پاليسيو او طرحو پر بنياد وټاکو، ځکه نه ملي ايډيالوژي لرو او نه هم تعريف شوې ملي ګټې. له ولسمشر غني پرته، د افغانستان يوه سياستمدار هم خلکو ته کومه سياسي تګلار نه ده وړاندې کړې. په همدې ترتیب، زموږ نړيوال سياست هم ضعيف او بې تمرکزه دی، ځکه د افغانستان ټولو حکومتونو بهرنی او سيمه‌ییز سياست احساساتي، موقتي او غبرګوني دی. موږ له ځانه عمل نه لرو، بلکې، د پاکستان، ايران، روسيې، امريکا اونورو هېوادونو بهرنيو پاليسيو ته په کتو سره «غبرګون» ښيو.

همدا اوس د افغانستان په ګاونډ کې څلور مېګا (خورا لويې) پروژې روانې دي، چې يوازې يوه د ګوادر پروژه يې د ۵ تريليونو ډالرواهميت لري. په دې څلورو پروژو کې، دوه يې د بندرونو (ګوادر او چابهار) پروژې دي او دوې نورې يې د ګاز او انرژۍ (ټاپي او ټي آی آی) د لیږد پروژې دي. ګوادر، له ګلف سمندر نه ډېر ژور دی او ځکه ورته خورا درنې درنې کېښتۍ راتلی شي. چین په دغه بندر کې تر اوسه ۵۰ ميليارډه ډالر پانګونه کړې ده. که دا بندر فعال شي، د دوبۍ اهميت تر ډېره کموي چې ضربه يې مستقيمآ انګلستان او نورې غربي نړۍ ته متوجه کیږي. هر چا چې دغه سوداګریزه لاره او د انرژۍ د لیږد کنټرول تر لاسه کړ، هغه به په راتلونکي «نړيوال سیسټم» کې يو مطرح سياسي او اقتصادي ځواک وي. همدا دليل دی، چې د امريکا اوسنی ولسمشر، له ګڼو نیوکو سره سره غواړي چې د شمالي کوريا سره سوله وکړي. د شمالي او جنوبي کوريا يو ځای کېدلپه دې معنا چې په هغه سيمه کې به يو دوه قطبي نظام رامنځ ته شي چې متحده او قوي کوريا بيا کولی شي د چين د پرمختګ حد اقل چټکیا راکمه کړي. که له سياسي کمزورۍ سره مخامخ شي، نو امکان يې شته چې هانګ کانګ او ټايوان هم ترې بېل کړای شي.

 

نو دغې شرايطو ته په کتو سره، افغانستان د چين او امريکا تر منځ د نوې لويې لوبې ښکار ګرځېدلی. لومړۍ لويه لوبه د انګلستان او تزار روسيې سره وه چې افغانستان ته پکې د واخان ګوته ورډالۍ شوه تر څو دغه دوه امپراطورۍ سره تماس ونه لري. اوسنۍ ورېښمو لاره، چې دا ځل د امريکې او چين سره لوبېږي، همداسې اهميت لري لکه لومړۍ لويه لوبه، چې سياسي کارپوهان يې د «دوييمې لويې لوبې» په نامه يادوي. نو ځکه، که مو په دې حساس تاريخي پېر کې له پوهې، تعقل، او شهامت کار وانخيست، افغانستان به همداسې د لويو ځواکونو د ملي ګټو ښکار ګرځېدلی پاتې وي، چې هم به پر ګندمک او هم به پر ډيورنډ معاهدو شکر وباسو.

د يوه سوکاله، ځواکمن او شتمن افغانستان په هيله!

داکتر احمد ویس وردک

 

افغانستان د چين او امريکا ترمنځ | ډاکټراحمد ويس وردګ

 

ارګ سره د حنیف اتمر د ټکرولو هڅې!

 

که دښمن دې مخکې خم شي غافل مه شه

د لېندې په غبرګېدو غشی تاو اخلي

علي خان خټک

ولسمشر اشرف غني د روان کال د اګست په ۲۵ مه، له خپلې دندې د ملي امنیت د سلاکار ښاغلي حنیف اتمر استعفا ومنله. په دې تړاو، اشرف غني د ملي امنیت د نوي سلاکار ډاکټر حمدالله  محب د معرفي کېدو په غونډه کې وویل «باید ووايم چې زما لپاره د یو ملګري او دوامدار همکار استعفی منل یو سخت کار وو، خو د هېواد د لوړو ګټو لپاره باید دغه تصمیم نیول شوی وای. د جناب اتمر د خدمتونو قدرداني کوم، اتمر صاحب د هېواد په بېلابېلو برخو کې زیات زحمت ایستلی، هېواد اتمر صاحب ته ضرورت لري او انشاالله په نورو برخو کې به ورڅخه استفاده وشي.»

همدارنګه ښاغلی اتمر خپل استعفالیک کې لیکي چې د دندې له پیل څخه د هېواد د ولسمشر اشرف غني د اعتماد څخه برخمن وو. خو زیاتوي«د وحدت او ملي اجماع د حفظ او ټینگښت، د سولې او امنیت د رامنځته کیدو، سیاسي مدیریت، انتخاباتي چارو، ښه حکومتداري او دهیواد د سیمه یزو او نړیوالو اړیکو اړوند سیاستونو او روشونو په هکله د دولت د رهبرۍ په کچه د جدي اختلافونو په وجه مې استفا مې وکړه.»

ګه څه هم د ښاغلي اتمر په استعفالیک کې د دولت د رهبرۍ په کچه د جدی اختلافونو خبره کیږي، خو دا اختلافونه په هیڅ توګه په یوازې ځان ولسمشر غني سره په اختلاف نه شی تفسیرېدای چې ځیني غرضمن کسان غواړي له هغه د حضرت عثمان کمیس جوړ کړي. البته په دې اړه خپله ښاغلی اتمر هم زیاتوی د دندې له پیله د هېواد د ولسمشر د اعتماد څخه برخمن وو.

بلخوا لکه څنګه چې ښاغلی اتمر د یوه سیاستپوه او هېوادپال مشر پتوګه، هېواد کې د روانو ستونزو او ناخوالو څخه څنګځن نه شي تېرېدای، داسې دا پوهه هم شته چې دا ستونزې په یو وارنه دي رامنځته شوي او په یوازې ځان ارګ هم په دې اړه پړ نه شي ګڼل کېدای او هغه نه شي له منځه وړای، نو نېوکې باید د چارو د سمون په موخه او د نظام د لا ټینګښت او مرکزي حکومت د غښتلتیا او پیاوړتیا لپاره  په پام کې وي.

د هېواد امنیت شورا کې د ښاغلي اتمر زیار او هڅه د ډیری افغانانو د پاموړ ده. دا امنیت شورا نه وه چې اتمر يي وځلاوه، که نه تر ده مخکې هم هلته سلاکاران تېرشوي چې افغانان يي نوم هم نه پېژني، بلکې ښاغلي اتمر وو چې د امنیت شورا يي د یوه واکمن بنسټ پتوګه راپورته کړه او هغه يي وځلوله. پخوا هم د کلیو پراختیا وزارت، پوهنې وزارت او کورنیو چارو وزارت کې اتمر بریالی وزیر تېرشوی او ولسمشر غني د ده په اړه پر ځای وايي چې «هېواد اتمر صاحب ته اړتیا لري او انشاالله په نورو برخو کې به ورڅخه استفاده وشي.»

له دولتي چوکیو لیرې کېدا یا استعفا په تېره بیا په بحراني حالاتو کې په حکومتولۍ کې عادي او منل شوی بهیر دی چې نه ښای له هغه د بحران په لا ژورتیا کې ګټه واخیستل شي. تر پرون پورې ځینو اشخاصو او کړیو ویل چې حنیف اتمر حکومت کې د پنځم ستون، داعش او ترهګرو مشر دی، هغه د پپېړۍ جلاد دی، خو نن د هغه په استعفا د مکر اوښکې تویوي! له هغې ورځې چې اتمر استعفا ورکړې، ډاکټر عبدالله عبدالله، امرالله صالح، د کندهار وکیل لالی حمیدزی، جمعیتیان او نور مخالفین وايی چې اتمر پیاوړی مدیر، کارپوه او هېوادپال شخصیت دی. په دې اړه امرالله صالح وايی« ښاغلي اتمر یو تکړه او متوازن ستراتیژیست او متفکردی، د ښاغلي اتمر استعفا د ملي یووالي حکومت لپاره یوه لویه ضایع ده.» د صالح په وینا، «د محمد حنیف اتمر استعفا د حکومت په مشرتابه کې د جدي اختلافاتو او شخړو ښکارندوي کوي او داسې ښکاري چې ولسمشر غني پر خپل ټیم هم باور نه لري.»

د امرالله صالح له خبرو ماشوم هم پوهیږي چې نوموړی، ښاغلي اتمر سره کومه خواخوږي نه لري، بلکې غواړي یوازې د خواخوږۍ په خبرو او تظاهر، د ولسمشر غني د کاري ټیم ترمنځ درځ پیدا او پراخ کړي او که وکولای شي ښاغلی اتمر هم ځان سره د «مرکزي حکومت په وړاندې د مزاحمت او سرخوږۍ!» په کومې ټلوالې کې راښکېل کړي.

بلخوا د تاند لخوا په یوه خپور شوي خبر کې ویل کیږي چې د افغانستان د ملي امنیت پخواني سلاکار محمد حنیف اتمر دوې میاشتې پخوا په دوبۍ کې له جمعیت ګوند سره کتلي او له دې ګونده یې په راتلونکو انتخاباتو کې د ځان د کاندیداتورۍ د ملاتړ غوښتنه کړې ده، خو ښاغلي اتمر څو ورځې مخکې وویل چې د ولسمشرۍ راتلونکو ټاکنو کې نه غواړي، ځان نوماند کړي.

مرکزي حکومت سره په ځینو برخو کې د چارو د سمون په موخه، اختلاف لرل او یا په دې برخه کې نېوکې، ناروا نه شي ګڼل کېدای، خو هغوی ته چې له داسې نیوکو ارګ سره د ټکر وسیله جوړوي، باید غوڅ ځواب وویل شی او څوک يي باید د توطيې په دام کې ونه نښلي!

د ۲۰۱۸ کال د اګست ۳۱ مه

سرلوڅ مرادزی