سال ۲۰۱۹ در جهان چه خبر است

جهان سال ۲۰۱۸ را با همه فراز و نشیب‌هایش از دیدار تاریخی کیم جونگ اون با دونالد ترامپ و شکست داعش تا هیجان جام جهانی فوتبال و ماجرای قتل هولناک جمال خاشقجی پشت سر گذاشته و با بیم و امید به سال پیش رو چشم دوخته است؛ بیمی که از هرج و مرج و رخدادهای پیش‌بینی نشده روزافزون در مناطق مختلف جهان می آید و آن را دستمایه ادامه راه خود قرار می‌دهد.

به گزارش ایسنا، سال ۲۰۱۸ اما هر چه بود، زمینه وقایعی را در حوزه‌های گوناگونی در سال ۲۰۱۹ ایجاد کرد که برخی قابل پیش بینی هستند و برخی غیر منتظره.

انگلیس که هیاهو و جنجال بسیاری را بر سر خروج از اتحادیه اروپا پشت سر گذاشته و شاهد دست و پنجه نرم کردن نخست وزیر خود با چالش‌های فراوانی در مسیر بریگزیت بوده، حالا منتظر آن است که در ۲۹ ماه مه و با فرا رسیدن موعد خروج از اتحادیه اروپا، سرانجام کار خود را ببیند.

دونالد ترامپ، رییس جمهور آمریکا و کیم جونگ اون، رهبر کره شمالی هم پس از توافق خلع تسلیحات هسته‌ای پیونگ‌یانگ که در ماه های اخیر با سستی پیش می‌رود و به باور برخی به بن بست خورده، احتمالا اوایل سال تازه میلادی برای دومین بار دیدار خواهند کرد و باید منتظر ماند و دید این دو رهبر حاشیه ساز جهان این بار با چه نتیجه‌ای از یکدیگر خداحافظی می‌کنند.

ترامپ اما کمی آن طرف‌تر در چین درگیر جنگی اقتصادی است. چین و آمریکا در ماه دسامبر و در حاشیه نشست گروه بیست به مصالحه کوچکی دست یافتند. ترامپ با به تاخیر انداختن افزایش تعرفه‌های کالاهای چینی که قرار بود از یکم ژانویه اجرایی شود، موافقت کرده و پیشنهاد مهلتی ۹۰ روزه را برای مذاکره با چین بر سر قراردادی تجاری مطرح کرد.

بنا به گزارش‌های منتشر شده، این مذاکرات در ماه ژانویه برگزار خواهند شد اما هیچ کس نمی‌داند گام بعدی این دو قدرت بزرگ اقتصادی در تقابل تجاری‌شان چه می‌تواند باشد و کار این نزاع به کجا می‌کشد.

۲۰۱۸ برای فرانسه و عربستان هم بالا و پایین زیادی داشت. قتل جمال خاشقجی، روزنامه‌نگار منتقد سعودی ولیعهد جوان عربستان را به دردسر بزرگی انداخت و خشم جهان را علیه او که برای گام برداشتن در راستای جاه طلبی‌های بزرگ‌ترش آماده می‌شد، برانگیخت و مساله نقش ریاض در وضعیت یمن را نیز با قدرت بیشتری مطرح کرد. اکنون باید دید بن سلمان می‌تواند در سال ۲۰۱۹ بخت را بیشتر با خود یار کند یا مغلوب موضع شدید جهان علیه اقداماتش می‌شود.

اعتراضات مردم فرانسه که با نارضایتی از طرح افزایش مالیات سوخت آغاز شد نیز تعطیلی بردار نیست و ظاهرا جلیقه زردها قصد ندارد حتی در سال نو از اعتراضات خود دست بکشند. امانوئل ماکرون، رییس جمهور فرانسه که بخش قابل توجهی از سال ۲۰۱۸ را برای مقابله با اعتراضات و اعتصاب‌های مردم کشورش صرف کرده، باید در سال جدید با جدیت بیشتری به دنبال راه چاره‌ای برای تسکین خشم این مردم معترض باشد.

انتخابات در جهان

۲۰۱۹ اما شاهد برگزاری انتخابات زیادی خواهد بود که مسلما نتیجه آن‌ها در تعیین سمت و سوی جهان تاثیرگذار می‌باشند. در ادامه به تفکیک قاره به ذکر برخی از این رای گیری‌ها می‌پردازیم:

آفریقا

انتخابات ریاست جمهوری گینه بیسائو، ژانویه

انتخابات سراسری نیجریه، ۲۴ فوریه

انتخابات ریاست جمهوری سنگال، ۲۴ فوریه

همه‌پرسی لیبی، فوریه

انتخابات پارلمانی و ریاست جمهوری لیبی، پس از برگزاری همه‌پرسی

انتخابات ریاست جمهوری الجزایر، ۱۷ آوریل

انتخابات سراسری مالاوی، ۲۱ مه

انتخابات پارلمانی چاد، ماه مه

انتخابات سراسری موزامبیک، ۱۵ اکتبر

انتخابات سراسری بوتسوانا، اکتبر

انتخابات سراسری نامیبیا، اکتبر

انتخابات پارلمانی تونس، اکتبر

انتخابات ریاست جمهوری تونس، دسامبر

انتخابات ریاست جمهوری موریتانی، اواسط ۲۰۱۹

انتخابات سراسری آفریقای جنوبی

آسیا

همه‌پرسی تصویب قانون اساسی منطقه خودمختار بانگسامورو، ۲۱ ژانویه

انتخابات محلی ترکیه، ۳۱ مارس

انتخابات پارلمانی مالدیو، مارس

نخستین انتخابات سراسری اندونزی، ۱۷ آوریل

انتخابات ریاست جمهوری افغانستان، ۲۹ تیر ۱۳۹۸

انتخابات سراسری هند، آوریل و مه

انتخابات سراسری منطقه خودمختار مسلمانان‌نشین میندانائو، ۹ مه

انتخابات سراسری فیلیپین، ۱۳ مه

انتخابات مجلس مشاوران ژاپن، ژوئیه

انتخابات پارلمانی ازبکستان، دسامبر

انتخابات سراسری کره شمالی

اروپا

انتخابات پارلمانی استونی، سوم مارس

انتخابات ریاست جمهوری اسلواکی، ۹ مارس

انتخابات ریاست جمهوری اوکراین، ۳۱ مارس

انتخابات سراسری آندورا، مارس

انتخابات پارلمانی فنلاند، ۱۴ آوریل

انتخابات پارلمان اروپا، ۲۳ تا ۲۶ مه

انتخابات فدرال، پارلمانی و منطقه‌ای بلژیک، ۲۶ مه

انتخابات منطقه‌ای اسپانیا، ۲۶ مه

انتخابات ریاست جمهوری لیتوانی، ماه مه

انتخابات سراسری دانمارک، ۱۷ ژوئن

انتخابات میان دوره دومای روسیه، هشتم سپتامبر

انتخابات پارلمانی یونان، ۲۰ اکتبر

انتخابات فدرال سوییس، ۲۰اکتبر

انتخابات پارلمانی اوکراین، ۲۷ اکتبر

انتخابات پارلمانی پرتغال، اکتبر

انتخابات پارلمانی لهستان، نوامبر

انتخابات ریاست جمهوری ‌رومانی، نوامبر یا دسامبر

انتخابات ریاست جمهوری کرواسی، دسامبر

انتخابات ریاست جمهوری لتونی

انتخابات ریاست جمهوری مقدونیه

 انتخابات ریاست جمهوری ‌مالت

آمریکای مرکزی و شمالی

انتخابات ریاست جمهوری السالوادور، ۳ فوریه

همه‌پرسی مناقشه ارضی بلیز، ۱۰ آوریل

انتخابات سراسری پاناما، پنجم مه

انتخابات سراسری گواتمالا، ۱۶ ژوئن

انتخابات فدرال کانادا، ۲۱ اکتبر

انتخابات پارلمانی هائیتی، اکتبر

انتخابات پارلمانی جمهوری دومینیکا، دسامبر

آمریکای جنوبی

انتخابات سراسری آرژانتین، ۲۷ اکتبر

انتخابات سراسری بولیوی، اکتبر

انتخابات سراسری ارگوئه، اکتبر

خاورمیانه

انتخابات پارلمانی اسرائیل، ۹ آوریل

انتخابات مجلس شورای عمان، اکتبر

انتخابات شورای ملی قطر، اکتبر

اقیانوسیه

انتخابات فدرال استرالیا، ماه مه

نشست‌ها و کنفرانس‌های بین‌المللی

نشست‌ها و کنفرانس‌ها اما دیگر رویدادهای مهم بین‌المللی هستند که طی آن‌ها تصمیمات مهمی برای آینده جهان گرفته می شود. مقامات کشورهای جهان هر ساله در چنین رویدادهایی که در چارچوب‌های گوناگون برگزار می‌شوند، شرکت می‌کنند تا به نمایندگی از ملت خود در راستای اهداف و منافع آن کشور گام بردارند. از جمله مهم‌ترین این نشست‌ها که قرار است در سال ۲۰۱۹ برگزار شوند، می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:

نشست آینده انرژی جهان، امارات (ابوظبی) ۱۴-۱۹ ژانویه

نشست اتحادیه آفریقا، مصر، ژانویه

سی و ششمین نشست اتحادیه کشورهای عربی، تونس، آوریل

صد و هفتاد و ششمین نشست اوپک، اتریش (وین)، آوریل

سی و چهار نشست آ سه آن، تایلند، آوریل و مه

چهاردهمین نشست گروه بیست، ژاپن (اوساکا)، ۲۸-۲۹ ژوئن

سی‌امین نشست سران ناتو، بلژیک (بروکسل)، ۲۲ ژوئیه

یازدهمین نشست گروه بریکس (BRICS)، برزیل، ژوئیه

چهل و پنجمین نشست گروه هفت، فرانسه، ۲۵-۲۷ اوت

کنفرانس آب و هوایی سازمان ملل، شیلی، ۲۳ سپتامبر

سی و پنجمین نشست آسه آن، تایلند، اکتبر و نوامبر

سی و یکمین نشست سازمان همکاری‌های اقتصادی آسیا–اقیانوسیه (اَپک)، شیلی، ۱۶-۱۷ نوامبر

هجدهمین نشست جنبش عدم تعهد (NAM)

چهاردهمین نشست شرق آسیا، تایلند

چهاردهمین نشست سازمان همکاری‌های اسلامی، گامبیا

رقابت‌های ورزشی

در سال میلادی پیش رو همچنین رویدادهای ورزشی بسیاری در رشته‌های گوناگون برگزار خواهند شد که از جمله این رقابت‌ها می‌توان به جام جهانی کشتی فرنگی اشاره کرد که نوامبر و دسامبر ۲۰۱۹ در ایران برگزار خواهد شد. دیگر رویداد مهم ورزشی ۲۰۱۹، جام ملت‌های آسیا است که طی آن تیم‌های ملی فوتبال برگزیده آسیایی به مصاف هم می‌روند. این رقابت‌ها هر چهار سال یک بار برگزار می‌شوند و میزبانی این دوره از مسابقات را امارات بر عهده دارد. نخستین بازی این رویداد مهم ورزشی پنجم ژانویه و با تقابل تیم‌های ملی امارات و بحرین در ورزشگاه ”زاید” ابوظبی برگزار خواهد شد.

رویدادهای هنری

در زمینه هنری اما طبق روال هر سال، رویدادهای هنری متفاوتی در سراسر جهان برگزار می‌شوند. دوسالانه ونیز که یکی از مهم‌ترین رویدادهای هنری جهان است، هر دو سال یک بار در شهر ونیز ایتالیا برگزار می‌شود و امسال برای بیست و هشتمین دوره میزبان آثاری از هنرمندان سراسر جهان در رشته‌های گوناگون هنری خواهد بود.

جشنواره‌های بین‌المللی سینمایی دیگر شاخه رویدادهای هنری هستند که شاید جذابیت بیشتری برای مردم جهان داشته باشند. ایران هم که در سال‌های اخیر شاهد موفقیت ساخته‌های ایرانی در این جشنواره‌ها بوده، علاقه بیشتری به رصد وقایع این رویدادهای سینمایی دارد که از جمله مهم‌ترین‌ آن‌ها که به صورت سالانه و روتین برگزار می‌شود، می‌توان به برگزاری مراسم اهدای جوایز گلدن گلوب (هفتم ژانویه در کالیفرنیا آمریکا)، جشنواره بین‌المللی برلین (۹ تا ۱۴ فوریه در برلین آلمان)، اهدای جوایز اسکار (۲۴ فوریه، کالیفرنیا آمریکا)، جشنواره فیلم کن (۱۴ تا ۲۵ مه در کن فرانسه) و جشنواره بین‌المللی فیلم ونیز (۲۸ اوت تا ۷ سپتامبر در ونیز ایتالیا) اشاره کرد.

 

پیش‌بینی تحلیل‌گران درباره رویدادهای جهان در سال ۲۰۱۹

جهان وارد سال جدید میلادی سرشار از بیم و امیدها می‌شود و خاورمیانه با بحران‌های موجود که از سال‌های گذشته گریبانگیر اوست، دست و پنجه نرم می‌کند؛ بحران‌هایی که به نظر می‌رسد از چارچوب‌های بین‌المللی پیچیده خود جدا نیستند.

به گزارش ایسنا، سایت شبکه خبری الجزیره در گزارشی به پیش‌بینی‌ها درباره رویدادهای جهان به خصوص خاورمیانه در سال جدید میلادی پرداخته و در این باره از نظرات و تحلیل‌های تحلیلگران برجسته‌ جهان درباره تحولات ۲۰۱۹ سوال کرده است که به شرح ذیل است :

حسام شاکر، مشاور رسانه‌ای و تحلیل‌گر امور اروپا درباره رویدادهایی که ممکن است در سال جدید میلادی روی دهند، می‌گوید: دونالد ترامپ، رئیس جمهوری آمریکا به تسخیر جهان با توئیت‌ها و مواضع جنجالی خود در سال ۲۰۱۹ نیز ادامه خواهد داد، این امر تقابل میان شرکای واشنگتن و هم‌پیمانانش از جمله اروپایی‌ها را بیشتر خواهد کرد؛ اروپایی‌هایی که مجبور خواهند شد هزینه بیشتری به پیمان آتلانتیک شمالی (ناتو) پرداخته و خسارت‌هایشان را در اثر اقدامات یکجانبه ترامپ بر صادراتشان محاسبه کنند. در سال جدید همچنین جنگ تجاری میان واشنگتن و پکن به طور خاص و میان هفت کشور بزرگ صنعتی یعنی کانادا، فرانسه، آلمان، ایتالیا، ژاپن، انگلیس و آمریکا به طور کلی تشدید خواهد شد و جهانی‌سازی اقتصاد را با سؤالاتی مواجه خواهد کرد.

او می‌افزاید: در واقع در سال ۲۰۱۹ شاخص‌های فرصت پیروزی ترامپ برای بار دوم در انتخابات ریاست‌جمهوری کشورش در سایه پرونده قضایی ارتباطش با روسیه، درگیری‌هایش با کنگره و عملکرد داخلی‌اش ترسیم خواهد شد. همچنین ترامپ به سیاست خود درباره کشورهای عرب حاشیه خلیج فارس تحت عنوان ”در برابر حمایت، هزینه‌اش را بپردازید” با قراردادهای صدها میلیاردی دلاری به همراه دیکته‌های سیاسی اکتفا نخواهد کرد. واشنگتن در عین حال تلاش خود را برای تحمیل طرح ”معامله قرن” در مورد بحران فلسطین به صورت بسته تکمیلی بدون شرط یا به صورت مجزا همانطور که از سال ۲۰۱۷ بوده، ادامه می‌دهد و براساس شرایط عینی منطقه و آمادگی شرکا و وکلا در فلسطین و کشورهای عربی برای پاسخ‌گویی امتیازاتی ارائه خواهد شد و سیاست تحمیل خواسته‌ها پس از انتخابات پارلمانی اسرائیل در ماه آوریل ادامه خواهد داشت.

عماد آبشناس، خبرنگار ایرانی هم در خصوص احتمال وقوع بحران مالی جهانی، با یادآوری بحران‌های اقتصادی که منجر به وقوع دو جنگ جهانی اول و دوم شد، پیش‌بینی کرد، تعدادی از کشورهایی که امروز شامل تحریم اقتصادی شده‌اند مانند ایران، قطر،‌ روسیه، چین و حتی اتحادیه اروپا ممکن است در اثر این تحریم سامانه‌های مالی جدیدی تشکیل دهند. بنابراین خروج کشورهای بزرگ از سیستم مالی که براساس دلار آمریکا عمل می‌کنند موجب افزایش بدهی آمریکا و انعکاس فشار بر کشورهایی که با دلار معامله می‌کنند، شده و ممکن است بحران مالی جهانی جدیدی به وجود آورد.

محمود الجوادی، مشاور ائتلاف جهانی مصری‌ها در خارج هم پیش‌بینی می‌کند: برخی کشورها مانند یمن،‌ سودان، موریتانی و بحرین تحت فشار عربستان روابط خود را با اسرائیل عادی کنند و ریاض با تاخیر به عادی‌سازی روابط بپردازد تا نشان دهد که پس از عادی شدن روابط اکثر کشورها، با رژیم صهیونیستی روابطش را عادی کرده است. عربستان پیش از برگزاری نشست سران کشورهای عضو شورای خلیج فارس و آمریکا اوایل ۲۰۱۹، کشورهای عضو شورای همکاری خلیج فارس را با هدف تلاش برای رفع شکاف میان کشورهای خلیج فارس تحت فشار قرار می‌دهد. استقبال کشورهای عربی از عادی‌سازی روابط با اسرائیل به ضرر این رژیم خواهد بود، زیرا این اقدام موجب می‌شود میانگین تجزیه ساختار سیاسی و نژادی اسرائیل افزایش یابد و کشورهای عربی که به دنبال عادی‌سازی روابط هستند در حقیقت می‌خواهند روابط خود را با دولت آمریکایی – صهیونیستی بهبود دهند و این هدف امروز نسبت به این ۷۰ سال روشن‌تر شده است؛ مساله‌ای که رژیم صهیونیستی را صرفا به دفتر منطقه‌ای میانجی‌گری بدل می‌کند و قدرت باور به سرزمین میعاد، جانفشانی به خاطر آن و ارزش جنگ ماهیتی تاریخی و وجهه اسرائیل در زمینه‌های جهانی‌سازی، سرمایه‌گذاری و نهادهای دولتی را از جامعه اسرائیل سلب می‌کند.

عصام عبدالشافی، رئیس آکادمی روابط بین‌الملل می‌گوید: با توجه به بسته جدید شروط صندوق بین‌المللی پول که بازتاب منفی بر اوضاع اقتصادی مصر خواهد گذاشت و ارتباط آن با خصوصی‌سازی و بازسازی ساختار منابع انسانی در سازمان‌های دولتی، وضعیت سیاسی و اقتصادی مصر در سال ۲۰۱۹ بدتر از گذشته خواهد شد، تا جایی که دولت تلاش می‌کند نیروی کارش را کم کند و همین مساله منجر به اختلالات اجتماعی شدیدی می‌شود. این مساله علاوه بر تقویت سیستم قدرت و تضمین ادامه آن پس از اتمام اقدامات اصلاح قانون اساسی ۲۰۱۴ است که پس از کودتای نظامی برای بررسی ابقای عبدالفتاح سیسی، رئیس جمهوری مصر بر این پست تا زمان مرگش تصویب شد. در این راستا، ۲۰۱۹ ادامه ناکامی بزرگ پرونده شبه جزیره سینا براساس سیاست‌های سیستماتیک دولت برای تخلیه ساکنان آن و ادامه نقض‌ها علیه شهروندان این شبه جزیره با هدف تکمیل اقدامات اجرایی برای اجرای طرح آمریکایی معامله قرن خواهد بود. دولت مصر قبلا هم دو جزیره تیران و صنافیر را در سال ۲۰۱۶ در راستای خدمت به منافع اسرائیل به عربستان بخشید و علائم آن در اعلام تاسیس ائتلاف ”دریای سرخ” (ناتوی عربی) میان تعدادی از کشورهای عربی در حال آشکار شدن است که هدف از این ائتلاف پیوستن رسمی اسرائیل به آن است.

محمد المنشاوی، تحلیل‌گر مقیم واشنگتن پیش‌بینی می‌کند، سال ۲۰۱۹ اتفاقات چشمگیر سیاسی بی‌سابقه‌ای در تاریخ آمریکا به ویژه همراه با آغاز فعالیت‌های انتخابات ریاست جمهوری شاهد خواهد بود و دموکرات‌های کنگره تلاش خواهند کرد از طریق ممانعت از ساخت دیوار مرزی، همانگونه که ترامپ در تبلیغات انتخاباتی خود وعده کرده بود، مشروعیت او را زیر سوال ببرند؛ مساله‌ای که ممکن است شانس او را در انتخابات ۲۰۲۰ کم کند و ترامپ در داخل حزب خود، حزب جمهوری‌خواه برای رقابت در این انتخابات با چالش‌هایی غافلگیر خواهد شد. در صورتی که گزارش رابرت مولر، بازرس ویژه آمریکا در پرونده احتمال مداخله روسیه در انتخابات ریاست جمهوری ۲۰۱۶، تبانی شخصی ترامپ با طرف‌های روس یا اطلاع ترامپ از تبانی افراد دیگر در کمپینش را اثبات کند، ممکن است نتایج چشمگیری در پی داشته باشد؛ مساله‌ای که نیازمند آغاز اقدامات برای برکناری او خواهد بود.

به نظر این تحلیل‌گر، حتی اگر طرح معامله قرن موفقیت آمیز نباشد که قرار است ترامپ آن را پس از انتخابات پارلمانی اسرائیل مطرح کند، واشنگتن و نهادهای آن برای تسریع در عادی‌سازی روابط کشورهای عربی با اسرائیل فشار خواهند آورد.

کنگره و به ویژه مجلس نمایندگان که دموکرات‌ها بر آن کنترل دارند، به تحقیقات خود درباره روابط مشکوک میان ترامپ و عربستان و موضع‌گیری او درباره محمد بن سلمان، ولیعهد عربستان و مسؤول دانستن او در قتل جمال خاشقجی، روزنامه‌نگار و منتقد سعودی ادامه خواهند داد، ترامپ در برابر سازمان‌های اطلاعات و فشارهای کنگره و اعتراف به مسؤولیت ولیعهد سعودی در قتل خاشقجی تسلیم خواهد شد اما این مساله به معنی براندازی خودکار بن سلمان نخواهد بود و این تصمیم باید در ریاض اتخاذ شود.

ابراهیم العلبی، روزنامه‌نگار سوری نیز می‌نویسد: با توجه به شاخص‌ها پیرامون شتاب برای عادی‌سازی روابط با اسرائیل به ویژه از سوی محور عربستان – امارات، پیش‌بینی می‌شود ۲۰۱۹ شاهد انجام اقدامات دیگر و احتمالا برقراری روابط دیپلماتیک و افتتاح سفارت‌خانه‌ها در اراضی اشغالی دست کم از سوی بحرین، امارات و عربستان باشیم. تسریع در عادی‌سازی روابط با اسرائیل با معامله قرن مرتبط است که دولت آمریکا همه تلاش خود را می‌کند تا به هر طریق ممکنی آن را تصویب کند. پیش‌بینی می‌شود این طرح به صورت علنی اعلام شده و مذاکرات درباره آن در سال ۲۰۱۹ بدون تصویب آن در این سال را در پی داشته باشد.

او می‌گوید: سوریه در سال جدید شاهد عملیات نظامی جدید ترکیه چه در منبج یا تل‌ابیض یا راس‌العین یا در همه آن‌ها همزمان یا به صورت متوالی خواهد بود و این براساس این فرضیه است که ترامپ می‌خواهد با ترکیه برای انجام تصمیم خروج نیروها از سوریه هماهنگی کند؛ فرضیه‌ای که احتمالش بیشتر است. در کل روشن است که اقدامات پشت پرده‌های تصمیم کشورهای عربی برای تقلیل مشکل پرونده سوریه در جریان است و پیش‌بینی می‌شود ۲۰۱۹ شاهد تولد تدریجی ائتلاف جدیدی میان محور عربستان – امارات و دولت بشار اسد،‌ رئیس جمهوری سوریه با هدف مقابله با خطر ترکیه و شعار جدایی اسد از ایران باشیم.

این کارشناس می‌افزاید: به نظر نمی‌رسد که بحران قطر شاهد تحول محسوسی چه در عرصه پیچیده شدن این بحران یا حل آن باشد به احتمال قوی در سال ۲۰۱۹ شاهد کاهش نسبی سطح درگیری‌های شدید میان دو طرف بحران باشیم.

یاسر محجوب، نویسنده و از شخصیت‌های آکادمیک سودان در تحلیلی آورده است، به نظر می‌رسد صحبت از سرنوشت عمر البشیر، رئیس جمهوری سودان با استناد به اعتراضات مردمی اخیر بدون پرداختن به پیش‌زمینه‌ها و دلایل آن اعتباری نداشته باشد، تصور گذر از بحران اقتصادی بدون راه‌حل‌های سیاسی ممکن نیست اما دولت حاکم تنها راه‌حل مقابله با تظاهرکنندگان را با اتهام‌های خیانت، مزدوری، محول کردن ضعف‌های اقتصادی به قضا و قدر الهی و تحریم‌های آمریکا در کنار وعده‌ها درباره راه‌حل‌های شفاف آتی درباره بودجه ۲۰۱۹ این کشور، راه‌حل امنیتی می‌داند. دولت سودان در این وضعیت پیش‌ آمده، ابتکار عمل را از دست داده و در برابر دو گزینه قرار دارد یا باید با مردم مقابله کند و یا به مطالبات آنها رسیدگی کند اما گویی خیابان‌های خارطوم به پادگان نظامی بدل شده و این امر طبیعی نیست و موجب ضعف نیروهای امنیتی و توقف چرخه اقتصاد خواهد شد همچنین ادامه تظاهرات موجب می‌شود کشورهای دیگر نسبت به قدرت حاکم و توانایی آن بر اداره کشورش تردید کنند و همین مساله این کشورها را به مداخله در امور داخلی سودان ترغیب خواهد کرد.

این نویسنده معتقد است، با تشدید اعتراض‌ها تا حد درخواست برای رفتن البشیر، ممکن است سرنوشت او غم‌انگیز باشد مگر اینکه تعاملش را با این تحولات بهتر کند و اگر فرصتی برای باقی ماندن بر سر قدرت داشته باشد، این فرصت تنها در دوره انتقالی خواهد بود که حکومت در این دوره با حکومت‌هایی که البشیر در طول سه دهه شکل داده، کاملا متفاوت خواهد بود. این اقدام هم تنها پس از تحرک سیاسی سریع و فوری صورت خواهد گرفت، تحرک سیاسی راه‌حل‌های قانع‌کننده‌ای ارائه می‌کند و با فراهم شدن گفتمان سیاسی روشن و با لحن تند،‌ زخم‌های دردناکی بر پیکره هرم قدرتی سودان وارد خواهد شد.

طارق نافع المطیری، نویسنده و تحلیل‌گر کویتی می‌گوید،‌ بحران قطر از همان آغاز بزرگ بود و معلوم شده که این اختلاف به برخی مطالبات از سوی کشورهای محاصره‌کننده محدود نمی‌شود بلکه این مطالبات تنها پوششی بر نیت‌های حمله نظامی به قطر است؛ مساله‌ای که این کشور را وادار می‌کند برای دفاع از خود تدابیر لازم را اتخاذ کند. با وجود درخواست‌های آمریکا برای حل این بحران، این کشور به دو دلیل وجود نوسان در این موضع و عدم اعتماد آمریکا به دو طرف بحران و بی‌ثباتی ترامپ و کاخ سفید، موضع بی‌طرفی را اتخاذ کرده است. بنابراین به دلیل شدت و عمق بحران مذکور و زاویه دید طرف‌ها که مرحله اختلاف را پشت سر گذاشته و وارد مرحله خصومت شده‌اند و پس از خنثی بودن و تعطیلی دولت آمریکا به عنوان یک عامل موثر در سیاست‌های کشورهای عرب حاشیه خلیج فارس به نظر می‌رسد که این بحران در سال ۲۰۱۹ هم ادامه خواهد داشت و امیدی برای حل آن وجود ندارد.

احسان الشمری، رئیس مرکز ایدئولوژی سیاسی عراق معتقد است، تغییری در سطح سیاسی عراق در طول ۲۰۱۹ ایجاد نخواهد شد، انسداد سیاسی ادامه خواهد داشت و دولت با چالش تکمیل کابینه و فشارهای احزاب روبرو خواهد شد که به دنبال اثبات سهمیه‌بندی و تبدیل نهادهای دولت به بخش خصوصی هستند. دولت عراق ممکن است با سدهایی برای عدم اجرای برنامه‌های خود روبرو شود و پارلمان به صحنه‌ای برای تسویه حساب‌ها تبدیل خواهد شد و بر قانون‌گذاری یا ارائه خدمات و مبارزه با فساد تاثیر خواهد گذاشت. اما درباره روابط بغداد با اقلیم کردستان عراق چالش‌های بسیاری وجود دارند که نیازمند حل براساس قانون اساسی هستند و نفت، کرکوک، پیشمرگ‌ها و وظایف نیازمند امتیازدهی‌اند.

وی پیش‌بینی کرد، به دلیل وجود جنگ سرد میان تهران و واشنگتن عراق با چالش بزرگ دیگری در حفاظت از توازن خارجی مواجه شود. اوضاع اقتصادی این کشور هم در گرو تزلزل قیمت نفت است که بر زندگی شهروندان و افزایش میزان بیکاری و فقر در سایه عدم سرمایه‌گذاری خارجی و عدم توانایی بخش خصوصی برای پر کردن شکاف تاثیر خواهد گذاشت.

عارف العبید، استاد رشته علوم سیاسی درباره تحولاتی که ممکن است در سال جدید میلادی روی دهد، گفت، درگیری بر سر ادلب میان ترکیه و روسیه به دلیل نزدیکی این شهر به مناطق ساحلی تشدید خواهد شد واین درگیری بخشی از راهبرد ترکیه و نقش این کشور در آینده سوریه باقی خواهد ماند بنابراین ترکیه به آسانی از درگیری رهایی نخواهد یافت و اگر روسیه به دنبال خیانت به آنکارا از طریق روند سیاسی مورد توافق در آستانه باشد، می‌تواند از طریق درگیری بر سر ادلب معادله را برهم زند. ترکیه بر مناطق مرزی کردنشین کنترل خواهد یافت و کنترل رقه و دیرالزور را پس از خروج نیروهای آمریکا به روسیه واگذار خواهد کرد.

وی می‌افزاید: در غرب هم خطر راست‌گراهای تندرو به دلیل سیاست‌های ریاضتی، سوءاستفاده از بحران آوارگان و حمایت روسیه از این اقدامات افزایش خواهد یافت که بزرگترین خطر بر آینده اروپاست. در خاورمیانه نیز درگیری برای کنترل بر منابع گاز تشدید خواهد یافت و دشمنان دیروز از طریق همکاری مصر، یونان، قبرس و اسرائیل علیه ترکیه تبدیل به هم‌پیمانان امروز می‌شوند اما روسیه در راستای حفاظت از منافع خود علیه این ائتلاف با ترکیه هم‌پیمان می‌شود تا طرح انتقال خط لوله‌ گاز از راه دریا به اروپا را ناکام گذارد و درگیری به دلیل ناکامی تعیین بسته‌های اقتصادی هر کشوری و تمایل شرکت‌های جهانی برای سوءاستفاده از گاز منطقه زیاد خواهد شد.

یاسین التمیمی، تحلیل‌گر سیاسی یمن هم معتقد است، پایان ۲۰۱۸ تحولات مهمی برای یمن به همراه داشت و مارتین گریفیث، نماینده سازمان ملل در یمن توانست روند سیاسی را آغاز کند که در وهله اول بیانگر این است که سازمان ملل شاید یمنی‌ها را به مسیر صلح بازگرداند که گزینه ضروری برای طرف‌های درگیر است اما خطرناک‌ترین دستاورد او شاید اداره اوضاع و اتفاقات قبل از واگذاری ماموریت حفظ آتش‌بس در الحدیده به سازمان ملل باشد. این مساله این اعتقاد را به وجود می‌آورد که جنگ عربستان و امارات در یمن به آن نقطه پایانی که هم‌پیمانانشان در دولت مستعفی انتظار دارند ختم نمی‌شود. اگر محدویت‌ها علیه ریاض همچنان در سایه تنش‌های غرب ادامه داشته باشد، شاهد تحولات جدیدی در یمن خواهیم بود مانند خلاصی از عبد ربه منصور هادی، رئیس جمهوری مستعفی یمن و قدرتش، پایان جنگ با نتایج نامشخص، باز ماندن پرونده‌های درگیری با مداخله‌ها برای شکستن انحصار نفوذ عربستان و امارات همراه خواهد بود و این در نهایت شکست منطقه‌ای دیگر بوده و برای ریاض بسیار خطرناک خواهد بود.

 

 

سال ۲۰۱۹: آیا فاشیسم اروپا را تسخیر خواهد کرد؟

رادیوزمانه : اروپا به شکلی خزنده در حال پیمودن مسیری است که برزیل با انتخاب جائر بولسونارو به عنوان رئیس جمهور جدید طی نمود. در برزیل، برای اولین بار در تاریخ در روز ۲۸ اکتبر ۲۰۱۸ یک نامزد فاشیست با رأی قاطع اکثریت به قدرت رسید. آیا این سرنوشت اروپا نیز خواهد بود؟ آیا راست افراطی و پوپولیسم مهاجرستیز، قاره سبز را در سال ۲۰۱۹ تسخیر خواهد کرد؟

پس از تشکیل دولت ائتلافی حزب راست افراطی لیگ شمال و پوپولیست‌های پنج ستاره در ایتالیا، در انتخابات پارلمانی سپتامبر ۲۰۱۸ سوئد، حزب راست افراطی و مهاجرستیز «دموکرات‌های سوئد» به طرزی بی‌سابقه و نگران‌کننده موفق به کسب ۱۷,۶درصد آرا شد.

در ماه اکتبر، پلیس آلمان از کشف یک کمیته ترور و وحشت با نام «انقلاب کمنیتس»، متشکل از گروهی از جوانان با گرایش راست افراطی، خبر داد. کمنیتس همان شهری است که سال گذشته در آن هزاران نفر از هواداران راست افراطی با نمایش علامت سلام هیتلری دست به تظاهرات زدند.

در همین ماه، برای اولین بار حزب راست افراطی آلترناتیو برای آلمان برای نخستین بار وارد مجلس قانونگذاری ایالت هسن در آلمان شد. حزب آلترناتیو برای آلمان هم‌اکنون سومین حزب بزرگ حاضر در مجلس فدرال آلمان (بوندستاگ) است.

در ماه نوامبر، هزاران نئوفاشیست لهستانی با شعار «خدا، شرف، میهن» به مناسبت صدمین سالگرد تأسیس این کشور به خیابان آمدند و در ابتدای ماه دسامبر، در اسپانیا، برای نخستین بار از زمان پایان حکومت دیکتاتوری فرانکو در سال ۱۹۷۵، یک حزب راست افراطی، حزب وکس، وارد مجلس محلی یکی از مناطق این کشور شد: مجلس اندلس، منطقه‌ای که ساکنانش به طور سنتی طرفدار سوسیالیست‌ها هستند و به سوسیالیست‌ها رأی می‌دادند.

علاوه بر ایتالیا، راست افراطی در دولت ائتلافی کشورهای اتریش، فنلاند، بلغارستان و اسلواکی حاضر است؛ در اسلواکی در ائتلاف با یک حزب چپ!

امروز در مجارستان ویکتور اوربان، کارتن‌خوابی و بی‌خانمانی «جرم» تلقی می‌شود. در این کشور، تمایز میان راست و راست افراطی مطلقاَ معنای خودش را از دست داده است.

در اسلوونی، آندره سیسکو، رهبر حزب راست‌گرای «اسلوونی متحد» یک میلیشیای نظامی برای ایجاد امنیت و نظم عمومی و محافظت از مرزها علیه مهاجران تشکیل داده است.

ایرلند و لوکزامبورگ تنها کشورهای اروپایی‌اند که در آنها خبری از حضور راست افراطی در صحنه سیاسی نیست.

بحران اقتصادی (و متعاقباً سیاست‌های نئولیبرال و ریاضتی تحمیلی از جانب اتحادیه اروپا)، بحران امنیت (و بحران تشدید احساس هویت ملی و بحرانی شدن مسأله مهاجران)، و نهایتاً بحران نظام نمایندگی سیاسی پارلمانی (و متعاقباً رشد پوپولیسم) سه ضلع مثلثی هستند که شرایط رشد راست افراطی را در سال‌های اخیر فراهم آورده‌اند.

سال آینده برای راست‌گرایان افراطی سالی تعیین‌کننده است، به ویژه با توجه به خیز آنها برای انتخابات پارلمان اروپا درماه مه.

گروه پوپولیست و ضد اتحادیه «اروپای آزادی و دموکراسی مستقیم» (EFDD) که حزب آلترناتیو برای آلمان عضو آن است، در حال حاضر ۴۳ کرسی از ۷۵۱ کرسی پارلمان اروپا را در اختیار دارد و درصدد است در ماه مه تعداد کرسی‌های خود را به رقم۹۰ برساند.

ستاد فرماندهی راست افراطی علیه اروپا البته جای دیگری تشکیل شده است. از مدت‌ها قبل، استیو بنن، مشاور و استراتژیست سابق ترامپ، درصدد راه انداختن انقلابی فاشیستی در اروپاست. سازمان بنن برای تروج پوپولیسم راست در اروپا رسماً به وسیله مایکل مودریکامن، رهبر حزب مردم بلژیک در ژانویه ۲۰۱۷ ثبت شد. و اکنون احزاب مردم بلژیک، لیگ شمال و حزب برادران ایتالیا عضو این سازمان موسوم به «جنبش» هستند. ماتئو سالوینی، معاون نخست وزیر و وزیر کشور ایتالیا از چهره‌های کلیدی این جنبش است.

احزاب راست افراطی در قدرت در اتریش و مجارستان، اگرچه اعلام کرده‌اند که به سازمان بنن نخواهند پیوست، اما روی همان ریلی حرکت می‌کنند که استیو بنن در حال تثبیت و تجهیز آن است.

در کارزار انتخابات پارلمان اروپا، حزب تجمع ملی (جبهه ملی سابق) فرانسه اما احتمالاً به گروه بنن خواهد پیوست؛ امری که لوئی آلیو، نمانیده تجمع ملی آن را تأیید کرده است.

در فرانسه باد به سمت پرچم راست افراطی می‌وزد. محبوبیت امانوئل مکرون به شکل ملموسی کاهش یافته و در نظرسنجی‌ها تجمع ملی مارین لوپن از حزب رئیس جمهور فرانسه پیشی گرفته است. جنبش «جلیقه زردها» در آستانه انتخابات پارلمان اروپا تیر خلاصی بود بر مکرون و همراهانش در فرانسه و بروکسل.

استیو بنن علاوه برای رایزنی برای تسخیر اتحادیه اروپا، همچنین مقدمات تأسیس یک مدرسه پوپولیستی را در صومعه تریسولتی در ایتالیا انجام داده است: «یک مدرسه گلادیاتوری برای ترتیب جنگجویان فرهنگی»، مکانی قرون وسطایی برای پرورش نسل تازه‌ای از فاشیست‌هایی همچون ماتئو سالوینی و ویکتور اوربان.

نبرد برای بنن و همفکرانش تازه آغاز شده؛ بعد از چند دهه حکمرانی میانه‌روها در اروپا، قاره کهن در آستانه یک زلزله سیاسی است.

آیا پس از یک قرن، نوبت در اروپا دوباره به فاشیسم رسیده است؟